Bai 12 Canh khuya

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.31 MB, 12 trang )

(1)<div class='page_container' data-page=1>

Tiết 44:

Ngày soạn : 28/10/2013

Ngày dạy: 1/11/2013

CẢNH KHUYA

(Hồ Chí Minh)

A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1. Kiến thức:

- Sơ giản về Hồ Chí Minh.

- Tình yêu thiên nhiên gắn liền với tình cảm cách mạng của CT Hồ Chí
Minh.

- Tâm hồn chiến sĩ – nghệ sĩ vừa tài hoa tinh tế vừa ung dung, bình tĩnh,
lạc quan.

- NT tả cảnh, tả tình; ngơn ngữ và hình ảnh đặc sắc trong bài thơ.

- Sự kết hợp hài hồ giữa tình yêu thiên nhiên, cuộc sống và bản lĩnh
người chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh.

2. Kĩ năng:
* KNCM:

- Đọc – hiểu tác phẩm thơ Hiện đại viết theo thể thơ TNTTĐL.

- Phân tích để thấy được chiều sâu nội tâm của người chiến sĩ cách mạng
và vẻ đẹp mới mẻ của những chất liệu cổ thi trong sáng tác của lãnh tụ Hồ

Chí Minh.

* KNS: Giao tiếp, tự nhận thức, ra quyết định.

3. Thái độ: Giáo dục HS lòng tự hào về vị lãnh tụ, nhà văn, nhà thơ lớn
của dân tộc.

B. CHUẨN BỊ:

- GV : + SGK, SGV, tài liệu chuẩn kiến thức, Máy chiếu

+ Soạn bài, tìm hiểu thêm về nhà thơ; Hướng dẫn HS chuẩn bị bài.
- HS : Chuẩn bị bài theo hướng dẫn.

C. TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG:
1.Ổn định lớp

2. Bài cũ: Kiểm tra vở soạn của học sinh.

</div>
(2)<div class='page_container' data-page=2>

Hoạt động của thầy và trị

Ghi bảng

Hoạt động1: Hướng dẫn tìm hiểu chung.

- GV: u cầu học sinh quan sát ảnh Bác Hồ trên
bảng chiếu.

GV? Em hãy cho biết Bác Hồ sinh ngày tháng năm
nào?

HS: Bác Hồ sinh ngày 19/5/1890- 2/9/1969

I. Tìm hiểu chung:
1.Tác giả :

</div>
(3)<div class='page_container' data-page=3>

GV? Quê hương của Bác ở đâu?

HS: Quê ở Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An.

GV: Cho học sinh xem tranh quê nhà của Bác trên
bảng chiếu và cho ghi bảng

GV? Bác Hồ được UNESCO vinh danh là người như
thế nào?

HS: Trả lời, giáo viên cho học sinh quan sát bảng
chiếu và ghi bảng

GV? Bằng sự hiểu biết của em hãy cho cơ biết ngồi
Bác Hồ ra thì nước ta cịn có ai được vinh danh là
danh nhân văn hóa thế giới nữa khơng?

HS: Trả lời. GV: Nhận xét và nêu có hai người được
UNESO vinh danh nữa là Nguyễn Trãi và Nguyễn
Du.

GV: Yêu cầu cả lớp quan sát lên bảng chiếu giới thiệu
một số tác phẩm nổi tiếng của Bác

- Quê ở Kim Liên, Nam Đàn,
Nghệ An.

</div>
(4)<div class='page_container' data-page=4>

GV? Bài thơ Cảnh Khuya được sáng tác trong
hoàn cảnh nào?

HS: Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác SGK
GV: Yêu cầu học sinh quan sát bảng chiếu

GV? Bằng kiến thức địa lí các em đã học, em hãy xác
định vị trí của Việt bắc trên bản đồ Việt Nam?

- Là nhà thơ lớn của dân tộc.

</div>
(5)<div class='page_container' data-page=5>

* Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu phần
đọc, hiểu chú thích, bố cục

GV: Hướng dẫn học sinh đọc to, rõ ràng, truyền cảm
GV: Đọc mẫu, gọi 2 học sinh đọc

GV? Em hãy cho biết cây cổ thụ là cây như thế nào?
Bóng lồng hoa có nghĩa là gì?

HS: Trả lời, giáo viên cho học sinh quan sát tranh cây
cổ thụ và giải thích bóng lồng hoa

GV? Bài thơ Cảnh Khuya thuộc thể loại thơ gì?
HS: Trả lời, lớp nhận xét, bổ sung

GV? Em hãy kể tên những bài thơ thuộc thể thơ thất

ngôn tứ tuyệt đường luật mà em đã học?

HS: Sông Núi Nước Nam - Lý Thường Kiệt, Bánh
Trôi Nước - Hồ Xuân Hương

GV? Em hãy nêu số câu, số chữ trong thể loại thất
ngôn tuyệt Đường Luật này?

HS: 4 câu một bài, Bảy tiếng trên một dòng.

GV: Tứ là bốn, tuyệt là tuyệt diệu. Bài thơ chỉ có 4
câu mà có thể diễn tả đầy đủ ý nghĩa của tác giả muốn
trình bày nên người ta mới gọi 4 câu thơ đó là Tứ
Tuyệt.

GV: Đối với thể thơ tứ tuyệt như chúng ta đã biết có
hai cách chia bố cục: 1 là theo bố cục thơ: câu 1: đề
(khai): mở đầu vấn đề ; câu 2: thực : bàn về vấn đề;
câu 3: luận: mở rộng vấn đề ; câu 4: kết thúc vấn đề.
Cách thức hai chia bài là hai phần: câu mở với câu
thực một phần; câu luận với câu kết một phần. Ở bài
này chúng ta cùng đi phân tích bài thành hai phần.
Tìm ra sự tuyệt diệu của bức tranh khuya. Vậy vẻ đẹp
cảnh khuya như thế nào, tâm trạng của Bác ra sao cô

- Sáng tác năm 1941 tại
chiến khu Việt Bắc

II. Đọc, hiểu chú thích, thể
loại

1. Đọc

2. Chú thích ( Sgk)

3. Thể loại:

</div>
(6)<div class='page_container' data-page=6>

và các em cùng tìm hiểu chi tiết văn bản

* Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chi
tiết

H. Bài thơ viết về nội dung gì? (Cảnh đêm trăng
khuya ở Việt Bắc).

GV: Yêu cầu học sinh quan sát bảng chiếu xem hình
ảnh và trả lời. Bức tranh cảnh khuya được thể hiện
qua những lời thơ nào?

H. Có gì độc đáo trong cách tả cảnh khuya ở lời thơ
thứ nhất? (Tả bằng ấn tượng âm thanh “tiếng suối”,
dùng hình ảnh so sánh, từ ngữ gợi cảm, lặp từ).

H. Cách tả này gợi một cảnh tượng như thế nào?
(Đêm trăng khuya giữa rừng già Việt Bắc yên tĩnh
vắng lặng, chỉ có tiếng suối chảy từ xa vọng lại mà
tác giả nghe như tiếng hát xa. Cách so sánh này làm
cho núi rừng yên tĩnh trong đêm bỗng trở nên ấm
cúng lạ thường. Tiếng đàn, tiếng hát đều làm cho
đêm rừng bớt đi cái hoang sơ lạnh lẽo -> Thơ Hồ Chí

Minh vừa cổ điển vừa hiện đại là vậy).

H. Từ nào được lặp lại ở câu thơ thứ hai, việc lặp lại
có tác dụng gì?

GV: Yêu cầu học snh thảo luận nhóm trong 3 phút
HS: (Từ “lồng”, gợi một bức tranh ba từng “ánh
trăng, cây cổ thụ , hoa” ->Gợi lên sự giao hịa quấn

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Cảnh đêm trăng ở núi
rừng Việt Bắc.

Tiếng suối trong như tiếng
hát xa

</div>
(7)<div class='page_container' data-page=7>

quýt giữa cảnh vật thiên nhiên, thiên nhiên, tạo vật
được nhân hóa mang tính người).

GV: u cầu học sinh quan sát bảng chiếu sơ đồ,
khái quát nội dung và nghệ thuật hai câu thơ đầu
bằng sơ đồ

H. Như vậy hai câu thơ đầu đã tạo nên được một bức
tranh thiên nhiên như thế nào?

- HS trao đổi, phát biểu. Giáo viên nhận xét, cho học
sinh ghi bảng => Bức tranh thiên nhiên lung linh, ấm
áp, các sự vật hoà hợp, quấn quýt.

- GV khái quát 2 câu đầu: Bức tranh khuya ở chiến
khu Việt Bắc với bốn nét vẽ (suối, trăng, cây cổ thụ,
hoa) tả ít, gợi nhiều làm hiện lên cái hồn cảnh vật
núi rừng một đêm thu về khuya hơn 50 năm về
trước, một vẻ đẹp cổ điển =>Biểu hiện một tâm hồn
thanh cao, một phong thái ung dung tự tại, một tình
yêu thiên nhiên chan hịa dạt dào của Hồ Chí Minh
trong kháng chiến gian khổ.

GV: Trong thơ Bác, thiên nhiên không tách khỏi
con người mà hòa hợp với con người. Con người
trong thơ Bác là con người vừa say đắm thiên
nhiên, vừa là con người lo toan công việc cách
mạng. vậy tâm trạng của Người lo lắng điều gì, cơ
và các em cùng tìm hiểu phần 2.

H. Theo em, lời thơ nào diễn tả điều này?

GV: Yêu cầu học ính quan sát tranh trên bảng chiếu

->Miêu tả, hình ảnh so sánh,
điệp từ, nhân hóa, tiểu đối,
từ ngữ gợi cảm.

</div>
(8)<div class='page_container' data-page=8>

GV? Trong hoàn cảnh “Cảnh khuya như vẽ” thì
“Người chưa ngủ” vì lý do gì? Giáo viên yêu cầu học
sinh thảo luận nhóm 4 trong 3 phút

Gv: Yêu cầu học sinh quan sát lên bảng chiếu ảnh

quân Pháp tấn công Việt Bắc và quân ta đang lên kế
hoạch tiêu diệt quân Pháp

H. Lời thơ sau “người chưa ngủ” vì lo nỗi nước nhà.
Em hiểu tâm sự lo nỗi nước nhà của Bác như thế
nào? (lo cho cuộc kháng chiến chống Pháp gian khổ
sao cho nhanh đến ngày thắng lợi).

H. Nghệ thuật nào được sử dụng ở hai câu thơ này ?

2. Tâm trạng của Bác trong
đêm khuya

Cảnh khuya như vẽ người
chưa ngủ,

</div>
(9)<div class='page_container' data-page=9>

Em có nhận xét gì về từ ngữ được sử dụng ở đây ?
H. Việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật đó có tác
dụng gì? (diễn tả cảm xúc của tg vừa tha thiết với vẻ
đẹp của thiên nhiên, vừa tha thiết với vận mệnh của
dân tộc hay nói cách khác thể hiện tình u thiên
nhiên gắn liền với tình yêu đất nước trong tâm hồn
Hồ Chí Minh).

GV: với nghệ thuật so sánh, điệp ngữ, từ ngữ gợi cảm
ta đã thấy rõ tâm trạng của Bác được thể hiện qua
hai câu thơ yêu cầu học sinh quan sát lên bảng chiếu

Khái quát tâm trạng của Bác qua sơ đồ, cho học sinh
ghi bảng =>Tình yêu thiên nhiên gắn với tình yêu đất

nước trong tâm hồn Hồ Chí Minh.

GV: Hai câu cuối diễn tả một cách bình dị mà
thấm thía tình yêu thiên nhiên thiết tha, tình yêu
nước sâu sắc, ở đây tâm hồn thi sĩ đã hịa hợp với lí
tưởng chiến sĩ như Bác đã nói “Một ngày mà Tổ
quốc chưa được thống nhất, đồng bào còn chịu khổ
là một ngày tôi ăn không ngon, ngủ không yên”.
GV? Ở lớp 6 các em đã học một bài thơ của Minh
Huệ khi trực tiếp tham gia trận đánh cùng Bác đã thấy
Bác cả đêm thức trắng. Đó là bài thơ nào?

- GV: “Đêm nay Bác không ngủ” của Minh Huệ

->Nghệ thuật so sánh, điệp
ngữ, từ ngữ gợi cảm.

</div>
(10)<div class='page_container' data-page=10>

đã cho ta thấy Bác thức cả đêm khơng ngủ vì
thương cho đàn dân công; đêm nay ngủ ngoài
rừng; rải lá cây làm chiếu, manh áo phủ làm chăn;
Trời thì mưa lâm tâm,làm sao cho khỏi ướt. Bác
thương vì chiến dịch cịn dài mà bộ đội, dân công
lại khổ cực, thiếu thốn, Bác không ngủ vì niềm lo
lớn thiêng liêng hơn nữa là nước nhà đang nô lệ
lầm than.

Công ơn của Bác như trời bể, tồn thể nhân dân
nước Việt ln một lịng khắc ghi công ơn to lớn
của người. Là học sinh đang ngồi trên ghế nhà
trường các em sẽ thể hiện lòng biết ơn với Bác và

thế hệ anh hùng đã hi sinh vì tổ quốc?

HS: Chăm ngoan, học giỏi, vâng lời thầy cô, cha mẹ,
luôn làm thật nhiều việc tốt để xứng đáng là con
ngoan trị giỏi, cháu ngoan Bác Hồ.

GV: Cơ mời một em nahwsc lại cho cô ở bài học
hôm nay chúng ta cần ghi nhơ những nội dung gì?
HS: Quan sát lên bảng nêu tên các mục

GV: cô cùng các sem sẽ sang phần III tổng kết lại
phần nội dung và nghệ thuật của văn bản

* Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu phần
tổng kết

GV? Trong bài thơ chúng ta vừa học tác giả sử
dụng những nghệ thuật gì? Em hãy liệt kê lại nghệ
thuật trong bài

HS: Nhìn bảng nêu nghệ thuật

GV? Em hãy cho biết nội dung chính của bài thơ
này?

HS: Đọc ghi nhớ

GV: Để khắc sâu thêm kiến thức phần nội dung và
nghệ thuật cô mời cả lớp quan sát lên bảng chiếu
làm bài tập

HS: Đọc và chọn câu đúng

III. Tổng kết

</div>
(11)<div class='page_container' data-page=11>

Bài thơ có ý nghĩa như thế nào các em sang phần b

Để củng cố lại bài học một lần nữa, cô mời cả lớp
quan sát lên sơ đồ nắm chắc lại nội dung kiến thức
của bài hôm nay.

b. Ý nghĩa:

</div>
(12)<div class='page_container' data-page=12></div>

Bai 12 Canh khuya

<b>Tiết 44: </b>

<b>CẢNH KHUYA</b>

<b> (Hồ Chí Minh)</b>

Tài liệu liên quan

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về