Tổ chức hoạt động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7 theo định hướng phát huy năng lực học sinh 2
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (3.32 MB, 32 trang )
“Tổ chức
tai lieu, document1
of hoạt
66. động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
UBND HUYỆN GIA LÂM
TRƯỜNG THCS LỆ CHI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
SINH HỌC 7 THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT HUY NĂNG LỰC HỌC SINH
Môn: Sinh học
Tác giả: Đinh Tiến Phan
Cấp học: THCS
Đơn vị công tác: Trường THCS Lệ Chi
Chức vụ: Giáo viên
NĂM HỌC 2019-2020
luan van, khoa luan 1 of 66.
-1/15-
“Tổ chức
tai lieu, document2
of hoạt
66. động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Năm 2020, ngành giáo dục và đào tạo nước ta dành nhiều thời gian cho
chương trình giáo dục phổ thơng mới như bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đã khẳng
định “Năm 2020 là năm cuối cùng thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục
Việt Nam giai đoạn 2011-2020, đây cũng là năm mà toàn ngành Giáo dục tập
trung triển khai chương trình giáo dục phổ thơng mới bắt đầu với lớp 1”.
Nên trong năm học này và các năm học tới, đất nước ta đang ngày một
chuyển mình trước làn sóng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo và đổi
mới sách giáo khoa, chương trình giáo dục phổ thơng phát triển mạnh mẽ và
nhanh chóng. Để góp phần hồ nhập cùng sự đổi mới đó. Tơi thiết nghĩ mình
phải tự đổi mới từ những tiết dạy trên lớp hàng ngày, hàng giờ để cho quan điểm
giáo dục, đào tạo và thay sách giáo khoa mới dần đi vào hiện thực. Qua rất nhiều
thời gian nghiên cứu tài liệu tập huấn và đã ứng dụng trên 4 lớp sinh học 7 trong
suốt năm học qua theo hướng “Tổ chức hoạt động nhóm, nhằm nâng cao chất
lượng học tập bộ môn sinh học 7 theo định hướng phát huy năng lực học
sinh”. Tôi nhận thấy đây là một đề tài hay và bổ ích muốn phổ biến tới các bạn
đồng nghiệp và rất mong có sự góp ý chân thành để sáng kiến của tơi ngày có
giá trị và có sức lan tỏa rộng rãi hơn.
Tôi xin cảm ơn!
luan van, khoa luan 2 of 66.
-2/15-
“Tổ chức
tai lieu, document3
of hoạt
66. động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN TRỰC TIẾP ĐẾN SKKN
1. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ LĨNH HỘI SAU HAI ĐỢT TẬP HUẤN ĐỔI MỚI
CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THƠNG.
Thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội về đổi mới chương
trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thơng, Bộ GD&ĐT đã ban hành chương trình
giáo dục phổ thơng mới theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học
sinh, bảo đảm yêu cầu giảm tải, giảm hàn lâm, gắn với thực tiễn; thực hiện tốt
phương pháp giáo dục tích cực, tăng cường hoạt động ngoại khố, trải nghiệm
cho học sinh; kiểm tra, đánh giá, thi cử nhẹ nhàng, không nặng về kiểm tra kiến
thức mà tập trung đánh giá sự phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Trước
tính hình đó BGD&ĐT đã tổ chức hai đợt tập huấn về vấn đề này:
Đợt 1: tập huấn theo Tài liệu bồi dưỡng chuyên đề chương trình giáo dục phơ
thơng mới( 2018) và định hướng phát triển.” thì các nhóm phương pháp dạy học
tích cực ra đời và hình thức tổ chức hoạt động nhóm cũng đa dạng và nâng nên
một tầm mới. Sau đây là một số hướng dẫn, mơ hình nghiên cứu các tiếp cận,
hình thức tổ chức dạy học và hiệu quả từng nhóm phương pháp để đảm bảo phát
triển năng lực của học sinh tôi tiếp thu được trong buổi tập huấn.
đón đầu xu hướng đổi mới SGK tích hợp 3 mơn Lý, Hóa, Sinh làm một môn
“KHOA HỌC TỰ NHIÊN THCS” với hàm lượng các nội dung thảo luận nhóm,
hoạt động nhóm rất nhiều theo đúng định hướng đổi mới phương pháp dạy học
nhằm phát huy các nhóm năng lực, thái độ tích cực của học sinh và các quan
điểm giáo dục theo hướng đổi mới hiện nay.
Đợt 2: tập huấn theo tài liệu bồi dưỡng giáo viên về thực hiện chương trình
giáo dục phổ thơng mới môn khoa học tự nhiên trung học cơ sở.
Mã chuyên đề: 2.26
Thời lượng: 10 tiết (05 tiết lý thuyết, 04 tiết thực hành, 01 tiết kiểm tra)
Đối tượng bồi dưỡng: Giáo viên dạy các môn Khoa học tự nhiên cấp THCS
trên địa bàn thành phố Hà Nội.
2. PHÂN TÍCH NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH SINH HỌC 7 THEO ĐỊNH
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
2.1. Vị trí của chương trình sinh học 7 trong chương trình sinh học THCS.
- Là phần tiếp theo của sinh học 6
- Cung cấp những kiến thức cơ bản phổ thơng tương đối hồn chỉnh về thế
giới động vật.
luan van, khoa luan 3 of 66.
-3/15-
“Tổ chức
tai lieu, document4
of hoạt
66. động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
- Được biên soạn theo quan điểm sinh thái và tiến hoá giúp học sinh hiểu
được sự gắn bó mật thiết giữa thế giới động vật và điều kiện sống của chúng.
Tạo thành kiến thức cơ sở cho những môn học tiếp theo.
2.2. Mục tiêu của mơn động vật trong chương trình sinh học 7
- Kiến thức: Về hình thái, cấu tạo, chức năng sống, kiến thức phân loại,
kiến thức tiến hoá và tầm quan trọng thực tiễn
- Kĩ năng: Phát triển tư duy “hình tượng cụ thể-quy nạp” trên cơ sở đó
hình thành những kĩ năng quan sát, thu thập, xử lí thơng tin, giải phẫu, vận dụng
kiến thức đã học vào giải thích hiện tương ngồi thực tế.
2.3. Mục tiêu hình thành thái độ, hành vi trong chương trình sinh học 7:
Hình thành niềm tin khoa học, có ý thức, thói quen bảo vệ động vật và
môi trường sống của chúng.
2.4. Phân tích định hướng 10 phương pháp dạy học tích cực có hoạt động
nhóm phù hợp với sinh học 7 – (Nội dung chi tiết phần phụ lục).
- PP dạy học tích cực số 1: Kỹ thuật “Các mảnh ghép” (Jigsaw)
- Phương pháp dạy học số 2: Kỹ thuật khăn phủ bàn (Khăn trải bàn)
- PP dạy học số 3: Kỹ thuật “Động não” hay “Công não” (Brainstorming)
- Phương pháp dạy học tích cực số 4: Kĩ thuật “Bể cá”
- Hình thức dạy học tích cực số 5: Kĩ thuật “Tia chớp”
- Phương pháp dạy học số 6: Kỹ thuật “XYZ” ( Kỹ thuật 365)
- Phương pháp giảng dạy tích cực số 7: Kỹ thuật “Lược đồ tư duy” hay “
Sơ đồ tư duy”
- PP dạy học tích cực số 8: Kỹ thuật “Chia sẻ nhóm đơi” (Think, Pair, Share)
- Phương pháp dạy học số 9: Kỹ thuật Kipling ( 5W1H)
- Phương pháp dạy học tích cực số 10: Kỹ thuật KWL (KWLH)
Xuất phát từ sự định hướng đổi mới phương pháp giảng dạy sinh học 7, vị
trí, mục tiêu, sự hình thành kiến thức, phẩm chất, năng lực cho học sinh trong
chương trình sinh học 7. Qua thời gian giảng dạy mười lăm năm, Tôi nhận thấy
“Dạy học theo phương pháp hoạt động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học
tập bộ môn sinh học 7 theo hướng phát huy năng lực học sinh” là hết sức phù
hợp và cần thiết với đối tượng học sinh lớp 7 và đem lại hiệu quả cao.
II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ THƯỜNG GẶP CỦA GIÁO VIÊN ĐỨNG LỚP
Vậy nguyên tắc chung để tổ chức hoạt động nhóm thành cơng là gì? Trình
tự tổ chức như thế nào? Những đơn vị kiến thức nào có thể tổ chức hoạt động
nhóm? Mỗi nhóm hoạt động trong thời gian bao lâu thì phù hợp? Với đối tượng
học sinh như thế nào thì tổ chức hoạt động nhóm được? Đây là những thắc mắc
thường gặp của bất kỳ giáo viên nào đứng trên bục giảng để đem lại hiệu quả
luan van, khoa luan 4 of 66.
-4/15-
“Tổ chức
tai lieu, document5
of hoạt
66. động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
cao nhất trong giờ dạy trên lớp. Trong nội dung SKKN này, tôi mạnh dạn đề
xuất những giải pháp mà tôi đã áp dụng trong suốt thời gian giảng dạy của
mình và thấy có kết quả tốt. Hôm nay, tôi muốn chia sẻ với các bạn đồng nghiệp
và mong các bạn đóng góp ý kiến để SKKN này của tơi có giá trị áp dụng thực
tiễn cao nhất. Sau đây tơi xin trình bày nội dung cụ thể ứng với bộ môn sinh học
7 mà tôi đang giảng dạy.
III. CÁCH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHĨM VÀ MỨC ĐỘ TÍCH CỰC
1. Xác định rõ mục tiêu kiến thức, ý thức, thái độ, kỹ năng cần đạt được và
năng lực cá nhân của mỗi nhóm tham gia?
a) Mục tiêu kiến thức: Cần bán sát vào yêu cầu nội dung kiến thức cần đạt được của
bài học trong hoạt động nhóm. Để thiết kế câu hỏi thảo luận dựa trên nền tảng kiến
thức học sinh đã có hoặc dựa trên các tài liệu tranh ảnh, mơ hình, bảng biểu,... mà
học sinh chuẩn bị nghiên cứu học tập. Một trong những việc rất quan trọng là phải
“PHÂN LOẠI KIẾN THỨC TRONG CHƯƠNG TRÌNH SGK SINH 7”
Đặc điểm đời sống, tập tính của động vật
Đặc điểm cấu tạo thích nghi với đời sống
Đặc điểm cấu tạo trong, kĩ năng thực hành, quan sát, giải phẫu
Sự tiến hoá về tổ chức cơ thể, sinh sản, sự phát triển của giới động vật
Kiến thức về đa dạng sinh học, vai trò của động vật đối với đời sống
=> Giúp chúng ta thiết kế tổ chức dạy và học phù hợp
Thơng qua hoạt động nhóm sẽ đạt được nhiều kết quả giáo dục hữu ích
phát huy được năng lực chuyên môn cá nhân cho học sinh như:
- Giảm được khoảng cách kiến thức giữa các học sinh trong lớp.
- Giải quyết được nhiều nội dung, vấn đề khó để học sinh chiếm lĩnh kiến thức.
b) Yêu cầu cần đạt về phẩm chất thái độ đối với học sinh:
- Bao gồm những phẩm chất: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm.
+ Giáo dục học sinh phẩm chất: tự tin, trung thực, khách quan, tình yêu
thiên nhiên, tôn trọng và biết vận dụng các quy luật của tự nhiên, để từ đó biết
ứng xử với thế giới tự nhiên phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững.
+ Giúp cho học sinh biết trân trọng, giữ gìn và bảo vệ tự nhiên; có thái độ
và hành vi tôn trọng các quy định chung về bảo vệ tự nhiên; hứng thú khi tìm
hiểu thế giới tự nhiên và vận dụng kiến thức vào bảo vệ thế giới tự nhiên của
quê hương, đất nước.
+ Giáo dục cho học sinh biết u lao động, có ý chí vượt khó; có ý thức bảo
vệ, giữ gìn sức khoẻ của bản thân, của người thân trong gia đình và cộng đồng.
Gây hứng thú cho học sinh hoàn thành hoạt động học cũng như mục tiêu
của giáo dục
luan van, khoa luan 5 of 66.
-5/15-
“Tổ chức
tai lieu, document6
of hoạt
66. động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
- Phát huy vai trò chủ động lĩnh hội kiến thức của học sinh
- Phát huy tinh thần hợp tác, thảo luận nhóm
- Phát huy tinh thần đoàn kết giúp đỡ nhau trong học tập
- Xây dựng được thói quen làm việc tốt
- Gắn sát với mục tiêu dạy và học “hoạt động học xuất phát từ nhu cầu
người học, thầy có hứng thú với hoạt động tổ chức dạy”
c) Xác định nhóm năng lực, kỹ năng cần đạt được là gì trong các nhóm năng
lực sau:
- Năng lực tự chủ và tự học:
Thơng qua phương pháp giáo dục rèn luyện cho học sinh phương pháp tự
học, tự khám phá để chiếm lĩnh kiến thức khoa học. Năng lực tự chủ và tự học
được hình thành và phát triển thơng qua các hoạt động thực hành, làm dự án,
thiết kế các hoạt động thực nghiệm trong phịng thí nghiệm, ngồi thực địa, đặc
biệt trong tổ chức tìm tịi khám phá thế giới tự nhiên.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác:
Năng lực giao tiếp và hợp tác được hình thành và phát triển thơng qua các
hoạt động như quan sát, xây dựng giả thuyết khoa học, lập và thực hiện kế hoạch
kiểm chứng giả thuyết, thu thập và xử lí dữ kiện, tổng hợp kết quả và trình bày
báo cáo kết quả nghiên cứu. Đó là những kĩ năng thường xuyên được rèn luyện
trong dạy học các chủ đề của môn học. Môn Khoa học tự nhiên góp phần hình
thành và phát triển năng lực hợp tác khi người học thường xuyên thực hiện các
dự án học tập, các bài thực hành, thực tập theo nhóm, các hoạt động trải nghiệm.
Khi thực hiện các hoạt động đó học sinh cần làm việc theo nhóm, trong đó mỗi
thành viên thực hiện các phần khác nhau của cùng một nhiệm vụ, người học
được trao đổi, trình bày, chia sẻ ý tưởng, nội dung học tập.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo:
Giải quyết vấn đề và sáng tạo là hoạt động đặc thù trong quá trình tìm hiểu
và khám phá thế giới tự nhiên. Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo được thể
hiện trong việc tổ chức cho học sinh đề xuất vấn đề, nêu giả thuyết, lập kế hoạch,
luan van, khoa luan 6 of 66.
-6/15-
“Tổ chức
tai lieu, document7
of hoạt
66. động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
thực hiện kế hoạch tìm tịi, khám phá các hiện tượng đa dạng của thế giới tự nhiên,
gần gũi với cuộc sống hàng ngày. Trong chương trình giáo dục khoa học tự nhiên,
thành tố tìm tịi khám phá được nhấn mạnh xun suốt từ cấp tiểu học đến cấp
trung học phổ thông và được hiện thực hóa thơng qua các mạch nội dung dạy học,
các bài thực hành và hoạt động trải nghiệm từ đơn giản đến phức tạp.
Những biểu hiện của nhóm các kỹ năng:
Kĩ năng
Biểu hiện
1. Đề xuất vấn đề;
– Đề xuất vấn đề từ tri thức và kinh nghiệm đã có và
Đặt câu hỏi cho vấn
dùng ngơn ngữ của mình để mơ tả vấn đề đã đề xuất.
đề
– Phân tích đơn giản vấn đề đã đề xuất, bước đầu phán
đốn có thích hợp nghiên cứu khơng.
– Nhận ra được nghiên cứu khoa học bắt đầu từ vấn
đề.
– Đặt ra các câu hỏi liên quan đến vấn đề.
2. Đưa ra phán đoán
– Nêu được vai trị quan trọng của phán đốn và đề
và xây dựng
xuất giả thuyết trong nghiên cứu khoa học.
giả thuyết
– Đưa ra phán đoán và giả thuyết cho vấn đề nghiên
cứu.
3. Lập kế hoạch thực – Bám sát mục tiêu và điều kiện nghiên cứu, thiết kế ý
hiện
tưởng nghiên cứu, lựa chọn phương pháp thích hợp
(quan sát, thực nghiệm, điều tra, phỏng vấn...) và lập
kế hoạch thực hiện.
4. Thực hiện kế hoạch – Nêu được nghiên cứu khoa học cần có sự kiện và
– Thu thập sự kiện và chứng cứ.
chứng cứ: quan sát, – Lựa chọn được thông tin có liên quan đến vấn đề
ghi chép, thu thập dữ trong nhiều nguồn thơng tin.
liệu, làm thí nghiệm. – Tiến hành các quan sát, so sánh, đo đếm, thí nghiệm.
– Phân tích dữ liệu – Phân tích và xử lí sự kiện, số liệu đã thu được, có thể
nhằm chứng minh nhận ra các sai sót và chênh lệch.
hay bác bỏ giả thuyết. – Nhận thức được giải thích khoa học cần dựa trên cơ
– Rút ra kết luận về sở sự kiện kinh nghiệm, vận dụng tri thức khoa học và
vấn đề thực tiễn và suy đoán khoa học.
đánh giá.
– Thiết lập mối liên hệ giữa sự kiện và tri thức khoa
học, có thể biết được hiện tượng khơng thống nhất với
kết quả dự đốn; thử đưa ra giải thích hợp lí.
– Đánh giá độ tin cậy của số liệu, biết được sai lệch
luan van, khoa luan 7 of 66.
-7/15-
“Tổ chức
tai lieu, document8
of hoạt
66. động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
Kĩ năng
Biểu hiện
trong thực nghiệm là khơng tránh được, biết giảm thiểu
sai sót trong thực nghiệm.
– Thu thập thông tin tư liệu từ nhiều kênh, so sánh với
nghiên cứu của mình, đề ra khuyến nghị cụ thể để cải
tiến phương pháp nghiên cứu.
5. Viết, trình bày báo – Sử dụng ngơn ngữ, văn tự, hình vẽ, biểu bảng để
cáo và thảo luận
biểu đạt quá trình và kết quả nghiên cứu, biết viết báo
cáo nghiên cứu giản đơn.
– Khéo hợp tác với đối tác, biết lắng nghe và tôn trọng
quan điểm, ý kiến đánh giá do người khác đưa ra và
biết trao đổi ý kiến.
6. Ra quyết định và Quyết định xử lí cho vấn đề. Đề xuất phương pháp,
đề xuất ý kiến
biện pháp, kế hoạch mới cho vấn đề thực tiễn.
2. Phân tích cơ sở vật chất hạ tầng, chuẩn bị của giao viên, học sinh:
Sự chuẩn bị chu đáo của học sinh, của giáo viên luôn là yếu tố quan trọng
quyết định đến sự thành cơng của hoạt động nhóm. Bao gồm sự chuẩn bị về cơ
sở vật chất, hạ tầng, kiến thức, mẫu vật,... ngay cả sự chuẩn bị về thái độ, hành
vi của thầy, trò cũng rất rất quan trọng trong hoạt động nhóm.
Chính vì vậy cơng tác: đơn đốc, nhắc nhở, kiểm tra, giám sát, tư vấn, hỗ
trợ của giáo viên, học sinh là thường xuyên, liên tục là quan trọng nhất.
3. Phân tích vị trí, trọng số đơn vị kiến thức, thời gian cho hoạt động nhóm:
Thời điểm nào là thời điểm tổ chức thảo luận nhóm trong tiến trình giờ
lên lớp, đơn vị kiến thức nào đưa trước, đưa sau và ln có thời gian cứng giám
sát thời gian thảo luận nhóm để đảm bảo kịch tính và tinh thần phối hợp đồng
đội giữa các nhóm cao.
Trong khâu này người điều hành thảo luận nhóm phải phổ biến luật rõ
ràng quy chế khen, thưởng, đánh giá công bằng, minh bạch, chặt chẽ, khách
quan tránh gây mất đoàn kết, khơng phục giữa các nhóm.
4. Lựa chọn phương pháp dạy học tích cực nào:
Với 10 phương pháp dạy học tích cực nêu trên cùng với ưu nhược điểm
riêng của từng phương pháp, căn cứu theo mức độ yêu cầu về kiến thức, thái độ,
kỹ năng cần đạt để lựa chọn một hoặc một nhóm phương pháp nhất định để tổ
chức dạy học phù hợp nhất.
Lưu ý: Các phương pháp giảng dạy luôn uyển chuyển linh hoạt và phù
hợp với nội dung kiến thức và năng lực lĩnh hội của từng đối tượng học sinh,
khơng cực đoan hóa bất kỳ phương pháp giảng dạy nào. Luôn xác định rõ
luan van, khoa luan 8 of 66.
-8/15-
“Tổ chức
tai lieu, document9
of hoạt
66. động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
phương pháp nào đi chăng nữa thì yếu tố phù hợp với đối tượng học sinh vẫn là
tiêu trí số một.
5. Chia làm mấy nhóm, mỗi nhóm gồm những thành viên nào?
Nhóm học tập rất cần thiết trong dạy học theo định hướng phát triển năng
lực người học. Khi học theo nhóm các em được chia sẻ ý kiến cho nhau, được
hỗ trợ giúp đỡ nhau để cùng tiến bộ nhằm phát triển năng lực và phẩm chất,
hồn thiện bản thân trong q trình học tập.
Tuỳ theo mục tiêu kiến thức, tư liệu giảng dạy của từng bài, từng nội dung có
thể lựa chọn cách thức tổ chức hoạt động từng loại nhóm cho phù hợp.
a, Nhóm nhỏ: từ 2-3 học sinh/nhóm thường 2 học sinh cùng bàn
- Nhóm này phù hợp với nội dung kiến thức:
+ Kiến thức về đời sống, tập tính của các lồi động vật (học sinh đọc
thơng tin SGK tìm đặc điểm về mơi trường sống, thức ăn, thời gian kiếm ăn, những
tập tính điển hình, đặc điểm sinh sản,..)
+ Kiến thức về đa dạng sinh học, vai trò của động vật đối với đời sống
b, Nhóm trung bình: từ 3-4 học sinh/nhóm thường là 2 bàn liền kề
- Nhóm này phù hợp với nội dung kiến thức:
+ Đặc điểm cấu tạo thích nghi với đời sống
+ Sự tiến hoá về tổ chức cơ thể, sinh sản, sự phát triển của giới động vật
c, Nhóm lớn: từ 5-8 học sinh/nhóm thường mỗi nhóm là một tổ
- Phù hợp với nội dung kiến thức: Kĩ năng thực hành giải phẫu, quan
sát,... (dạng bài thực hành, bài tập lớn khó cần nhiều người giải quyết).
Chú ý: Đối với nhóm trung bình và nhóm lớn cần phải có định hướng
phân chia nhân lực cho đồng đều để đảo bảo tính tương xứng và cạnh tranh cao
giữa các nhóm. Mỗi nhóm nhất thiết phải bầu ra được bạn trưởng nhóm(HS học
khỏ-giỏi, có uy tín), bạn thư ký (HS viết chữ rõ ràng nhanh nhẹn) biết khoản
xuyến cơng việc và có năng lực điều hành hoạt động nhóm. Trong thời gian đầu,
GV hướng dẫn cụ thể cho các nhóm hoạt động (tập huấn cho nhóm trưởng và
thư ký). Có nhận xét, điều chỉnh bổ sung cách làm của từng nhóm và rút kinh
nghiệm chung. Chú ý động viên khích lệ kịp thời.
* Khi chia nhóm, giáo viên cần tránh:
- Số lượng nhóm quá lớn làm cản trở sự trao đổi và điều khiển của nhóm
trưởng cũng như các thành viên trong nhóm, dẫn đến một số em bị bỏ rơi khi
thảo luận hoặc không có cơ hội trình bày ý kiến của mình khi thảo luận.
- Hình thức hóa nhóm tức là lựa chọn học nhóm khơng phù hợp với
phương pháp, kỹ thuật mà giáo viên đưa ra, chẳng hạn như thuyết trình, trình
chiếu, vấn đáp, khơng có thảo luận trong nhóm học sinh.
luan van, khoa luan 9 of 66.
-9/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document10
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
*Giáo viên nên:
- Chia nhóm một cách tố ưu (nếu được 4 em một nhóm là tốt nhất) sao
cho các em có thể trao đổi thảo luận và qn xuyến cơng việc của nhau trong
q trình học tập. Như vậy việc kê bàn ghế theo nhóm phải linh hoạt tránh
gượng ép. Có thể mỗi bàn học 4 em là 1 nhóm, hoặc trên một bộ bàn ngồi 8 em
sẽ được chia thành 2 nhóm, mỗi nhóm 4 em…
- Vị trí đặt bàn ghế các nhóm phải thuận lợi cho việc đi lại của giáo viên
và học sinh, nên để không gian trong lớp mà giáo viên có thể đi lại được xung
quanh lớp học.
- Điều chỉnh những đồ đạc không cần thiết được cất đi khi tổ chức hoạt
động, không nên bầy nhiều thứ làm giảm khơng gian của nhóm gây khó khăn
khi học tập…
- Ln phiên chỉ định nhóm trưởng và chỉ định thành viên báo cáo kết quả
hoạt động nhóm một cách linh hoạt phù hợp với hoạt động học nhóm trong từng
bài học.
6. Giao nhiệm vụ cho nhóm, gợi ý, hỗ trợ các nhóm hồn thành phiếu học tập:
Hoạt động khởi động rất cần thiết trong dạy học nhằm phát triển năng lực
cho học sinh, phát triển năng lực tư duy nêu để giải quyết vấn đề.
Hoạt động này cần tạo ra những tình huống, những vấn đề ở đó người học
cần được huy động tất cả các kiến thức hiện có, những kinh nghiệm, vốn sống
của mình để cố gắng nhìn nhận và giải quyết theo cách riêng của mình và cảm
thấy thiếu hụt kiến thức, thông tin để giải quyết.
Như vậy, hoạt động “khởi động” nêu vấn đề là một hoạt động học tập,
giao nhiệm vụ của giáo viên phải rõ ràng, học sinh phải được bày tỏ ý kiến
riêng của mình cũng như ý kiến của nhóm về vấn đề đó cũng như việc trình bày
báo cáo kết quả.
Vậy để đạt được hiệu quả cao, giáo viên cần nghiên cứu tìm hiểu kỹ bài
học, các câu lệnh chuyển giao đến học sinh phải rõ ràng, có mục đích, hợp lý
phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh, tránh việc giao nhiệm vụ không rõ
ràng, mập mờ gây ra nhiều ý hiểu khác nhau hoặc những nhiệm vụ mà học sinh
không thể làm được (không khả thi). Thường cấu trúc giao việc cho một hoạt
động nhóm theo quy trình như sau:
Bước 1: Làm việc chung cả lớp (bằng kịch bản có vấn đề - Càng thu hút
càng tốt):
- Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ cho các nhóm.
- Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm.
luan van, khoa luan 10 of 66.
-10/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document11
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
Bước 2: Làm việc theo nhóm
- Phân cơng trong nhóm, từng cá nhân làm việc độc lập (chú ý: yêu cầu
các em suy nghĩ độc lập, ghi vở: ghi nhiệm vụ thảo luận, ghi ý kiến cá nhân)
- Trao đổi ý kiến, thảo luận trong nhóm (Chú ý ghi vở: Ghi ý kiến đã
thống nhất, ý kiến còn tranh luận, quan điểm cá nhân)
- Cử đại diện (hoặc phân cơng trước) chịu trách nhiệm trình bày kết quả
làm việc của nhóm.
Bước 3: Thảo luận tổng kết trước tồn lớp và hệ thống hóa kiến thức
- Lựa chọn các nhóm điển hình để chấm chữa (GV bao qt cho các nhóm
trình bày theo thứ tự từ sai đến đúng) báo cáo kết quả.
- Thảo luận chung, GV chốt ý kiến các nhóm.
- Giáo viên phân tích đánh giá kết quả tranh luận các nhóm và tổng kết và
hệ thống hóa kiến thức (có thể làm phiếu học tập, sơ đồ tư duy).
Theo quan điểm hiện nay, trong bài học người giáo viên bắt buộc phải hệ
thống hóa kiến thức. Bài học bây giờ có thể một chủ đề dạy học gồm các tiết
học với các nội dung địi hỏi người giáo viên phải chọn thời điểm thích hợp để
hệ thống hóa kiến thức đảm bảo sao cho đạt được mục tiêu của bài học, đó là bài
học phải đạt được mục tiêu của chuẩn kiến thức, kỹ năng trong chương trình
giáo dục phổ thơng theo quy định.
* Những vấn đề GV cần lưu ý:
+ Khi tiến hành hoạt động nhóm, GV phải điều chỉnh tư thế ngồi cho các
em để đảm bảo sự phát triển về thể chất khắc phục cách ngồi quay quẹo người
về sau mà chân vẫn giữ như cũ.
+ Phải thường xuyên chú ý HS yếu kém và biện pháp giúp đỡ để các em
cùng tham gia giải quyết nhiệm vụ của nhóm.
+ Chọn những vấn đề, bài tập thích hợp (khơng q khó, cũng không quá dễ).
7. Các phương pháp chấm chữa phiếu học tập, đánh giá, tổng hợp kết quả
hoạt động nhóm:
Phương pháp chấm chữa, đánh giá, cho điểm linh hoạt, động viên và
tuyên dương kịp thời cá nhân, tập thể. Giáo viên luôn luôn là trọng tài phân xử
và chốt kiến thức đúng cho học sinh.
Chú ý: HS yếu, sử dụng bút hoặc phấn màu đỏ để chấm chữa, thang điểm
chấm chữa rõ ràng, minh bạch, dễ chấm, dễ hiểu, dễ đánh giá.
8. Rút kinh nghiệm
Với chương trình giáo dục đào tạo theo định hướng phát triển năng lực
của học sinh thì hoạt động nhóm là liên tục và thường xun trong mỗi giờ lên
luan van, khoa luan 11 of 66.
-11/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document12
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
lớp nên việc rút kinh nghiệm là rất cần thiết để tạo nếp học chủ động tích cực,
tăng tính hiệu quả của mỗi tiết học. Nội dung góp ý rút kinh nghiệm nên tập
trung ở một số “kỹ năng làm việc nhóm” là một trong những kỹ năng quan
trọng trong quá trình học tập và rèn luyện, cách làm này sẽ giúp các cá nhân bổ
sung cho nhau và hồn thiện mình. Tuy nhiên, làm việc nhóm sẽ khơng tránh
khỏi nhiều ý kiến và mẫu thuẫn. Vậy làm sao để làm việc nhóm một cách tốt
nhất? Dưới đây là 4 điểm bạn cần lưu ý khi làm việc nhóm và cần rút kinh
nghiệm sau mỗi lần hoạt động nhóm.
a) Biết lắng nghe người khác
Lắng nghe người khác là cách tốt nhất nếu bạn làm việc trong 1 tập thể.
Chắc chắn trong lúc làm việc nhóm, sẽ có nhiều người với nhiều ý kiến khác
nhau. Vậy thì lúc này phải làm thế nào? Chắc chắn, lắng nghe sẽ vơ cùng có ích.
Bạn khơng thể bắt người khác làm theo ý kiến của mình. Khơng thể áp đặt người
khác phải làm thế này, thế kia.
Ngoài ra, lắng nghe cũng giúp bạn giải quyết được những xung đột khi
xảy ra trong q trình làm việc. Khơng ai hồn hảo cả, vì thế hãy biết lắng nghe
để hồn thiện bản thân mình nhé. Những lời góp ý sẽ có ích cho bạn đó!
b) Biết tổ chức, sắp xếp cơng việc
Nếu bạn nghĩ kỹ năng tổ chức sắp xếp chỉ dành cho trưởng nhóm thì
nhầm to nhé. Bất kì một ai cũng cần có kỹ năng này đó. Nếu chỉ cần 1 thành
viên khơng biết cách sắp xếp, hồn thành cơng việc sẽ làm cho mọi việc rối tung
lên. Khi được giao cho bất kì 1 việc gì thì mỗi thành viên phải tự động lên kế
hoạch, sắp xếp sao cho khoa học nhất.
Đối với trưởng nhóm, thì đây là kỹ năng bắt buộc. Người trưởng nhóm
phải có khả năng bao quát, sắp xếp và giao việc cho mỗi người. Ngoài ra, trưởng
nhóm cũng cần phải cân nhắc sao cho đảm bảo sự đồng đều về khối lượng công
việc giữa các thành viên. Có thể nói rằng, một nhóm muốn hoạt động tốt thì cần
kỹ năng này từ trưởng nhóm đến các thành viên.
c) Tôn trọng và trợ giúp lẫn nhau
Tôn trọng và trợ giúp lẫn nhau trong công việc là điều vơ cùng cần thiết.
Nếu đồng đội của mình đang gặp khó khăn thì hãy sẵn sàng chia sẻ với họ.
Chính điều này sẽ tạo nên sự gắn kết giữa các thành viên trong nhóm với nhau.
Khơng chỉ vậy, sự giúp đỡ còn là động lực giúp mọi người cùng làm việc để
hướng tới mục tiêu chung.
Bên cạnh đó, tơn trọng cũng sẽ giúp bạn được người khác đánh giá cao.
Một người giỏi giang nhưng luôn biết tôn trọng và giúp đỡ người khác cùng tiến
luan van, khoa luan 12 of 66.
-12/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document13
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
bộ. Bạn nghĩ thế nào? Tuyệt vời đúng không nào. Nếu giỏi mà không biết giúp
đỡ, tơn trọng những người khác thì sẽ chẳng được mọi người phục đâu!
d) Hoàn thành trách nhiệm được giao
Làm việc nhóm chính là thử thách để bạn rèn luyện cho mình tính trách
nhiệm, kỷ luật với bản thân. Khi làm 1 mình thì nếu bạn làm tệ, 1 mình bạn sẽ
chịu. Thế nhưng khi làm việc nhóm lại khác. Nếu bạn làm tệ thì sẽ ảnh hưởng
đến kết quả của cả nhóm.
Nhiều người khi làm việc nhóm hay có tính ý lại. Nếu mình khơng làm thì
chắc chắn sẽ có người làm thay. Hay, kệ đi, việc nhóm nhiều người mà, người
khác khơng làm mình cũng khơng làm. Đó là suy nghĩ của nhiều người khi làm
việc nhóm. Tuy nhiên, hãy bỏ ngay những suy nghĩ đó đi nhé. Một team muốn
làm việc hiệu quả thì cần có sự kết hợp của nhiều cá nhân. Nếu từng cá nhân
làm việc càng tốt thì kết quả đạt được càng cao.
IV. HIỆU QUẢ CỦA SKKN
Sau 15 năm dạy Sinh học lớp 7, tôi đã chú ý tăng cường sử dụng phương
pháp hoạt động nhóm và áp dụng cho các lớp 7 Trường THCS Lệ Chi và đạt
được kết quả như sau:
- Huy động được hầu hết học sinh tham gia vào hoạt động nhóm.
- Học sinh phát huy được năng lực của mình, bộc lộ khả năng suy luận,
phán đốn, tư duy logic, trình bày, giải thích, lập luận một vấn đề.
- Kỹ năng sử dụng đồ dùng dạy học ngày càng được củng cố.
- Khơng khí của tiết học trở nên sôi nổi hơn nhưng không quá gây mất trật
tự mà học sinh vẫn nắm được bài.
- Thông qua hoạt động nhóm mà các em thân thiết, hiểu, đồn kết và giúp
đỡ nhau nhiều hơn.
- Đặc biệt khi tổ chức hoạt động nhóm sử dụng thí nghiệm, thực hành để giải
quyết bài tập thực nghiệm các em thấy giảm bớt khó khăn khi lĩnh hội kiến thức.
- Thông qua hoạt động nhóm các em thấy nhớ kiến thức nhiều và hiểu sâu hơn.
- Học sinh có ý thức học tập cũng như chuẩn bị bài ở nhà chu đáo hơn,
nhiệt tình giúp giáo viên chuẩn bị đồ dùng trước khi lên lớp. Đó cũng là động
lực giúp giáo viên hăng say hơn với cơng việc của mình.
- Khi khảo sát về nguyện vọng của các em thì hầu hết các em đều thích
được nghiên cứu và hoạt động nhóm vì như vậy chúng em dễ nhớ hiện tượng và
từ đó ghi nhớ kiến thức nhanh, nhiều hơn.
Kết quả khảo sát 2 năm dạy môn Sinh học 7 ở trường THCS Lệ Chi Huyện Gia Lâm - Hà Nội.
luan van, khoa luan 13 of 66.
-13/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document14
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
Năm
học
20172018
20182019
20172018
20182019
20172018
20182019
20172018
20182019
Điểm
0-1,9
SL %
Điểm
2-3,4
SL %
Điểm
3.5-4.9
SL %
Điểm
5-6.4
SL %
Điểm
6.5-7.9
SL %
Điểm
8-10
SL %
Điểm
0-4,9
SL %
Điểm
5-10
SL %
20
14
35
26
65
13
31,7
8
19,5
33
80,5
18,6
11
25,6
9
20,9
24
79,1
12
29,2
17
41,5
6
14,6
35
85,4
20
13
32,5
12
30
7
17,5
33
82,5
7
17,1
10
24,4
20
48,8
4
9,8
37
90,2
11,1
17
47,2
0
0
4
11,1
15
41,7
21
58,3
5,3
7
18,4
17
44,7
11
29
3
7,9
35
92,1
Lớp
SL
7A
40
1
2,5
1
2,5
12
30
7
17,5
11
27,5
8
7A
41
0
0
0
0
8
19,5
3
7,3
17
41,5
7B
43
1
2,3
5
11,6
3
7
15
34,9
8
7B
41
0
0
1
2,4
5
12,2
8
19,5
7C
40
0
0
0
0
7
17,5
8
7C
41
0
0
0
0
4
9,8
7D
36
4
11,1
7
19,4
4
7D
38
0
0
1
2,6
2
STT
1
2
3
4
5
6
Bảng tổng hợp kết quả đạt được
Năm học
Năm học
Nội dung
20172018-2019
2018
Điểm 0-1,9
6
0
Điểm 2-3,4
13
2
Điểm 3,5-4,9
26
19
Điểm 5-6,4
47
25
Điểm 6,5-7,9
32
56
Điểm 8-10
35
61
Kết quả đạt được
Giảm: 100%
Giảm: 84,6%
Giảm: 26,9%
Giảm: 46,8%
Tăng: 42,9%
Tăng: 42,6%
7
Điểm dưới trung bình
45
21
Giảm:53,3%
8
Điểm trên trung bình
114
142
Tăng: 19,7%
luan van, khoa luan 14 of 66.
-14/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document15
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
PHẦN III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận :
- Học nhóm giúp học sinh phát huy tính tự học, sáng tạo, tính tự giác,
tự quản, sự tự tin, hứng thú trong học tập. Với phương pháp dạy học mới, giúp
các em phát huy tốt các kĩ năng: Kĩ năng giao tiếp, Kĩ năng hợp tác, Kĩ năng
tự đánh giá lẫn nhau trong giờ học.
- Tạo điều kiện đẩy mạnh đổi mới Phương pháp dạy học và các hình thức
dạy học trên cơ sở tổ chức các hoạt động phát huy tính tích cực, chủ động, khả
năng tự học của học sinh. Tăng khả năng thực hành, vận dụng, tích hợp được hoạt
động phát triển ngơn ngữ của học sinh thông qua các hoạt động học tập
- Chú trọng khai thác và sử dụng những kinh nghiệm của học sinh trong
đời sống hàng ngày. Gắn kết giữa nội dung dạy học với đời sống thực tiễn của
học sinh, của cộng đồng thông qua hoạt động ứng dụng của mỗi bài., rèn cho
các em kĩ năng giải quyết các vấn đề, các khó khăn của nhóm và chính bản thân
các em trong mỗi tiết học.
- Để có được kĩ năng tổ chức hoạt động nhóm, địi hỏi người giáo viên
phải khơng ngừng nghiên cứu, tìm tịi, học hỏi và rèn luyện
- Phải nắm vững yêu cầu về quan điểm dạy học, chương trình, nội dung dạy học.
- Thấy được tầm quan trọng và ích lợi của hoạt động nhóm trong q trình
dạy học.
- Nắm vững các cách chia nhóm và tổ chức nhóm.
- Rèn luyện cách chia nhóm thông qua các tiết học một cách thường xuyên.
- Chuẩn bị tốt cho mình bộ đồ dùng phục vụ cho việc học nhóm của HS.
- Hoạt động nhóm có thể áp dụng được cho tất cả các tiết học ở tất cả các
khối lớp ở cấp trung học cơ sở.
2. Kiến nghị:
Để hoạt động hướng dẫn và dạy học theo nhóm trở thành hoạt động dạy
học thường xuyên, có chất lượng, mang lại hiệu quả cao cho công tác dạy học và
nâng cao chất lượng giáo dục. Cụm chuyên môn và các trường thường xuyên tổ
chức các chuyên đề theo từng môn và các hoạt động giáo dục cho giáo viên học
hỏi, trao đổi kinh nghiệm lẫn nhau.
Trên đây là một số kinh nghiệm tôi đã triển khai trong trong q trong
dạy học, q trình triển khai khơng tránh khỏi thiếu sót mong được sự góp ý
trao đổi của các bạn đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
luan van, khoa luan 15 of 66.
-15/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document16
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
PHẦN IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Lý luận dạy học sinh học. NXB GD.
2. Lý luận cơ bản về dạy và học tích cực.
3. Phát triển các phương pháp học tập tích cực trong bộ mơn sinh học.NXB GD.
4. Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS. NXB GD.
5. Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho Giáo Viên THCS chu kỳ III. NXB GD.
6. Sách giáo viên sinh học 7. NXB GD.
8. Sách thiết kế bài giảng Sinh học 7. NXB Hà Nội.
9. Hướng dẫn sử dụng bộ thí nghiệm thực hành Sinh học 7 ở trường THCS.
10. Tài liệu BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN VỀ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN THCS
Mã chuyên đề: 2.26
Thời lượng: 10 tiết (05 tiết lý thuyết, 04 tiết thực hành, 01 tiết kiểm tra)
Đối tượng bồi dưỡng: Giáo viên dạy các môn Khoa học tự nhiên cấp THCS
trên địa bàn thành phố Hà Nội.
11. Tài liệu Định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Ngày 4/11,
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban
chấp hành Trung ương khóa XI (nghị quyết số 29-NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn
diện giáo dục và đào tạo.
luan van, khoa luan 16 of 66.
-16/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document17
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
PHỤ LỤC
luan van, khoa luan 17 of 66.
-17/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document18
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
luan van, khoa luan 18 of 66.
-18/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document19
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
luan van, khoa luan 19 of 66.
-19/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document20
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
luan van, khoa luan 20 of 66.
-20/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document21
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
luan van, khoa luan 21 of 66.
-21/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document22
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
1.2 Đợt 2: Bồi dưỡng giáo viên về thực hiện chương trình giáo dục phổ
thơng mới môn khoa học tự nhiên (KHTN) cấp THCS
12. Tài liệu “Dạy học phát triển năng lực - Theo báo giáo dục và thời đại”
13. Tài liệu tập huấn “10 phương pháp dạy học tích cực phát huy năng lực học
sinh”
luan van, khoa luan 22 of 66.
-22/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document23
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
2.4.1. PP dạy học tích cực số 1: Kỹ thuật “Các mảnh ghép” (Jigsaw)
Kỹ thuật “Các mảnh ghép” là hình thức học tập kết hợp giữa cá nhân với
nhóm và các nhóm với nhau nhằm:
- Cùng nhau giải quyết một nhiệm vụ có nhiều chủ đề
– Khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh
– Nâng cao vai trị cá nhân trong q trình hợp tác (Mỗi cá nhân khơng chỉ
hồn thành nhiệm vụ ở vòng 1 mà còn phải truyền đạt lại kết quả và hồn
thành nhiệm vụ ở vịng 2)
. Dụng cụ: Chuẩn bị giấy bút cho các thành viên.
* Thực hiện:
- Phân học sinh thành từng nhóm có nhóm trưởng
- Giáo viên giao nhiệm vụ cho từng nhóm.
- Các nhóm cùng thảo luận và rút ra kết quả, yêu cầu từng thành viên trong
nhóm đều có khả năng trình bày kết quả.
- Mỗi nhóm sẽ tách ra và hình thành nhóm mới theo sơ đồ.
- Lần lượt từng thành viên trình bày kết quả thảo luận.
* Lưu ý:
- Các chủ đề đưa ra thảo luận cần chọn lọc đảm bảo có tính độc lập với
nhau.
- Trước khi tách nhóm phải đảm bảo các thành viên đều có khả năng trình
bày kết quả thảo luận ở bước thảo luận đầu tiên.
* Ưu điểm:
- Phát triển tinh thần làm việc theo nhóm.
- Phát huy trách nhiệm của từng cá nhân.
- Giúp học sinh phát huy hiểu biết và giải quyết những hiểu biết lệch lạc.
- Giúp đào sâu kiến thức trong các lĩnh vực.
* Hạn chế:
- Kết quả phụ thuộc vào quá trình thảo luận ở vịng 1, nếu vịng thảo luận
này khơng có chất lượng thì cả hoạt động sẽ khơng có hiệu quả.
- Số lượng thành viên trong nhóm rất dễ khơng đồng đều.
- Không thể sử dụng kỹ thuật này cho các nội dung thảo luận có mối quan
hệ ràng buộc nhân quả với nhau.
2.4.2. Phương pháp dạy học số 2: Kỹ thuật khăn phủ bàn (Khăn trải bàn)
Kỹ thuật khăn trải bàn cũng là phương pháp dạy học tích cực tổ chức hoạt
động mang tính kết hợp giữa hoạt động cá nhân với hoạt động nhóm nhằm:
luan van, khoa luan 23 of 66.
-23/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document24
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
- Thúc đẩy sự tham gia tích cực của học sinh
- Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân học sinh
- Phát triển mô hình có sự tương tác giữa học sinh với nhau
* Dụng cụ: Bút và giấy khổ lớn cho mỗi nhóm.
* Thực hiện:
- Giáo viên chia nhóm, phân cơng nhóm trưởng, thư ký và giao dụng cụ.
- Giáo viên đưa ra vấn đề cho ccacs nhòm, từng thành viên viết ý kiến của
mình vào góc của tờ giấy.
- Nhóm trưởng và thư ký sẽ tổng hợp các ý kiến và lựa chọn những ý kiến
quan trọng viết vào giữa tờ giấy.
* Lưu ý: Mỗi thành viên làm việc tại góc riêng của mình.
* Ưu điểm: Tăng cường tính độc lập và trách nhiệm của người học.
* Hạn chế: Tốn kém chi phí và khó lưu trữ, sửa chữa kết quả.
2.4.3. PP dạy học số 3: Kỹ thuật “Động não” hay “Công não”
(Brainstorming)
Kỹ thuật động não (công não) do Alex Osborn (Mỹ) phát triển, dựa trên
một kỹ thuật truyền thống từ Ấn độ. Là kỹ thuật nhằm huy động những tư tưởng
mới mẻ, độc đáo về một chủ đề của các thành viên trong nhóm cùng thảo luận.
Các thành viên tham gia một cách tích cực nhằm tạo ra “cơn lốc” ý tưởng.
* Dụng cụ:
- Sử dụng bảng hoặc giấy khổ lớn để mọi người dễ đọc các ý kiến.
- Hệ thống máy tính kết nối mạng.
* Thực hiện:
- Giáo viên chia nhóm, các nhóm tự chọn nhóm trưởng và thư ký.
- Giao vấn đề cho nhóm.
- Nhóm trưởng điều hành hoạt động thảo luận chung của cả nhóm trong
một thời gian quy định, các ý kiến đều được thư ký ghi nhận, khuyến
khích thành viên đưa càng nhiều ý kiến càng tốt.
- Cả nhóm cùng lựa chọn giải pháp tối ưu, thu gọn các ý tưởng trùng lặp,
xóa những ý khơng phù hợp, sau cùng thư ký báo cáo kết quả.
luan van, khoa luan 24 of 66.
-24/15-
“Tổ chứcofhoạt
tai lieu, document25
66.động nhóm, nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn sinh học 7
theo định hướng phát huy năng lực học sinh”
* Lưu ý: Trong quá trình thu thập ý kiến, khơng được phê bình hay nhận
* Ưu điểm:
- Dễ thực hiện, không mất nhiều thời gian.
- Huy động mọi ý kiến của thành viên, tập trung trí tuệ.
- Khuyến khích các thành viên nhóm tham gia hoạt động.
* Hạn chế:
- Dễ xảy ra tình trạng lạc đề nếu chủ đề không rõ ràng.
- Mất thời gian cho việc lựa chọn các ý kiến tốt nhất.
- Có tình trạng một số thành viên quá năng động nhưng một số khác không
tham gia.
- Lưu trữ kết quả thảo luận khá khó khăn và lãng phí.
2.4.4. Phương pháp dạy học tích cực số 4: Kĩ thuật “Bể cá”
Kỹ thuật “Bể cá” thường dùng để thảo luận nhóm, học sinh sẽ ngồi thành
một nhóm và thảo luận với nhau. Số học sinh còn lại trong lớp ngồi xung quanh
theo vòng bên ngoài để theo dõi cuộc thảo luận và khi kết thúc thảo luận sẽ đưa
ra những nhận xét về cách ứng xử của những học sinh thảo luận. Vì những
người ngồi vịng ngồi có thể quan sát những người thảo luận như xem những
con cá trong bể cá nên được gọi là phương pháp thảo luận “bể cá”.
* Lưu ý:
Trong nhóm thảo luận có thể có một vị trí khơng có người ngồi để những
học sinh tham gia quan sát có thể ngồi vào đó và đóng góp ý kiến cho cuộc thảo
luận. Trong q trình thảo luận, có thể thay đổi vai trò của những người quan sát
và những người thảo luận với nhau.
Dụng cụ: Chuẩn bị giấy bút cho các thành viên.
* Thực hiện:
- Giáo viên đưa ra chủ đề thảo luận cho một nhóm trung tâm.
- Nhóm này sẽ tiến hành thảo luận với nhau
- Các thành viên còn lại của lớp sẽ ngồi xung quanh, tập trung quan sát
nhóm đang thảo luận.
* Ưu điểm: Kỹ thuật này vừa giải quyết được vấn đề vừa phát triển kỹ năng
quan sát và giao tiếp của học sinh.
* Hạn chế:
- u cầu phải có khơng gian tương đối rộng.
- Trong q trình thảo luận cần có thiết bị âm thanh, hoặc phải nói to để
mọi người nghe rõ.
- Những thành viên nhóm quan sát rất dễ có xu hướng khơng tập trung vào
chủ đề thảo luận.
2.4.5. Hình thức dạy học tích cực số 5: Kĩ thuật “Tia chớp”
Kỹ thuật tia chớp sẽ huy động sự tham gia của mọi thành viên vào một câu
hỏi nào đó nhằm cải thiện tình trạng giao tiếp và khơng khí học tập trong lớp học.
Yêu cầu các thành viên lần lượt trả lời thật nhanh và ngắn gọn ý kiến của mình.
* Thực hiện:
- Kỹ thuật có thể áp dụng tại bất cứ thời điểm nào khi các thành viên thấy
cần thiết và đề nghị.
luan van, khoa luan 25 of 66.
-25/15-
