HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
VIỆN VĂN HĨA VÀ PHÁT TRIỂN

BÀI THU HOẠCH
MƠN VĂN HĨA VÀ PHÁT TRIỂN

PHÂN TÍCH ĐỊNH HƯỚNG: “XÂY DỰNG VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN
HÓA, SỨC MẠNH CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG SỰ NGHIỆP XÂY
DỰNG VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC” TRONG VĂN KIỆN ĐẠI HỘI XIII CỦA
ĐẢNG. LIÊN HỆ THỰC TIỄN TẠI ĐỊA PHƯƠNG

Họ và tên:
Mã học viên:
Lớp:
Khóa học:

HÀ NỘI - 2021


MỤC LỤC

MỞ ĐẦU...............................................................................................................1
NỘI DUNG...........................................................................................................2
1. Lý luận chung về văn hóa và phát triển.............................................................2
2. Xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam trong sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc......................................................................3
3. Liên hệ thực tiễn tại địa phương..........................................................................6
3.1. Kết quả đạt được.............................................................................................6
3.2. Tồn tại, hạn chế..............................................................................................9
4. Giải pháp xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người trong
thời gian tới............................................................................................................9

KẾT LUẬN..........................................................................................................12
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..............................................................13


MỞ ĐẦU
Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực phát triển
bền vững đất nước. Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã
hội. Những vấn đề văn hố và con người là vấn đề trọng tâm phản ánh sự ưu việt
của chế độ chính trị xã hội, phản ánh chất lượng và mục đích cuối cùng của tăng
trưởng kinh tế trong Nhà nước chế độ xã hội chủ nghĩa. Những vấn đề này gắn
bó, thống nhất hữu cơ với nhau đảm bảo cho sự phát triển bền vững của đất
nước. Trong thời kỳ hiện nay, sự phát triển bền vững của đất nước được thể hiện
ở việc giải quyết thành công các mối quan hệ cơ bản:


Giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hoá, xã hội.



Giữa lợi ích của cá nhân, tập thể và lợi ích của cộng đồng.



Giữa lợi ích của hiện tại và lợi ích của tương lai.



Giữa lợi ích của con người và lợi ích của môi trường.

Mục tiêu phấn đấu của Đảng và Nhà nước ta hiện nay là xây dựng một

nước Việt Nam theo con đường xã hội chủ nghĩa “Dân giàu, nước mạnh, dân
chủ, cơng bằng, văn minh” chính là đã chú trọng giải quyết các mối quan hệ cơ
bản này trên cơ sở quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ
Chí Minh. Kết thúc mơn học: Văn hóa và phát triển, em lựa chọn chủ đề viết bài
thu hoạch là “Phân tích định hướng: Xây dựng và phát huy giá trị văn hóa,
sức mạnh con người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng. Liên hệ thực tiễn tại địa phương”.


2

NỘI DUNG
1. Lý luận chung về văn hóa và phát triển
Theo thống kê chưa đầy đủ, cho đến nay đã có hàng ngàn định nghĩa văn
hóa trong tài liệu phổ thơng, hàn lâm đến mơi trường truyền thơng báo chí,
Internet. Và nhân loại vẫn tiếp tục bổ sung, làm rõ nội hàm khái niệm văn hóa.
Tuy văn hóa là khái niệm đa nghĩa nhưng vẫn có những điểm chung được đa số
giới chuyên môn thừa nhận như sau:
- Về phương diện lồi, văn hóa là sản phẩm đặc hữu chỉ có ở lồi người,
nó là cái dùng để phân biệt giữa con người và động vật.
- Về phương diện cá nhân, văn hóa là sức mạnh bản chất của con người,
thể hiện trong hoạt động sống và phương thức sống của con người, thể hiện
trong bản thân con người và tầm vóc phát triển của con người.
- Về phương diện đời sổng, văn hóa là phương thức tồn tại độc đáo của xã
hội người, khác về cơ bản với tổ chức đời sống của quần thể động vật.
- Về phương diện biểu hiện, văn hóa thơng qua hệ thống biểu tượng mà
truyền đạt trong xã hội, được con người bắt chước, học tập, làm theo chứ không
phải di truyền theo con đường sinh học.
- Theo UNESCO: “Văn hóa nên được đề cập đến như là một tập hợp của
những đặc trưng về tâm hồn, vật chất, tri thức và xúc cảm của một xã hội hay

một nhóm người trong xã hội và nó chứa đựng, ngồi văn học và nghệ thuật, cả
cách sống, phương thức chung sống, hệ thống giá trị, truyền thống và đức tin...”.
Cũng theo UNESCO: “Khái niệm phát triển phải bao gồm các nhân tố
kinh tế và xã hội, cũng như các giá trị đạo đức và văn hóa, quy định sự nảy nở
và phẩm giá con người trong xã hội. Nếu như con người là nguồn lực của phát
triển, nếu như con người vừa là tác nhân lại vừa là người được hưởng, thì con
người phải được coi chủ yếu như là sự biện minh và là mục đích của sự phát
triển”.
Phát triển văn hóa là một q trình có tính tất yếu khách quan trong sự


3
vận động của các lĩnh vực văn hóa. Q trình này dẫn tới sự biến đổi giá trị và
hệ giá trị văn hóa. Có thể nói, phát triển văn hóa là hoạt động của chủ thể văn
hóa tác động làm nảy sinh những giá trị mới của nền văn hóa về quy mô và chất
lượng theo hướng chân, thiện, mỹ, thấm nhuần sâu sắc tinh thần dân tộc, khoa
học, nhân văn, dân chủ, tiến bộ, thúc đẩy toàn bộ các lĩnh vực hoạt động văn
hóa, tạo ra các điều kiện và cơ hội cho con người tham gia vào quá trình sáng
tạo, sản xuất, truyền bá, đánh giá và thưởng thức các giá trị văn hóa, tạo mơi
trường văn hóa lành mạnh làm động lực thúc đẩy quá trình xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc. Do đó, phát triển văn hóa chính là phát triển con người. Phát triển con
người là vấn đề trung tâm của phát triển văn hóa.
Con người là sản phẩm của lao động, là kết quả tiến hóa lâu dài của tự
nhiên, đồng thời con người là động vật xã hội, có tinh thần, có ý thức. Con
người chính là chủ thể của lịch sử - xã hội. Theo C. Mác và Ph. Ăngghen: Con
người vừa là thực thể tự nhiên, lại vừa là thực thể xã hội. Con người vừa là sản
phẩm, vừa là chủ thể của lịch sử, mang tính dân tộc, tính lịch sử, tính giai cấp và
tính nhân loại. Con người là đại biểu cho những quan hệ và những lợi ích giai
cấp nhất định. Sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự
do của tất cả mọi người. Con người sẽ làm ra lịch sử của chính mình. Phát triển

con người trong cách mạng xã hội chủ nghĩa là điều kiện cơ bản để xây dựng
thành cơng chủ nghĩa xã hội.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội,
trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa”. Những con người này
chính là chủ thể xây dựng chế độ xã hội mới, nền văn hóa mới. Việc xây dựng
con người phải được ưu tiên hàng đầu trong suốt q trình xây dựng đất nước
chứ khơng phải chờ tới khi nào nền kinh tế và văn hóa phát triển cao rồi mới xây
dựng.
2. Xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt
Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Nghiên cứu, xác định và triển khai xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị
văn hoá và chuẩn mực con người gắn với giữ gìn, phát triển hệ giá trị gia đình


4
Việt Nam trong thời kỳ mới. Quan tâm chăm lo công tác giáo dục, bồi dưỡng và
bảo vệ trẻ em, thiếu niên, nhi đồng. Tăng cường giáo dục lòng yêu nước, lòng tự
hào dân tộc, truyền thống và lịch sử dân tộc, ý thức trách nhiệm xã hội cho các
tầng lớp nhân dân, nhất là thanh niên. Thực hiện những giải pháp đột phá nhằm
ngăn chặn có hiệu quả sự xuống cấp về đạo đức, lối sống, đẩy lùi tiêu cực xã hội
và các tệ nạn xã hội. Bảo vệ và phát huy các giá trị tốt đẹp, bền vững trong
truyền thống văn hoá Việt Nam. Đẩy mạnh giáo dục nâng cao nhận thức, ý thức
tôn trọng và chấp hành pháp luật, bảo vệ mơi trường, giữ gìn bản sắc văn hoá
dân tộc của người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ. Từng bước vươn lên khắc
phục các hạn chế của con người Việt Nam; xây dựng con người Việt Nam thời
đại mới, gắn kết chặt chẽ, hài hoà giữa giá trị truyền thống và giá trị hiện đại.
Có cơ chế, chính sách, giải pháp để xây dựng mơi trường văn hoá thật sự
trong sạch, lành mạnh, cải thiện điều kiện hưởng thụ văn hoá của Nhân
dân. Phát huy ý thức tự giác của toàn dân xây dựng và thực hiện các chế tài, quy
định, quy ước xã hội, bảo đảm công bằng về cơ hội và thụ hưởng văn hố. Khắc

phục sự chênh lệch về trình độ phát triển và đời sống văn hoá giữa các vùng,
miền, các giai tầng xã hội, đặc biệt quan tâm đến vùng sâu, vùng xa, vùng đồng
bào các dân tộc thiểu số, các khu cơng nghiệp,... Khắc phục bệnh thành tích,
bệnh hình thức, thực hiện các chuẩn mực văn hố gia đình Việt Nam ấm no,
hạnh phúc, tiến bộ và văn minh. Đề cao vai trị của gia đình trong ni dưỡng,
giáo dục thế hệ trẻ. Phát huy các nhân tố tích cực, nhân văn trong các tơn giáo,
tín ngưỡng. Phê phán và ngăn chặn các biểu hiện tiêu cực, mê tín, dị đoan. Xây
dựng và thực hiện các chuẩn mực văn hố trong lãnh đạo, quản lý. Chú trọng
xây dựng mơi trường văn hố cơng sở lành mạnh, dân chủ, đồn kết, nhân văn;
đẩy lùi bệnh quan liêu, bè phái, mất đoàn kết, chủ nghĩa cơ hội và thực dụng.
Xây dựng văn hoá doanh nghiệp, doanh nhân và kinh doanh.
Tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả của các loại hình văn hố, văn
nghệ. Có kế hoạch, cơ chế và giải pháp xử lý đúng đắn mối quan hệ giữa bảo tồn
và phát huy các giá trị văn hoá, lịch sử truyền thống dân tộc trong xây dựng con
người, phát triển kinh tế - xã hội. Chú trọng nâng cao giá trị tư tưởng, nghệ


5
thuật, đồng thời bảo đảm tự do, dân chủ trong sáng tạo văn học, nghệ thuật;
khuyến khích những tìm tịi mới làm phong phú thêm bản sắc văn hoá Việt Nam;
hạn chế các lệch lạc, các biểu hiện chạy theo thị hiếu tầm thường. Quan tâm, tạo
điều kiện phát triển văn hoá, văn nghệ của các dân tộc thiểu số. Tiếp tục đổi mới
nội dung, phương thức hoạt động của các hội văn học, nghệ thuật, tập hợp đông
đảo văn nghệ sĩ tham gia; khuyến khích tự do sáng tạo, thực thi quyền tác giả.
Khẩn trương triển khai phát triển có trọng tâm, trọng điểm ngành cơng
nghiệp văn hố và dịch vụ văn hoá trên cơ sở xác định và phát huy sức mạnh
mềm của văn hoá Việt Nam, vận dụng có hiệu quả các giá trị và thành tựu mới
của văn hố, khoa học, kỹ thuật, cơng nghệ của thế giới. Gắn phát triển văn hoá
với phát triển du lịch, đưa du lịch thành một ngành kinh tế mũi nhọn, đồng thời
bảo vệ, gìn giữ tài ngun văn hố cho các thế hệ mai sau. Xây dựng nền báo

chí, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại. Thực hiện tốt quy
hoạch, phát triển hệ thống báo chí, truyền thông. Sắp xếp ngành xuất bản, in và
phát hành theo hướng tinh gọn, chất lượng, hiện đại hoá. Tăng cường quản lý và
phát triển các loại hình truyền thơng, thơng tin trên Internet. Kiên quyết đấu
tranh, loại bỏ các sản phẩm, thông tin độc hại, xuyên tạc, phản động, ảnh hưởng
xấu đến ổn định chính trị - xã hội, thuần phong mỹ tục.
Tiếp tục đổi mới toàn diện nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng,
nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước về văn hoá. Tăng cường đầu
tư, khai thác và phát huy tối đa các nguồn lực văn hố đi đơi với đổi mới nội
dung, phương thức quản lý, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả;
tăng cường kiểm tra, giám sát, bảo đảm hiệu quả đầu tư cao trong lĩnh vực văn
hố. Đổi mới, hồn thiện các thiết chế văn hoá từ trung ương đến cơ sở, bảo đảm
hiệu quả. Đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, tham
mưu trong lĩnh vực văn hoá, văn nghệ, nhất là cán bộ chủ chốt thực sự am hiểu
về văn hố, có phẩm chất, bản lĩnh, năng lực chuyên môn, đáp ứng yêu cầu,
nhiệm vụ. Rà sốt tồn bộ hệ thống các trường đào tạo văn hố, văn nghệ, đổi
mới và hiện đại hố quy trình, nội dung, phương thức đào tạo để trong 5 - 10
năm tới khắc phục về cơ bản sự thiếu hụt đội ngũ cán bộ làm cơng tác văn hố.


6
Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hoá, xây dựng Việt Nam thành địa
chỉ hấp dẫn về giao lưu văn hố quốc tế. Tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá
nhân loại phù hợp với thực tiễn Việt Nam, đồng thời chủ động nâng cao sức đề
kháng của các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thanh, thiếu niên đối với các văn
hoá phẩm ngoại lai độc hại; từng bước đưa văn hoá Việt Nam đến với thế giới.
3. Liên hệ thực tiễn tại địa phương
3.1. Kết quả đạt được
Yên Bái là tỉnh miền núi phía Bắc, có diện tích tự nhiên gần 6.889 km 2;
dân số trên 83 vạn người, với trên 30 dân tộc cùng sinh sống (dân tộc thiểu số

chiếm 56,24%); có 09 huyện, thị xã, thành phố (trong đó 02 huyện vùng cao
Trạm Tấu và Mù Cang Chải nằm trong 56 huyện nghèo đặc biệt khó khăn của cả
nước, đồng bào Mơng chiếm trên 80% dân số); có 173 xã, phường, thị trấn (150
xã, 10 thị trấn, 13 phường; có 81 xã đặc biệt khó khăn).
Trong những năm qua, tỉnh Yên Bái tiếp tục bảo tồn, phát huy và đẩy
mạnh quảng bá các giá trị lịch sử, bản sắc văn hóa độc đáo của các dân tộc gắn
với xây dựng hình ảnh con người Yên Bái “Thân thiện, nhân ái, đoàn kết, sáng
tạo, hội nhập”. Nhận thức của các cấp, các ngành, của cán bộ, đảng viên và
nhân dân trong tỉnh về tầm quan trọng của việc xây dựng và phát triển văn hóa,
con người đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước nâng lên rõ rệt.
Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở đã và đang từng bước được
củng cố. Hoạt động văn nghệ quần chúng, các loại hình dịch vụ văn hóa cơng
cộng được nâng cao chất lượng, nội dung thiết thực phục vụ tích cực nhiệm vụ
chính trị tại địa phương, nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của nhân dân.
Công tác quản lý, tổ chức lễ hội nhận được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp, các
ngành, địa phương; ý thức thực hiện nếp sống văn minh của người dân khi tham
gia lễ hội được nâng lên; những hiện tượng tiêu cực đã giảm nhiều, khơng cịn
các hiện tượng phản cảm, các tập tục mang yếu tố bạo lực. Văn học, nghệ thuật
đã phản ánh chân thật, sinh động cuộc sống, thể hiện tinh thần, khát vọng dân
tộc.


7
Công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc
trong tỉnh được phát huy. Tỉnh Yên Bái đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du
lịch đánh giá là một điển hình tiên tiến về bảo tồn, phát triển nền văn hóa dân
gian của các dân tộc thiểu số. Tỉnh cũng đã phối hợp cùng Lai Châu, Sơn La,
Điện Biên về việc triển khai xây dựng hồ sơ Nghệ thuật Xịe Thái trình
UNESCO cơng nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại,...
Nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được nghiên cứu, nhận diện, bảo vệ

và phát huy giá trị đã góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, khơi dậy lòng
tự hào dân tộc, ý thức bảo vệ di sản trong Nhân dân, đóng góp tích cực vào sự
phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, của địa phương. Số lượng di tích được
xếp hạng tăng cao, đến năm 2020, xếp hạng 30 di tích, tồn tỉnh có 111 di tích,
tăng 37% so với năm 2015, trong đó: có 01 di tích quốc gia đặc biệt, 12 di tích
quốc gia, 98 di tích cấp tỉnh; danh thắng ruộng bậc thang Mù Cang chải được
xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt; đề nghị UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe
Thái” là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đặc biệt, chú trọng
phát huy giá trị bản sắc văn hóa với phát triển kinh tế, nhất là phát triển mạnh
văn hóa gắn với du lịch.
Việc giáo dục, chăm lo xây dựng con người Yên Bái phát triển toàn diện
được quan tâm; trong đó, tập trung xây dựng giá trị văn hóa, đạo đức, năng lực,
trí tuệ, bồi dưỡng lịng u nước, tự tơn, tự hào dân tộc, lương tâm, trách nhiệm
của mỗi cá nhân đối với bản thân, gia đình, xã hội, hướng tới xây dựng con
người Yên Bái với các đặc tính: thân thiện, nhân ái, đồn kết, sáng tạo, hội
nhập.
Để hình thành, phát triển nhân cách, nâng cao dân trí, cơng tác giáo dục
và đào tạo trên địa bàn tỉnh đã được các cấp, các ngành chú trọng và đạt nhiều
kết quả. Mạng lưới trường lớp tiếp tục được điều chỉnh theo hướng hợp lý, hoạt
động hiệu quả, phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương. Tồn tỉnh hiện
có 460 cơ sở giáo dục, 202 trường mầm non và phổ thông đạt chuẩn quốc gia,
chiếm tỷ lệ 47,2%. Chất lượng giáo dục đã có những chuyển biến tích cực, đặc
biệt là giáo dục mũi nhọn. Đưa nội dung giáo dục về lịch sử Đảng bộ địa


8
phương, truyền thống, bản sắc văn hóa các dân tộc tỉnh Yên Bái vào tuyên
truyền, giảng dạy trong các cơ sở, giáo dục đào tạo, góp phần bồi đắp lịng tự
tôn, tự hào dân tộc, nâng cao ý thức, trách nhiệm gìn giữ, phát huy bản sắc văn
hố dân tộc trong thế hệ trẻ,...

Bên cạnh giáo dục, từ các phong trào thi đua yêu nước, xuất hiện nhiều
tấm gương tiêu biểu “người tốt, việc tốt” trên các lĩnh vực; cụ thể, có 6.760 tập
thể, 8.213 cá nhân được nhận Bằng khen của Ủy ban nhân dân tỉnh, từ năm 2016
- 2019 có 88 tập thể, 274 cá nhân nhận Bằng khen của Chủ tịch nước, Thủ tướng
Chính phủ, góp phần nhân rộng, lan tỏa các giá trị tốt đẹp trong đời sống xã hội.
Việc xây dựng mơi trường văn hóa trong cộng đồng, cơ quan, gia đình
trường học và phát huy truyền thống gia đình, dịng họ, giáo dục đạo đức, lối
sống trong xây dựng mơi trường văn hóa được quan tâm thực hiện xuyên suốt từ
tỉnh đến cơ sở. Trong đó, các cấp ủy, chính quyền đã tập trung đẩy mạnh Phong
trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” với nhiều cách làm hay,
sáng tạo, tạo được hiệu ứng cao trong đời sống xã hội, có sức lan tỏa nhanh,
được các cấp, các ngành và nhân dân tích cực hưởng ứng. Năm 2020, trên địa
bàn tỉnh có 158.767/208.245 hộ đạt chuẩn gia đình văn hóa (đạt 76,2%);
1.315/2.263 làng, bản, tổ dân phố đạt chuẩn văn hóa (đạt 58%), 1.069/1.332 cơ
quan, đơn vị, doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa (đạt 80%).
Đến nay, có 17 xã đạt chuẩn văn hóa nơng thơn mới, 9 phường, thị trấn
đạt chuẩn văn minh đô thị. Trên cơ sở thực hiện, phong trào đã mang lại hiệu
quả thiết thực, làm thay đổi bộ mặt nông thôn, kinh tế không ngừng phát triển,
đời sống của nhân dân không ngừng được nâng cao, các thiết chế văn hóa được
quan tâm xây dựng, tình làng nghĩa xóm được củng cố; các hủ tục dần được xóa
bỏ, cơng tác xây dựng cảnh quan mơi trường được khang trang xanh - sạch đẹp.
Một trong những hoạt động nổi bật là phong trào nhân dân tự nguyện
đóng góp tiền, của, ngày công lao động để cải tạo, nâng cấp các tuyến đường
giao thơng liên thơn, liên xóm và các cơng trình phúc lợi khác phục vụ nhu cầu


9
sinh hoạt, vui chơi, giải trí tại địa phương. Triển khai thực hiện có hiệu quả nếp
sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội, nhiều hủ tục được xóa bỏ.
Bên cạnh đó, cơng tác giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình trên địa

bàn tỉnh được quan tâm. Hàng năm, việc tổ chức các hoạt động biểu dương gia
đình văn hóa, dịng họ hiếu học đã góp phần tơn vinh gia đình văn hóa, đề cao
các giá trị tốt đẹp của truyền thống gia đình.
Xây dựng mơi trường văn hóa cơng sở, các cơ quan, đơn vị đã tổ chức ký
cam kết thực hiện các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công vụ, xây
dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, cơng chức, viên chức có phẩm chất đạo đức, lối
sống lành mạnh, ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thối về tư tưởng, đạo đức, lối
sống trong một bộ phận cán bộ, đảng viên.
3.2. Tồn tại, hạn chế
Một số di sản văn hóa dân tộc thiểu số đứng trước nguy cơ bị mai một,
thất truyền.
Việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang tại vùng sâu,
vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số cịn có hạn chế. Vẫn cịn xuất hiện một
số biểu hiện tiêu cực, lệch lạc, xuống cấp trong đạo đức, nhân cách, lối sống.
Việc xây dựng văn hóa cơng sở, văn hóa doanh nghiệp có lúc, có nơi chưa
thực sự được quan tâm đúng mức. Việc thực hiện Đề án Văn hóa cơng vụ, đặc
biệt là thái độ phục vụ, giao tiếp, ứng xử của một bộ phận công chức, viên chức
chưa đáp ứng được yêu cầu xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại,
phục vụ nhân dân.
4. Giải pháp xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con
người trong thời gian tới
Một là, khẩn trương cụ thể hoá mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp về phát
triển văn hoá, xây dựng con người được xác định trong Văn kiện Đại hội XIII
của Đảng, Đại hội XIX Đảng bộ tỉnh Yên Bái, đặc biệt là Kết luận số 76KL/TW ngày 04/6/2020 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 33NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI về xây dựng và phát
triển văn hoá, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững gắn với


10
mục tiêu phát triển xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc. Phát huy sức mạnh của
cả hệ thống chính trị trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng và phát triển văn hóa,

con người Yên Bái.
Hai là, coi trọng xây dựng nhân tố con người Yên Bái trong giai đoạn mới
- là sự chuẩn bị tích cực và chủ động nhất nguồn nhân lực cho sự nghiệp đẩy
mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đúc kết, xây dựng hệ giá trị chung của
người Yên Bái thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập
quốc tế. Đặc biệt, trong điều kiện hiện nay, xây dựng hình ảnh con người Yên
Bái với những phẩm chất tốt đẹp “Thân thiện, nhân ái, đồn kết, sáng tạo, hội
nhập” cũng chính là làm cho người dân Yên Bái trở nên phát triển tồn diện về
nhân cách, trí tuệ, đạo đức, thể chất, tâm hồn, năng lực sáng tạo, trách nhiệm xã
hội, nghĩa vụ công dân, ý thức tuân thủ pháp luật; làm cho người dân Yên Bái có
hiểu biết sâu sắc, tự hào về truyền thống và văn hoá của các dân tộc trong tỉnh.
Nghiên cứu nhân rộng mơ hình “trường học hạnh phúc” để trường học thực sự là
môi trường văn hố “u thương, an tồn và tơn trọng”, cùng với gia đình và xã
hội - trở thành mơi trường gắn kết chặt chẽ trong giáo dục đạo đức, văn hố, lối
sống, hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ Yên Bái.
Ba là, hàng năm xây dựng kế hoạch nâng cao chất lượng phong trào
“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” với từng nhiệm vụ cụ thể, phù
hợp với từng địa phương. Xây dựng hương ước, quy ước của thơn bản, tổ dân
phố, trong đó đặc biệt quan tâm tới các quy ước về bảo tồn và phát huy các giá
trị văn hóa truyền thống, ngăn chặn và đẩy lùi các hủ tục lạc hậu, tệ nạn xã hội,
nâng cao ý thức bảo vệ môi trường. Kiến nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
tổng kết thực hiện thí điểm Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình nhằm đánh giá,
hồn thiện bộ tiêu chí để triển khai thực hiện trên phạm vi rộng. Tiếp tục thực
hiện đề án tuyên truyền giáo dục đạo đức lối sống trong gia đình. Lấy mơi
trường văn hố lành mạnh, đời sống văn hoá phong phú để đẩy lùi nguy cơ con
người sa vào các tệ nạn xã hội hay tha hoá về đạo đức, lối sống.
Bốn là, tăng cường triển khai các hoạt động giữ gìn, phát huy giá trị văn
hóa truyền thống đậm đà bản sắc văn hóa các dân tộc, nhất là các giá trị văn hóa



11
có nguy cơ bị mai một, thất truyền. Khuyến khích, hỗ trợ người dân phát huy
các giá trị văn hoá truyền thống gắn với phát triển du lịch nhằm giới thiệu nét
văn hoá đặc sắc của đồng bào các dân tộc trong tỉnh tới du khách, khơi dậy lòng
tự hào về truyền thống văn hoá; xây dựng phim bảo tồn các giá trị văn hoá
truyền thống để làm tài liệu tuyên truyền, lưu giữ cho thế hệ sau. Tôn vinh, hỗ
trợ kịp thời các nghệ nhân tham gia truyền dạy các di sản văn hoá phi vật thể
trong cộng đồng. Đẩy mạnh cơng tác xã hội hố, huy động sự tham gia của
người dân, cộng đồng, tạo nguồn lực cho cơng tác bảo tồn, phát huy giá trị văn
hóa truyền thống của các dân tộc.
Năm là, phát huy hiệu quả hệ thống thiết chế văn hoá, thể thao; khai thác,
sử dụng tối đa giá trị của Nhà bảo tàng Yên Bái, hệ thống thư viện trên địa bàn
toàn tỉnh. Đa dạng hóa các hình thức tun truyền, quảng bá, giới thiệu giá trị
văn hóa truyền thống các dân tộc tỉnh Yên Bái. Xây dựng các tour du lịch nội
tỉnh đến các điểm di tích lịch sử - văn hóa, nhà tưởng niệm, bảo tàng, danh lam
thắng cảnh trên địa bàn và kết nối tour - tuyến đến các tỉnh vùng Tây Bắc và cả
nước nhằm phát huy hiệu quả hơn nữa những giá trị văn hóa bản địa trong phát
triển kinh tế xã hội.
Sáu là, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về văn hóa trong
điều kiện phát triển kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và sự bùng nổ của công
nghệ thông tin. Đổi mới tổ chức, nội dung và cơ chế quản lý văn hóa; phân cấp
cụ thể, rõ ràng trách nhiệm và thẩm quyền của các cấp, cải cách hành chính trên
lĩnh vực văn hóa. Phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, địa phương trong việc thi
hành, giám sát thi hành pháp luật về bảo tồn và phát huy các di sản văn hố.
Tăng cường cơng tác kiểm tra, giám sát, tổng kết, đánh giá trong q trình thực
hiện phát triển văn hóa, xây dựng con người Yên Bái.


12


KẾT LUẬN

Xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người, thực hiện tiến
bộ, công bằng xã hội chính là mục tiêu, động lực quan trọng của sự nghiệp đổi
mới, đồng thời thể hiện bản chất ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa khi nước ta
bước vào phát triển nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Đường lối xây
dựng phát triển văn hóa, con người và xã hội đúng đắn của Đảng ta trong thời kỳ
đổi mới vừa qua đã góp phần quan trọng vào việc củng cố hệ thống chính trị,
phát triển kinh tế, đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần ngày càng cao của nhân
dân, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước. Đường lối này chính là
kết quả của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh
vào hồn cảnh lịch sử cụ thể của đất nước ta. Những đóng góp sáng tạo của
Đảng về lý luận xây dựng, phát triển văn hóa, sức mạnh con người là một bộ
phận quan trọng hợp thành lý luận đổi mới của Đảng.
Đối với tỉnh Yên Bái, việc phát huy bản sắc văn hóa gắn với xây dựng con
người Yên Bái “Thân thiện, nhân ái, đoàn kết, sáng tạo, hội nhập” sẽ tiếp tục
tạo nên sức mạnh nội sinh cho sự nghiệp đổi mới và phát triển, trở thành nguồn
lực quan trọng để xây dựng tỉnh Yên Bái phát triển xanh, hài hòa, bản sắc và
hạnh phúc trong giai đoạn tới.


13

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Giáo trình cao cấp lý
luận chính trị: Văn hóa và phát triển, Nhà xuất bản Lý luận chính trị, H.2018.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần
thứ XIII của Đảng, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia sự thật.
3. Tỉnh ủy Yên Bái, Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Yên Bái

lần thứ XIX nhiệm kỳ 2020 - 2025.
4. Ủy ban nhân dân tỉnh Yên Bái, Báo cáo kết quả phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2016 - 2020; mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu giai đoạn
2021 - 2025.
5. Thu Hiền, Xây dựng con người Yên Bái phát triển toàn diện, 2020.