BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

BÙI THỊ TRẦN THY

MỘT SỐ GIẢI PHÁPPHÁT TRIỂN
ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MƠN
ỞCÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THƠNG
QUẬN 8,THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Nghệ An, 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

BÙI THỊ TRẦN THY

MỘT SỐ GIẢI PHÁPPHÁT TRIỂN
ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MƠN
ỞCÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THƠNG
QUẬN 8,THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS.THÁI VĂN THÀNH

Nghệ An, 2016


LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả đã
nhận được sự động viên, giúp đỡ tận tình của các cấp lãnh đạo, nhiều thầy giáo,
cô giáo, các bạn đồng nghiệp và gia đình.
Tác giả xin chân thành cảm ơn khoa Sau Đại học, Hội đồng khoa học
trường Đại học Vinh, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, , đội
ngũ cán bộ quản lí và các thầy cơ giáo, cùng đông đảo bạn đồng nghiệp của các
trường THPT Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ,
cung cấp tài liệu, tạo mọi điều kiện thuận lợi về cơ sở thực tế, tham gia đóng
góp những ý kiến quý báu cho việc nghiên cứu đề tài.
Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Phó giáo sư – Tiến sĩ
Thái Văn Thành, Người hướng dẫn khoa học cho tác giả, đã tận tâm bồi dưỡng
kiến thức, phương pháp nghiên cứu, năng lực tư duy và trực tiếp giúp đỡ tác giả
trong suốt thời gian thực hiện và hoàn thành luận văn này.
Mặc dù đã rất nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu nhưng luận văn
khơng tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong nhận được những lời chỉ
dẫn của thầy giáo, cơ giáo, ý kiến đóng góp trao đổi của các bạn đồng nghiệp
để luận văn được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2015
Tác giả
Bùi Thị Trần Thy


MỤC LỤC

Trang
Lời cảm ơn
Mục lục ..........................................................................................................
Danh mục các từ viết tắt ..............................................................................
Danh mục các bảng, biểu .............................................................................
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài ...................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................... 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ........................................................ 3
4. Giả thuyết khoa học ................................................................................ 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .............................................................................. 3
6. Phương pháp nghiên cứu......................................................................... 4
7. Dự kiến đóng góp của luận văn .............................................................. 4
8. Cấu trúc của luận văn .............................................................................. 4
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN
ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG THPT
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề .................................................................. 6
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Tổ trưởng chuyên môn ở trường THPT ........................................ 7
1.2.2. Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường THPT ........................... 8
1.2.3. Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường THPT ........... 9
1.2.4. Giải pháp phát triển đội ngũ TTCM ở trường THPT ................. 11
1.3. Một số vấn đề về tổ trưởng chuyên môn ở trường THPT
1.3.1. Vị trí, vai trị của tổ trưởng chun môn ở trường THPT ........... 13
1.3.2. Chức năng, nhiệm vụ của TTCM ở trường THPT...................... 13
1.3.3. Yêu cầu về phẩm chất, năng lực của TTCM ở trường THPT .... 15


1.4. Một số vấn đề về công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng
chuyên môn ở trường THPT

1.4.1. Sự cần thiết phải phát triển đội ngũ TTCM ở trường THPT ..... 19
1.4.2. Nội dung phát triển đội ngũ TTCM ở trường THPT ....................... 20
1.4.3. Các yếu tốảnh hưởng đến công tác phát triển đội ngũ
TTCM ở trường THPT .......................................................................... 22
Kết luận chương 1 ................................................................................. 25
Chương 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG THPT
QUẬN 8, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
2.1. Khái quát về đặc điểm kinh tế- xã hội, giáo dục Quận 8, Thành phố
Hồ Chí Minh
2.1.1. Khái quát về đặc điểm kinh tế - xã hội Quận 8........................... 26
2.1.2. Tình hình phát triển giáo dục Quận 8, TP.Hồ Chí Minh ............ 28
2.1.3. Tình hình phát triển giáo dục THPTQuận 8, TP.Hồ Chí Minh .. 28
2.2. Khái quát về điều tra thực trạng
2.2.1. Mục đích điều tra ........................................................................ 30
2.2.2. Nội dung điều tra......................................................................... 31
2.2.3. Đối tượng điều tra ....................................................................... 31
2.2.4. Phương pháp điều tra ................................................................. 31
2.3. Thực trạng đội ngũ tổ trưởng chuyên mơnở các trường THPT
Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh
2.3.1. Về số lượng, cơ cấu..................................................................... 31
2.3.2. Về phẩm chất đạo đức, chính trị ................................................. 32
2.3.3. Về trình độ chun mơn .............................................................. 36
2.3.4. Về năng lực lãnh đạo, quản lí ..................................................... 38
2.4. Thực trạng công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn
ở các trường THPTQuận 8, Thành phố Hồ Chí Minh .......................... 41


2.5. Đánh giá chung về thực trạng
2.5.1. Ưu điểm .................................................................................... 54

2.5.2. Tồn tại ....................................................................................... 54
2.5.3. Nguyên nhân của thực trạng .................................................... 55
Kết luận chương 2 .............................................................................. 57
Chương 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG THPT
QUẬN 8, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
3.1. Những nguyên tắc đề xuất giải pháp ................................................ 58
3.2. Các giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các
trường THPT Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh
3.2.1. Tăng cường nhận thức về tầm quan trọng của công tác phát
triểnđội ngũ TTCM ở cáctrường THPT Quận 8, TP.Hồ Chí Minh ...... 60
3.2.2. Xây dựng và thực hiện tốt công tác quy hoạch, bổ nhiệm,
sử dụng đội ngũ TTCM ở cáctrường THPT Quận 8, TP.Hồ Chí Minh 64
3.2.3. Xây dựng tiêu chuẩn TTCM ở các trường THPT ....................... 70
3.2.4. Tăng cường bồi dưỡng, nâng cao phẩm chất, năng lực cho
đội ngũ TTCM ở các trường THPT ..................................................... 77
3.2.5. Đổi mới công tác đánh giá đội ngũ TTCM ở các trường THPT 83
3.2.6. Hồn thiện chế độ chính sách đối với đội ngũ TTCM ở
các trường THPT ................................................................................... 86
3.3. Thăm dò sự cần thiết vàtính khả thi của các giải pháp đề xuất .... 92
Kết luận chương 3 .................................................................................... 97
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................. 98
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................... 102
PHỤ LỤC ................................................................................................. 106


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BGH

Ban giám hiệu


CBQL

Cán bộ quản lí

CNH-HĐH

Cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa

CNTT

Cơng nghệ thơng tin

CSVC

Cơ sở vật chất

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

GV

Giáo viên

HS

Học sinh

HT


Hiệu trưởng

NXB

Nhà xuất bản

PTDH

Phương tiện dạy học

PPDH

Phương pháp dạy học

QLGD

Quản lí giáo dục

QLNT

Quản lí nhà trường

TCM

Tổ chun mơn

TTCM

Tổ trưởng chun mơn



DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
Trang
Bảng 2.1 Số lượng trường, lớp, học sinh cấp THPT................................... 29
Bảng 2.2 Trình độ chun mơn của GV THPT .......................................... 30
Bảng 2.3 Trình độ ngoại ngữ, tin học, lí luận chính trị của GV ................ 30
Bảng 2.4 Kết quả khảo sát về phẩm chất chính trị của TTCM ................... 32
Bảng 2.5 Kết quả khảo sát về phẩm chất đạo đức của TTCM.................... 33
Bảng 2.6 Kết quả khảo sát về trình độ chun mơn, ngoại ngữ, tin học,
quản lí của TTCM ...................................................................................... 36
Bảng 2.7 Kết quả khảo sát về năng lực chuyên môn của TTCM ............... 37
Bảng 2.8 Kết quả khảo sát về năng lực quản lí của TTCM ........................ 38
Bảng 2.9 Kết quả khảo sát về việc bổ nhiệm TTCM .................................. 41
Bảng 2.10 Kết quả khảo sát về hình thức bổ nhiệm TTCM ....................... 44
Bảng 2.11 Kết quả khảo sát về việc quy hoạch đội ngũ TTCM ................. 46
Bảng 2.12 Kết quả khảo sát về các biện pháp bồi dưỡng đội ngũ TTCM .. 47
Bảng 2.13Kết quả khảo sát về các hình thức mà HT đã sử dụng để
kiểm tra, đánh giá TTCM ........................................................... 49
Bảng 2.14Kết quả khảo sát về hình thức thơng báo kết quả kiểm tra
TTCM ........................................................................................ 50
Bảng 2.15Kết quả khảo sát về chế độ giao ban, báo cáo công việc giữa
HT và TTCM.............................................................................. 51
Bảng 2.16Kết quả khảo sát về xây dựng mối quan hệ giữa TTCM và
các tổ chức đoàn thể trong nhà trường ....................................... 52
Bảng 2.17Kết quả khảo sát về chế độ phụ cấp chức vụ cho đội ngũ
TTCM ở các trường THPT hiện nay .......................................... 53
Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các giải pháp phát triển đội ngũ



TTCM ở các trường THPT ......................................................................... 92
Bảng 3.1 Kết quả khảo sát về sự cần thiết của các giải pháp đề xuất ......... 94
Bảng 3.2 Kết quả khảo sát về tính khả thi của các giải pháp đề xuất ........ 95
Biểu đồ 3.1 Biểu hiện tính cần thiết và khả thi của các giải pháp ............. 96


1

MỞ ĐẦU

1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong quá trình phát triển đất nước, những năm qua sự nghiệp giáo dục nước ta
đã đạt được những thành tựu to lớn: Quy mô được mở rộng, đa dạng hố các loại
hình giáo dục, số lượng trường học tăng mạnh ở các cấp học, bậc học và ở các
vùng, miền. Cơ sở vật chất trường, lớp ngày được đầu tư nâng cấp, trình độ dân
trí ngày càng được nâng cao, trình độ kiến thức cơ bản của học sinh phổ thông
từng bước phát triển vững chắc và có nhiều tiến bộ, chất lượng giáo dục có nhiều
chuyển biến tích cực. Tuy nhiên sự nghiệp giáo dục trong q trình phát triển vẫn
cịn có những tồn tại, bất cập. Để khắc phục những yếu kém trong giáo dục, Ban
Bí thư Trung ương Đảng đã ra chỉ thị số 40-CT/TW ngày 15/6/2004 về việc xây
dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Đại hội
Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ IX khẳng định: “Phát triển giáo dục và đào tạo
là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp cơng nghiệp hố –
hiện đại hố, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát
triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”. Mục tiêu của giáo dục cần
được nhận thức sâu sắc và cụ thể hơn nhằm phát triển con người Việt Nam với
đầy đủ bản lĩnh và phẩm chất tốt đẹp của dân tộc. Thế hệ trẻ do nhà trường đào
tạo phải trung thực, năng động và sáng tạo; biết hợp tác và cạnh tranh lành mạnh,
biết khai thác các yếu tố tích cực của thị trường để tự phát triển và góp phần phát
triển kinh tế - xã hội, đưa quê hương, đất nước ra khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc

hậu”. Đội ngũ Tổ trưởng chun mơn có một vai trị rất quan trọng trong việc chỉ
đạo trực tiếp hoạt động chuyên môn trong nhà trường Trung học phổ thông. Xây
dựng đội ngũ Tổ trưởng chun mơn có phẩm chất tốt, có năng lực chun mơn
vững vàng, có khả năng quản lý giỏi, nhiệt tình, mẫu mực, năng động, sáng tạo, tổ
chức tốt các hoạt động là yếu tố quyết định chất lượng giáo dục toàn diện của nhà


2

trường, là nền tảng cho chiến lược phát triển giáo dục đáp ứng u cầu của sự
nghiệp cơng nghiệp hố – hiện đại hoá đất nước. Để đội ngũ Tổ trưởng chuyên
môn thực sự là hạt nhân trong hoạt động chuyên môn của trường Trung học phổ
thông, việc phát triển đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn là hết sức quan trọng. Thơng
qua đội ngũ này, có thể thu thập thơng tin đầy đủ, chính xác các hoạt động có liên
quan đến chun mơn của nhà trường. Từ đó xây dựng biện pháp quản lý phù
hợp, góp phần phát triển chất lượng giáo dục và đào tạo. Những năm qua, dưới
ánh sáng nghị quyết Đại hội Đảng, ngành giáo dục và đào tạo luôn được Đảng và
nhân dân quan tâm đúng mức. Ngành giáo dục và đào tạo đã có những chiến lược
và các giải pháp để tăng cường hiệu quả công tác quản lý dạy - học; đội ngũ giáo
viên, cán bộ quản lý giáo dục hoạt động có chất lượng và hiệu quả hơn, đặc biệt là
công tác xây dựng và quản lý đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn đã đạt được kết quả
đáng khích lệ. Nhờ đó, hoạt động của nhà trường Trung học phổ thông từng bước
được vận hành theo đúng nguyên lý giáo dục của Đảng, sự nghiệp giáo dục và
đào tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công cuộc đổi mới đất
nước. Tuy vậy, giáo dục và đào tạo quận 8 trong q trình phát triển cịn gặp
nhiều khó khăn và thách thức, chất lượng và hiệu quả còn thấp, còn bất cập; năng
lực chuyên môn của một bộ phận giáo viên còn hạn chế, chưa ý thức được một
cách đầy đủ vai trị, vị trí, nhiệm vụ của người giáo viên trong giai đoạn hiện nay.
Việc phân công, phân cấp và cơ chế phối hợp giữa ngành giáo dục và các ngành
hữu quan còn bộc lộ những bất cập, chưa tạo được sự chủ động trong quản lý và

điều hành. Một số cán bộ quản lý thiếu chủ động trong suy nghĩ, chưa theo kịp
tình hình phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mới. Nhận thức được vai trị, vị
trí của Tổ trưởng chun mơn nhưng các biện pháp xây dựng và phát triển đội
ngũ Tổ trưởng chuyên môn chưa thật chặt chẽ, khoa học. Việc bố trí tổ trưởng
cịn mang tính chủ quan, cảm tính, chưa có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng. Tổ chức
thực hiện, kiểm tra và đánh giá các hoạt động chuyên môn chưa thật cụ thể; công
tác giao ban giữa Ban giám hiệu và Tổ trưởng chuyên môn chưa thường xuyên và


3

kịp thời. Những nguyên nhân trên ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả giảng
dạy, giáo dục hiện nay.
Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên đây, chúng tôi chọn đề tài: “Một số
giải pháp phát triển đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn ở các trường Trung học
phổ thơng quận 8, thành phố Hồ Chí Minh”.
2.MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Trêncơsởnghiêncứulíluận

vàthựctiễn,đềxuấtcácgiảiphápphát

triển

độingũtổ trưởng chun mơn ởcác trường THPTQuận 8, Thànhphố Hồ Chí
Minh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Trung học phổ thông của Quận.
3.KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
3.1 Kháchthểnghiêncứu
Vấn đềphát triển độingũtổ trưởng chuyên môn ởcác trường THPT.
3.2 Đốitượngnghiêncứu
Giảiphápphát triển độingũtổ trưởng chuyên môn ởcác trường THPTQuận

8, Thànhphố Hồ Chí Minh.
4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
Nếu đề xuất được các giải pháp đảm bảo tính khoa học, có tính khả thi
thì sẽ phát triển độingũtổ trưởng chun mơn ởcác trường THPTQuận 8,
Thànhphố Hồ Chí Minh.
5.NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận của vấn đềphát triển độingũtổ trưởng chuyên
môn ởcác trường THPT.
5.2 Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của vấn đề phát triển độingũtổ trưởng
chuyên mơn ởcác trường THPTQuận 8, Thànhphố Hồ Chí Minh.


4

5.3 Đề xuất các giải pháp phát triển độingũtổ trưởng chun mơn ởcác
trường THPTQuận 8, Thànhphố Hồ Chí Minh.

6.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
6.1. Các phương pháp nghiên cứu lý luận
Phương pháp phân tích và tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa lí thuyết, mơ
hình hố để thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu lí luận của đề tài.
6.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Sử dụng phương pháp điều tra, quan sát, phỏng vấn, tổng kết kinh
nghiệm,… nhằm khảo sát, đánh giá thực trạng về vấn đề phát triển đội ngũ TTCM
ở cáctrường THPT, đồng thời thu thập thêm những thông tin có liên quan đến vấn
đề nghiên cứu.
6.3 Phương pháp thống kê tốn học
Nhằm xử lí kết quả nghiên cứu bằng thống kê tốn học.
7. Các đóng góp của luận văn
7.1. Về lí luận: Góp phần khái qt hóa lí luận về vấn đề phát triển

độingũTTCM ởcác trường THPT. Đề xuất một số giải pháp phát triển
độingũTTCM ởcác trường THPTQuận 8, Thànhphố Hồ Chí Minh.
7.2. Đưa ra bức tranh xác thực về thực trạng chất lượng độingũTTCM
ởcác trường THPT và thực trạng công tác phát triển độingũtổ trưởng chuyên
môn ởcác trường THPTQuận 8, Thànhphố Hồ Chí Minh.
8. Cấu trúc của luận văn.
Phần mở đầu; Phần nội dung: Gồm 3 chương.


5

Chương 1: Cơ sở lí luận của vấn đềphát triển độingũTTCM ởcác trường
THPT
Chương 2: Thực trạng công tác phát triển độingũTTCM ởcác trường
THPTQuận 8, Thànhphố Hồ Chí Minh
Chương 3: Một số giải phápphát triển độingũTTCM ởcác trường
THPTQuận 8, Thànhphố Hồ Chí Minh
-KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
-DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
-PHỤ LỤC


6

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÍ LUẬNCỦAVẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1.LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
Hiện nay, nước ta đang tiến hành sự nghiệp đổi mới, phát triển giáo dục
và hội nhập kinh tế quốc tế, đặt ra cho giáo dục những cơ hội và thách thức mới.

Chỉ thị 40-CT/TW đã tập trung vào việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ
nhà giáo và cán bộ QLGD. Dưới sự tổ chức và quản lí có hiệu quả, đội ngũ
TTCM trong trường THPTcó chất lượng sẽ góp phần rất lớn nâng cao chất
lượng GD&ĐT, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng sự nghiệp CNH - HĐH của
nước ta trong xu thế hội nhập và phát triển.
Ở các trường THPT, TCM đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc
chuẩn bị các điều kiện thực hiện các hoạt động dạy - học trong nhà trường.
Người TTCM được ví như “cánh tay nối dài của lãnh đạo nhà trường”, trực tiếp
điều hành các công việc cụ thể trong hoạt động dạy - học. Cơng tác lãnh đạo,
quản lí của TTCM là một trong những yếu tố quyết định đến hiệu quả hoạt động
của TCM, góp phần quan trọng đến chất lượng giáo dục của các nhà trường.
TCM là một nhóm nhỏ, đó là nhóm chính thức tồn tại trên cơ sở pháp quy.
Trong cơng tác, các thành viên có quan hệ trực tiếp với nhau và cùng chung hoạt
động để thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của tổ, cùng nhau thực hiện quy chế
chun mơn của ngành. TCM cịn là tổ chức cơ sở giúp nhà trường thực thi các
quy định về dạy học, mang tính thống nhất và chun sâu. Thơng qua TTCMở
mỗi TCM sẽ giúp bồi dưỡng tay nghề của GV từng bước được nâng lên, qua đó
nâng cao chất lượng dạy học. Nếucó TTCM tốt, có năng lực, các cá nhân trong
TCM sẽ nhận thức và thực hiện tốt nền nếp, kỉ cương trong dạy học – GD, thực
hiện được các mục tiêu GD đề ra. TTCM là là người giúp cho các thành viên


7

trong TCM thông cảm, chia sẻ, động viên, giúp đỡ nhau trong công tác và cuộc
sống cũng như hiểu hơn cơng tác quản lí, các chủ trương, kế hoạch của nhà
trường.
Trong những năm qua, vấn đề bồi dưỡng, phát triển đội ngũ HT, PHT và
GV trong các nhà trường đã được Bộ GD&ĐT hết sức quan tâm. Tuy nhiên, đối
với đội ngũ TTCM thì chưa có sự quan tâm thỏa đáng, chưa có những tài liệu

mang tính đặc thù để tập huấn bồi dưỡng.
Việc nghiên cứu về đội ngũ TTCM trong các nhà trường phổ thông chưa
nhiều và chưa thành hệ thống. Cụ thể: Nghị định số 31/2011/NĐ-CP ngày
11/5/2011 của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số
75/2006/NĐ-CP ngày 02/8/2006 Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số
điều của Luật Giáo dục; Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của
Bộ GD-ĐT ban hành Điều lệ trường Trung học phổ thông; Thông tư số
29/2009/TT-BGDĐT ngày 22/10/2009 của Bộ GD-ĐT ban hành quy định chuẩn
HT trường Trung học phổ thông chỉ mới tạo ra cơ sở pháp lí và điều kiện thuận
lợi trong cơng tác chỉ đạo, quản lí, phát triển đội ngũ TTCM.
Một số tác giả như: Phạm Minh Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc
Bảo, Hà Thế Ngữ, Hà Sĩ Hồ, Nguyễn Gia Quý, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đỗ Văn
Chấn, Trần Kiểm, Thái Văn Thành, …hoặc trên các tạp chí, các bài báo, các đề
tài khoa học, một số Luận án tiến sĩ, Luận văn thạc sĩ trong nước cũng có nghiên
cứu về hoạt động của TCM và đội ngũ TTCM ở các cơ sở giáo dục, các trường
phổ thông. Tuy vậy, về giải pháp phát triển đội ngũ TTCM các trường
THPTởQuận 8, Thành phố Hồ Chí Minhvẫn chưa có một nghiên cứu nào về vấn
đề này. Những cơng trình nghiên cứu trên đều cần thiết để giúp tôi tham khảo
trong quá trình xây dựng cơ sở lí luận, khảo sát thực trạng, từ đó đề ra các giải
pháp phát triển đội ngũ TTCM các trường THPTQuận 8, Thành phố Hồ Chí
Minh.
1.2.MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN


8

1.2.1.Tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học phổ thông
1.2.1.1. Khái niệm về tổ trưởng chuyên môn
Tổ trưởng chuyên môn: là người đứng đầu TCM, do hiệu trưởng bổ
nhiệm, chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng về phân phối nguồn lực của tổ,

hướng dẫn, điều hành việc thực hiện các nhiệm vụ của TCM theo qui định, góp
phần đưa nhà trường đạt đến các mục tiêu đã đề ra theo kế hoạch.
1.2.1.2. Khái niệm về tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học phổ
thông
TTCMlà người đứng đầu TCM, do HT bổ nhiệm, chịu trách nhiệm trước
HT về phân phối nguồn lực của tổ, hướng dẫn, điều hành việc thực hiện các
nhiệm vụ của TCM theo qui định, góp phần đưa nhà trường đạt đến các mục tiêu
đã đề ra theo kế hoạch.
TTCM ở trường trung học phổ thông theo quy định do Hiệu trưởng bổ
nhiệm vào đầu mỗi năm học. Nhiệm kỳ của TTCM theo từng năm học, hết một
năm học có thể bổ nhiệm lại hoặc bổ nhiệm mới tùy theo điều kiện và yêu cầu
của từng trường.
Sau khi có quyết định bổ nhiệm của Hiệu trưởng, TTCM là người chịu
trách nhiệm cao nhất về chất lượng giảng dạy và lao động sư phạm của GV
trong phạm vi các môn học của TCM được phân công đảm trách.
TTCM là một CBQL được hưởng phụ cấp chức vụ theo các văn bản qui
định hiện hành.
1.2.2.Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học phổ thông
1.2.2.1. Khái niệm về đội ngũ
Theo từ điển Tiếng Việt, đội ngũ là “Tập hợp gồm một số đông người
cùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lượng”. [38]


9

Nói đến đội ngũ là nói đến một số đơng người được tổ chức thành một lực
lượng, có sự gắn bó chặt chẽ với nhau trong một tổ chức theo những quy định, điều
lệ… để tạo nên sức mạnh nhằm thực hiện những mục tiêu đã xác định của tổ chức
đó.
Theo Nguyễn Phúc Châu: “Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông người

cùng chức năng, nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp, hợp thành lực lượng hoạt động
trong một hệ thống (tổ chức)”. [13]
Như thế có thể hiểu: Đội ngũ là một tập hợp gồm nhiều người, cùng chức
năng, nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp, có sự gắn kết với nhau trong một tổ chức để
cùng thực hiện mục tiêu của tổ chức đó.
1.2.2.2. Khái niệm về đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học
phổ thông
Trên cơ sở các khái niệm về “đội ngũ” và “TTCM” có thể hiểu: Đội ngũ
TTCM là tập hợp những TTCM có phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống tốt;
giỏi về chuyên môn nghiệp vụ; tâm huyết với nghề, nhiệt tình trong cơng tác; có
khả năng và kinh nghiệm quản lí; được HT bổ nhiệm và chịu trách nhiệm trước
HT về việc quản lí, điều hành mọi hoạt động của TCM do mình phụ trách.
1.2.3.Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học
phổ thông
1.2.3.1. Phát triển
Thuật ngữphát triển theo nghĩa triết học là biến đổi hoặc làm cho biến đổi
từít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp. Lí luận của
phép Biện chứng duy vật khẳng định: mọi sựvật, hiện tượng không phải chỉlà
sựtăng lên hay giảm đi vềmặt sốlượng mà cơ bản chúng luôn biến đổi, chuyển
hóa từsựvật hiện tượng này đến sựvật hiện tượng khác, cái mới kếtiếp cái cũ,
giai đoạn sau kếthừa giai đoạn trước tạo thành một quá trình phát triển tiến lên
mãi mãi. Nguyên nhân của sựphát triển làởsựliên hệtác động qua lại của các mặt


10

đối lập vốn có bên trong các sựvật hiện tượng. Hình thái cách thức của sựphát
triển đi từnhững biến đổi vềlượng đến những biến đổi, chuyển hóa vềchất và
ngược lại. Con đường, xu hướng của sựphát triển không theo đường thẳng, cũng
khơng theo đường trịn khép kín mà theo đường xoáy ốc, tạo thành xu thếphát

triển, tiến lên từtừ, từđơn giản đến phức tạp, từthấp đến cao, từkém hoàn thiện
đến ngày càng hoàn thiện hơn.
Từnhững năm 60 của thếkỷXX, thuật ngữphát triển được sửdụng khá
rộng rãi với cách hiểu đơn giản là phát triển kinh tế. Sau đó, khái niệm này được
bổsung thêm vềnội hàm vàđược hiểu một cách toàn diện hơn.
Ngày nay, khái niệm phát triển được sửdụng đểchỉcả3 mục tiêu cơ bản
của nhân loại: phát triển con người tồn diện; bảo vệmơi trường; tạo hịa bình
vàổn định chính trị.
Phát triển là một quá trình nội tại, là bước chuyển hóa từthấp đến cao,
trong cái thấp đã chứa đựng dưới dạng tiềm năng những khuynh hướng dẫn đến
cái cao, còn cái cao là cái thấp đã phát triển. Phát triển là q trình tạo ra sựhồn
thiện của cảtựnhiên và xã hội. Phát triển có thểlà một q trình hiện thực nhưng
cũng có thểlà một tiềm năng của sựvật hiện tượng.
Một số giải pháp phát triển là những tác động liên tục, có tổ chức, có định
hướng của chủ thể quản lí tới khách thể quản lí, làm cho số lượng và chất lượng
của khách thể quản lí ln vận động đi lên trong mối hỗ trợ, bổ sung lẫn nhau,
tạo nên thế phát triển bền vững.
1.2.3.2. Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trườ��……………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
4. Theo Thầy (Cô), quy hoạch đội ngũ TTCM là một việc làm:


107

a.Rất cần thiết
c.Không cần thiết 

b.Cần thiết 

II. VỀ PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC CỦA ĐỘI NGŨ TTCM

1. Ý kiến đánh giá của Thầy (Cô) về phẩm chất và năng lực của đội ngũ TTCM
trường THPT nơi Thầy (Cô) đang công tác:
Mức độ đánh giá
Chưa
Đạt
TT
Phẩm chất, năng lực của TTCM
đạt
Tốt Khá yêu
yêu
cầu
cầu
PHẨM CHẤT CHÍNH TRỊ
1. Chấp hành tốt đường lối, chủ trương, chính
sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.
2. Có quan điểm, lập trường - tư tưởng vững
vàng.
3. Có ý thức chấp hành tổ chức – kỷ luật.
PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC
1. Gương mẫu trong lối sống, tận tuỵ trong công
việc.
2. Quan tâm và chia sẻ với các thành viên trong
tổ.
3. Tiên phong trong công việc
4. Phong cách lãnh đạo dân chủ.
5. Trung thực trong báo cáo
6. Có ý thức tiết kiệm, chống tham ơ, lãng phí.
NĂNG LỰC CHUN MƠN
1. Trình độ hiểu biết vững vàng về chuyên môn.
2. Tinh thần tự học, tự bồi dưỡng

3. Có năng lực tập huấn chun mơn cho các
thành viên trong tổ
4. Tích cực trong đổi mới phương pháp dạy học.
5. Có sáng tạo trong chun mơn.
NĂNG LỰC QUẢN LÍ
1. Dự báo, thiết kế, tổ chức thực hiện kế hoạch.
2. Quản lí và xây dựng đội ngũ giáo viên
3. Làm việc khoa học.
4. Năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám
chịu trách nhiệm.
5. Năng lực tổng kết kinh nghiệm, nghiên cứu
khoa học.


108

Năng lực tham mưu với Hiệu trưởng
Năng lực ứng xử và giao tiếp để vận động, phối
hợp các lực lượng trong và ngồi nhà trường
tham gia cơng tác giáo dục.
8. Khả năng xử lí các tình huống, mâu thuẫn xảy
ra trong tổ
9. Khả năng huy động tập thể thành khối đoàn kết
10. Khả năng tổ chức các hoạt động tập thể trong
quy mơ của tổ.
11. Khả năng phân tích tổng hợp, xử lí thơng tin
chính xác, kịp thời.
2. Để nâng cao năng lực quản lí cho TTCM, nhà trường cần chú trọng bồi dưỡng
những năng lực nào?
……………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………
6.
7.

III. CÔNG TÁC CHỈ ĐẠO, QUẢN LÍ ĐỘI NGŨ TTCM
1. Theo Thầy (Cơ), việc chỉ đạo hoạt động của TTCM ở trường THPT Thầy
(Cô) đang công tác thực hiện như thế nào?
 Ban giám hiệu quản lí.
 HT trực tiếp quản lí.
 Giao hẳn cho Phó hiệu trưởng phụ trách chun mơn.
 Giao cho Phó HT phụ trách chun mơn (nhưng có kiểm tra).
2. Trong phân công giáo viên giảng dạy ở các tổ chuyên môn, Hiệu trưởng thực
hiện các biện pháp:
 Uỷ quyền cho Phó hiệu trưởng
 Trao đổi với Phó hiệu trưởng rồi trực tiếp phân công giáo viên.
 Trực tiếp phân công cho giáo viên.
 Trao đổi với tổ trưởng.
 Giao tồn quyền cho tổ trưởng.
3. Chế độ báo cáo cơng việc giữa HT và TTCM ở trường Thầy (Cô) đang công
tác:
 Một tháng 1 lần.
 Một tháng 2 lần.
 Một tháng 3 lần.
 Một tháng 4 lần.
4. Các biện pháp mà Thầy (Cô) đã tiến hành để xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ
TTCM trường THPT nơi Thầy (Cô) đang phụ trách: (Có thể đánh dấu x ở nhiều
biện pháp)
 Lập kế hoạch theo dõi, tuyển chọn TTCM.
 Bố trí, sử dụng hợp lí.
 Thường xuyên kiểm tra, đánh giá đội ngũ TTCM.



109

 Cử đi bồi dưỡng chính trị, nghiệp vụ quản lí giáo dục.
 Bồi dưỡng TTCM qua các đợt bồi dưỡng của Bộ, Sở Giáo dục-Đào
tạo.
 Cử đi đào tạo trình độ cao hơn.
 Nâng cao năng lực tự bồi dưỡng của đội ngũ TTCM.
 Tổ chức cho TTCM đi tham quan thực tế giáo dục.
 Tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của đội ngũ TTCM: thời gian, chế
độ…
 Ý kiến khác (Nếu có xin bổ sung).
……………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
5. Có cần xây dựng mối quan hệ giữa TTCM và các tổ chức đồn thể trong nhà
trường?
 Rất cần.
 Cần.
 Khơng cần.
IV. CÔNG TÁC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ ĐỘI NGŨ TTCM
1. Trong kiểm tra công việc của TTCM, Hiệu trưởng đã sử dụng các hình thức:
 Lập kế hoạch theo dõi, kiểm tra.
 Kiểm tra định kì.
 Kiểm tra đột xuất.
 Kết hợp kiểm tra định kì và đột xuất.
 Khơng kiểm tra vì tin vào sự tự giác hoạt động của các thành viên trong
tổ.
2. Sau khi kiểm tra công việc của TTCM, Hiệu trưởng thông báo kết quả kiểm
tra qua các hình thức nào sau đây:

 Trong họp liên tịch (Liên tịch gồm Ban giám hiệu, TTCM các khối
lớp, các bộ phận trong nhà trường)
 Trong hội đồng sư phạm
 Gặp riêng từng TTCM
 Hình thức khác (Nếu có xin bổ sung)
……………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………

V. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TTCM
Qua nghiên cứu cơ sở lí luận, khảo sát và đánh giá thực trạng, chúng tôi đề
xuất các giải pháp phát triển đội ngũ TTCM ở các trường THPT. Xin Thầy (Cơ)
vui lịng cho biết ý kiến của mình về tính cần thiết và tính khả thi của các giải
pháp sau:


110

Tăng

cường nhận

thức về tầm quan
trọng của công tác

1

phát triển đội ngũ
TTCM cho CBQL
và


GV

cáctrườngTHPT.
Xây dựng và thực
hiện công tác quy

2

hoạch, bổ nhiệm, sử
dụngđội ngũ TTCM
ở trườngTHPT.
Xây

3

dựng

tiêu

chuẩn TTCM ở các
trường THPT.

4

Tăng

cường

bồi


dưỡng,

nâng

cao

phẩm chất năng lực
cho đội ngũ TTCM
ở các trường THPT.

5

Ðổi mới công tác
đánh giá đội ngũ

Khơng trả lời

Khơng khả thi

Ít khả thi

Khả thi

Rất khả thi

Khơng trả lời

Khơng cần thiết

Ít cần thiết


Cần thiết

Các giải pháp

TT

Rất cần thiết

Mức độ cần thiết và khả thi của các giải pháp


111

TTCM ở các trường
THPT.
Hồn thiện chế độ

6

chính sách đối với đội
ngũ

TTCM

ở

cáctrườngTHPT.

Ngồi các biện pháp trên, nếu có đề xuất, bổ sung hoặc điều chỉnh giải

pháp nào xin Thầy (Cô) vui lòng cho biết ?
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
VI. NHỮNG NỘI DUNG KHÁC
1. Chế độ phụ cấp trách nhiệm cho TTCM ở các trường THPT hiện nay là:
 Phù hợp.
 Chưa phù hợp.
 Ý kiến khác (Nếu có xin bổ sung).
……………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
2. Những thuận lợi và khó khăn của Thầy (Cơ) trong quản lí đội ngũ TTCM ở
trường THPT hiện nay:
* Thuận lợi:
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
* Khó khăn:
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
3. Để quản lí đội ngũ TTCM ở trường THPT đạt hiệu quả cao, Thầy (Cơ) có
những đề nghị gì?
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
 Xin Thầy (Cơ) vui lịng cho biết một vài thơng tin về cá nhân:
- Họ và tên (có thể ghi hoặc khơng):
- Tên trường đang công tác:
- Chức vụ đảm nhiệm:



112

- Về độ tuổi:
a.Dưới 30 tuổi

b.Từ 40 đến dưới 50 tuổi 
c.Từ 30 đến dưới 40 tuổi 
d.Trên 50 tuổi

- Trình độ chính trị:
a.Cao cấp

b.Trung cấp

c.Sơ cấp

d.Chưa qua bồi dưỡng chính trị 
- Trình độ chun mơn:
a.Đại học

d.Sau Đại học

- Đã được bồi dưỡng, đào tạo hoặc đang theo học:
a.Quản lý giáo dục 
b.Quản lí nhà nước

c.Chưa qua lớp bồi dưỡng, đào tạo về quản lí

-Số năm làm cơng tác quản lí:
a.Dưới 5 năm


b.Từ 5 năm đến 10 năm 
c.Từ 11 - 20 năm

d.Trên 20 năm

-Trước khi nhận chức danh Hiệu trưởng hoặc Phó hiệu trưởng, q Thầy (Cơ)
đã làm TTCM được mấy năm?
a.Dưới 5 năm

b.Từ 5 năm đến 10 năm 
c.Từ 11 - 20 năm

d.Trên 20 năm

e.Chưa làm TTCM

-Trình độ Ngoại ngữ:………………..
-Trình độ Tin học:……………………
………….., ngày ………tháng……..năm………..