MỤC LỤC
MỞ ĐẦU..............................................................................................................................................2
CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG..................................................................3
1.

Các khái niệm liên quan:........................................................................................................3

2.

Vị trí, vai trị của gia dình Việt Nam truyền thống và hiện đại đối với sự phát triển xã

hội ....................................................................................................................................................3
3.

Chức năng của gia đình..........................................................................................................3

CHƯƠNG 2: SO SÁNH SỰ KHÁC NHAU GIỮA GIA ĐÌNH TRUYỀN THỐNG VÀ GIA
ĐÌNH HIỆN ĐẠI................................................................................................................................4
1.

So sánh gia đình Việt Nam truyền thống và gia đình Việt Nam hiện đại........................4

2.

Nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau giữa gia đình Việt Nam truyền thống và gia đình

hiện đại.............................................................................................................................................6
CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN ĐỂ BẢO VỆ VÀ GIỮ GÌN HẠNH PHÚC GIA ĐÌNH..................7
1.

Quan tâm và chia sẻ................................................................................................................7

2.

Làm trịn trách nhiệm của bản thân.....................................................................................7

3.

Tơn trọng lẫn nhau..................................................................................................................7

4.

Tài chính vững mạnh..............................................................................................................8

KẾT LUẬN..........................................................................................................................................9

1


MỞ ĐẦU

Đất nước ta đang trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội và đang thực hiện quá trình
cơng nghiệp hóa – hiện đại hóa mà thực chất là sự chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động
sản xuất kinh doanh, nghiệp vụ và quản lý kinh tế - xã hội. Cùng với sự phát triển của xã hội,
nhiều vấn đề mới được nảy sinh, trong đó có vấn đề về gia đình cũng có nhiều biến đổi phức tạp.
Trong tình hình chung của đất nước, khi chúng ta đẩy mạnh cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa
vấn đề gia đình cũng có những biến đổi sâu sắc về mọi mặt. Gia đình là tế bào của xã hội, vậy khi
tiến theo nhịp độ phát triển mới lại càng phải chú ý tới việc phát huy những giá trị của các yếu tố
truyền thống trong gia đình, chọn lọc để phát triển mơ hình hiện đại trong q trình xây dựng
Chủ nghĩa xã hội, đẩy mạnh cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.


2


CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG
1. Các khái niệm liên quan:
Gia đình là một cộng đồng người sống chung và gắn bó với nhau bởi các mối quan hệ tình
cảm, quan hệ hơn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng và/hoặc quan hệ giáo dục.
Hạnh phúc là một trạng thái cảm xúc của con người khi được thỏa mãn một nhu cầu nào
đó mang tính trừu tượng. Hạnh phúc là một cảm xúc bậc cao. Ở lồi người, nó mang tính nhân
bản sâu sắc và thường chịu tác động của lý trí
Hạnh phúc gia đình là khi mọi thành viên trong gia đình đều cảm thấy nhận được sự yêu
thương, bảo vệ, được thể hiện bản thân; gia đình đó phải có đủ điều kiện để đáp ứng đầy đủ các
nhu cầu thiết yếu của thành viên trong gia đình.
2. Vị trí, vai trị của gia dình Việt Nam truyền thống và hiện đại đối với sự phát triển xã hội
a) Vị trí, vai trị của gia đình truyền thống đối với sự phát triển của xã hội:
Gia đình Việt Nam truyền thống thường phổ biến là gia đình nhiều thế hệ “Tam, tứ, ngũ đại
đồng đường”, là gia đình nhiều thế hệ có có sự gắn bó cao về tình cảm theo huyết thống, bảo lưu
được các truyền thống văn hóa, tập tục, nghi lễ, phát huy tốt các gia phong, gia lễ, gia đạo. Các
thành viên trong gia đình có điều kiện giúp đỡ nhau về vật chất và tinh thần, chăm sóc người già
và giáo dưỡng thế hệ trẻ. Đó là những giá trị rất căn bản của văn hóa gia đình nói riêng và văn
hóa dân tộc nói chung mà chúng ta cần kế thừa và phát huy. Các thành viên trong gia đình cũng
có nhiều cơ hội để học hỏi từ các thành viên khác và phát triển bản thân, trở thành một cá nhân có
ích một cách tồn diện hơn.
b) Vị trí, vai trị của gia đình hiện đại với sự phát triển của xã hội:
Gia đình Việt Nam hiện đại phần lớn tồn tại dưới dạng gia đình hạt nhân trong đó chỉ có vợ
chồng và con cái mà họ sinh ra. Gia đình hạt nhân có thể coi như một đơn vị độc lập, gọn nhẹ,
linh hoạt và có khả năng thích ứng nhanh với các biến đổi xã hội; tạo cho mỗi thành viên khoảng
không gian tương đối lớn để phát triển tự do cá nhân, phát triển tính cách, năng lực sáng tạo
riêng. Trong gia đình hạt nhân hiện đại, do có ít thành viên hơn nên sự quan tâm của bố mẹ dành
cho con cái cũng tập trung hơn.

3. Chức năng của gia đình
Theo Luật hơn nhân và gia đình Việt Nam thì gia đình có ba chức năng cơ bản: chức năng
sinh đẻ, chức năng giáo dục, chức năng kinh tế. Chức năng sinh đẻ nhằm tái sản xuất ra con
người, nhằm duy trì và phát triển nịi giống. Nhờ có chức năng sinh để của gia đình mà xã hội
khơng thể bị diệt vong. Chức năng giáo dục nhằm trang bị cho con người những tri thức cần thiết
để phục vụ cuộc sống, phục vụ cho sự phát triển của đất nước. Chức năng kinh tế của gia đình
nhằm tạo ra những gia đình ấm no. Kinh tế gia đình phát triển thì nền kinh tế quốc gia mới hưng

3


thịnh. Trong các chức năng trên, chức năng giáo dục đóng vai trị quan trọng. Ngồi ra, gia đình
Việt Nam cịn có chức năng quan tâm, chăm sóc, bảo vệ người cao tuổi.
CHƯƠNG 2: SO SÁNH SỰ KHÁC NHAU GIỮA GIA ĐÌNH TRUYỀN THỐNG VÀ GIA
ĐÌNH HIỆN ĐẠI
1. So sánh gia đình Việt Nam truyền thống và gia đình Việt Nam hiện đại
STT

Tiêu chí

Gia đình Việt Nam truyền Gia đình Việt Nam hiện đại

Cơ cấu gia đình

thống
- Quy mơ gia đình lớn, trong - Quy mơ gia đình giảm dần. Các

Quy mơ gia đình

gia đình có nhiều thế hệ. Gia gia đình thường chỉ có hai thế hệ

đình đơng con

chung sống là chủ yếu: bố mẹ con cái.
- Gia đình ít con, mỗi gia đình

1
Loại hình gia đình

thường chỉ sinh từ 1 – 2 con
- Gia đình mở rộng. Có nhiều - Gia đình hạt nhân. Chỉ có thế hệ
thế hệ chung sống theo quan hệ bố mẹ - con cái sống trong cùng
huyết thống

gia đình.

- Một người chồng có thể lấy - Chỉ có 1 vợ - 1 chồng theo quy
2

nhiều vợ
định của pháp luật
Chức năng của gia - Chức năng sinh sản: Coi - Chức năng sinh sản: Vẫn được
đình

trọng chức năng này, họ coi chú trọng, nhưng gia đình hiện đại
việc càng sinh nhiều con thì chỉ sinh từ 1-2 con. Đã giảm bớt
càng tốt, “con đàn cháu đống” việc coi trọng con trai hơn con
là có phúc. Đặc biệt coi trọng gái.
con trai, “trọng nam khinh nữ”.

- Chức năng giáo dục: Ngày càng


- Chức năng giáo dục: con được coi trọng hơn. Con trai và
cháu chịu ảnh hưởng từ họ con gái được bình đẳng đi học
hàng, gia đình, làng xóm. Giáo như nhau. Q trình xã hội hóa
dục chủ yếu theo tư tưởng Nho của đứa trẻ được diễn ra nhanh
giáo, theo những lễ nghi. Giáo hơn, được gia đình cho tiếp xúc
dục con cái bằng những kinh với xã hội nhiều hơn.
nghiệm truyền từ đời này sang - Chức năng kinh tế: gắn với chức
đời khác. Chỉ con trai mới năng tiêu dùng nhiều hơn sản

4


được đi học, con gái được giáo xuất.
dục để làm việc nhà
- Chức năng kinh tế: Chức
năng sản xuất và tiêu dùng đi
đôi với nhau, do sản xuất tự
cung tự cấp là chính
Mối quan hệ giữa Mối quan hệ giữa các thành Mối quan hệ giữa các cá nhân
các

thành

trong gia đình

viên viên được củng cố bằng chế độ bình đẳng hơn.
tơng pháp và chế độ gia Vẫn cịn những mâu thuẫn tồn tại
trưởng.


3

trong các mối quan hệ nhưng đã

Có sự mâu thuẫn trong những bớt gay gắt hơn.
mối quan hệ và trở nên gay Các cá nhân có quyền tự do hơn.
gắt: mẹ chồng nàng dâu, em
chồng chị dâu,..
Vai trò của các - Chồng: Thường là chủ gia - Chồng: Thường vẫn là người chủ
thành viên trong đình, có quyền quyết định mọi trong gia đình.
gia đình

hoạt động lớn nhỏ trong gia - Vợ: người phụ nữa có vai trị
đình.

quan trọng trong sản xuất, tiếp cận

- Vợ: người phụ nữ thường các sinh hoạt cộng đồng, thụ
khơng có tiếng nói, phụ thuộc - Con cái: đã giảm phân biệt giữa
vào chồng. Người phụ nữ có nam và nữ. Con cái có quyền

4

trách nhiệm phải sinh con, làm quyết định cuộc sống của mình
mọi cơng việc nhà.

khi đến tuổi cơng dân.

- Con cái: định kiến “trọng
nam khinh nữ nặng nề”. Con

cái phải tuân theo lời của bố
mẹ “ cha mẹ đặt đâu con ngồi
đấy”.
Tư tưởng, giá trị Theo tư tưởng Nho Giáo là chủ Bên cạnh những giá trị truyền
5

chuẩn mực của gia yếu.

thống, gia đình Việt Nam hiện đại

đình

cịn tiếp thu tư tưởng, tinh hoa của
cả phương Đông và phương Tây.

5


2. Nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau giữa gia đình Việt Nam truyền thống và gia đình
hiện đại
Mọi xã hội cũng giống như tự nhiên, không ngừng biến đổi. Sự ổn định của xã hội chỉ là sự
ổn định bề ngồi. Thực tế, nó khơng ngừng thay đổi ngay ở bên trong bản thân nó. Sự biến đổi xã
hội sẽ dẫn theo các yếu tố bên trong nó và những yếu tố khác (Kinh tế - văn hóa - chính trị - qn
sự ) thay đổi. Và gia đình là một thành tố tồn tại bên trong xã hội, có thể coi gia đình là một nhóm
xã hội sơ cấp, là “tế bào” của xã hội, hay hiểu rộng hơn gia đình là một thiết chế xã hội. Vào
những năm đầu đổi mới, “ mở cửa”, với sự tác động mạnh mẽ của cơ chế thi trường, kéo theo nó
là sự du nhập ồ ạt của lối sống, phương thức sinh hoạt của xã hội phương Tây vào nước ta đã làm
thay đổi phần nào những giá trị truyền thống, đặc biệt trong gia đình Việt Nam dù ở nơng thơn
hay thành thị. Có thể tùy từng dân tộc, từng vùng, từng dịng họ, từng gia đình mà thay đổi nhiều
hay ít. Qua gia đình, chân dung của xã hội hiện ra một cách sinh động và toàn diện cả về kinh tế,

chính trị, văn hóa, khoa học, tư tưởng, tơn giáo, lối sống, phơng tục, tập qn, tín ngưỡng Trong
bài này em muốn đưa ra một số tiêu chí, đánh giá về sự thay đổi của gia đình Việt Nam. Ở đây là
hai loại gia đình xưa-nay hay cụ thể hơn là gia đình Việt Nam truyền thống và gia đình Việt Nam
hiện đại. Ta có thể xét gia đình Việt Nam truyền thống và gia đình Việt Nam hiện đại dựa trên
khoảng thời gian, lấy mốc năm 1945. Trước năm 1945 là gia đình Việt Nam kiểu truyền thống
cịn sau năm 1945 là gia đình kiểu hiện đại.

6


CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN ĐỂ BẢO VỆ VÀ GIỮ GÌN HẠNH PHÚC GIA ĐÌNH
1. Quan tâm và chia sẻ
Sự quan tâm chia sẻ tạo nên sự kết nối bền chặt giữa các thành viên trong gia đình. Với
cuộc sống bận rộn như hiện nay, việc dành nhiều thời gian để cùng nhau trò chuyện là điều hiếm
hoi với nhiều gia đình. Cha mẹ thường mải mê với cơng việc mà chưa dành thời gian quan tâm
đến các con. Điều đó dễ dẫn đến việc các bé dễ bị tủi thân, cơ đơn, lạc lõng...
Vì vậy, hãy sắp xếp cơng việc để dành thời gian nhiều hơn nói chuyện, tâm sự với các
thành viên trong gia đình để mọi người đều cảm được quan tâm, được chia sẻ khi trở về nhà.
những bữa ăn tối, những buổi đi thể dục cùng nhau hay một chuyến du lịch gia đình… sẽ giúp
mọi người thêm hiểu và yêu thương nhau nhiều hơn.
2. Làm tròn trách nhiệm của bản thân
Mỗi thành viên trong gia đình đều có nghĩa vụ và trách nhiệm riêng. Với các con phải có
nghĩa vụ đi học, ngoan ngỗn, hiểu thảo với ông bà, bố mẹ. Vợ và chồng cùng nhau làm việc,
chăm sóc, ni dạy con cái, báo hiếu cha mẹ.
Nếu mỗi thành viên trong gia đình đều làm tốt trách nhiệm của mình thì những người cịn
lại mới có thể yên tâm để phát triển những việc khác. Hãy nghĩ đơn giản như việc con cái ngoan
ngoãn, học giỏi thì cha mẹ mới tồn tâm tồn ý phát triển sự nghiệp để mang lại cho con một
cuộc sống đầy đủ hơn.
Ngồi ra, mỗi thành viên trong gia đình đều phải biết cách tự chăm sóc bản thân. Khi làm
được điều đó, bạn sẽ biết cách trân trọng những giá trị của mình, tự tin, yêu đời hơn và lan tỏa

niềm hạnh phúc đến những người xung quanh.
Hãy dành thời gian nhiều hơn để quan tâm đến sức khỏe, tinh thần của mình bằng cách tích
cực tham gia các hoạt động xã hội, làm đẹp, tập thể dục... Chỉ khi nào bạn u thương, trân trọng
chính mình thì bạn mới nhận được sự trân trọng của người khác.
3. Tôn trọng lẫn nhau
Trong gia đình thì ai cũng cần được tôn trọng, cả trẻ nhỏ cũng vậy. Sự thiếu tôn trọng trong
suy nghĩ sẽ gây ra những lời nói, hành động làm tổn thương người khác. Mà lời nói là thứ có tính
sát thương rất lớn. Vết thương về thể xác có thể được chữa khỏi nhưng những gì đã nói ra có lẽ
cả đời vẫn chưa quên được.
Nhiều gia đình có tư tưởng “trọng nam khinh nữ” nên vai trị của người đàn ơng trong gia
đình được đánh giá cao cịn phụ nữ thì khơng có tiếng nói. Điều này rất dễ dẫn đến sự thiếu tôn

7


trọng của người chồng đối với người vợ. Dù trình độ dân trí ngày càng được cải thiện, tuy nhiên
tư tưởng này chưa được xóa bỏ hồn tồn, nó vẫn còn len lỏi trong suy nghĩ của nhiều người.
Hay trong mối quan hệ của cha mẹ với con cái, nhiều bậc cha mẹ luôn bắt ép con phải làm
theo những gì mình đã sắp xếp khơng cần biết con có thích hay khơng. Với suy nghĩ “con khơng
biết gì” cha mẹ có quyền quyết định cả tương lai của con từ trường học, việc làm đến cả chuyện
hôn nhân dẫn đến việc con cái lúc nào cũng cảm thấy bất mãn.
Trong một gia đình mà khơng có sự tơn trọng của các thành viên dành cho nhau thì gia đình
có hạnh phúc trọn vẹn được khơng?
4. Tài chính vững mạnh
Để xây dựng cuộc sống hạnh phúc, tài chính đóng góp vai trị khơng nhỏ. Nếu tài chính
vững mạnh, các thành viên trong gia đình sẽ có điều kiện chăm sóc sức khỏe thường xuyên, được
học tập và phát triển bản thân ở những mơi trường tốt nhất…
Chính những điều đó làm nên hạnh phúc cho từng thành viên trong gia đình, chỉ cần thêm
một vài gia vị yêu thương, kết nối giữa mọi người thì chắc chắn gia đình sẽ hạnh phúc bền lâu.
Có rất nhiều kênh để đầu tư, tích lũy tài chính như mở sổ tiết kiệm, đầu tư bất động sản,

chứng khoán hay mua bảo hiểm cho gia đình . Với những gia đình muốn đầu tư cho con cái được
học tập, phát triển tồn diện thì nên lên phương án tích lũy ngay từ bây giờ vì học phí ngày càng
đắt đỏ, ngồi ra các chi phí ăn ở, học ngoại ngữ, đi du học… cũng là những số tiền khơng nhỏ.
Nên mua riêng một gói bảo hiểm cho con vì con yêu vừa được bảo vệ, vừa được đảm bảo tương
lai học vấn.
Để gia đình hạnh phúc thì yếu tố quan tâm, chia sẻ là điều khơng thể thiếu. Bên cạnh đó, tài
chính vững mạnh cũng là một tiêu chí giúp các thành viên trong gia đình có đủ điều kiện để học
tập, phát triển toàn diện, thực hiện những ước mơ, dự định của mình.
Xây dựng gia đình hạnh phúc bền vững là trách nhiệm chung của mỗi cá nhân, của các
gia đình và của tồn xã hội. Trong đó cần chú ý một số giải pháp sau:

8


KẾT LUẬN

Gia đình là tế bào của xã hội, điều này chứng tỏ gia đình và xã hội có sự tương tác, thống
nhất hữu cơ. Gia đình là sự sống của xã hội, là tế bào hạnh phức góp phần phát triển hài hòa xã
hội. Xã hội tạo điều kiện cho gia đình phát triển sự sống. Gia đình là tổ chức cơ sở, là cơ cấu và
thiết chế xã hội nhỏ nhấ nhưng lại đa dạng và phong phú trong q trình vận động và phát triển
của nó, vừa tuân thủ quy luật, cơ chế chung của xã hội. Đó là cầu nối giữa con người thành viên
của gia đình với xã hội nhiều thơng tin ở ngồi. Gia đình là tổ ấm tức là đem lại hạnh phức cho
mỗi con người trong gia đình, mỗi cá nhân được đùm bọc về mặt vật chất, về tâm hồn, về giáo
dục, trẻ nhỏ có điều kiện an tồn và khơn lớn, người già có chỗ nương tựa, người lao động được
phục hồi về sức khỏe và thoải mái tinh thần.
Hiện nay, có rất nhiều vấn đề mà ở ngồi xã hội không giải quyết được, hoặc giải quyết
không hiệu quả, nhưng nếu đưa vào gia đình lại giải quyết có hiệu quả cho nên khi nào khi nào
gia đình yên ấm hữu ái trong xã hội thì cá nhân mới thực sự n tâm và sáng tạo. Chính vì những
lẽ ấy, việc xây dựng, giữ gìn gia đình là một trong những sự nghiệp quan trọng trong sự nghiệp
cách mạng Xã hội Chủ nghĩa ở nước ta, đặc biệt là trong q trình cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa

đất nước.

9