BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRƯƠNG HOÀI SAN

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA
TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10
(Qua khảo sát tại Trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán,
tỉnh Đồng Nai)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Tp. Hồ Chí Minh, 2012


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRƯƠNG HOÀI SAN

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA
TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10
(Qua khảo sát tại Trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán,
Tỉnh Đồng Nai)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Chuyên nghành: LL & PPDH

n Chính trị

Mã số : 60.14.10

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. ĐỒN MINH DUỆ

Tp Hồ Chí Minh, 2012


LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự nỗ lực cố gắng của bản thân, tôi đã
nhận được sự giúp đỡ nhiệt thành từ thầy cô, bạn bè và người thân.
Tơi xin bày tỏ lịng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới thầy PGS- TS. Đoàn
Minh Duệ, Trường Đại học Vinh, người đã động viên giúp đỡ tơi hồn thành
luận văn này.
Qua đây tơi xin g i lời cảm ơn chân thành đến các thầy, cô trong khoa
iáo dục Chính trị Trường Đại học Vinh, Tổ S - Địa - DCD Trường THPT
Tân Phú, Đồng Nai đã tạo điều kiện thuận lợi cho tơi trong q trình học tập.
Cuối cùng tôi xin cám ơn những người thân trong gia đình ln động
viên và là chỗ dựa tinh thần cho tơi trong suốt q trình học tập.
C

n

ngày 20 t áng 06 năm 2012
Tác giả
r

ng oà

n


ẢNG QU


ĐỊNH CH

VI T TẮT

HĐNK

:

Hoạt động ngoại kh a

GDCD

:

NXB

:

Nhà xu t bản

THPT

:

Trung học phổ thông

iáo dục công dân



MỤC LỤC

A. MỞ ĐẦU……………………………………………………………………1
B. NỘI DUNG………………………………………………………………….7
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHĨA TRONG DẠY HỌC MƠN GIÁO
DỤC CƠNG DÂN LỚP 10 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TÂN PHÚ,
HUYỆN ĐỊNH QUÁN, TỈNH ĐỒNG NAI

7

1.1. Một số khái niệm cơ bản

7

1.2. Tầm quan trọng của hoạt động ngoại kh a trong dạy học môn
công dân lớp 10 ở Trường trung học phổ thông

16

1.3. Nội dung thực hành hoạt động ngoại kh a trong dạy học môn
công dân lớp 10

1.4. Thực trạng về hoạt động ngoại kh a trong dạy học môn

iáo dục
iáo dục
21

iáo dục công


dân cho học sinh lớp 10 tại Trường trung học phổ thông Tân Phú, huyện Định
Quán, Tỉnh Đồng Nai

27

Kết luận chương 1

41

CHƯƠNG 2. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
NGOẠI KHÓA TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP
10 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TÂN PHÚ, HU ỆN ĐỊNH
QUÁN, TỈNH ĐỒNG NAI

43

2.1. Giới thiệu khái quát về kế hoạch thực nghiệm

43

2.2. Nội dung thực nghiệm

44

2.3. Kiểm tra và đánh giá kết quả thực nghiệm

61

Kết luận chương 2


64

CHƯƠNG 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG
NGOẠI KHÓA TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10 Ở
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TÂN PHÚ, HU ỆN ĐỊNH QUÁN,
TỈNH ĐỒNG NAI

3.1. Các nguyên tắc đối với hoạt động ngoại kh a trong dạy học môn
công dân lớp 10

66

iáo dục
66


3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao ch t lượng hoạt động ngoại kh a trong dạy
học môn

iáo dục công dân lớp 10 ở Trường trung học phổ thông Tân Phú,

huyện Định Quán, Tỉnh Đồng Nai

71

Kết luận chương 3

81


C. K T LUẬN VÀ KI N NGHỊ……………………………………………………..82
D. TÀI LIỆU THAM KHẢO

83

E. PHỤ LỤC

85


1

A. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI Đảng ta khẳng định: “
g áo dục là quốc sác
N m t eo

àng đầu. Đổi mớ căn bản toàn d ện nền g áo dục Việt

ớng chuẩn oá

nhập quốc tế

át tr ển

ện đạ

oá xã ộ


ố dân c ủ ố và ội

rong đó đổi mớ c c ế quản lý g áo dục p át tr ển độ ngũ

g áo v ên và cán bộ quản lý là k âu t en c ốt. Tập trung nâng c o c ất l ợng
g áo dục và đào tạo, coi trọng đạo đức, lối sống năng lực sáng tạo, kỷ năng
thực àn

k ả năng lập nghiệp…” [7; 130-131]. Từ đ cho th y Đảng và

Nhà nước ta chú trọng, đầu tư nhiều cho giáo dục và đào tạo với mục tiêu
cung c p cho xã hội nguồn nhân lực toàn diện về đức và tài.
Theo Ủy ban quốc tế về giáo dục thế kỷ XXI của UNESCO, thế kỷ XXI
là thế kỷ của tài năng và nhân cách đa dạng, vì thế dạy học là phải dạy cả tri
thức và kỹ năng, thái độ để khi ra đời, người học c thể học tập suốt đời, thích
nghi và tham gia một cách chủ động sáng tạo trong môi trường xã hội luôn
luôn biến đổi.
Hiện nay đã c nhiều dự án nghiên cứu đầu tư cho việc nâng cao ch t
lượng và hiệu quả trong giáo dục. Tuy nhiên nhiều ý kiến cho rằng một số
hoạt động giáo dục trong nhà trường chưa được tiến hành đồng bộ, chưa đem
lại hiệu quả trọn vẹn cho quá trình đào tạo và tự đào tạo trong nhà trường. Đ
là HĐNK trong trường phổ thông.
Thực trạng giáo dục Việt Nam trong những năm qua cho th y một số
trường đã đầu tư đúng mức cho HĐNK. Song vì nhiều nguyên nhân khác
nhau nên hoạt động ngoại kh a vẫn chưa thực sự đem lại kết quả như mong
muốn.
Trong những năm gần đây, c p học THPT n i riêng và các c p học n i
chung c những tiết học được tổ chức gần như thoát ra khỏi phạm vi lớp học
với nhiều hình thức như tham quan thực tế, dã ngoại, chuyên đề, tọa đàm …
1



2

hình thức học tập trên được gọi là HĐNK. Từ thực tiễn cho th y thông qua
những tiết học như thế, học sinh r t hứng thú trong học tập, các em tự tin hơn,
biết đoàn kết hợp tác cùng nhau và chủ động trong việc tự trang bị kiến thức
cho bản thân. Vì thế HĐNK được xem là một trong những bộ phận khơng thể
thiếu trong q trình giáo dục. Trong q trình giảng dạy mơn DCD, HĐNK
được xem là mơn học chính thức, hình thức dạy – học được tổ chức với đầy
đủ quy trình và các bước từ mục đích, kế hoạch sắp xếp xen kẽ với nội dung
chương trình giảng. Các tiết thực hành ngoại kh a dựa trên các kiến thức đã
học vào thực tiễn cuộc sống, những v n đề cần thiết của địa phương tương
ứng với bài học, giáo dục học sinh ở địa phương như trật tự an tồn giao
thơng, bảo vệ mơi trường… Các hình thức thực hiện c thể ở dưới dạng tổ
chức trao đổi, thảo luận, tham quan thực tế. Thông qua các buổi học tập này
giúp học sinh c cơ hội kiểm tra tính đúng đắn của lý thuyết thông qua thực
tiễn, vận dụng những tri thức đã học để giải quyết những v n đề trong đời
sống thực tiễn, điều chỉnh hành vi đạo đức phù hợp với yêu cầu của xã hội.
Học sinh tiếp tục kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống của dân tộc
cũng như nắm bắt những định hướng chính trị, xã hội và những v n đề n ng
bỏng của thời đại … g p phần phát triển tư duy, hình thành nhân cách cho
học sinh.
Qua phân tích đã nêu và trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu này tôi đã
vận dụng cơ sở lý luận của hoạt động ngoại khố của mơn GDCD ở trường
THPT. V n đề đặt ra là làm thế nào để hoạt động ngoại khoá trở nên đa dạng,
đưa mỗi bài học Giáo dục công dân cụ thể gắn liền với cuộc sống, chứ không
đơn thuần là lý thuyết chung chung giúp học sinh không chỉ lĩnh hội tri thức
mà cịn hình thành kỹ năng sống đáp ứng với yêu cầu thực tiễn. Vì vậy tôi đã
chọn đề tài“Nâng c o c ất l ợng hoạt động ngoạ k ó trong dạy học mơn

G áo dục công dân lớp 10 (qua khảo sát tạ tr ờng
Địn Quán

ân

ỉn Đ ng N ” làm đề tài luận văn cao học thạc sỹ.
2

ú

uyện


3

2. T nh h nh nghiên cứu
“ N ân các là sản phẩm của hoạt động g áo dục n à tr ờng là n
m mầm n ân các

là bệ p óng củ tà năng” [21; 78 . Việc tiếp cận các

HĐNK bổ sung cho quá trình dạy học nhằm hình thành nhân cách, lối sống
cho học sinh là điều quan trọng cần thiết, nhận thức được điều đ

– các

HĐNK đã được thực hiện ngay từ xa xưa.
Vào thế kỷ XIII, Rabơle một nhà tư tưởng người Pháp đã c sáng kiến tổ
chức các hình thức ngồi giờ lên lớp như ngồi việc học ở lớp cịn c các buổi
tham quan xưởng thợ, các c a hàng, tiếp xúc với các nhà văn, các nghị sỹ, đặc

biệt mỗi tháng một lần thầy trị về sống ở nơng thơn một ngày.
Vào thập niên 20, 30 của thế kỷ XX,

.S. acarenco nhà sư phạm nổi

tiếng nước Nga Xôviết đã bàn về tầm quan trọng của công tác này, ông cho
rằng: “ ô k ên tr nó r ng các vấn đề g áo dục p

ng p áp g áo dục k ông

t ể ạn c ế trong các vấn đề g ảng dạy lạ càng k ông t ể để c o quá tr n
g áo dục c ỉ t ực

ện trên lớp ọc mà đáng r là p ả trên m

m t vuông củ

đất n ớc c úng t …” [21; 78 . Trong thực tiễn cơng tác của mình ơng đã tổ
chức các hoạt động bên ngoài lớp học trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện.
Sinh thời chủ tịch Hồ Chí

inh đã nhiều lần u cầu thầy cơ giáo phải

chú ý giáo dục nhiều mặt cho học sinh: đức, trí, thể, mỹ, lao động. Trong “
g

ộ ng ị cán bộ p ụ trác n

đ ng toàn quốc” Người yêu cầu: “ rong


lúc ọc cũng cần làm c o c úng vu trong lúc vu cũng cần làm c o c úng
ọc

trong n à tr ờng trong xã ộ c úng đều vu đều ọc” [17; 85].
iên quan đến HĐNK, tác giả Káp Thành ong c bài viết “ oạt động

ngoạ k ó : “c
báo điện t

ộ vàng” để k ám p á năng lực cá n ân” đăng trên trang

www.Thanhnien.com, ngày 29 tháng 9 năm 2005 và bài viết

“ ệu quả của hoạt động ngoạ k ó văn ọc dân g n trong n à tr ờng”
của cô Phan Thị Thanh Vân, Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng, thành phố
Vinh, Nghệ An, đăng trên báo điện t www. DTĐ.vn, ngày 13 tháng 11 năm
3


4

2009. Nhận th y tầm quan trọng của hoạt động ngoại kh a trong việc phát
triển lành mạnh về thể ch t và tinh thần gần đây c hội thảo “ ệu quả củ
oạt động ngoạ k oá đố vớ v ệc nâng c o c ất l ợng dạy
tr ờng p ổ t ơng” do Trường ĐHSP TP.Hồ Chí

ọc trong n à

inh phối hợp với Viện


nghiên cứu giáo dục và trung tâm đánh giá và kiểm định ch t lượng giáo dục
tổ chức. Hội thảo đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm thực hiện c hiệu quả
HĐNK trong giảng dạy, trong đ đề cập nhiều đến môn DCD.
Ý thức được tầm quan trọng của HĐNK trong quá trình giáo dục, đã c
nhiều cơng trình luận văn khoa học nghiên cứu v n đề này như luận văn thạc
sỹ của Nguyễn Thị Nguyệt với cơng trình: “G áo dục các g á trị văn ó
truyền thống dân tộc c o s n v ên tr ờng c o đẳng văn ó ng ệ thuật Nghệ
An t ông qu các oạt động ngoạ k ó ”, cơng trình “ B ện p áp nâng c o
hiệu quả công tác tổ chức

ĐGDNGLL c o ọc sinh ở tr ờng tiểu học Lê

Lợ t àn p ố Vinh, Tỉnh Nghệ An” của thạc sỹ Nguyễn Như

n.

C thể n i, các cơng trình, bài viết hội thảo, định hướng chiến lược trong
giáo dục đã đề cập nhiều đến hoạt động ngoại khoá trong giảng dạy. Tuy
nhiên tổ chức hoạt động ngoại khoá trong dạy học môn

DCD lớp 10 ở

Trường THPT Tân Phú, huyện Định Qn, Tỉnh Đồng Nai thì chưa c cơng
trình nào nghiên cứu.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
àm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của HĐNK trong dạy học môn GDCD
ở trường THPT.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- àm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của HĐNK.

- àm rõ thực trạng HĐNK ở trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán,
tỉnh Đồng Nai n i riêng thông qua dạy học môn GDCD.

4


5

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm để so sánh đối chiếu nhằm chứng
minh tính khả thi của các giải pháp.
- Đề xu t một số giải pháp nhằm tổ chức tốt HĐNK môn

DCD tại

Trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn hiện
nay.
4. Ph

vi nghiên cứu

Nghiên cứu các HĐNK môn

DCD cho học sinh lớp 10 ở Trường

THPT Tân Phú, huyện Định Quán, Tỉnh Đồng Nai.
5. Phư ng ph p nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này chúng tôi đã s dụng nhiều phương pháp nghiên
cứu khác nhau:
- Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết: nghiên cứu các tài liệu liên
quan đến đề tài.

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: phương pháp điều tra, phương
pháp phỏng v n, phương pháp quan sát thực nghiệm, phương pháp thống kê,
phương pháp tổ chức các hoạt động xã hội…
6. Gi thuy t ho học
Hiện nay hoạt động ngoại kh a còn nhiều kh khăn và hạn chế. Nếu đưa
ra những biện pháp tổ chức phù hợp cho hoạt động ngoại kh a mơn GDCD
thì khơng chỉ giúp học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết các v n đề sinh
động đa dạng của thực tiễn mà còn lĩnh hội, trau dồi được nhiều kỹ năng cần
thiết cho trong cuộc sống, qua đ g p phần nâng cao ch t lượng giáo dục.
7. Ý ngh

uận v n

- Luận văn là tài liệu giúp ích cho sinh viên chuyên ngành

iáo dục

Chính trị.
-

à tài liệu cho các bạn học viên cao học ngành

ý luận và Phương

pháp dạy học bộ môn Chính trị, và là tài liệu cho các bạn đồng nghiệp xa gần.
8. C u tr c uận v n
5


6


Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của
luận văn được kết c u thành 3 chương.
Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc nâng cao ch t lượng
HĐNK trong dạy học môn GDCD lớp 10 ở các trường THPT.
Chương 2. Thực nghiệm sư phạm về tổ chức HĐNK trong dạy học môn
GDCD lớp 10 ở Trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán, Tỉnh Đồng Nai.
Chương 3. Một số giải pháp nâng cao ch t lượng HĐNK trong dạy học
môn GDCD lớp 10 ở Trường THPT Tân Phú, huyện Định Quán, Tỉnh Đồng
Nai.

6


7

B. NỘI DUNG
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG DẠ HỌC MÔN
GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG

1.1. M t số h i niệ

c b n

1.1.1. Khái niệm hoạt động ngoại khóa
Mục tiêu của quá trình giáo dục ở b t cứ các trường phổ thơng nào đều
hướng đến phát triển tồn diện cho học sinh. Để đạt được điều đ trong quá

trình giáo dục bên cạnh việc học chính kh a trên lớp là HĐNK. Thực tế th y
rằng những học sinh nào tham gia nhiều các HĐNK sẽ hình thành cho mình
những kỹ năng cần thiết như khả năng lãnh đạo, tự tin, hịa đồng dễ dàng hịa
nhập, linh hoạt với mọi tình huống…là những phẩm ch t giúp các em hoàn
thiện bản thân mình. Chính vì vậy ở các trường phổ thơng, các trường cao
đẳng, đại học ngày nay HĐNK được tổ chức song song cùng các mơn học
chính kh a, và đây là một yêu cầu cần thiết trong quá trình giáo dục nhằm
phát triển toàn diện con người trong thời đại mới.
HĐNK là những hoạt động nằm ngoài giờ học chính kh a cùng kết hợp
với giờ học chính kh a phục vụ cho mục đích giáo dục. HĐNK được tổ chức
với nhiều hình thức đa dạng khác nhau như: tham quan các di tích lịch s ,
tham gia phịng chống các tệ nạn xã hội, chăm s c nghĩa trang liệt sỹ và thăm
gia phụng dưỡng bà mẹ Việt Nam anh hùng…
Hiện nay ở các trường phổ thông dạy học theo hướng tích hợp kiến thức
là một xu thế t t yếu của quá trình giáo dục học sinh trong thời đại mới mà
nhiều nước đã tiến hành c hiệu quả. Và đây cũng là một trong những phương

7


8

pháp dạy học theo hướng tích cực trong giáo dục của chúng ta. Trong nhiều
hướng tích hợp thì tích hợp giữa những chương trình chính kh a và chương
trình ngoại kh a qua việc tổ chức các HĐNK được xem là r t quan trọng vì
n hướng đến việc rèn luyện học sinh ở nhiều lĩnh vực: tư duy, thực hành và
khả năng vận dụng.
Như vậy c thể n i trong quá trình dạy học thì HĐNK là một hình thức
dạy học c tác dụng bổ sung, củng cố, mở rộng kiến thức và kỹ năng của một
môn học nào đ y được học ở chương trình chính kh a. N đáp ứng yêu cầu

đa dạng h a hình thức học tập, khắc phục cách truyền đạt một chiều, thông
qua HĐNK rèn luyện tư duy sáng tạo, phát triển kiến thức và giáo dục học
sinh một các toàn diện.
Qua những nội dung vừa nêu c thể khẳng định HĐNK là một hình thức
dạy học ngồi giờ học các mơn văn h a ở trên lớp nhằm mục đích bổ trợ cho
hoạt động giáo dục trên lớp củng cố và mở rộng những kiến thức đã học, cung
c p và rèn luyện các kỹ năng sống, cùng những phẩm ch t tốt đẹp của con
người thời đại mới cho cả giáo viên và học sinh.
HĐNK trong mơn giáo

DCD là các hình thức hoạt động được tổ chức

lồng ghép ngoài giờ học chính kh a mơn

DCD, hình thức và phương pháp

thực hiện c thể dưới dạng: tổ chức trao đổi, thảo luận, tham quan thực tế, thi
tìm hiểu, mời các chuyên gia đến n i chuyện… nhằm củng cố tìm hiểu về
truyền thống địa phương, đạo đức cách mạng, ý thức công dân, xây dựng nếp
sống lành mạnh, noi gương các anh hùng liệt sỹ v.v. Nhờ thế kiến thức môn
GDCD trở nên gần gũi và c ý nghĩa hơn, rèn luyện các kỹ năng cần thiết để
giải quyết các v n đề trong cuộc sống.
1.1.2. Vị trí, vai trị, mục tiêu, nhiệm vụ của môn Giáo dục công dân ở
trường trung học phổ thông
ôn

DCD ngày nay là cái tên gọi mới, thực ra n là mơn học thay thế

cho mơn chính trị đã được giảng dạy nhiều năm trước đây. Với cách hiểu trên
8



9

thì mơn GDCD là mơn chính trị nhằm trau dồi, bồi dưỡng tri thức giúp học
sinh trở thành công dân của đ t nước. Trong nhà trường môn GDCD cùng với
những môn học khác g p phần đào tạo con người hội đủ yếu tố tri thức, tư
tưởng đạo đức và c năng lực hoạt động thực tiễn phù hợp với yêu cầu của xã
hội.
Theo ê Văn Oánh “ ôn G áo dục công dân là một bộ môn k o
hộ

ọc xã

ơn GDCD là tên gọ có t n quy ớc Nó p ản án n ều lĩn vực k ác

nhau củ đời sống xã ộ Các tr t ức khoa học trong môn GDCD là tri thức
về triết học, kinh tế c n trị học, chủ ng ĩ xã ội khoa học đạo đức học,
p áp luật học đ ờng lố c n sác củ Đảng Cộng sản Việt N m d ới dạng
phổ t ơng ó

Các k ến thức đó đ ợc sắp xếp bố tr

lơ g c p ù ợp với tr n độ tâm s n lý ọc s n
Trong trường THPT môn

ợp lý kết cấu chặt chẽ,
… ” [1; 5].

DCD c vai trò như các môn học thông


thường khác như giúp: trang bị tri thức, giáo dục tư tưởng, tình cảm, rèn luyện
kỹ năng kỹ xảo, phát triển trí tuệ học sinh. Song bên cạnh đ môn DCD cũng
c những đặc điểm riêng. Theo ê Văn Oánh, c thể nêu lên một số đặc điểm
sau:
ôn

DCD đề cập và giải quyết một cách toàn diện hệ thống kiến thức

cơ bản cần thiết của một công dân trong thời đại mới. Nội dung chương trình
DCD đề cập đến những v n đề gần gũi, thiết thực trong đời thường cá nhân,
cơng dân, gia đình, xã hội… Đến những v n đề lớn hơn như quốc gia nhân
loại, từ những v n đề thường ngày đến những v n đề mang tính lý luận c
tính khái quát cao. Từ những hiểu biết cuộc sống đến thế giới quan, nhân sinh
quan, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, cộng sản chủ nghĩa.

ôn DCD chứa đựng

một lượng tri thức công dân, dạy và học để làm người công dân, trở thành
người công dân đúng với chuẩn mực xác định.

9


10

ơn DCD cịn mang tính định hướng sâu sắc bởi n trực tiếp đề cập, giải
quyết những v n đề mang tính chính trị, tư tưởng của giai c p công nhân, của
Đảng ta, trực tiếp xác lập, định hướng chính trị xã hội chủ nghĩa cho học sinh.
Nội dung mơn


DCD mang tính tích hợp. Qua chương trình của mơn

DCD ta th y n chứa đựng nhiều tri thức của các mơn học khác nhau như
chính trị, triết học, kinh tế, đạo đức, pháp luật… và một số môn học của khối
tự nhiên.
Trong q trình giảng dạy mơn DCD địi hỏi dạy học phải gắn liền với
đời sống thường ngày nhằm trực tiếp rèn luyện, tu dưỡng nhân cách học sinh
để trở thành công dân của nước Việt Nam. Do đ trong quá trình dạy và học
nếu tách rời khỏi thực tiễn, tách rời nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Việt Nam xã hội chủ nghĩa thì việc dạy và học môn DCD sẽ m t hết ý nghĩa
và tác dụng của n .
ề mục t êu
Trong quá trình giáo dục, việc dạy và học phải hướng tới việc nâng cao
dân trí, đào tạo nhân lực. ồi dưỡng nhân tài và phát triển nhân cách cho thế
hệ tr .

ục tiêu chung của giáo dục được ban hành theo quyết định số

2957/QĐ/ DĐT ngày 14/10/1994 c nội dung sau: “ n t àn và p át tr ển
p ẩm c ất năng lực củ cơng dân

ệt N m có k ến t ức văn ó

cơng ng ệ k năng ng ề ng ệp có sức k
n ớc mạn xã ộ cơng b ng văn m n

k o

ọc


e…góp p ần làm c o dân g àu

đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ

tổ quốc”.
Trong đ môn

DCD c mục tiêu là giáo dục học sinh THPT trở thành

những công dân của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đáp ứng yêu
cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam.

p phần đào tạo thế hệ tr trở

thành những người lao động mới, hình thành ở họ những phẩm ch t, năng lực,
nhân cách của người công dân mới. C thể n i môn
mục tiêu cơ bản sau:
10

DCD hướng đến ba


11

Trang bị tri thức công dân trên các lĩnh vực chính trị, tư tưởng, kinh tế,
đạo đức, pháp luật.
Hình thành ý thức công dân, ý thức quyền và nghĩa vụ, giáo dục tinh
thần trách nhiệm, tình cảm lành mạnh của người công dân.
Rèn luyện hành vi, th i quen, ý thức, tình cảm đạo đức, phù hợp với

chuẩn mực xã hội, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức đã tích lũy giải
quyết những v n đề của cuộc sống.
ề n ệm vụ
ôn DCD trang bị cho học sinh một hệ thống tri thức khoa học cơ bản,
phổ thông, thiết thực, hiện đại theo quy định của chương trình về thế giới
quan

ác- ênin, lý luận về chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa xã hội, về thời đại, về

đạo đức, pháp luật, về đường lối chính sách của Đảng cộng sản Việt Nam. Từ
đ giúp học sinh nhận thức đúng đắn về sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ
quốc. Những tri thức này giúp học sinh c thêm điều kiện để học tốt các môn
học khác, đặc biệt giúp học sinh rèn luyện tư tưởng, đạo đức.
Trên cơ sở những tri thức khoa học, mơn

DCD bước đầu c nhiệm vụ

hình thành và phát triển ở học sinh thế giới quan khoa học, nhân sinh quan
cách mạng, các phẩm ch t đạo đức của người công dân, người lao động mới,
củng cố niềm tin vào lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, vào sự lãnh đạo của Đảng
Cộng sản Việt Nam , khơng ngừng động viên tính tích cực của học viên trong
học tập, tu dưỡng, trong hoạt động thực tiễn…
Từng bước hình thành cho học sinh th i quen, kỹ năng vận dụng những
tri thức đã học vào cuộc sống học tập, lao động sinh hoạt, giúp họ định hướng
đúng đắn về chính trị, tư tưởng, đạo đức, trong các hoạt động xã hội, trong
cuộc sống.
ồi dưỡng cho học sinh cơ sở ban đầu về phương pháp tư duy biện chứng,
về các mối quan hệ giữa các sự vật hiện tượng trong tự nhiên và trong xã hội,

11



12

biết phân tích đánh giá các hiện tượng xã hội theo quan điểm khoa học, tiến bộ,
biết ủng hộ cái mới, đ u tranh chống cái sai, cái lỗi thời, cái tiêu cực.
Trong các nhiệm vụ nêu trên thì mơn

DCD c hai nhiệm vụ chính nổi

bật là cung c p cho học sinh hệ thống tri thức khoa học và giúp các em vận
dụng tri thức khoa học vào đời sống thực tế.
Đ c đi m tâm

của học sinh trung học phổ thông

1 1 3 1 Đặc đ ểm c ung
Đặc đ ểm c t ể
ứa tuổi học sinh THPT bao gồm từ 14 đến 18 tuổi, đây là giai đoạn
chuyển tiếp từ lứa tuổi vị thành niên sang lứa tuổi thanh niên. Tuổi vị thành
niên là thời kỳ đạt được sự trưởng thành về mặt cơ thể. Sự khác biệt về cơ thể
giữa thanh niên mới lớn và người lớn là chưa đáng kể. Song về thể lực thì còn
kém xa người lớn, giai đoạn đầu của tuổi thanh niên về mặt sinh lý các em bắt
đầu c sự phát triển như sau: sự phát triển của hệ xương dần được hoàn thiện,
nhịp độ tăng trưởng về chiều cao và trọng lượng bắt đầu chậm lại. Sự phát
triển của hệ thần kinh c n�t động giáo
dục phù hợp với điều kiện địa phương sẽ giúp giáo viên lực chọn được các
hình thức hoạt động phù hợp, đồng thời tranh thủ được sự đồng thuận của
lãnh đạo địa phương, của


an giám hiệu trường, hội cha mẹ học sinh và các

mạnh thường quân…
3.2. M t số gi i ph p nhằ
h

trong d y học

n ng c o ch t ượng ho t đ ng ngo i

n Gi o dục C ng d n ớp 10 ở Trường THPT T n

Ph , huyện Định Qu n, Tỉnh Đồng Nai
Trên cơ sở lý luận kết hợp với việc phân tích thực trạng cùng với thực
nghiệm sư phạm tổ chức HĐNK trong dạy học môn

DCD lớp 10 ở Trường

THPT Tân Phú, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai chúng tôi xin đề xu t một
số giải pháp nhằm nâng cao ch t lượng HĐNK trong dạy học môn

DCD

như sau:
3.2.1. Ban Giám hiệu, Đo n trưởng, tổ ộ mơn v các tổ chức chính trị
ã hội khác ph i h p ây d ng k hoạch cho các hoạt động ngoại khóa
t cứ hoạt động giáo dục nào cũng phải tuân theo nội dung phân phối
chương trình đối với từng bộ mơn do ộ iáo dục quy định. HĐNK trong dạy
học môn


DCD là hoạt động được đưa vào như các tiết trong chương trình

sách giáo khoa. C thể khẳng định nội dung HĐNK là yếu tố trọng tâm của
quá trình giáo dục.
HĐNK giúp học sinh lĩnh hội được các kỹ năng cần thiết, hình thành rèn
luyện những phẩm ch t vốn c như tình cảm, trí tuệ và hơn hết là khả năng
hoạt động thực tiễn. HĐNK trong mơn

DCD là hoạt động giữ vai trị giáo

dục toàn diện cho học sinh, đưa tri thức gắn kết cùng đời sống thực tiễn. Vì
thế lên kế hoạch, thực hiện đúng nội dung chương trình yêu cầu ngay từ đầu
năm học là một trong những yếu tố cơ bản để thực hiện mục tiêu giáo dục
trong môn

DCD. Do đ tổ bộ môn

DCD n i riêng và giáo viên n i riêng
71


72

cần thực hiện một cách thống nh t và dự kiến những v n đề nảy sinh khi thực
hiện các hoạt động.
ột khi thống nh t các nội dung chương trình hoạt động, thực hiện
nghiêm túc sẽ mang đến kết quả tốt, đồng thời trong quá trình hợp tác cùng
các tổ chức, các giáo viên khác môn cũng ý thức được tầm quan trọng và
trách nhiệm bản thân đối với công việc được giao
ục đ c :

iúp hiệu trưởng, tổ trưởng chun mơn, Đồn trường nhìn nhận tổng
thể cơng việc cần làm trong cả năm học, từ đ đánh giá tính khả thi của từng
hoạt động mà chủ động trong từng hoạt động. Th y được tổng thể HĐNK bộ
môn trong mối quan hệ với các hoạt động khác của trường.
Nộ dung:
Cần bồi dưỡng kỹ năng lập kế hoạch n i chung, kỹ năng lập kế hoạch
HĐNK bộ môn n i riêng:
- Các kỹ năng thu thập, x lý thông tin về các v n đề liên quan đến công
tác lập kế hoạch HĐ K bộ môn như thông tin về các môn học, năng lực của
học sinh tiếp thu môn học này như thế nào, năng lực của giáo viên khi lên kế
hoạch HĐNK. Các thông tin trên sẽ là điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức
các HĐNK được thành công.
- Kỹ năng xác định mục tiêu của buổi ngoại kh a, nội dung, yêu cầu môn
học để từ đ c các thơng tin chính xác để nội dung tiết thực hành ngoại kh a
theo đúng mục tiêu, rõ ràng, phù hợp và cụ thể.
- an giám hiệu, Đồn trường, tổ chun mơn cần đưa ra các giải pháp
để HĐNK được thực hiện c hiệu quả
- Xác định rõ các bước cần phải thực hiện trong quá trình tổ chức thực
hiện HĐNK bộ môn

72


73

Kế hoạch cần phải rõ ràng về thời gian tổ chức, chủ đề HĐNK bộ mơn,
mục tiêu, hình thức tổ chức ra sao, địa điểm, người hướng dẫn, số học sinh
tham gia, kinh phí cho hoạt động…
ên cạnh đ các tổ chuyên môn khi muốn tổ chức HĐNK cần c kế
hoạch cụ thể, rõ ràng trình lên


an giám hiệu, đồng thời với cương vị hiệu

trưởng cần chỉ đạo kế hoạch mau ch ng, cụ thể. Đảm bảo được những điều
trên thì cơng tác tổ chức HĐNK bộ mơn n i chung, HĐNK môn

DCD n i

riêng mới tiến hành thuận lợi.
Nhằm nâng cao ch t lượng, tính khả thi của HĐNK còn đòi hỏi ban giám
hiệu n i chung, hiệu trưởng n i riêng cần c năng lực chỉ đạo các tổ, nh m
chuyên môn xây dựng kế hoạch và lập kế hoạch hoạt động của trường từ dưới
lên. Tổ trưởng sẽ là người trực tiếp giúp trong v n đề này đồng thời là người
căn cứ vào thực tế, đặc thù bộ mơn của mình để lên kế hoạch cho HĐNK bộ
mơn mình.
Từ bản kế hoạch của tổ chun mơn, hiệu trưởng sẽ cân nhắc tính khả thi
của từng hoạt động trong mối lên hệ cùng các hoạt động khác của trường mà
phê duyệt kế hoạch HĐNK của tổ chuyên môn. Do vậy kế hoạch tổ chức
HĐNK bộ môn cần phải được lập cụ thể cho cả năm học. Tổ không chỉ đưa
kế hoạch tổ chức các tiết thực hành hoạt động ngoại kh a cho phù hợp với nôi
dung chương trình mà cịn theo đúng kế hoạch hoạt động chung của nhà
trường.
Qua những điều vừa nêu cho th y

an giám hiệu, Đồn trường, tổ

chun mơn cần chỉ đạo rõ ràng, cụ thể về nội dung, chương trình các HĐNK
là một việc làm cần thiết trong công tác quản lý HĐNK bộ mơn trong trường
THPT mà cịn giúp cho HĐNK bộ môn trong trường đi vào quỹ đạo g p phần
nâng cao ch t lượng giáo dục n i chung, nâng cao ch t lượng HĐNK bộ môn

n i riêng.

73


74

22

âng cao nh n thức về vị trí, vai trị của hoạt động ngoại khóa

trong dạy học mơn Giáo dục công dân đ i v i cán ộ quản
Điều 23, uật

iáo dục khẳng định: “ ục t êu g áo dục p ổ t ông g úp

ọc s n p át tr ển tồn d ện có đạo đức tr t ức sức k
k năng c bản n

v giáo viên

m

n t àn n ân các

con ng ờ

e t ẩm m và các
ệt N m xã ội chủ


ng ĩ xây dựng t các và trác n ệm công dân c uẩn bị c o ọc s n t ếp
tục ọc lên oặc đ vào cuộc sống l o động t

mg

xây dựng và bảo vệ tổ

quốc”
Để mục tiêu trên được thực hiện trước hết cần nâng cao nhận thức về vị
trí, vai trò của HĐNK trong dạy học đặc biệt trong ngành giáo dục là điều cần
thiết hơn bao giờ. C vậy mới phát huy được tác dụng của các HĐNK trong
môi trường sư phạm. Để nâng cao nhận thức cần phải thơng qua nhiều nội
dung và hình thức tun truyền khác nhau như tổ chức hội thảo, trao đổi kinh
nghiệm quản lý, tổ chức các hoạt động ngoại kh a theo chủ đề phối hợp cùng
các tổ chức ban nghành. Nhờ đ vai trị, vị trí, nhiệm vụ của HĐNK sẽ tác
động đến nhận thức của các c p quản lý, các đồn thể, giáo viên và học sinh.
Để mục đích trên được thực hiện chúng tôi đưa ra các biện pháp c nội dung
sau:
Nộ dung tuyên truyền: HĐNK bộ môn c vai trị quan trọng trong q
trình giáo dục và tự giáo dục. Tuy nhiên trong môi trường THPT chỉ cần tập
trung vào các v n đề như: tác dụng của HĐNK bộ môn n i chung và HĐNK
môn DCD n i riêng trong cả quá trình giáo dục và ảnh hưởng của n đối với
sự hình thành và phát triển nhân cách học sinh THPT. C vậy mới nhận th y
tầm quan trọng của HĐNK. ên cạnh đ chỉ ra vai trò của học sinh, giáo viên
và phụ huynh trong các HĐNK bộ môn bởi c sự tương tác giữa các bên liên
quan thì HĐNK mới được tiến hành thuận lợi. Đồng thời đưa ra các kế hoạch
HĐNK sẽ được tiến hành trong thời gian kế tiếp.
Lực l ợng t

mg


tuyên truyền:
74


75

Để nâng cao nhân thức về vị trí, vai trị của HĐNK trước hết hiệu
trưởng, Đoàn trường, tổ trưởng, giáo viên chủ nhiệm phải là người tuyên
truyền tích cực cho giáo viên, phụ huynh, học sinh…

ởi chỉ c nhận thức

đúng về vị trí vai trị của HĐNK mới c thể tham gia một cách tích cực, tự
nguyện.
ng t ện tuyên truyền:
an giám hiệu, Đoàn trường, tổ trưởng, giáo viên cần dựa trên các văn
bản c tính pháp lý như:

uật giáo dục, điều lệ trường THPT, đặc biệt là

hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học do ộ giáo dục và Đào tạo ban hành
để tác động vào nhận thức của giáo viên, phụ huynh, học sinh. Với nhiều hì nh
thức tác động, giáo viên sẽ hiểu được HĐNK bộ môn là một trong những hình
thức tổ chức dạy học mang lại hứng thú cho học sinh, bên cạnh đ còn g p
phần hoàn thiện nhân cách nơi các em từ đ th y rõ ý thức trách nhiệm của
mình trong công việc. Riêng đối với phụ huynh học sinh, họ sẽ hưởng ứng và
cho phép con em họ tham gia vào các HĐNK của trường, của tổ bộ môn. Ý
thức được vai trị HĐNK bộ mơn đem lại cho bản thân giúp các em tích cực,
tự nguyện trong việc tham gia các tiết thực hành ngoại kh a bộ môn.

Các b ớc t ực

ện:

Lập kế oạc
Để nâng cao nhận thức về vị trí, vai trị HĐNK đạt hiệu quả cần c sự
đồng bộ từ

an giám hiệu, Đoàn trường đến tổ trường chuyên môn. Việc

tuyên truyền phải được thực hiện thường xuyên, được ghi rõ trong hội nghị
công nhân viên chức, đại hội Đoàn thanh niên để qua đ người c trách nhiệm
trong trường sẽ truyền đạt tới giáo viên, phụ huynh, học sinh về vị trí, vai trị
của HĐNK trong dạy học n i chung, trong dạy môn

DCD n i riêng. Trước

khi tiến hành tổ chức tiết thực hành ngoại kh a cần chỉ ra vai trò, tác dụng của
HĐNK mang lại trong việc củng cố, nâng cao kiến thức, kỹ năng, thái độ cho

75


76

học sinh đặc biệt vai trò thực tiễn của HĐNK môn

DCD mang lại. Kế tiếp

đưa ra kế hoạch thời gian tiến hành tiết thực hành ngoại kh a.

r ển k

kế oạc

Để HĐNK bộ môn n i chung, HĐNK môn

DCD n i riêng được tổ

chức thực hiện thành cơng thì phụ huynh học sinh giữ vai trị quan trọng
khơng kém vì chính cha mẹ học sinh tạo điều kiện cho các em tham gi a các
hoạt động này. Vì thế thơng qua các kỳ họp phụ huynh đầu năm,

an giám

hiệu và giáo viên chủ nhiệm cần truyền đạt tới họ về vị trí, vai trị mà HĐNK
bộ mơn đem lại. ên cạnh đ nêu lên sự cần thiết của việc thay đổi các hình
thức dạy học mà HĐNK bộ mơn là một hình thức dạy học mang lại kết quả
tốt cho cả giáo viên và học sinh.
an giám hiệu, Đoàn trường, tổ trưởng chuyên môn cùng bàn bạc thảo
luận để thực hiện thành công HĐNK bộ môn. Từ sự thành công của một
chương trình cụ thể sẽ là tiền đề cho các HĐNK sau được nhân lên. Sau đ
tiết thực hành ngoại kh a bộ mơn sẽ được Đồn trường đề cập đến trong tiết
chào cờ đầu tuần, riêng đối với mỗi giáo viên chủ nhiệm sẽ đề cập v n đề này
cùng với lớp chủ nhiệm của mình. C như vậy các em mới ý thức được vị trí,
vai trị của HĐNK bộ mơn mang lại trong q trình học tập.
3.2.3. Bồi dưỡng ki n thức, kỹ n ng hoạt động ngoại khóa cho giáo viên,
học sinh
3.2.3.1. B

d


ng kiến thức, k năng tổ c ức hoạt động ngoạ k ó c o

g áo v ên
HĐNK trong b t kỳ bộ mơn nào đều cần đến sự tham gia tích cực của
học sinh. Vì thế để huy động sự tham gia nơi các em địi hỏi nội dung, hình
thức hoạt động cần đa dạng phong phú, phù hợp với lứa tuổi. Do vậy nếu kỹ
năng HĐNK của giáo viên chưa đủ, tiến trình tổ chức chưa khoa học thì ch t
lượng HĐNK sẽ khơng đạt kết quả như mong muốn. Vì vậy bồi dưỡng năng

76


77

lực tổ chức HĐNK cho giáo viên bộ môn là việc cần thiết và hết sức quan
trọng.
Để đảm bảo các yêu cầu giáo dục, các HĐNK n i chung và HĐNK môn
DCD n i riêng phải được thực hiện theo đúng nội dung chương trình. Từ
việc lên kế hoạch đến nội dung hoạt động, tiến trình hoạt động, nhận xét kết
quả. Nhiêm vụ của người giáo viên trong quá trình HĐNK là:
-

năng xác địn mục t êu củ

oạt động:

ề n ận t ức: thông qua HĐNK học sinh được củng cố kiến thức trên
lớp, đồng thời bổ sung thêm nhận thức về thực tiễn bên ngoài. Do vậy khi tổ
chức một HĐNK giáo viên cần xác định kết quả mang lại cho học sinh là gì,

từ đ xác định mục tiêu phù hợp.
ề t á độ: trong HĐNK khi quan sát giáo viên sẽ biết được thái độ của
học sinh vê buổi HĐNK như thế nào. Thái độ đ còn được thể hiện thơng qua
q trình giao tiếp hằng ngày.

iáo viên cần nhận biết sau khi tham gia

HĐNK học sinh c sự thay đổi gì về nhận thức, c ý thức hơn trong học tập
hay không.
ề k năng: học sinh c lĩnh hội được các kỹ năng cần thiết hay không
phụ thuộc vào mục tiêu đạt được mà giáo viên đề ra trong HĐNK.
-

năng nắm v ng các b ớc tổ c ức oạt động:

C uẩn bị: c thể n i đây là khâu quan trọng, quyết định đến thành công
hay th t bại của HĐNK.

iáo viên cần làm rõ từng hoạt động cụ thể. Trên cơ

sở dựa theo kế hoạch nhà trường. Để HĐNK thực hiện được tốt cần kết hợp
nhiều lực lượng khác cùng tham gia như phối hợp cùng Đoàn trường, hội cha
mẹ học sinh, giáo viên bộ môn khác…
ến àn

oạt động: Khi thực hiện nội dung hoạt động cần thực hiện

theo đúng các bước đã được lên kế hoạch. Trong quá trình hoạt động giáo
viên nên cổ vũ, khích lệ các em, tham gia cùng các em sẽ c tác dụng tạo


77


78

được mối quan hệ thân thiện giữa thầy và trò. Trong khi tiến hành hoạt động
giáo viên cần để theo dõi thời gian để HĐNK diễn ra theo đúng thời gian.
ết quả: giáo viên thường đánh giá theo ý thức và khả năng tự đánh giá
của học sinh sau buổi HĐNK. Song chúng ta nên đánh giá ngắn gọn và đầy
đủ thông tin.
Tuy nhiên để HĐNK đạt kết quả tốt người giáo viên cần tự học hỏi, rèn
luyện để không chỉ nâng cao trình độ chun mơn mà cịn cả kỹ năng HĐNK.
3.2.3.2. B

d

ng năng lực t ực

ện các hoạt động ngoạ k ó c o ọc

sinh
Q trình hoạt động giáo dục gồm c hai đối tượng. HĐNK là một quá
trình giáo dục mở, quá trình giáo dục này cũng c hai đối tượng tham gia đ
là đối tượng tổ chức hoạt động và đối tượng tham gia hoạt động. Hai đối
tượng này đều c vai trò quan trọng như nhau thế nên để HĐNK được thành
cơng trước thì nội dung hoạt động cần lôi cuốn, h p dẫn, phù hợp tâm lý học
sinh THPT.
Tuy nhiên không phải HĐNK nào phù hợp với lứa tuổi cũng lôi cuốn
được sự tham gia nhiệt tình của học sinh.


ột số đối tượng tham gia chưa

nhận thức được vai trò mà HĐNK mang lại nên chưa ý thức khi tham gia. Do
vậy để học sinh hợp tác tích cực nên bồi dưỡng năng lực thực hiện các HĐNK
cho học sinh.
Để hoạt động của lớp được nâng cao thì vị trí của cán bộ Đồn giữ vai
trị khơng kém phần quan trọng. Kỹ năng ban cán sự trong lớp được nâng cao
mới lôi cuốn được sự tham gia của các thành viên khác trong lớp. Do đ Đoàn
trường, giáo viên cần tổ chức các buổi tập hu n phù hợp với khả năng, nội
dung trong HĐNK.
Tạo điều kiện cho học sinh tham gia bàn bạc nội dung, hình thức,
phương pháp tổ chức trước khi tham gia HĐNK. Điều này sẽ giúp học sinh phát
huy sự tích cực, sáng tạo, tự giác và hứng thú khi tham gia các hoạt động.
78