BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ HUYỀN TRANG

NÂNG CAO TÍNH CHÍNH LUẬN TRONG BẢN TIN TÀI CHÍNH
TRÊN KÊNH VTV1 - ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM
(Khảo sát từ tháng 01/2013 đến tháng 06/2013)

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

HÀ NỘI – 2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ HUYỀN TRANG

NÂNG CAO TÍNH CHÍNH LUẬN TRONG BẢN TIN TÀI CHÍNH
TRÊN KÊNH VTV1 - ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM
(Khảo sát từ tháng 01/2013 đến tháng 06/2013)

Ngành : Báo chí học
Mã số : 60.32.01.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. ĐẬU NGỌC ĐẢN

HÀ NỘI - 2014


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn “Nâng cao tính chính luận trong bản tin
tài chính trên kênh VTV1 – Đài truyền hình Việt Nam” là cơng trình nghiên
cứu của cá nhân tôi. Các số liệu và dẫn chứng trong luận văn có cơ sở rõ ràng
và trung thực.

Tác giả

Nguyễn Thị Huyền Trang


LỜI CẢM ƠN

Xin trân trọng cảm ơn TS. Đậu Ngọc Đản – ngƣời đã trực tiếp hƣớng
dẫn tôi nghiên cứu và hoàn thành luận văn với đề tài “Nâng cao tính chính
luận trong bản tin tài chính trên kênh VTV1 – Đài Truyền hình Việt Nam”.
Xin chân thành cảm ơn ban thời sự - Đài truyền hình Việt Nam đã tạo điều
kiện giúp đỡ về mặt tƣ liệu để tôi hoàn thiện luận văn này.

Tác giả

Nguyễn Thị Huyền Trang


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN – THỰC TIỄN VỀ TÍNH CHÍNH LUẬN
TRONG THƠNG TIN KINH TẾ ................................................................... 12
1.1. Đặc điểm của thơng tin báo chí ..................................................... 12
1.2. Quan niệm chung về Chính luận báo chí và Tính chính luận ....... 17
1.3. Quan điểm chỉ đạo về tính chính luận báo chí trong thơng tin kinh
tế thời kỳ đổi mới .................................................................................. 26
Chương 2: THỰC TRẠNG VỀ TÍNH CHÍNH LUẬN TRONG THƠNG TIN
KINH TẾ HIỆN NAY Ở BẢN TIN TÀI CHÍNH TRÊN KÊNH VTV1
(KHẢO SÁT TỪ THÁNG 1/2013 – THÁNG 6/2013) .................................. 35
2.1. Sự phát triển của các bản tin, chuyên mục thông tin kinh tế VTV1
– Đài Truyền hình Việt Nam ................................................................ 35
2.2. Mối quan hệ giữa thơng tin kinh tế và tính chính luận hiện nay ... 37
2.3. Một số nhận xét về các bản tin tài chính VTV1 trong mối quan hệ
giữa thơng tin kinh tế và bình luận, chính luận hiện nay (khảo sát từ
tháng 1/2013 đến hết tháng 6/2013) ..................................................... 41
Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO TÍNH CHÍNH
LUẬN TRONG THƠNG TIN KINH TẾ CỦA BẢN TIN TÀI CHÍNH TRÊN
KÊNH VTV1................................................................................................... 66
3.1. Một số kinh nghiệm thể hiện tính chính luận trong thơng tin kinh tế
trên Bản tin tài chính ............................................................................. 66
3.2. Những vấn đề đặt ra trong việc nâng cao tính chính luận trong
thơng tin kinh tế .................................................................................... 67
3.3. Một số giải pháp, khuyến nghị nhằm nâng cao tính chính luận
trong thơng tin kinh tế trên Bản tin tài chính VTV1 hiện nay.............. 70
KẾT LUẬN .................................................................................................... 81

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 86
PHỤ LỤC ....................................................................................................... 90


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

THVN

: Truyền hình Việt Nam

TCKD

: Tài chính kinh doanh

NHNN

: Ngân hàng Nhà nƣớc

CSTT

: Chính sách tiền tệ


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong quá trình vận động và phát triển của cách mạng Việt Nam, báo
chí là công cụ, là phƣơng tiện để tuyên truyền chủ trƣơng, đƣờng lối của
Đảng, chính sách của Nhà nƣớc một cách hiệu quả. Bác Hồ đã từng quan

niệm: “Ngòi bút là vũ khí sắc bén, bài báo là tờ hịch cách mạng”. Nghị quyết
Trung Ƣơng 5 (khoá X) nhấn mạnh và làm rõ vai trò chủ thể là sự lãnh đạo,
chỉ đạo của Đảng đối với công tác tƣ tƣởng, lý luận, báo chí, khơng chỉ tăng
cƣờng, mà cịn phải củng cố, đổi mới, nâng cao chất lƣợng, hiệu quả tồn diện
sự lãnh đạo đó. Vì vậy trƣớc u cầu mới đó, báo chí phải thể hiện đƣợc vai
trị tun truyền cơng tác tƣ tƣởng, lý luận phải thích ứng và phục vụ có hiệu
quả cao nhất mục tiêu lớn của cách mạng, nhằm đƣa Việt Nam sớm ra khỏi
tình trạng kém phát triển, đến năm 2020, về cơ bản trở thành nƣớc công
nghiệp theo hƣớng hiện đại. Đặc biệt cơng tác tƣ tƣởng, lý luận, báo chí phải
đáp ứng đƣợc những địi hỏi mới của q trình đẩy mạnh hội nhập kinh tế
Quốc tế sau khi Việt Nam là thành viên của WTO.
Có thể nói, loại thể báo chí thể hiện đƣợc đầy đủ các nhiệm vụ trên
trong mọi giai đoạn đó là Chính luận. Theo chun gia nghiên cứu báo chí
Liên bang Nga GS. Yaxen Zaxurski, tính chính luận và nghệ thuật ngơn từ
vẫn giữ vai trị then chốt, bởi báo chí là nghệ thuật thuyết phục. Và chỉ có nền
báo chí chiếm đƣợc niềm tin của cơng chúng thì nền báo chí đó mới có tƣơng
lai. Cịn theo nhà báo Hữu Thọ - một cây bút trong những cây bút viết luận
sắc sảo của Báo chí Việt Nam, cho rằng: “Phân tích các sự kiện thì nhiều thể
loại báo chí đều phải làm, nhưng sử dụng các hình thức luận là sử dụng
phương pháp logic để trực tiếp phân tích, bàn luận. Chính vì lẽ đó mà “luận”
là một thể tài quan trọng của tờ báo, thể hiện trực tiếp kịp thời quan điểm
đánh giá của một tờ báo đối với sự kiện quan trọng diễn ra hàng ngày; đó


2
cũng là một mặt quan trọng thể hiện phẩm chất của tờ báo, “người bình
luận” thường là chức danh nghề nghiệp cao quý của báo chí”. [32, tr.227]
Với xu thế hiện nay, rất nhiều các đơn vị truyền thông đại chúng đã và
đang đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng nhƣ báo in, báo mạng, phát
thanh – Truyền hình… Nhiều bài viết, phóng sự ảnh hay phóng sự Truyền

hình khơng chỉ dừng lại là cung cấp thơng tin mà còn thể hiện đƣợc quan
điểm riêng của nhà báo, của cơ quan báo chí. Điều này góp phần tạo dựng nên
hình ảnh cá nhân của nhà báo và thƣơng hiệu cũng nhƣ uy tín của cơ quan báo
chí trong lịng cơng chúng. Trong rất nhiều loại hình báo chí hiện nay, truyền
hình đƣợc coi là loại hình báo chí mang tính xã hội cao, phản ánh mọi mặt
của đời sống xã hội một cách sinh động và toàn diện nhất. Nhiệm vụ của báo
chí nói chung và truyền hình nói riêng là cung cấp thơng tin nhanh nhạy,
chính xác, kịp thời và có tác dụng định hƣớng dƣ luận xã hội. Nhiều kênh
truyền hình hiện nay tùy vào mục đích khác nhau sẽ sản xuất ra các chƣơng
trình, chuyện mục phù hợp đáp ứng đƣợc tâm lý tiếp nhận của công chúng.
Trong rất nhiều yếu tố cấu thành nên tác phẩm truyền hình, đặc biệt là tác
phẩm báo chí truyền hình, thì thơng tin là yếu tố cốt lõi làm nên giá trị của tác
phẩm. Thơng tin càng chính xác, kịp thời, phản ánh đúng bản chất, khách
quan và chân thật, tác phẩm báo chí đƣơng nhiên sẽ đƣợc đánh giá cao.
Trong dịng chảy thơng tin liên tục thay đổi, mới mẻ nhƣ văn hóa xã
hội, thể thao giải trí, thì thơng tin kinh tế đóng một vai trị vơ cùng quan
trọng trong đời sống, góp phần phản ánh sự vận động xã hội, chất lƣợng
của cuộc sống. Bởi suy cho cùng kinh tế là vấn đề cốt lõi của đời sống xã
hội. Kinh tế động chạm đến lợi ích, túi tiền của mỗi cá nhân ở mỗi Quốc
gia, vùng lãnh thổ. Kinh tế chi phối đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.
So với các lĩnh vực nhƣ văn hố giải trí, lĩnh vực kinh tế địi hỏi hơn bao
giờ hết sự chính xác, sự khách quan trung thực đến từng chi tiết, từng con
số, từng khái niệm.


3
Sự giao lƣu hội nhập kinh tế Quốc tế ngày càng sâu rộng trên tất cả các
lĩnh vực trong đó có lĩnh vực kinh tế đóng vai trị then chốt, chi phối trực tiếp
đến nền kinh tế của Quốc gia và vùng lãnh thổ trên tồn cầu. Vì vậy vấn đề
kinh tế hơn bao giờ hết luôn là vấn đề quan trọng cần phải đƣợc thông tin,

tuyên truyền một cách chính xác, khoa học và định hƣớng. Cách thức tuyên
truyền làm sao hiệu quả, đáp ứng đƣợc nhu cầu của cơng chúng nhƣng cũng
nhằm mục đích ổn định chính trị - xã hội chính là điều mà tác giả luận văn
muốn tập trung khai thác.
Việc truyền tải thông tin kinh tế không chỉ đơn thuần là cung cấp thông
tin mà cịn cần sự định hƣớng dƣ luận, những cái nhìn sâu sắc và tích cực đến
lĩnh vực quan trọng của đời sống. Vì vậy địi hỏi kỹ năng của nhà báo viết về lĩnh
vực này bên cạnh chuyên môn nghiệp vụ báo chí, phải có tƣ duy logic và quan
điểm riêng của mình. Điều đó đặt ra mỗi phóng viên, nhà báo lĩnh vực kinh tế phải
nâng cao đƣợc tính chính luận, tính định hƣớng trong thơng tin kinh tế. Ngƣời
lãnh đạo, quản lý cũng nhƣ bản thân nhà báo phải xây dựng những quan điểm,
chính kiến của mình, dƣới sự chỉ đạo của Đảng và Nhà Nƣớc, trong định hƣớng
chung về quan điểm của cơ quan, đài truyền hình, nơi mình cơng tác. Bản thân
nhà báo có vai trị là đại diện cho cơ quan báo chí.
Trên thực tế, tính chính luận và tính khách quan trong các tác phẩm báo
chí, đặc biệt là trong các thể loại tin, phóng sự phát thanh, truyền hình vốn rất
dễ tạo ra nhiều mâu thuẫn trong q trình chuyển tải thơng tin. Vì vậy cũng
đặt ra vấn đề cần giải quyết là mối quan hệ tính chính luận và tính khách quan
trong tác phẩm báo chí, mà cụ thể ở đây là trong thơng tin kinh tế - thơng tin
địi hỏi cao tính khách quan, chân thật... Làm sao bài phản ánh, phóng sự lĩnh
vực kinh tế vừa đảm bảo chính xác, nhanh nhạy nhƣng có thơng điệp rõ ràng
và quan điểm, thái độ mỗi cơ quan báo chí thơng qua tiếng nói của nhà
báo. Bởi tính chính luận ở đây cũng chính là sự định hƣớng dƣ luận xã hội
về các vấn đề kinh tế, đặc biệt cần thiết trong mỗi giai đoạn phát triển
kinh tế - xã hội.


4
Trong hệ thống chƣơng trình thời sự, bản tin chuyên mục của kênh
VTV1 – Đài truyền hình Việt Nam, bản tin tài chính kinh doanh và bản tin tài

chính tiêu dùng là những chƣơng trình chuyên khai thác các vấn đề kinh tế.
Chƣơng trình đang trong q trình có nhiều sự thay đổi để nâng cao chất
lƣợng thông tin cung cấp cho khán giả. Không chỉ phản ánh sự kiện, sự
việc đơn thuần, chƣơng trình cịn liên tục đƣa ra những bình luận, những
góc nhìn xung quanh vấn đề kinh tế quan trọng, có tác động trực tiếp đến
cuộc sống ngƣời dân. Với sự phát triển nhƣ vũ bão của các phƣơng tiện
truyền thông đại chúng, mọi cá nhân đều có thể tiếp cận với nhiều nguồn
thơng tin khác nhau, nhiều chiều về cùng 1 vấn đề của tài chính tiền tệ,
tiêu dùng… Nên nâng cao tính chính luận của bản tin tài chính trên kênh
VTV1 là yêu cầu tất yếu để định hƣớng thông tin, để đào sâu từng ngóc
ngách của vấn đề một cách trực diện. Nhƣng bên cạnh đó mọi thơng tin
đƣợc đƣa ra phải đúng theo chủ trƣơng của Đảng và Nhà Nƣớc, luôn đi
cùng lợi ích của nhân dân, xứng đáng với uy tín và tầm cỡ của Đài
truyền hình Quốc gia.
Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, với những kiến thức và kinh nghiệm
đƣợc thu nhận trong thời gian học tập và làm nghề, tác giả đã lựa chọn nghiên
cứu đề tài “Nâng cao tính chính luận trong bản tin tài chính trên kênh
VTV1 – Đài truyền hình Việt Nam” với mục đích cùng các đồng nghiệp tìm
kiếm cách thức hiệu quả để nâng cao chất lƣợng thơng tin kinh tế trên báo chí
hiện nay, góp phần định hƣớng dƣ luận xã hội, khẳng định đƣợc tên tuổi
của nhà báo, của chƣơng trình cũng nhƣ vị thế của Đài Truyền hình Việt
Nam hiện nay.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Theo khảo sát của tác giả, trên thế giới cũng nhƣ tại Việt Nam có nhiều
nhà khoa học, nhiều tác giả của các cơng trình nghiên cứu, các bài viết


5
chuyên sâu đã đề cập đến các khía cạnh khác nhau liên quan đến nội dung
“tính chính luận của báo chí”

2.1 Tình hình nghiên cứu trong nước
Ở Việt Nam, chính luận báo chí phát triển mạnh mẽ, nhất là trong 2
cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ. Thời gian gần đây có 1 số nghiên
cứu có nội dung liên quan đến đề tài đƣợc công bố và đăng tải trên phƣơng
tiện truyền thơng đại chúng, trong đó tiêu biểu là:
- Sách/ giáo trình về chính luận báo chí có cuốn: “Viết xã luận” (1963)
của Trƣờng – Chinh, NXB Sự thật, Hà Nội; “Nghĩ về nghề báo”, “Công việc
của ngƣời viết báo” (1997) của Hữu Thọ, NXB Giáo dục, Hà Nội; “Bình luận
báo chí thời kỳ đổi mới: Một số vấn đề cơng tác tƣ tƣởng – văn hố” (2000)
của Hữu Thọ, NXB Giáo dục, Hà Nội; “Các thể loại chính luận báo chí”
(2000) của Trần Quang, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội; “Mắt sáng lòng
trong bút sắc” (2005) của Hữu Thọ, NXB Chính trị Quốc Gia
- Sách về truyền thơng đại chúng, định hƣớng dƣ luận xã hội có cuốn:
+ “Về đặc điểm và tính chất của giao tiếp truyền thông đại chúng” của
tác giả Mai Quỳnh Nam, tạp chí Xã hội học (số 70), số 2/2000. Bài báo đã đề
cập đến mối quan hệ giữa truyền thông đại chúng và dƣ luận xã hội. Cũng
trong cuốn này tạp chí Xã hội học (số 76), số 4/2001 đã bàn về vai trị của
truyền thơng đại chúng trong việc hình thành và định hƣớng dƣ luận xã hội.
+ “Báo chí và truyền thông hiện đại (Từ hàn lâm đến đời thƣờng)” của
PGS.TS Nguyễn Văn Dững (2011), NXB Đại học Quốc Gia, Hà Nội
+ “Báo chí và dƣ luận xã hội” của PGS.TS Nguyễn Văn Dững, NXB
Lao động, Hà Nội, năm 2011. Cuốn sách có 400 trang khổ 15x22, là cơng
trình chuyên khảo khá toàn diện về mối quan hệ báo chí và dƣ luận xã hội.
+ “Vai trị phản biện của báo chí và dƣ luận xã hội” của PGS.TS
Nguyễn Văn Dững, Tạp chí khoa học xã hội, số 10/2010


6
+ “Vai trị báo chí trong định hƣớng dƣ luận xã hội”, luận án tiến sĩ
Truyền thông đại chúng của tác giả Đỗ Chí Nghĩa (2009) bảo vệ tại Học viện

Báo chí và tuyên truyền, Hà Nội.
- Các luận văn thạc sĩ truyền thông đại chúng, bảo vệ tại Học viện báo
chí tuyên truyền, Hà Nội và Đại học khoa học xã hội và nhân văn (Đại học
Quốc gia Hà Nội :
+ “Tính khách quan, chân thật trên báo chí hiện nay” của tác giả Trần
Thị Cẩm Thuý (2009)
+ “Đội ngũ nhà báo chính luận Báo Nhân Dân trong 25 năm đổi mới”
của tác giả Nguyễn Thị Việt Hà (2012)
+ “Báo chí góp phần hình thành và hồn thiện chính sách tài chính đối
ngoại” của tác giả Nguyễn Lê Anh (2001)
+ “Báo chí góp phần hình thành và hồn thiện chính sách tài chính ở
Việt Nam” của tác giả Trần Đức Khang (2001)
+ “Thơng tin tun truyền về chứng khốn và thị trƣờng chứng khoán”
của tác giả Nguyễn Cao Cầm (2003)
2.2 Tình hình nghiên cứu trên thế giới
Trên thế giới có 1 vài cơng trình nghiên cứu khía cạnh liên quan đến
vấn đề này, nhƣ:
- “Báo chí và dƣ luận xã hội – các hình thức của mỗi quan hệ tác
động”, luận án tiến sĩ chuyên ngành báo chí học của tác giả Nguyễn Văn
Dững, bảo vệ ở trƣờng ĐH Tổng hợp Matxcova năm 1994.
- “Cuộc chiến tranh tiền tệ”, NXB Trẻ, năm 2007, của tác giả Tống
Hồng Binh (Trung Quốc), đã phân tích tác động của truyền thơng đến sự ổn
định của thị trƣờng tài chính – tiền tệ, đến sự thành – bại của một định chế tài
chính – ngân hàng.
Mặc dù tính chính luận trong các tác phẩm báo chí là vấn đề rất quan
trọng trong việc định hƣớng dƣ luận xã hội, tạo nên sức hấp dẫn, sức thuyết


7
phục của tác phẩm báo chí với cơng chúng nhƣng thực tiễn báo chí chƣa có

nhiều tài liệu bàn đến vấn đề này. Chủ yếu các cơng trình nghiên cứu hoặc
các giáo trình chỉ tổng hợp, đƣa ra những khái niệm và lý luận về vai trò của
việc định hƣớng dƣ luận xã hội của báo chí, chứ chƣa có những cơ sở phân
tích cụ thể về tính chính luận qua từng tác phẩm báo chí truyền hình nào.
Bên cạnh đó, nghiên cứu về việc nâng cao tính chính luận trong chƣơng
trình truyền hình viết về mảng kinh tế địi hỏi nhiều thời gian và công sức
trong khai thác tài liệu, điều tra, phân tích và tìm hiểu thực tế nên số lƣợng
các nghiên cứu này có rất ít. Chính vì thế, nghiên cứu vấn đề tính chính luận
trong bản tin tài chính VTV1 – Đài Truyền hình Việt Nam góp phần có cái
nhìn sâu sắc về nâng cao chất lƣợng thơng tin kinh tế qua góc nhìn và quan
điểm của nhà báo, định hƣớng của Đài Truyền hình Việt Nam, đặc biệt trong
giai đoạn kinh tế đang vƣợt qua khó khăn để phát triển Đất nƣớc.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở khảo sát thực trạng các tin, bài phóng sự viết về kinh tế trên
Bản tin tài chính kênh VTV1 – Đài Truyền hình Việt Nam, luận văn nhằm tìm
kiếm một số giải pháp, khuyến nghị để có thể nâng cao tính chính luận, phát
huy vai trị đội ngũ phóng viên, biên tập viên thực hiện chƣơng trình Bản tin
tài chính trong giai đoạn phát triển của các loại hình truyền thông hiện nay.
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt đƣợc mục đích trên, tác giả xác định những nhiệm vụ nghiên
cứu chủ yếu sau:
- Làm rõ khái niệm, vai trò và mối quan hệ của tính chính luận, tính
khách quan của thơng tin báo chí  dựa trên yếu tố lý luận và thực tiễn
- Làm rõ nội dung thông tin kinh tế trên báo chí hiện nay phản ảnh
những vấn đề xã hội đang quan tâm theo định hƣớng của Đảng và Nhà nƣớc.
Thông tin kinh tế đang tác động và có ý nghĩa nhƣ thế nào với cơng chúng.


8

- Tìm hiểu vai trị và sự tác động của thơng tin kinh tế trên báo chí
hiện nay với sự phát triển của xã hội
- Nghiên cứu, khảo sát, phân tích thực tiễn hoạt động của bản tin tài
chính và vai trị của đội ngũ phóng viên, biên tập viên trong việc nâng cao
chất lƣợng chƣơng trình.
- Nhu cầu tiếp nhận thông tin kinh tế của công chúng Việt Nam hiện
nay. Trên cơ sở đó có những kiến nghị phù hợp trong cách thể hiện tác phẩm
tin, bài phóng sự, kịch bản Bản tin tài chính để hấp dẫn đƣợc ngƣời xem
- Đánh giá hiệu quả truyền thông về vấn đề kinh tế. Từ đó thấy rõ sự
cần thiết của việc nâng cao tính chính luận trong thơng tin kinh tế. Đặc biệt
tính chính luận đƣợc thể hiện rõ đƣợc điểm mới trong việc truyền tải thông tin
kinh tế nhƣ thế nào.
- Dự báo xu hƣớng vận động, phát triển của chính luận báo chí
trong thời gian tới, đồng thời giải pháp nâng cao vai trò của đội ngũ nhà
báo thực hiện chƣơng trình có trình độ chun mơn, nghiệp vụ và có khả
năng bình luận, thể hiện rõ quan điểm của mình về 1 vấn đề thuộc lĩnh
vực kinh tế nào đó.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tƣợng nghiên cứu là các bài viết, tin, phóng sự... về lĩnh vực kinh
tế, thể loại chính luận báo chí, tính chính luận trong vấn đề kinh tế
Đối tƣợng và phạm vi khảo sát: Bản tin tài chính kinh doanh, bản tin tài
chính tiêu dung (từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2013); đƣờng lối của Đảng và
chính sách của Nhà Nƣớc về cơng tác báo chí, lý luận Mác – Lê Nin, tƣ tƣởng
Hồ Chí Minh; Chủ nghĩa duy vật biện chứng, cơ sở lý luận báo chí – về vai
trị của báo chí cách mạng và báo chí chính luận, nhà báo chính luận…
Cơ sở thực tiễn là chính sách của Đảng và Nhà Nƣớc về cơng tác báo
chí và hoạt động kinh tế, định hƣớng dƣ luận xã hội về chính sách phát triển
kinh tế của Đài truyền hình Việt Nam, Ban thời sự, sự tác động của việc tuyên



9
truyền, định hƣớng đó đến nhận thức, thái độ của cơng chúng, góp phần hồn
thiện chất lƣợng đời sống xã hội.
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Ngồi việc kế thừa, có chọn lọc các kết quả nghiên cứu khoa học có
liên quan đến những khía cạnh của đề tài, tác giả Luận văn sử dụng tổng hợp
các phƣơng pháp nghiên cứu khoa học xã hội nhƣ: điều tra xã hội học, phân
tích tài liệu, phỏng vấn – trao đổi ý kiến, cùng các phƣơng pháp tra cứu tài
liệu, thống kê, so sánh, tổng hợp… để thu thập thông tin đa dạng, phong phú
và khách quan về đối tƣợng nghiên cứu.
6. Đóng góp mới của luận văn
Luận văn đã hệ thống hoá đƣợc vai trị của chính luận báo chí. Đặc biệt
là nâng cao tính chính luận, tạo nên sự hấp dẫn đầy thuyết phục của mỗi
thông tin kinh tế đƣa ra. Thông thƣờng báo chí phản ánh kinh tế thƣờng chỉ
mang tính khách quan, chân thật. Tuy nhiên yêu cầu đặt ra là phải kết hợp
đƣợc giữa yếu tố khách quan và yếu tố chính luận trong việc truyền tải thơng
tin kinh tế. Đặc biệt việc kết hợp này sẽ tạo điều kiện phản ánh trung thực
thực tế xã hội nhƣng góp phần định hƣớng dƣ luận xã hội, tác động đến công
chúng ở những thời điểm đặc biệt quan trọng. Đây cũng là cơ sở để khán giả
có thể cảm nhận chân thực, sống động nhƣng hết sức đúng đắn về những sự
kiện, vấn đề đang nảy sinh và tồn tại trong đời sống xã hội. Từ đó có những
thay đổi trong nhận thức và hành vi của mình.
Và muốn làm tốt đƣợc yêu cầu đó, nhà báo phải am hiểu cũng nhƣ có
cá tính thì mới dám thể hiện quan điểm cá nhân cũng nhƣ góc nhìn về những
lát cắt kinh tế… Thêm vào đó, truyền tải thơng tin kinh tế khô khan sao cho
hấp dẫn và đời thƣờng, gần gũi cũng khơng hề đơn giản. Việc này địi hỏi
nhà báo có kỹ năng và kiến thức. Cơ quan báo chí phải tạo điều kiện cũng
nhƣ có chiến lƣợc tun truyền phù hợp với thói quen và nhu cầu tiếp
nhận của công chúng.



10
7. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận văn
Về mặt lý luận – nhận thức, Luận văn đã hệ thống hố và phân tích cụ
thể về vai trị của tính chính luận trong các sản phẩm báo chí, chƣơng trình
truyền hình hiện nay. Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho hoạt động
nghiên cứu và cơ sở đào tạo về báo chí, thong qua việc đƣa ra những phân
tích cụ thể về thực trạng và giải pháp nâng cao tính chính luận trên báo chí
viết về kinh tế hiện nay.
Về thực tiễn, Luận văn đã đặt ra những yêu cầu với các nhà báo rèn
luyện kỹ năng và kiến thức nhằm nâng cao tính chính luận trong tác phẩm của
mình, tạo phong cách cá nhân và uy tín của cơ quan báo chí. Mà cụ thể ở đây
là ban thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam.
8. Kết cấu luận văn: Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo
và Phụ lục, Luận văn có 3 chƣơng, 9 tiết
Chương 1: Cơ sở lý luận – thực tiễn về tính chính luận trong thơng
tin kinh tế
1.1 Đặc điểm của thơng tin báo chí
1.2 Quan niệm chung về Chính luận báo chí và tính chính luận
1.3 Quan điểm chỉ đạo về tính chính luận báo chí trong thơng tin kinh
tế thời kỳ đổi mới
Chương 2: Thực trạng về tính chính luận trong thơng tin kinh tế
hiện nay ở Bản tin tài chính trên kênh VTV1 (khảo sát từ tháng 1 – tháng
6.2013)
2.1. Sự phát triển của các bản tin, chuyên mục thông tin kinh tế VTV1
– Đài truyền hình Việt Nam
2.2. Mối quan hệ giữa thơng tin kinh tế và tính chính luận hiện nay


11

2.3 Một số nhận xét về các bản tin tài chính trong mối quan hệ giữa
thơng tin kinh tế và bình luận, chính luận hiện nay (khảo sát từ tháng 1/2013
đến hết tháng 6/2013)
Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao tính chính luận trong
thơng tin kinh tế của bản tin tài chính trên kênh VTV1
3.1. Một số kinh nghiệm thể hiện tính chính luận trong thơng tin kinh tế
của bản tin tài chính
3.2. Những vấn đề đặt ra trong việc nâng cao tính chính luận trong
thơng tin kinh tế
3.3. Một số giải pháp, khuyến nghị nhằm nâng cao tính chính luận
trong thơng tin kinh tế trên bản tin tài chính VTV1 hiện nay


12
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN – THỰC TIỄN VỀ TÍNH CHÍNH LUẬN
TRONG THƠNG TIN KINH TẾ
1.1 Đặc điểm của thơng tin báo chí
1.1.1 Quan niệm chung về báo chí
Báo chí là hiện tƣợng xã hội phổ biến, phát triển từng ngày và tác động
chi phối đến mọi lĩnh vực của đời sống. Trong các hệ thống quyền lực chính
trị khác nhau, dù cho quan điểm, chính sách và phƣơng thức khai thác, sử
dụng báo chí khác nhau, nhƣng giữa chúng vẫn có những điểm chung. Và
điểm chung này xuất phát từ bản chất của báo chí – truyền thơng, là “hoạt
động thông tin – giao tiếp xã hội trên quy mô rộng lớn nhất, là công cụ và
phương thức kết nối xã hội hữu hiệu nhất, là công cụ và phương thức can
thiệp xã hội hiệu quả nhất trong mối quan hệ với công chúng và dư luận xã
hội, với nhân dân và với các nhóm lợi ích, với các nước trong khu vực và
Quốc tế.” [7, tr. 61]
Còn trong một số sách lý luận báo chí tiếng Việt mới xuất bản những

năm gần đây, đều khẳng định “báo chí là một hiện tƣợng đa nghĩa, phức tạp
của nhân loại…” [35]. Hay khi nhìn vào sản phẩm cụ thể của báo chí (tờ báo,
tạp chí, chƣơng trình phát thanh, truyền hình), trong tài liệu tiếng Việt, các tác
giả cho rằng, “báo chí là một loại tư liệu sinh hoạt tinh thần nhằm thơng tin
và nói rõ về những sự kiện và vấn đề thời sự cho những đối tượng nhất định,
nhằm những mục đích nhất định, xuất bản định kỳ, đều đặn.”
1.1.2 Về tin tức trên báo chí
Nếu nhƣ câu hỏi Viết để làm gì là chỉ mục đích, Viết cho ai để chỉ đối
tƣợng phục vụ, thì Viết cái gì chính là nội dung thơng tin của báo chí.
Đối với mỗi nhà báo, thơng tin báo chí vừa là sản phẩm lao động sáng
tạo, vừa là công cụ hay phƣơng tiện tác động vào đời sống xã hội; do đó nếu


13
nhận thức đƣợc những điểm cơ bản của thông tin báo chí, q trình sáng tạo
của nhà báo sẽ tự giác và tinh tế hơn.
Nội dung thông tin của báo chí nƣớc ta đƣợc quy định tại Luật Báo chí
đã đƣợc Quốc hội nƣớc CHXHCN Việt Nam thông qua ngày 28/12/1989,
đƣợc sửa đổi, bổ sung ngày 12/6/1999. Tại Điều 6, Luật Báo chí quy định nội
dung thơng tin của báo chí, cụ thể: “Báo chí thơng tin trung thực tình hình
trong nước và thế giới phù hợp với lợi ích của đất nước và nhân dân; Tuyên
truyền, phổ biến, góp phần xây dựng và bảo vệ đường lối, chủ trương, chính
sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thành tựu của đất nước và thế giới
theo tơn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; góp phần ổn định chính trị,
nâng cao dân trí, đáp ứng nhu cầu văn hố lành mạnh của nhân dân, bảo vệ
và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, xây dựng và phát huy dân chủ
xã hội chủ nghĩa, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; Phản ánh và hướng dẫn dư luận xã
hội; làm diễn đàn thực hiện quyền tự do ngôn luận của nhân dân; Phát hiện,
nêu gương người tốt, việc tốt, nhân tố mới; đấu tranh phòng, chống các

hành vi vi phạm pháp luật và các hiện tượng tiêu cực xã hội khác…” [23]
Đồng thời, để quyền tự do ngơn luận trên báo chí đƣợc sử dụng đúng đắn, tại
điều 10, Luật Báo chí cũng quy định chi tiết những điều khơng đƣợc thơng
tin trên báo chí, đó là: “Khơng được kích động nhân dân chống lại Nhà
nước CHXHCN Việt Nam, phá hoại khối đại đoàn kết tồn dân; Khơng
được kích động bạo lực, tun truyền chiến tranh xâm lược, gây hận thù
giữa các dân tộc và nhân dân các nước, kích động dâm ơ, đồi truỵ, tội ác;
Khơng được tiết lộ bí mật Nhà nước, bí mật quân sự, an ninh, kinh tế, đối
ngoại và những bí mật khác do pháp luật quy định; Khơng được đưa tin sai
sự thật, xuyên tạc, vu khống nhằm xúc phạm danh dự của tổ chức, danh dự,
nhân phẩm của công dân.” [23]


14
Đó là quy định trong luật báo chí, cịn khi nhìn vào yếu tố thực tiễn, nói
đến thơng tin báo chí, thì trƣớc hết phải nói đến thơng tin thời sự. Tức là báo
chí chủ yếu thơng tin, giải thích và giải đáp những sự kiện và vấn đề thời sự
đã và đang diễn ra liên quan mật thiết đến cuộc sống ngày hôm nay. Yếu tố
thời sự ở đây có thể hiểu là sự việc vừa mới xảy ra, đang xảy ra, sắp xảy ra
hoặc đã xảy ra lâu rồi nhƣng mới phát hiện thấy, mới nhận thức đƣợc. Thời sự
nhấn mạnh đến tính chất thời gian, những sự kiện liên quan đến nhiều ngƣời
và có ý nghĩa thời sự, thời cuộc ngày hơm nay.
Thơng tin báo chí là yếu tố cốt lõi của mỗi nhà báo để sáng tạo nên tác
phẩm báo chí. Trách nhiệm xã hội lớn lao đối với nhà báo là thông tin cho
công chúng các sự kiện, vấn đề thời sự, thời cuộc – những vấn đề nhân
dân quan tâm, bức xúc, có nhu cầu đƣợc biết và phải biết. Thơng tin báo
chí là điều căn bản nhất, đƣợc hình thành từ những sự kiện thực xảy ra,
hay từ những vấn đề nóng hổi mà nhà báo khai thác và cung cấp đến cho
công chúng.
Đối tƣợng hƣớng tới của báo chí là đơng đảo cơng chúng xã hội. Vì vậy

thơng tin trên báo chí phải đƣợc công khai, minh bạch, thoả mãn nhu cầu
nhận thức về những vấn đề liên quan đến lợi ích của họ. Cơng khai tức là báo
chí thơng tin sự kiện, xã hội hoá sự kiện, vấn đề từ một góc phố nhỏ, hay chỉ
là câu chuyện điển hình của một gia đình, thậm chí là một cá nhân, một con
ngƣời trong xã hội đều có thể trở thành sự kiện, vấn đề xã hội quan tâm, thậm
chí trên phạm vi tồn cầu. Đặc điểm tính cơng khai của thơng tin tiềm ẩn sức
mạnh to lớn của báo chí.
Thơng tin trên báo chí rõ ràng, khơng chỉ dừng lại là cung cấp sự kiện,
vấn đề cho cơng chúng mà cịn có tác dụng định hƣớng thái độ, nhận thức và
thói quen của họ. Xét cho cùng, bên cạnh mục đích tác động về văn hoá, kinh
doanh – lợi nhuận, giao tiếp chia sẻ, giải trí, tƣ vấn… thì mục đích bao trùm
nhất của thơng tin báo chí là mục đích chính trị. Với hình thức là lơi kéo, tập


15
hợp, giáo dục và thuyết phục, tổ chức đông đảo nhân dân tham gia giải quyết
các vấn đề kinh tế - xã hội. Báo chí là cơng cụ lơi kéo, tập hợp lực lƣợng
chính trị có hiệu quả nhất.
Thơng tin báo chí có tính định kì, đều đặn. Định kỳ đƣợc hiểu là “từng
khoảng thời gian nhất định, sau đó sự việc lại xảy ra”. Thực chất, tính định kì
của báo chí tức là “sự giao ước, là hợp đồng trách nhiệm xã hội của cơ quan
báo chí với cơng chúng xã hội trong việc cung cấp và tiếp nhận thơng tin.”
[8, tr.158]. Tính định kì tiềm ẩn sức mạnh của báo chí, bởi nó khơng chỉ tạo
thói quen tiếp nhận thơng tin của cơng chúng, mà cịn tạo nên mối quan hệ
chặt chẽ giữa cơ quan báo chí với cơng chúng. Điều này cũng góp phần tạo
nên phong cách, tƣ duy làm việc của nhà báo và uy tín, sự phát triển của cơ
quan báo chí.
Thơng tin báo chí phong phú, đa dạng, nhiều chiều. Đặc điểm này thể
hiện ở chỗ đối tƣợng phản ánh của báo chí là các sự kiện, vấn đề thuộc nhiều
lĩnh vực của đời sống xã hội. Bản thân sự vận động của cuộc sống đã tạo nên

vơ vàn những điều mới mẻ, có tác động trực tiếp đến con ngƣời. Hơn hết, đối
tƣợng tác động của báo chí lại là ở quy mơ lớn, đó là cơng chúng xã hội nói
chung. Gồm: quần thể cƣ dân không phân biệt tuổi tác, nghề nghiệp, giai cấp,
trình độ…; nhóm cơng chúng chun biệt theo nghề nghiệp, giới tính, tuổi
tác, trình độ, địa bàn sống… Chính đối tƣợng tác động này đã quy định tính
phong phú, đa dạng của thơng tin báo chí nhằm thoả mãn nhu cầu, tâm lý, thị
hiếu, sở thích của các nhóm khác nhau. Cùng với đó, mỗi cơ quan báo chí,
đơn vị truyền thơng lại có những cách truyền tải thơng tin báo chí phong phú,
nhƣ báo in, phát thanh, truyền hình, báo mạng điện tử…
Thơng tin báo chí dễ hiểu, dễ nhớ và dễ làm theo. Đặc điểm này cũng
rất quan trọng. Bởi báo chí hƣớng đến số đơng, có tính cơng khai, minh bạch
nên phải hấp dẫn đƣợc cơng chúng. Nên báo chí phải đem đến cho cơng
chúng những bài viết mà trình độ chung của nhân dân có thể hiểu một cách dễ


16
dàng và hiểu ngay. Tránh việc gây hiểu nhầm và hiểu theo nhiều hƣớng khác
nhau của công chúng. Điều này đặt ra u cầu với thơng tin báo chí phải bảo
đảm rằng những ngƣời có trình độ văn hố cao tiếp nhận khơng thấy nhàm
chán, nhƣng ngƣời có trình độ văn hố thấp cũng khơng thấy khó hiểu.
Thơng tin báo chí có tính tương tác, tức là tác động qua lại với nhau,
quan hệ hai chiều giữa các sự vật hiện tƣợng. Điều này góp phần tạo nên hiệu
quả truyền thông. Bởi lẽ “một trong những nguyên lý quan trọng nhất của
truyền thơng là trong q trình truyền thơng, tương tác giữa chủ thể và khách
thể (cơng chúng – nhóm đối tượng truyền thông) càng nhiều – tần suất tương
tác càng cao, tương tác càng bình đẳng bao nhiêu thì năng lực và hiệu quả
truyền thông càng cao bấy nhiêu.” [8, tr.163]. Trong hoạt động báo chí, kỹ
năng tƣơng tác bình đẳng đồng thời gắn liền với kỹ năng tổ chức thông tin sự
kiện, hƣớng dẫn dƣ luận xã hội. Cơ sở đánh giá hiệu quả tƣơng tác thông tin
báo chí và hƣớng dẫn dƣ luận xã hội là tạo ra sự đồng thuận xã hội, bảo đảm

sự phát triển bền vững, phòng tránh những nguy cơ bất ổn trong cộng đồng.
Điều này đặt ra áp lực cho các nhà báo hiện đại, khơng chỉ địi hỏi những kiến
thức kĩ năng cần thiết, am hiểu vấn đề, mà còn phải có phong cách làm báo
chuyên nghiệp, cẩn trọng trong việc cung cấp thơng tin tới cơng chúng tránh
hậu quả hình thành dƣ luận xã hội tiêu cực.
Thơng tin báo chí đƣợc truyền tải bằng các loại hình đa phƣơng tiện. Hay
cịn gọi là Multimedia, là kỹ thuật mơ phỏng đồng thời và sử dụng nhiều
phƣơng tiện chuyển hố thơng tin và các tác phẩm tạo từ kỹ thuật đó.
Multimedia cho phép kết hợp các loại hình truyền thơng trong việc truyền tải
thông tin, thông điệp, tạo nên sự hấp dẫn, thuyết phục công chúng. Đặc điểm
này đang là đặc trƣng và xu thế phát triển của báo mạng điện tử.
Trong công cuộc đổi mới đất nƣớc, hội nhập Quốc tế hoạt động trong
điều kiện của nền kinh tế thị trƣờng và sự bùng nổ nhƣ vũ bão của khoa học


17
cơng nghệ thơng tin, các cơ quan báo chí và mỗi nhà báo phải luôn ý thức
đƣợc trách nhiệm của mình. Mà cụ thể ở đây phải có trách nhiệm với thơng
tin mình đƣa ra trên báo chí. Trƣớc hết, một ngun tắc ln đƣợc đảm bảo
đó là, tính khách quan, chân thật phải đƣợc đặt lên hàng đầu. Khách quan,
chân thật của thơng tin đƣợc coi là uy tín, sự tồn tại của tờ báo và mỗi cá nhân
nhà báo trong lịng cơng chúng.
1.2 Quan niệm chung về Chính luận báo chí và Tính chính luận
1.2.1 Chính luận báo chí và các thể loại chính luận báo chí
Chính luận báo chí đã đƣợc hình thành khá lâu, trên báo chí Anh, Pháp
từ đầu thế kỉ XIX đã xuất hiện bình luận. Một số tờ báo, tạp chí năm 1870
nhƣ tờ “Pie Arbeit” (Thuỵ Sỹ), tờ “Rappel” (Pháp) và tờ “Frantfruter
Zeitung” (Đức), ngƣời ta thƣờng đọc đƣợc câu: “Chúng tôi muốn trình bày
dƣới một góc độ khác những sự kiện mà bạn đọc đã biết!”
Trong hệ thống báo chí Việt Nam, nhóm chính luận báo chí có vai trị

đặc biệt quan trọng. Tuy nhiên xung quanh tên gọi của thể loại này còn xuất
hiện nhiều quan điểm khác nhau nhƣ: “luận”, “ngôn luận của báo”, “nghị
luận”, “bút chiến”…
PGS.TS Nguyễn Văn Dững cho rằng: “chính luận báo chí bao hàm trong
nó sự tranh luận xã hội, luận chiến xã hội hay đối thoại xã hội mà nhà chính
luận nhằm bày tỏ và bảo vệ chính kiến, luận điểm, lập trường xã hội của mình
trước các sự kiện và vấn đề thời cuộc đang được công chúng và dư luận xã hội
quan tâm; các sự kiện và vấn đề thời cuộc ấy cần được báo chí tiếp cận, tạo
lập diễn đàn và thơng tin, để có thể giải thích và giải đáp, nhằm gia tăng sự
tương đồng – đồng thuận xã hội và giảm dần sự khác biệt.” [8, tr. 353]
PGS Lê Xn Thại viết: “Chính luận là loại văn bản trình bày ý kiến về
những vấn đề thời sự nóng hổi trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hố, xã
hội. Chức năng của chính luận là thơng tin, tun truyền, cổ động… Tuyên


18
truyền, cổ động là tác động vào trí tuệ và tình cảm của người đọc, người
nghe, để mọi người hiểu, tin và làm theo.” [38, tr. 87]
PGS.TS Trần Thế Phiệt gọi thể loại: “Chính luận báo chí là một tác
phẩm cơ bản của báo chí, nó là loại văn nghị luận về những vấn đề chính trị,
xã hội có tính thời sự.” [40, tr 35]
Chính luận báo chí là một loại tác phẩm đƣợc những vấn đề nóng hổi,
thời sự, chính luận chứa đựng nhữg quan điểm tƣ tƣởng xã hội và sự đánh giá
của tác giả. Chức năng dễ nhận thấy nhất của thể loại này đó là phân tích, lý
giải, khái quát vấn đề thời sự trong đời sống xã hội, giúp cho cơng chúng
có khả năng nhận thức những mối quan hệ phức tạp tiếp cận cái bản chất
của các vấn đề đó. Vì vậy, có thể nói, chính luận báo chí là vũ khí sắc bén
trong cuộc đấu tranh tƣ tƣởng, là công cụ và phƣơng tiện cổ động, tuyên
truyền, giác ngộ, là hình thức tổ chức và truyền tải thông tin một cách hấp
dẫn và hiệu quả.

Về phƣơng pháp phân chia thể loại trong nhóm chính luận báo chí, hiện
có nhiều quan điểm khác nhau.
Trong “Tác phẩm báo chí tập” – Tập 1, tác giả Tạ Ngọc Tấn, Nguyễn
Tiến Hài đã phân chia nhóm tác phẩm chính luận gồm các thể loại: xã luận,
bình luận, chun luận. Cịn trong “Giáo trình tác phẩm báo chí đại cƣơng”,
TS Nguyễn Thị Thoa (chủ biên) cho rằng: nhóm chính luận gồm các thể loại:
xã luận (đƣa ra lập trƣờng), bình luận “bàn bạc, đánh giá sự việc bằng lý lẽ),
chuyên luận (bàn sâu về một vấn đề), đàm luận (suy nghĩ riêng tƣ của nhóm
ngƣời về sự việc “nóng” đang diễn ra), phỏng vấn (hỏi và trả lời để lấy thông
tin và ý kiến theo chủ đề định sẵn) [39, tr. 89]
Trong cuốn “Các thể loại chính luận báo chí”, tác giả Trần Quang đã có
những nghiên cứu khá chi tiết và rõ ràng về các thể loại báo chí hiện nay. Đặc
biệt theo tác giả, nhóm chính luận bao gồm các thể loại nhƣ: xã luận, bình
luận (với các dạng bình luận chung, bình luận theo chủ đề, bình luận Quốc tế,


19
điểm thƣ), các thể loại bài phản ánh, phê bình, điểm báo, thƣ từ (với tƣ cách là
thể loại báo chí) và điều tra, tiểu luận (chuyên luận, luận văn tun truyền, ý
kiến nhà báo, bình chú).
“Trong nhóm chính luận, những sự kiện, hiện tƣợng riêng lẻ phải đƣợc
xem xét một cách có hệ thống và trong sự liên kết hữu cơ với nhau trong xu
hƣớng phát triển chung của đời sống xã hội. Tƣ duy sắc sảo, tầm nhìn rộng,
kết luận vấn đề xác đáng là yêu cầu bắt buộc đối với nhóm chính luận. Tƣ
tƣởng của tác giả (hay của toà soạn) về những vấn đề quan trọng của đời sống
xã hội phải đƣợc thể hiện rõ rang, nhất qn; bởi vì mục đích của nhóm thể
loại này là dùng lý lẽ soi vào sự kiện, hiện tƣợng để giúp công chúng hiểu
đúng sự thật, hƣớng họ đến hành động tích cực, phù hợp với mong muốn tác
giả” [27, tr. 29]
1.2.1.1 Xã Luận

Theo Từ điển Tiếng Việt: Xã luận (xã thuyết) là bài đăng trong một tờ
báo, một tờ tạp chí, trình bày về một vấn đề thái độ hoặc chủ trƣơng của chính
đảng hay tổ chức mà tờ báo đó là cơ quan ngơn luận.
Theo từ điển Hán Việt, xã (là đoàn thể gồm nhiều ngƣời hợp lại), luận
(bàn luận), thuyết (nói). Xã luận, đồng nghĩa với xã thuyết, là một bài văn
trình bày trƣớc mọi ngƣời về quan điểm của tờ báo đối với một vấn đề thời sự
quan trọng hay đáng chú ý.
Đồng chí Trƣờng Chinh trong cuốn “Ngôn luận của báo” viết: “Xã luận
là một bài báo quan trọng nhất trong một số báo, nêu lập trƣờng, quan
điểm của một tờ báo (tức là của chính đảng hay là đồn thể mà tờ báo đó
là cơ quan ngơn luận) về một vấn đề quan trọng nào đó. Xã luận thƣờng là
một bài bàn luận có tính chất tổng qt, đồng thời đề ra những nhiệm vụ cần
kíp phải làm ngay.
Giáo trình “Nghiệp vụ Báo chí” năm 1978 của Học viện Báo chí và
Tuyên truyền viết: “Xã luận là một hình thức bình luận tập thể của Bộ biên