1


CHUYÊN ĐỀ THÁNG 11+12
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GÂY HỨNG THÚ
TRONG PHÂN MÔN LỊCH SỬ CHO HỌC SINH LỚP 4, 5
NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY-HỌC
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Như chúng ta đã biết, dân tộc Việt Nam ta có một nền văn hố, một bề dày lịch
sử lâu đời. Đó là những ngày đầu của các vua Hùng dựng nước cho đến những
năm tháng đấu tranh giữ nước và xây dựng Tổ quốc. Từng chặng đường, từng
giai đoạn lịch sử đã ghi lại những mốc son chói lọi, là niềm tự hào của cả dân tộc
Việt Nam. Vì vậy, mục đích lớn nhất của bộ môn Lịch sử là nhằm nâng cao chất
lượng dạy học môn Lịch sử, làm cho thế hệ trẻ hiểu được cội nguồn dân tộc, quá
trình dựng nước và giữ nước của cha ông ta từ xa xưa. Đúng như lời Bác Hồ
nhắc nhở:
“Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
Mặc dù vậy, nhưng hiện nay nhiều học sinh không hào hứng với môn học
Lịch sử. Một số học sinh học môn Lịch sử tiếp thu bài một cách thụ động, không
biết được các sự kiện lịch sử đã diễn ra cách các em rất xa, nắm bắt kiến thức
lịch sử thụ động, ghi nhớ máy móc. Vì vậy nó đã tạo cho các em lười tư duy.
Điều này rất đáng lo ngại. Chính vì thế, tơi đã có suy nghĩ và trăn trở: làm thế
nào để học sinh có hứng thú, u thích mơn học Lịch sử. Nắm bắt được vấn đề
này, tơi đã đi sâu vào việc tìm hiểu, đổi mới phương pháp dạy học. Năm học
2020-2021 này, tổ khối 4+5 đã chọn và thực hiện chuyên đề “Một số biện pháp
gây hứng thú trong phân môn Lịch sử cho học sinh lớp 4, 5 nhằm nâng cao
chất lượng dạy-học”.
II. THỰC TRẠNG:
1. Đối với học sinh:
Qua xem xét kết quả các đợt kiểm tra định kì năm trước của khối 4+5, tổ

khối chúng tơi nhận thấy vẫn có rất nhiều em điểm dưới 5 cịn những em khác
thì kết quả hầu như chưa cao. Vì vậy, tổ tơi đã tiến hành khảo sát tình hình u
thích mơn học thì chỉ khoảng vài em là có vẻ u thích mơn học, cịn có tới hơn
nửa số học sinh trong lớp chưa mấy mặn mà với môn học chưa kể đến một số
em cịn có thái độ thờ ơ, khơng quan tâm.
Mặt khác, các em tiếp thu bài một cách máy móc, học thuộc lịng, học vẹt,
chưa hứng thú dẫn đến tình trạng các em không nắm được kiến thức lịch sử và
những sự kiện đó khơng để lại ấn tượng gì trong lịng các em vì thế chỉ trong
một thời gian ngắn các em hầu như đã quên sạch sẽ.

2


Bên cạnh đó, khả năng nắm bắt kiến thức, kĩ năng quan sát, tưởng tượng,
khái qt hóa cịn yếu, khả năng ghi nhớ của các em còn chậm mà các nhân vật,
mốc lịch sử, sự kiện lịch sử lại nhiều nên các em chỉ có thể ghi nhớ một cách
máy móc (nhanh nhớ nhưng lại mau quên). Kĩ năng đọc, kể, tường thuật của các
em chưa lưu lốt, do đó ảnh hưởng đến thời gian và tiến trình chung của môn
học. Tinh thần hợp tác học chưa cao, nhiều em chưa tự tin khi hợp tác trong
nhóm, một số em còn học thụ động.
2. Đối với giáo viên:
Việc đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên chưa mang lại kết quả
cao, sự đầu tư vào bài giảng đôi lúc cịn chưa đúng mức, chưa phát huy được
tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, đồ dùng dạy học cịn đơn điệu…
Có đơi lúc áp dụng các biện pháp dạy Lịch sử cịn khá máy móc, chủ yếu chỉ
hướng học sinh đến việc hoàn thành mục tiêu bài học, môn học chứ chưa chú ý
đến việc học sinh có hứng thú học tập và hình thành cho HS những kĩ năng khi
học Lịch sử.
Vì vậy để tạo được sự đột biến trong đổi mới phương pháp dạy học, gây
được sự hứng thú học tập cho các em, làm thay đổi sự nhận thức của gia đình và

cả cộng đồng về bộ môn Lịch sử là vô cùng cần thiết.
III. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
1. Biện pháp 1: Sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học
Để giúp học sinh hứng thú và u thích lịch sử,.. thì người giáo viên phải
vận dụng nhiều phương pháp khác nhau cho giờ học phong phú, sinh động. Các
phương pháp dạy học Lịch sử thường sử dụng là:
Phương pháp trực quan
Sử dụng bản đồ, tranh ảnh, biểu đồ, phương tiện nghe nhìn,…Với xu hướng
đổi mới trong giảng dạy sử, sử dụng phương pháp trực quan là vơ cùng cần thiết
để giúp HS có nhận thức đúng đắn về lịch sử.
Phương pháp miêu tả, kể chuyện, tường thuật
Tôi dùng để kể lại, tường thuật các sự kiện lịch sử đã diễn ra, miêu tả các
đối tượng, thiết chế, sự vật đã xuất hiện trong lịch sử.
Phương pháp truyền đạt: Đây là phương pháp rất cần trong việc hình
thành biểu tượng lịch sử cho học sinh. Tôi sử dụng để giới thiệu bài (Nêu bối
cảnh lịch sử), cung cấp thêm tư liệu hoặc tiểu kết, tổng kết, khái quát kiến thức
của bài.

3


Phương pháp đàm thoại (hỏi – đáp)
Phương pháp này đòi hỏi giáo viên thiết kế câu hỏi công phu sao cho câu
hỏi đặt ra phải ngắn gọn, chính xác, tường minh, kích thích học sinh suy nghĩ
làm việc.
Phương pháp tổ chức dạy học theo nhóm, thảo luận nhóm
Thơng qua trao đổi trong tập thể, các ý kiến, kinh nghiệm, ý nghĩ, thái độ
của mỗi cá nhân được bộc lộ, ý thức tổ chức kỉ luật, tinh thần tương trợ hợp tác
trong học tập phát triển. Những vấn đề có nhiều cách hiểu hoặc phức tạp cần
tranh luận hoặc những phần kết luận, nhận xét mà tác giả sách giáo khoa đã khéo

léo “để dành”, khơng viết sẵn thì giáo viên cho học sinh thảo luận nhóm. Với
cách làm này, các em tự tìm hiểu sự kiện diễn ra, tự tiếp nhận kiến thức thông
qua việc trao đổi với bạn, từ việc tự mình tìm ra được kiến thức mới sẽ khơi dậy
hứng thú của các em vào bài học hơn.
Phương pháp đóng vai
Học tập bằng hành động là một kiểu học tập cơ bản. Vì vậy, tổ chức cho
học sinh đóng vai cũng cần được vận dụng trong một số bài học Lịch sử.
Bên cạnh đó vẫn cịn một số phương pháp khác có thể sử dụng. Tơi nghĩ
rằng để dạy tốt mơn Lịch sử nói chung và gây hứng thú cho học sinh nói riêng
thì cần có nhiều biện pháp và sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học là rất
cần thiết. Vì vậy, theo tơi sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học theo từng
dạng bài thì sẽ giúp giờ học có hiệu quả hơn. Qua nghiên cứu sách giáo khoa,
các tài liệu có liên quan, tôi nhận thấy rằng người giáo viên dạy lớp 5 phải nắm
được cách dạy từng dạng bài với những nội dung cơ bản và phương pháp dạy
học đặc trưng. Từ đó tìm biện pháp để gây được hứng thú cho học sinh. Cụ thể:
Mỗi phương pháp không thể sử dụng từ đầu đến cuối bài học mà tôi đã kết hợp
nhiều phương pháp khác nhau trong một giờ dạy.
Biện pháp 2: Tổ chức các trò chơi học tập
Đối với học sinh Tiểu học, vui chơi vẫn là nhân tố quan trọng trong hoạt
động của học sinh. Với nhiều cách chơi khác nhau sẽ giúp học sinh “học mà
chơi, chơi mà học”. Vì thế, tơi thường áp dụng một số trị chơi tơi như:
Trị chơi: Giải ơ chữ
Giáo viên thiết kế các ơ chữ hàng ngang và hàng dọc. Từ đó đặt câu hỏi để
học sinh giải đáp. Mỗi ô chữ là một sự kiện lịch sử trong bài hoặc trong các bài
đã học ô chữ hàng dọc là bài hoặc Lịch sử cần nhấn mạnh. Cũng có thể mỗi ơ
chữ hàng ngang có một chữ cái chìa khóa. Sau đó u cầu học sinh đốn những
chữ cái bí ẩn có nội dung là gì.
4



Trị chơi “Tiếp sức”
Đây là trị chơi mang tính tập thể cao, thu hút học sinh tham gia tích cực,
rèn luyện sự nhanh nhẹn của các em… cách chơi như sau: giáo viên chia lớp ra
thành các nhóm, chia bảng ra thành các phần, mỗi phần ghi tên mỗi nhóm, sau
đó đưa ra một yêu cầu về một chủ đề hay một nội dung. Mỗi nhóm lần lượt cử
một thành viên lên bảng ghi ra một ý liên quan đến yêu cầu trên, người này về
chỗ, người tiếp theo mới được lên ghi ý tiếp theo, cứ liên tục như vậy trong một
thời gian quy định, nhóm nào có nhiều ý đúng nhất thì sẽ thắng cuộc. Kết thúc
trị chơi giáo viên nhận xét, tuyên dương, khen thưởng động viên các em để lần
sau các em tham gia tích cực hơn.
Trị chơi: “Sân chơi lịch sử”: Có thể tiến hành trong tiết ơn tập lịch sử
dưới hình thức như “Rung chuông vàng”: giáo viên chuẩn bị các câu hỏi, các bài
tập có liên quan đến chủ đề, kiến thức đã học để cả lớp cùng tham gia trả lời các
gói câu hỏi được sắp xếp theo cấp độ từ dễ đến khó, ai trả lời sai thì dừng bước
trước, ai trả lời đúng sẽ tiếp tục trả lời các câu hỏi tiếp theo. Người nào trả lời
được nhiều câu hỏi nhất sẽ chiến thắng. Với cách làm như vậy học sinh sẽ rất
hào hứng tham gia nhiệt tình…
Trị chơi: Ghi nhớ Lịch sử
GV chia lớp thành các đội chơi, chuẩn bị sẵn bảng viết. Trong một khoảng
thời gian nhất định các đội chơi cử đại diện lên viết các mốc lịch sử, các nhân
vật lịch sử hay các sự kiện lịch sử theo yêu cầu của giáo viên. Đội nào ghi được
nhiều hơn và đúng thì sẽ thắng cuộc.
Trị chơi: Thi hiểu biết về các danh nhân mang tên đường phố
Đây là một trị chơi mà qua đó giáo viên có thể đánh giá được những hiểu
biết của học sinh về các nhân vật lịch sử, các danh nhân. Từ đó đã giúp cho học
sinh rèn luyện được kỹ năng sử dụng bản đồ các thành phố, thị xã. Giúp các em
có thêm được những hiểu biết, những tìm tịi, suy nghĩ về các con đường mang
tên các nhân vật lịch sử, các danh nhân. Mặt khác trò chơi thi hiểu biết về các
danh nhân mang tên đường phố còn tạo cho học sinh niềm thích thú khi học tập
mơn lịch sử.

Ví dụ: Tơi giới thiệu cho học sinh những con đường, những trường học mang tên
của các nhân vật lịch sử như: Trương Định, Võ Duy Linh, Nguyễn Văn Cơn, Lê
Quốc Việt,... Rồi gọi từng học sinh trình bày về sự hiểu biết của mình về từng
nhân vật lịch sử trên.
Biện pháp 3: Ứng dụng công nghệ thông tin vào tiết dạy
Hiện nay thực tế cho thấy, các trường chưa có đầy đủ các trang thiết bị để
phục vụ cho việc giảng dạy bằng bài giảng điện tử. Tuy nhiên, đối với môn Lịch
sử, việc sử dụng bài giảng điện tử là hết sức cần thiết, nó góp phần quan trọng
5


tạo nên thành cơng rất lớn của tiết học. Vì thế, phim tư liệu, lời nói ghi âm, tranh
ảnh sưu tầm, minh họa tôi lồng ghép vào giáo án điện tử giúp học sinh hào hứng
và lôi cuốn vào tiết học. Các em được nghe, được nhìn, được xem lại những
thước phim tư liệu quý giá mà giáo viên không thể diễn đạt hết bằng lời điều này
gây hứng thú học tập ở các em.
Biện pháp 4: Nghệ thuật của giáo viên trong dạy học lịch sử:
Nghệ thuật của giáo viên trong dạy học nói chung và trong dạy học lịch sử
nói riêng cũng là yếu tố quan trọng quyết định thành công của người thầy trong
công tác giảng dạy. Vì vậy để khơi nguồn cảm hứng và gây hứng thú trong môn
Lịch sử cho học sinh lớp 5 giáo viên cần hội tụ các yêu cầu sau khi tiến hành
một tiết dạy:
- Tạo khơng khí vui vẻ trong lớp học
- Bài giảng truyền cảm, thu hút sự chú ý của học sinh
- Giải thích thuật ngữ rõ ràng, dể hiểu
- Quan tâm đến học sinh
- Liên hệ thực tế giáo dục học sinh
- Không ngừng làm mới bản thân
- Kích thích sự tị mị của học sinh
- Hướng dẫn cho học sinh tự học

PHẦN IV. KẾT QUẢ THỰC HIỆN
Sau khi áp dụng ở lớp 4/2 và lớp 5/2, tổ khối 4+5 đã đạt được kết quả như
sau:
- Các em có sự tiến bộ rõ rệt về mặt học tập. Kết quả kiểm tra CKI cũng đạt
được kết quả cao đạt 76.6% ở các lớp.
- Các em hứng thú hơn, hăng hái tích cực trong học tập.
- Nâng cao khả năng tự học và chuẩn bị bài.
Với cách làm trên, với góc độ là tổ trưởng chun mơn, tơi đã phổ biến
trong tổ chuyên môn và các giáo viên trong tổ khối đã vận dụng vào công tác
giảng dạy trên lớp của mình. Kết quả học sinh các lớp khối 4, 5 đều hứng thú với
mơn học.
Có được kết quả trên, bên cạnh sự nỗ lực, cố gắng của cô và trò trong việc
đổi mới phương pháp dạy học còn nhờ sự chỉ đạo kịp thời, liên tục về đổi mới
phương pháp dạy học của Sở giáo dục và sự quan tâm của Phòng giáo dục cũng
như của Ban giám hiệu nhà trường giúp cho học sinh yêu thích học Sử, giúp các
em hứng thú, say mê, sôi nổi trong các giờ học Sử để có chất lượng “thật” ngày
càng cao.
6


PHẦN V: KẾT LUẬN
Như vậy, để dạy học tốt môn Lịch sử ở tiểu học, theo tôi nghĩ người giáo
viên biết đa dạng hố các hình thức tổ chức dạy học. Xác định được đúng vị trí,
mục tiêu chuẩn kiến thức và kỹ năng, nội dung kiến thức cơ bản và trọng tâm
của bài dạy. Dạy học đúng đặc trưng bộ môn, phân loại đúng các dạng bài, vận
dụng linh hoạt các hình thức dạy học sao cho phù hợp với tâm sinh lý của học
sinh cũng như thực tế của lớp học. Để làm được điều đó, địi hỏi mỗi giáo viên
phải khơng ngừng học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn, biết cập nhật thông
tin thực tế để đưa vào bài học tạo sự gần gũi, gắn bó với các em, và quan trọng
nhất đó là mỗi giáo viên phải có nhiệt huyết với nghề. Vì vậy, để có được kết

quả trên, tơi đã tích cực nghiên cứu, đưa ra các phương pháp dạy học phù hợp
với từng loại bài nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo cho học sinh. Từ đó, chất
lượng dạy học được nâng dần lên, tạo ra niềm say mê, hứng thú học tập môn
Lịch sử của học sinh. Rèn luyện các kĩ năng nhận thức cho học sinh mô tả,
tường thuật, nhận xét, đánh giá, so sánh, tổng hợp, liên hệ biết vận dụng thực tế
cuộc sống.
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi để nâng cao chất lượng dạy - học
môn Lịch sử lớp 4, 5 ở trường Tiểu học mà tôi đang công tác. Hi vọng rằng, kinh
nghiệm này cũng sẽ có tác dụng tích cực đối với các bạn đồng nghiệp đặc biệt là
các giáo viên trực tiếp dạy lớp.

7