TAP LAM 4 CHU

<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

Soạn bài: Tập làm thơ 4 chữ

<b>TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ</b>

I. KIẾN THỨC CƠ BẢN

1. Thể thơ bốn tiếng có nguồn gốc Việt Nam, xuất hiện từ
xa xưa và được sử dụng nhiều trong tục ngữ, ca dao và đặc
biệt là vè, do thích hợp với lối kể chuyện (<i>Theo</i> Bùi Văn
Nguyên - Hà Minh Đức, <i>Thơ ca Việt Nam, hình thức và thể</i>
<i>loại</i>, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1971).

2. Đặc điểm về nghệ thuật

Thơ bốn tiếng thường có cả vần lưng và vần chân xen
kẽ, gieo vần liền hay cách, nhịp phổ biến là nhịp hai.

a. <i>Vần chân</i> là vần được gieo vào cuối dòng thơ; <i>vần</i>
<i>lưng</i> là vần được gieo ở giữa dòng thơ.

b. <i>Vần liền</i> là vần được gieo liên tiếp ở các dịng
thơ; <i>vần cách</i> là vần khơng gieo liên tiếp mà thường cách ra
một dòng thơ.

II. RÈN LUYỆN KĨ NĂNG

1. Nêu một bài thơ hay một đoạn thơ bốn chữ. Chỉ ra
những chữ cùng vần với nhau trong bài thơ hay đoạn thơ
đó.

<i>Gợi ý</i>: có thể nêu đoạn thơ (trích trong bài <i>Hạt gạo làng</i>

…“Hạt gạo làng ta
Có bão tháng bảy
Có mưa tháng ba
Giọt mồ hơi sa

Những trưa tháng sáu
Nước như ai nấu

Mẹ em xuống cấy…”
(Trần Đăng Khoa)

Các từ cùng vần với nhau là: ta – ba – sa, sáu – nấu, cờ –
bờ.

2. Chỉ ra đâu là vần chân, đâu là vần lưng trong đoạn thơ
sau:

Mây lưng chừng hàng
Về ngang lưng núi

Ngàn cây nghiêm trang
Mơ màng theo bụi.
(Xuân Diệu)

<i>Gợi ý</i>:

- Các cặp vần lưng: hàng – ngang, trang – màng.
- Cặp vần chân: núi – bụi.

3. Trong hai đoạn thơ sau, đoạn nào gieo vần liền, đoạn
nào gieo vần cách:

Cháu đi đường cháu
Chú đi đường ra
Đến nay tháng sáu
Chợt nghe tin nhà.
(Tố Hữu)

Nghé hành nghé hẹ
Nghé chẳng theo mẹ
Thì nghé theo đàn
Nghé chớ đi càn
Kẻ gian nó bắt
(<i>Đồng dao</i>)

<i>Gợi ý</i>: Đoạn thơ của Tố Hữu gieo vần cách, còn
đoạn <i>Đồng dao</i> gieo vần liền.

Em bước vào đây
Gió hơm nay lạnh
Chị đốt than lên
Để em ngồi sưởi
Nay chị lấy chồng
Ở mãi Giang Đơng
Dưới làn mây trắng
Cách mấy con đị.

<i>Gợi ý</i>: Thay <i>sưởi</i> bằng từ <i>cạnh</i>, từ <i>đị</i> bằng từ <i>sơng</i>.

5. Dựa vào những kiến thức vừa được học hãy tập làm
một bài thơ (hoặc đoạn thơ) bốn chữ có nội dung kể chuyện
hoặc miêu tả về một sự việc hay một con người theo vần tự
chọn.

<b>Một số bài tham khảo</b>
<b>ĐỒNG DAO CỔ</b>

Con chim chích sẻ
Nó đậu cành chanh

Tao vác hịn sành
Tao quăng vào cổ

Nó đổ máu ra
Được ba mâm đầy

Ông thầy ăn một
Bà cốt ăn hai
Cái thủ cái tai
Đem ra biếu chú...

<b>BÀ MẸ VIỆT BẮC (Tố Hữu) </b>

Đêm nay trên sàn
Bập bùng ngọn lửa

Mế kể nguồn cơn
Chuyện nhà chuyện cửa:

Trốn vào chiến khu
Nó đi cứu nước
Làm lính cụ Hồ...

<b>BÀI VÈ DU KÍCH (1949) </b>

Thằng Tây vào làng
Hùng hùng hổ hổ
Khua súng nghênh ngang

Trợn trừng chỉ trỏ
Nỏ bảo cu li
Phải đi đội đất

Mau lên a lê
Cả làng đi tất
Mũ thấp giày cao
Nhìn sau nhìn trước

Phá cửa đốt nhà
Bắn lợn bắt gà...

• 3
• 625
• 1