1

TÁC ĐỘNG CỦA BẦU KHƠNG KHÍ TÂM LÝ TẬP THỂ ĐẾN
CÁC HOẠT ĐỘNG TRONG TẬP THỂ QUÂN NHÂN
MỞ ĐẦU
Hoạt động quân sự là hoạt động mang ý nghĩa chính trị sâu sắc, là hoạt
động “đặc thù” mọi hoạt động của các qn nhân diễn ra có tính chất tập trung
và mang tính tập thể cao. Vì vậy, đây là điều kiện thuận lợi để hình thành nên các
hiện tượng tâm lý tập thể tích cực, đồng thời cũng cần thấy vấn đề khó khăn
phức tạp của mơi trường hoạt động quân sự. Thông qua hoạt động cùng nhau tất
yếu sẽ tạo nên các hiện tượng tâm lý xã hội (tâm lý tập thể, tâm lý cá nhân) dựa
trên sự va đập của các kiểu loại tính cách, cá tính, tâm lý truyền thống vùng
miền,…và tất yếu trong đó có sự xuất hiện của bầu khơng khí tâm lý tập thể. ở
đó tâm lý tập thể qn nhân được hình thành như thế nào?, tích cực hay tiêu cực;
hướng vào nhiệm vụ chính trị trung tâm, thúc đẩy gắn kết các thành viên trong
q trình thực hiện nhiệm vụ hay khơng?, và tác động ảnh hưởng của nó đến
nhiệm vụ quân sự nói chung và từng quân nhân ra sao?, phần nhiều lại phụ thuộc
vào khả năng, trình độ nhận thức, hiểu biết, cách thức tổ chức tiến hành của
người lãnh đạo, chỉ huy (thủ lĩnh) trong đó có vai trị thái độ trách nhiệm của mọi
quân nhân trong quá trình tham gia hoạt động trong tập thể quân sự.
Thực tiễn ở các đơn vị cơ sở hiện nay, vấn đề xây dựng bầu khơng khí
tâm lý xã hội tập thể quân nhân còn chưa được quan tâm đúng mức. Do vậy,
tình trạng quân nhân vi phạm kỷ luật, đơn vị mất đoàn kết, mâu thuẫn giữa
quân nhân với nhau, giữa thủ trưởng cấp trên với cấp dưới, giữa lãnh đạo với
chỉ huy, giữa cán bộ với chiến sĩ,… vẫn còn diễn ra, trong đó khơng thể khơng
nói đến sự liên quan ảnh hưởng tác động từ bầu khơng khí tâm lý tập thể trong
đơn vị. Có thể nhận thấy có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này như:


2
do sự thiếu hiểu biết về kiến thức tâm lý nói chung và tâm lý học quản lý lãnh

đạo nói riêng, tính chất mệnh lệnh hành chính trong hoạt động quân sự,… làm
cho mọi quân nhân trong đó có đội ngũ cán bộ các cấp ít quan tâm đến đặc
điểm tâm - sinh lý của cán bộ chiến sĩ trong đơn vị. Vì vậy, việc giải quyết các
tình huống, các mối quan hệ, trong q trình cơng tác và ứng xử trong thường
nhật của người lãnh đạo - quản lý chỉ huy còn mắc phải hạn chế, thiếu khuyết
nhất định. Do vậy, xây dựng bầu khơng khí tâm lý tập thể tích cực trong tập thể
qn nhân trong tình hình hiện nay là nội dung quan trọng rất cần có sự quan tâm
nghiên cứu.
1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BẦU KHÔNG KHÍ TÂM LÝ XÃ HỘI
TRONG TẬP THỂ QUÂN NHÂN.
1.1. Khái niệm
Bầu khơng khí tâm lý là một khái niệm của tâm lý học xã hội, hiện có rất
nhiều cách định nghĩa khác nhau tuỳ theo cách tiếp cận của các nhà tâm lý học,
tuy nhiên, phần lớn mọi người đều thống nhất chung quan điểm cho rằng bầu
khơng khí tâm lý là trạng thái tâm lý của tập thể, nó thể hiện sự phức hợp tâm lý
xã hội, sự tương tác giữa các thành viên và mức độ dung hợp các đặc điểm tâm
lý trong các quan hệ liên nhân cách của họ, là tính chất của mối quan hệ qua lại
giữa mọi người trong tập thể, là tâm trạng chính trong tập thể, cũng như là sự
thoả mãn của mỗi người đối với công việc được thực hiện.
Qua định nghĩa trên, chúng ta thấy rằng trong hoạt động quân sự, bầu
khơng khí tâm lý trong một tập thể qn nhân có mối quan hệ và chựu sự ảnh
hưởng trực tiếp từ các mối quan hệ giữa các quân nhân được diễn ra trong tập thể
đơn vị, trong quá trình sinh hoạt, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu…
Từ điển Tâm lý học quân sự (2005) Tác giả: Đỗ Mạnh Tôn chủ biên đã chỉ
ra: Bầu khơng khí tâm lý xã hội trong tập thể quân nhân , trạng thái tâm lý trội


3
của tập thể phản ánh tính chất mối quan hệ giữa các quân nhân trong tập thể,
được biểu hiện ra ở thái độ đối với nhau, thái độ đối với lao động, rèn luyện, học

tập và chiến đấu của tập thể, thái độ đối với bản thân. Trong tập thể qn nhân,
bầu khơng khí tâm lý xã hội quan hệ chặt chẽ và phụ thuộc rất lớn vào bầu khơng
khí chính trị - tư tưởng, đồng thời nó có ảnh hưởng to lớn đến toàn bộ đời sống
và hoạt động của tập thể và mỗi qn nhân. Bầu khơng khí tâm lý xã hội trong
tập thể quân nhân có 2 loại: bầu khơng khí tâm lý xã hội tích cực và bầu khơng
khí tâm lý xã hội tiêu cực. Bầu khơng khí tâm lý xã hội tích cực trong tập thể
quân nhân có các biểu hiện như: tâm trạng hồ hởi, phấn khởi tin tưởng chiếm ưu
thế trong tập thể, khơng khí dân chủ được thể hiện rõ nét; mọi quân nhân tự giác,
tích cực, mọi quy định được thực hiện nghiêm; quan hệ giữa các quân nhân chân
tình, cởi mở, quan tâm lẫn nhau; thái độ đòi hỏi cao ở nhau, không dung túng,
bao che việc xấu; các thành viên có sự hiểu biết lẫn nhau, thơng cảm với nhau,
lịch sự, tế nhị trong giao tiếp, tự phê bình và phê bình nghiêm khắc; người lãnh
đạo, quản lý gương mẫu, có uy tín; kết quả hoạt động của tập thể ln ở mức
cao.
Bầu khơng khí tâm lý xã hội tiêu cực trong tập thể quân nhân biểu hiện
tâm trạng bi quan, chán nản, các thành viên thiếu gắn bó với nhau, khơng có sự
hịa đồng trong tập thể, thường xuất hiện mâu thuẫn, mất đồn kết; tình trạng vi
phạm kỷ luật nhiều, kết quả hoàn thành nhiệm vụ thấp,... Xây dựng bầu khơng
khí tâm lý xã hội tích cực trong tập thể quân nhân là một nội dung quan trọng
của hoạt động cơng tác đảng, cơng tác chính trị, là trách nhiệm của lãnh đạo, chỉ
huy và cán bộ chính trị ở các đơn vị cơ sở.
Trong “Tâm lý học lãnh đạo, quản lý bộ đội” tác giả Nguyễn Ngọc Phú
chủ biên cho ràng: “Bầu khơng khí lành mạnh trong tập thể quân sự là những
cảm xúc tích cực bền vững ở các cán bộ, chiến sĩ trong quá trình sống và hoạt


4
động chung. Chỉ có trong bầu khơng khí lành mạnh con người mới tích cực hoạt
động và các mục tiêu lãnh đạo, quản lý mới đạt được kết quả cao. Liên quan đến
nó là tồn bộ q trình giáo dục, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu cũng như các

sinh hoạt khác của đơn vị”1.
Như vậy, bầu khơng khí tâm lý xã hội tích cực trong tập thể quân nhân là
trạng thái tâm lý tích cực trong tập thể, phản ánh tính chất tốt đẹp trong quan hệ
giữa các thành viên, góp phần nâng cao hiệu quả học tập, rèn luyện của tập thể,
xây dựng đơn vị ngày càng vững mạnh. Bầu khơng khí tâm lý tích cực trong tập
thể qn nhân là điều kiện quan trọng để các thành viên trong tập thể thực hiện
có hiệu quả hoạt động học tập, rèn luyện trong các tập thể quân sự; là thành phần
quan trọng để góp phần hình thành tồn bộ đời sống tinh thần của tập thể, tâm
trạng của mỗi thành viên trong tập thể; chi phối đến quá trình hình thành các nhu
cầu, động cơ, giá trị xã hội cao ở mỗi quân nhân.
1.2. Đặc trưng của bầu không khí tâm lý xã hội tích cực trong tập thể
quân nhân
* Tính thống nhất cao về mục đích hoạt động. Tính thống nhất cao về mục
đích hoạt động thể hiện ở việc mỗi thành viên trong tập thể ý thức rõ ràng mục
tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ huấn luyện, học tập, rèn luyện nâng cao trình độ sẵn sàng
chiến đấu và chiến đấu, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội cách mạng, chính
quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại. Coi đó là mục tiêu, yêu cầu phấn đấu của bản
thân mình. Trong hoạt động ln thể hiện tinh thần tích cực, chủ động, miệt
mài...với cơng việc, giữa các thành viên có tinh thần thi đua với nhau, giúp đỡ
nhau thực hiện thắng lợi các mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ đề ra.
* Thái độ quan tâm lẫn nhau sẵn sàng chia sẻ khó khăn, đồn kết, giúp đỡ
lẫn nhau trong tập thể: Sự quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau, tinh thần đoàn kết, nhất
1

Tâm lý học lãnh đạo - quản lý bộ đội, Nxb QĐND, H, 2002, tr. 117.


5
trí cao trong tập thể là vấn đề thuộc về bản chất mối quan hệ qua lại giữa các
quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

* Thái độ đòi hỏi cao lẫn nhau: là một đặc trưng rất quan trọng của bầu
khơng khí tâm lí tích cực trong tập thể quân nhân. Đòi hỏi cao vừa thể hiện sự
quan tâm lẫn nhau, nhưng đồng thời cũng thể hiện trách nhiệm chung của tập thể
đối với nhiệm vụ học tập, rèn luyện của người quân nhân trong môi trường hoạt
động quân sự. Đòi hỏi cao lẫn nhau bao gồm đòi hỏi của người chỉ huy đối với
mỗi quân nhân, đòi hỏi các quân nhân đối với nhau và bao gồm cả đòi hỏi của
các quân nhân trong tập thể đối với người chỉ huy của mình.
* Thái độ đấu tranh vì nhau, vì tập thể: là một trong những nội dung tất
yếu nhằm tạo bầu khơng khí tâm lý tập thể quân nhân phát triển theo hướng tích
cực. Tính tích cực của bầu khơng khí tâm lý tập thể qn nhân được xác định bởi
sự trưởng thành về chính trị, đạo đức của mỗi thành viên trong mối quan hệ giữa
con người với con người, sự thống nhất về ý chí, hành động, hướng tới mục tiêu
xây dựng tập thể lành mạnh, hoàn thành tốt nhiệm vụ, chức trách được giao.
* Dư luận trong tập thể lành mạnh: Dư luận là một hiện tượng tâm lý
phức tạp, một hình thức biểu hiện của trạng thái ý thức xã hội. Đây là sự biểu thị
thái độ, quan điểm, cảm xúc, ý chí của đại đa số thành viên trong tập thể, do đó
có sức mạnh to lớn đối với q trình xây dựng tập thể quân nhân vững mạnh.
Trong mối quan hệ qua lại giữa dư luận tập thể và bầu khơng khí tâm lý tập thể
có thể nhận thấy rằng: Bầu khơng khí tâm lý tích cực và dư luận tập thể quân
nhân có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.
* Qn nhân có tình cảm gắn bó, tự hào với tập thể: Được hình thành từ
tâm lý tập thể, do vậy bầu khơng khí tâm lý tích cực trong tập thể quân nhân phải
dựa trên cơ sở cảm xúc, tình cảm tích cực của mọi qn nhân trong đơn vị. Tình
cảm gắn bó với tập thể, tự hào về tập thể là những biểu hiện cụ thể của bầu


6
khơng khí tâm lý tích cực trong tập thể qn nhân đồng thời là đặc trưng quan
trọng phản ánh tính chất tâm lý trong tập thể.
* Có kết quả hoạt động của tập thể cao: Kết quả hoạt động là hệ quả của

bầu khơng khí tâm lý tập thể. Hoạt động của tập thể quân nhân là hoạt động
trong lĩnh vực quân sự. Mục đích của hoạt động này là huấn luyện, sẵn sàng
chiến đấu và chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Những nội dung trên gắn bó chặt chẽ với
nhau tạo nên nguồn sức mạnh tập thể, là hạt nhân cố kết các thành viên trong tập
thể thành một khối thống nhất, đảm bảo cho tập thể quân nhân hoàn thành tốt
mọi nhiệm vụ.
1.3. Yếu tố cơ bản tạo nên bầu khơng khí tâm lý tích cực trong tập thể
qn nhân.
Bầu khơng khí tâm lý là trạng thái tâm lý của tập thể, phản ánh tính chất
của các mối quan hệ trong tập thể. Do vậy, nó liên quan tới các mặt quan hệ của
các thành viên trong tập thể.
* Quan hệ giữa các thành viên theo chiều dọc: là mối quan hệ giữa người
lãnh đạo, chỉ huy và quân nhân thuộc quyền. Quan hệ giữa lãnh đạo, chỉ huy với
qn nhân thuộc quyền đóng vai trị quan trọng trong bầu khơng khí tâm lý tập
thể qn nhân, nó tạo ra bối cảnh, không gian sinh hoạt chung trong sự tác động
qua lại giữa quan hệ công việc và quan hệ tình cảm.
- Sự hiểu biết, gần gũi của người lãnh đạo, chỉ huy đối với cấp dưới
- Sự tôn trọng, tin tưởng của người chỉ huy với cấp dưới.
- Sự tôn trọng và tin tưởng cấp dưới đối với người lãnh đạo, chỉ huy.
* Quan hệ giữa các thành viên trong tập thể quân nhân theo chiều ngang:
là mối quan hệ giữa các quân nhân trong tập thể với nhau, biểu hiện ở độ liên kết
của tập thể, tính chất trong các mối quan hệ liên nhân cách. Được biểu hiện cụ
thể ở nội dung sau:


7
- Sự hợp tác, phối hợp hoạt động của các thành viên trong tập thể.
- Sự quan tâm giúp đỡ, gắn bó với nhau trên cơ sở nguyên tắc quy định,
chuẩn mực đạo đức xã hội.
- Thái độ tôn trọng, tin tưởng lẫn nhau giữa các thành viên trong tập thể

quân nhân.
- Thái độ đòi hỏi cao lẫn nhau trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ
được giao trên từng cương vị công tác.
* Hiểu biết sâu sắc đối với nghề lao động quân sự. Nhận thức sâu sắc về
nhiệm vụ của tập thể. Quan hệ đối với lao động quân sự của tập thể quân nhân trước
hết thể hiện ở việc mọi người nhận thức sâu sắc mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ của tập
thể như của chính mình, hướng hoạt động của mình vào việc thực hiện thắng lợi các
mục tiêu xác định. Tình cảm yêu mến gắn bó với nghề nghiệp quân sự là thái độ
chung của tập thể quân nhân đối với lao động quân sự.
* Trong quan hệ đối với bản thân: bầu không khí tâm lý tập thể biểu hiện
ra trong tất cả mối quan hệ xã hội, trong quá trình giao tiếp của mỗi thành viên
trong tập thể. Thông qua bản thân từng thành viên tự đánh giá, tự đòi hỏi, tự
khẳng định mình.
2. BIỆN PHÁP TÂM LÝ CƠ BẢN NHẰM XÂY DỰNG BẦU
KHƠNG KHÍ TÂM LÝ XÃ HỘI TÍCH CỰC TRONG TẬP THỂ QUÂN
NHÂN.
2.1. Giáo dục cho các quân nhân trong tập thể nâng cao nhận thức về
hệ thống giá trị và có định hướng giá trị đúng đắn
Chiến lược phát triển con người Đảng ta đặc biệt nhấn mạnh đến “chiến
lược con người”, đặt con người vào vị trí trung tâm, coi con người là mục tiêu
và động lực của sự phát triển kinh tế xã hội, do đó vấn đề xây dựng con người,
giáo dục con người và định hướng giá trị nhân cách có vai trị rất quan trọng.


8
Trong xu thế hội nhập hiện nay, chủ nghĩa đế quốc (đứng đầu là Mỹ) và các
thế lực thù địch tìm mọi cách chống phá cách mạng nước ta trên mọi lĩnh
vực, chúng thực hiện âm mưu “diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ. Ngồi
ra, mặt trái của nền kinh tế thị trường, sự khủng hoảng của nền kinh tế thế
giới, tình trạng lạm phát trong nước gia tăng…cũng ảnh hưởng khơng nhỏ

đến phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, xu hướng nghề nghiệp của cán bộ,
chiến sĩ đặc biệt là thế hệ trẻ. Vì vậy, giáo dục hệ thống giá trị, định hướng
giá trị nhân cách cho quân nhân càng trở nên quan trọng trong…góp phần
xây dựng bầu khơng khí tâm lý tích cực trong tập thể quân nhân. Để tạo nên
sự thống nhất định hướng giá trị trong các tập thể quân nhân cần tập trung vào
các nội dung như:
* Nâng cao giác ngộ chính trị - tư tưởng cho các quân nhân trong tập thể.
Nâng cao giác ngộ chính trị cho các quân nhân trong tập thể đơn vị
khơng những góp phần xây dựng ở họ niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng,
pháp luật của Nhà nước mà cịn góp phần điều chỉnh mối quan hệ giữa các
quân nhân trong tập thể theo hướng ngày càng tốt đẹp, đó cũng chính là góp
phần xây dựng bầu khơng khí tâm lý tích cực trong tập thể quân nhân. Để
nâng cao giác ngộ chính trị tư tưởng cho các quân nhân trong tập thể, giáo dục
cần làm rõ tính cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin và sự vận
dụng đúng đắn, sáng tạo của Đảng ta trong các giai đoạn lịch sử của đất nước.
* Xây dựng cho các quân nhân trong tập thể có định hướng giá trị nghề
nghiệp đúng đắn.
Giáo dục để các thành viên trong tập thể thấy rõ ý nghĩa xã hội cao cả của
hoạt động quân sự. Mọi quân nhân phải có ý thức đúng đắn rằng quân đội ta với
tư cách là một lực lượng chính trị, một công cụ đặc biệt của Đảng, của giai cấp
công nhân Việt Nam, lực lượng nòng cốt để xây dựng nền quốc phịng tồn dân


9
và tiến hành chiến tranh nhân dân, do vậy phải không ngừng nâng cao sức mạnh
chiến đấu, sẵn sàng đánh thắng kẻ thù.
Giáo dục mọi thành viên nhận thức sâu sắc mục đích hoạt động chung của
tập thể, từ đó giúp cho mỗi quân nhân nắm được nhiệm vụ của quân đội trong
giai đoạn cách mạng mới hiện nay, đặc biệt là nhiệm vụ của đơn vị, chức trách
của mỗi cá nhân.

Giáo dục cho quân nhân phải nắm vững lý luận Mác – Lê nin, trong tư
tưởng Hồ Chí Minh về khởi nghĩa vũ trang, về chiến tranh cách mạng, về xây
dựng quân đội kiểu mới của giai cấp vô sản, về học thuyết bảo vệ Tổ quốc xã hội
chủ nghĩa, về quan điểm chiến tranh nhân dân và đường lối quân sự của Đảng;
nắm vững khoa học và nghệ thuật quân sự Việt Nam, nội dung yêu cầu về xây
dựng nền quốc phịng tồn dân, xây dựng qn đội nhân dân.
Giáo dục cho quân nhân có hiểu biết đầy đủ về cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ
quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là chiến tranh nhân dân hiện đại diễn ra trong
một hoàn cảnh lịch sử. Cuộc chiến tranh mang tính chính nghĩa, là sự phát triển
cao của tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, cuộc chiến tranh tự bảo vệ
mình trước sự xâm lược của chủ nghĩa đế quốc và các lực lượng thù địch.
* Giáo dục cho các thành viên trong tập thể có định hướng giá trị đúng
đắn về đao đức, lối sống.
Giáo dục định hướng giá trị về đạo đức, lối sống trước hết hướng vào xây
dựng ý thức thái độ, hành vi, pháp luật. Thơng qua các hình thức giáo dục giúp
cho mọi quân nhân hiểu ý nghĩa của pháp luật, những quy định của điều lệnh,
điều lệ đồng thời kết hợp với tổ chức chặt chẽ mọi hoạt động của đơn vị, để nâng
cao hiểu biết, hình thành thái độ tôn trọng pháp luật, tự giác điều chỉnh hành vi
theo những chuẩn mực mà pháp luật và điều lệnh quân đội quy định.
2.2. Mở rộng dân chủ trong tập thể quân nhân


10
Dân chủ trong hoạt động của tập thể là tiền đề tạo ra bầu khơng khí tâm lý tâm
lý xã hội lành mạnh. Dân chủ tạo ra tiền đề để từng thành viên bộc lộ tiềm năng của
mình, phát huy tính năng động, sáng tạo cá nhân, trên cơ sở đó nảy sinh ở họ những
xúc cảm, tình cảm tích cực, có niềm tin vào người lãnh đạo – quản lý. Mở rộng dân
chủ trong tập thể là một biện pháp quan trọng nhằm nâng cao tính tích cực của
bầu khơng khí tâm lý tập thể.
Duy trì thường xun, có nền nếp hình thức toạ đàm, trao đổi giữa lãnh

đạo - quản lý với tập thể. Mọi băn khoăn thắc mắc của các thành viên trong tập
thể phải được giải đáp thoả đáng. Có như vậy mới tạo ra được tâm trạng tin
tưởng trong tập thể, giải toả những băn khoan, bức xúc ở mỗi người. Đồng thời
bình đẳng trong đánh giá, nhận xét, đối xử . Bầu khơng khí tâm lý tập thể học
viên phụ thuộc rất nhiều vào thái độ của người lãnh đạo - quản lý trong đối xử,
đánh giá đối với mọi người. Do vậy, đánh giá phải đảm bảo tính cơng bằng,
khách quan, thấy hết được những nỗ lực, cố gắng của mọi người, kịp thời biểu
dương những biểu hiện tích cực, phê phán những biểu hiện tiêu cực, đồng thời
phải có lịng tin vào những người dưới quyền, tin vào khả năng vươn lên của
mỗi người. Phải khắc phục kịp thời những biểu hiện của thái độ thiên vị và định
kiến ở đội ngũ cán bộ, xử lý nghiêm đối với những cán bộ có những biểu hiện
đó, bởi thái độ thiên vị và định kiến, đó là nguyên nhân dẫn đến sự nghi kỵ lẫn
nhau trong tập thể, làm cho quan hệ giữa con người với con người trở nên lỏng
lẻo, quan hệ trên - dưới thiếu đi sự gắn bó, tin tưởng. Do vậy, cần giáo dục cho
mọi người động cơ trong sáng, vơ tư với mục đích giúp đỡ đồng đội nhận thức
được những sai lầm, khuyết điểm để khắc phục, sửa chữa. Đội ngũ cán bộ lãnh
đạo - quản lý phải là những người gương mẫu trong lời nói và việc làm, họ phải
là những người mạnh dạn đấu tranh, khơng bao che, né tránh khuyết điểm.
2.3. Duy trì nghiêm kỷ luật quân đội trong tập thể quân nhân


11
* Thông qua giáo dục và tổ chức hoạt động để củng cố tính kỉ luật cho
mọi thành viên trong tập thể. Củng cố tính kỉ luật cho mọi thành viên trong tập
thể trước hết phải làm cho mọi người nắm vững chức trách, nhiệm vụ, yêu cầu
pháp luật Nhà nước, điều lệnh, điều lệ quân đội, đây chính là cơ sở để mỗi thành
viên điều chỉnh đúng đắn hành vi của mình, tránh được những sai sót do thiếu
hiểu biết về pháp luật, điều lệnh gây ra.
* Xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm kỉ luật. Có thể thấy rằng khơng
gì phá hoại bầu khơng khí tâm lý tập thể bằng sự vi phạm kỉ luật quân đội,

pháp luật Nhà nước. Những vi phạm kỉ luật nếu để kéo dài sẽ dẫn đến tình
trạng kỉ cương bị coi thường, những giá trị tốt đẹp trong quan hệ người, người
không được coi trọng, niềm tin của các thành viên trong tập thể bị giảm sút.
Vì vậy, phải tiến hành xử lý kỷ luật một cách công bằng, nghiêm minh, không
nương nhẹ bất cứ trường hợp nào. Việc xử lý kỷ luật nghiêm minh giúp cho
những quân nhân mắc sai phạm nhận ra sai lầm, khuyết điểm của mình và
quyết tâm sửa chữa, đồng thời có tác dụng răn đe, ngăn ngừa đối với mọi quân
nhân trong tập thể, góp phần quan trọng xây dựng bầu khơng khí tâm lý tích
cực trong tập thể.
2.4. Lựa chọn phân cơng cán bộ một cách hợp lý
Lựa chọn, phân công cán bộ một cách hợp lý là biện pháp quan trọng trong
việc xây dựng bầu khơng khí tâm lý tích cực trong tập thể quân nhân bởi đội ngũ
cán bộ chính là những người trực tiếp tổ chức, quản lý mọi hoạt động của tập
thể, đồng thời họ là trung tâm của sự đoàn kết, thống nhất trong tập thể.
Người cán bộ trong tập thể quân nhân phải là những người một lòng một
dạ trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân, có bản lĩnh chính trị vững vàng,
có lối sống trong sạch, lành mạnh, đồng thời có hứng thú nghề nghiệp, yêu mến


12
gắn bó với sự nghiệp quân sự. Có năng lực lãnh đạo, tổ chức, chỉ huy, có tác
phong sâu sát, gần gũi với quần chúng.
Việc lựa chọn cán bộ phải đi đơi với sắp xếp, bố trí cán bộ. Sắp xếp bố trí
cán bộ đúng người, đúng việc, đúng chuyên môn sở trường sẽ tạo điều kiện để
mỗi người phát huy năng lực của mình trong quá trình lãnh đạo, quản lý. Sắp
xếp, bố trí cán bộ cịn phải tính đến sự tương hợp tâm lý giữa họ.
2.5. Xây dựng và phát huy hạt nhân nịng cốt tích cực trong tập thể
Tăng cường tác động của một bộ phận nòng cốt tích cực, đồng thời hạn
chế ảnh hưởng của nhóm và thủ lĩnh khơng chính thức tiêu cực. Muốn vậy,
người lãnh đạo - quản lý phải dựa vào lực lượng nịng cốt tích cực, khai

thác uy tín và ảnh hưởng của nó làm chỗ dựa trong việc giải quyết vấn đề
của tập thể, tiến hành hóa nhóm chống đối, hướng hoạt động của nhóm tiêu
cực theo quỹ đạo của chuẩn mực xã hội, điều lệnh của quân đội và mục
đích chung của tập thể, cần có sự kết hợp cơng tác giáo dục với tổ chức
phong trào thi đua của đơn vị, kịp thời biểu dương những cá nhân và tập thể
có thành tích, tăng cường cơng tác kiểm tra và giám sát, thực hành kỷ luật
của các quân nhân. Đồng thời người chỉ huy phải thường xuyên tu dưỡng,
rèn luyện phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu chỉ huy, quản lý, giáo dục
bộ đội.
2.6. Thường xuyên tổ chức các hoạt động tập thể, xây dựng mối quan
hệ qua lại tích cực giữa các thành viên trong tập thể
* Thường xuyên tổ chức tốt các hoạt động chung cho tập thể qn nhân
Bầu khơng khí tâm lý chỉ phát triển trong hoạt động và giao tiếp xã hội. Tuy
nhiên, xu hướng và tốc độ phát triển của nó lại phụ thuộc một cách tất yếu vào
năng lực tổ chức hoạt động tập thể của lãnh đạo, quản lý, chỉ huy. Bầu khơng khí
tâm lý tích cực gắn với tính đa dạng phong phú, thiết thực của các hoạt động chung


13
ở đơn vị cơ sở. Thông qua các hoạt động học tập chính trị, huấn luyện quân sự, rèn
luyện kỷ luật, quan hệ, giao tiếp, kết nghĩa củng cố địa bàn…mà hình thành sự
tương hợp tâm lý, tính kỷ luật, tinh thần đoàn kết của các quân nhân với nhau. Các
nền nếp, những thói quen tốt được hình thành trên cơ sở các mặt hoạt động được tổ
chức chặt chẽ, nghiêm túc, đúng đòi hỏi của điều lệnh quân đội, phù hợp với đặc
điểm tâm lý của tập thể, nhất là chiến sĩ trẻ, hay sự khác biệt vùng miền. Theo
hướng này cần giáo dục tinh thần làm chủ tập thể của mọi quân nhân. Trong mọi
mặt hoạt động và đời sống tinh thần của tập thể phải hướng vào vì lợi ích, mục
đích chung của tập thể, quan tâm đến nhu cầu, nguyện vọng và sự tiến bộ của
mỗi thành viên, chống các biểu hiện cá nhân chủ nghĩa, cục bộ bản vị địa
phương, đi ngược với yêu cầu, nhiệm vụ của quân đội. Như vậy thông qua hoạt

động chung, người lãnh đạo - quản lý sẽ đáp ứng tốt nhu cầu vật chất và tinh
thần, là cơ sở để hình thành động cơ tích cực, thúc đẩy qn nhân hành động.
Trong thực tiễn ở đơn vị cơ sở để nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động chung
cịn địi hỏi có sự phối hợp, hợp tác giữa các bộ phận, các đơn vị đồng thời thực
hiện sự quản lý chặt chẽ, thực hiện công bằng, dân chủ, người lãnh đạo - quản lý
phải thường xuyên lắng nghe ý kiến của quần chúng, đáp ứng được nhu cầu,
nguyện vọng chính đáng của họ. Việc tổ chức lao động tự giác, nghỉ ngơi khoa
học chẳng những là một yêu cầu quan trọng đối với hoạt động lãnh đạo - quản lý
mà góp phần giải tỏa những căng thẳng tâm lý của mỗi thành viên, tạo dựng bầu
khơng khí tâm lý tích cực, lành mạnh của tập thể.
* Xây dựng các mối quan hệ qua lại tích cực giữa các qn nhân trong tập thể
Bầu khơng khí tâm lý tập thể quân nhân phản ánh trực tiếp mối quan hệ
giữa con người với con người trong tập thể. Do vậy, xây dựng mối quan hệ qua
lại tích cực, lành mạnh là điều kiện quan trọng để bầu khơng khí tâm lý tích cực
hình thành và phát triển.


14
Để xây dựng mối quan hệ qua lại tích cực giữa các quân nhân trong tập
thể, đòi hỏi người lãnh đạo, chỉ huy phải tổ chức tốt việc quán triệt mục tiêu, yêu
cầu huấn luyện; giáo dục nâng cao nhận thức của mỗi quân nhân về các nguyên
tắc, chuẩn mực của các mối quan hệ qua lại, giá trị tốt đẹp của truyền thống đồn
kết; duy trì các mối quan hệ qua lại trong tập thể theo đúng điều lệnh quân đội.
2.7. Điều khiển, điều chỉnh các hiện tượng tâm lý tập thể theo hướng tích
cực
Sự hình thành và phát triển bầu khơng khí tâm lý tập thể ln chịu sự chi phối,
ảnh hưởng bởi các hiện tượng tâm lý tập thể khác. Điều khiển, điều chỉnh các hiện
tượng tâm lý tập thể theo hướng tích cực là một biện pháp quan trọng nhằm nâng
cao tính tích cực của bầu khơng khí tâm lý tập thể. Các biện pháp tạo tâm trạng vui
vẻ, phấn khởi cần được thực hiện như: Tổ chức liên hoan văn nghệ, sinh hoạt đoàn

kết quân dân, gặp gỡ riêng…Đồng thời với các việc làm trên, lãnh đạo, chỉ huy ở
các tập thể còn rất chú trọng tới xây dựng các mối quan hệ qua lại theo hướng tích
cực, điều chỉnh dư luận, hướng vào việc xây dựng đơn vị vững mạnh. Vai trò của
đội ngũ cán bộ, của các đảng viên, đoàn viên tiên tiến được phát huy rất cao trong
việc dẫn dắt dư luận của tập thể, hướng dư luận tập thể vào phục vụ cho việc thực
hiện thắng lợi mục tiêu. Muốn nâng cao tính tích cực của bầu khơng khí tâm lý tập
thể, lãnh đạo chỉ huy cần thực hiện tốt biện pháp điều khiển, điều chỉnh các hiện
tượng tâm lý tập thể theo hướng tích cực. Cần nâng cao trình độ hiểu biết mọi mặt
cho các thành viên trong tập thể, đặc biệt là hiểu biết về những chuẩn mực trong
quan hệ của người quân nhân cách mạng, từ đó giúp mọi người có đủ khả năng
để phân biệt đúng, sai, nhận dạng chính xác các loại quan hệ. Đồng thời với việc
nâng cao trình độ mọi mặt cho các thành viên của tập thể, người lãnh đạo còn
phải chú trọng tới việc tạo ra sự thống nhất đánh giá, hình thành thái độ phù hợp,
hướng thái độ chung của tập thể vào xây dựng mối quan hệ tích cực. Để làm


15
được việc đó cần tạo điều kiện để các ý kiến được cọ sát, trao đổi với nhau,
thông qua các hình thức sinh hoạt phong phú như toạ đàm, trao đổi... Người
lãnh đạo - quản lý cũng cần sử dụng uy tín của mình, vai trị của lực lượng nịng
cốt để dẫn dắt dư luận tập thể, ngăn chặn kịp thời những thơng tin xấu có thể đưa
đến dư luận tiêu cực, phá vỡ mối quan hệ đoàn kết trong tập thể. Đồng thời chủ
động tạo ra tâm trạng tích cực trong tập thể. Để các tập thể quân nhân có tâm
trạng tích cực, người lãnh đạo - quản lý cần chú ý: trong một số trường hợp phải
duy trì sự phấn khích nhiệt tình của tập thể; trong trường hợp khác lại phải biết
tác động hoặc tạo ra các điều kiện khách quan làm nảy sinh tâm trạng trên tích
cực của họ, đồng thời phải biết ngăn ngừa và thủ tiêu sớm các tâm trạng tiêu cực.
Để điều chỉnh tâm trạng của tập thể theo hướng tích cực cịn phải chú trọng tới
xây dựng các mối quan hệ qua lại giữa các quân nhân. Bởi vì, “Tâm trạng của
mỗi người chúng ta phụ thuộc rất nhiều vào cách cư xử của những người mà

chúng ta giao tiếp”2. Chính vì vậy, người lãnh đạo cần phát huy sức mạnh tổng
hợp của các lực lượng, các tổ chức trong tập thể, bằng nhiều hình thức phong
phú để củng cố, phát triển tinh thần đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống.
Sử dụng hợp lí các biện pháp kích thích tinh thần, đảm bảo công bằng trong đánh
giá, tổ chức khoa học các hoạt động của tập thể. Điều đặc biệt chú ý là phải bình
tĩnh, động viên kịp thời các thành viên trong tập thể trước những khó khăn của
đơn vị và trước những biến động của xã hội. Làm tốt vấn đề trên sẽ tạo điều kiện
hình thành nên tâm trạng tích cực, ngăn ngừa những nguyên nhân dẫn đến tâm
trạng tiêu cực trong tập thể. Nhất thiết phải hình thành các truyền thống tốt đẹp,
ngăn ngừa sự nảy sinh của tập tục xấu, tin đồn thất thiệt trong tập thể. Cùng với
các hiện tượng tâm lý xã hội khác, truyền thống trong tập thể ảnh hưởng rất lớn
đến việc xây dựng và phát triển bầu khơng khí tâm lý tích cực. Với truyền thống
2

Hồng Linh (chủ biên), Tâm lý học quân sự, NXB QĐND, Hà Nội, 1998, tr248.


16
tốt, có vai trị gắn bó mọi thành viên với tập thể, tăng thêm lòng tự hào của mọi
người với tập thể, điều chỉnh hành vi của mỗi thành viên theo hướng tích cực.
Thực tế xây dựng đơn vị ở các tập thể cho thấy, tập thể nào có bề dầy truyền
thống tốt trong học tập, rèn luyện, sinh hoạt thì ở đó ý thức trách nhiệm của mỗi
thành viên với tập thể sẽ cao hơn, quan hệ giữa những con người trong tập thể
diễn ra tốt đẹp hơn và ở đó sẽ thuận lợi hơn trong việc thống nhất mục đích hoạt
động chung của tập thể. Để xây dựng truyền thống tốt đẹp trong tập thể, cần
phải làm tốt công tác giáo dục truyền thống. Thông qua giáo dục giúp cho mọi
người nhận thức đúng đắn về truyền thống của dân tộc, quân đội, của đơn vị, vận
động và thuyết phục mọi người kế thừa và phát triển những truyền thống tốt đẹp
mà thế hệ đi trước để lại. Đồng thời với việc xây dựng các truyền thống tốt đẹp
trong tập thể, người cán bộ cần có những biện pháp ngăn chặn kịp thời sự ra đời

của các thói quen xấu. Thông qua sức mạnh của dư luận, phê phán những biểu
hiện lệch lạc, đi ngược lại lợi ích chung của tập thể, xã hội, nghiêm khắc xử lý các
trường hợp vi phạm.
3. ẢNH HƯỞNG CỦA BẦU KHƠNG KHÍ TÂM LÝ ĐẾN VIỆC CHẤP
HÀNH KỶ LUẬT CỦA TẬP THỂ QUÂN NHÂN VÀ CÁC QUÂN NHÂN.
Chúng ta có thể nhận thấy vấn đề tác động của bầu không khi tâm lý tập thể
quân nhân đến chính tập thể quân nhân nói chung và trong đó có các quân nhân
nói riêng thường theo hai chiều hướng rõ nét đó là theo chiều hướng tích cực và
theo chiều hướng tiêu cực tùy thuộc vào nội dung, tính chất hoạt động, thái độ tâm
lý của các quân nhân . Thực tế cho thấy nếu đơn vị có bầu khơng khí tâm lý tích
cực sẽ tạo ra sự tác động theo hướng tích cực, lành mạnh và ngược lại nếu đơn vị
không tạo ra được bầu khơng khí tâm lý tích cực, hiệu ứng tâm lý tiêu cực sẽ lấn
lướt, bao chùm tạo hiệu ứng tâm lý phản tích cực (tiêu cực) trong tập thể. Điều


17
này không người cán bộ, chỉ huy, quản lý đơn vị nào mong muốn. Tuy nhiên vẫn
xảy ra trong thực tiễn hoạt động tại một số tập thể quân nhân tại các đơn vị.
Dựa trên kết quả nghiên cứu, hiểu biết có căn cứ khoa học về quy luật, nội
dung,con đường hình thành và mức độ khả năng ảnh hưởng của bầu khơng khí
đến các nhiệm vụ của đơn vị trong đó có vấn đề chấp hành kỷ luật của các tập thể
quân nhân. Chúng ta cần nhận thức đúng tính chất mức độ ảnh hưởng của nó trên
một số phương diện nội dung cơ bản đó là:
3.1. Phương diện tiếp nhận tác động của giáo dục đến hình thành nhân
cách quân nhân.
Giáo dục là sự tác động có mục đích của chủ thể giáo dục đến đối tượng giáo
dục nhằm làm chuyển biến đối tượng giáo dục, giúp cho chủ thể giáo dục đạt được
mục đích đặt ra đối với đối tượng giáo dục trong quá trình tổ chức các hoạt động .
Trong thực tiến hoạt động quân sự, việc tiến hành giáo dục kiến thức khoa học,
chính trị xã hội nhằm xây dựng thái độ lập trường quan điểm tư tưởng cho mọi

quân nhân là điều vô cùng quan trọng. Nhưng vấn đề đặt ra là kết quả của sự tiếp
nhận, cùng một tác động giáo dục đến các thành viên trong tập thể như thế nào thì
lại phụ thuộc vào nhiều yếu tố chủ quan và khách quan trong khi hoạt động cùng
nhau của mọi thành viên trong tập thể và như vậy dưới góc độ nhận thức khoa học
nói chung và khoa học tâm lý nói riêng chúng ta có thể khẳng định rằng. Yếu tố
bầu khơng khí tâm lý đóng vai trị tác động khơng nhỏ đến kết quả chất lượng thúc
đẩy nâng cao nhận thức dưới tác động giáo dục của quá trình giáo dục. Bất cứ
một đơn vị, tổ chức đoàn thể nào trong xã hội khi hoạt động cùng nhau đều có sự
xuất hiện sự hình thành của hiện tượng tâm lý xã hội và bầu khơng khí tâm lý tập
thể được xem là một hiện tượng tâm lý hết sức quan trọng, sự phát triển của nó
thường theo hai chiều hướng đó là “tích cực” hoặc “tiêu cực”, tuy nhiên mức độ
biểu hiện của nó trong từng giai đoạn là khác nhau điều này còn phụ thuộc vào


18
thực tế hoạt động, trách nhiệm, chất lượng các thành viên, tính chất nội dung cơng
việc trong các thời điểm nhất định. Khi đã hình thành thì tất yếu có sự tác động
đến tập thể trên mọi phương diện, trong đó có phương diện nhận thức thơng qua
giáo dục để hình thành nên nhân cách cho mọi quân nhân trong các tập thể đơn vị.
Nhân cách quân nhân là tổng hòa các phẩm chất xã hội, giá trị mà người qn
nhân tiếp nhận được thơng qua q trình hoạt động luôn thúc đẩy mọi quân nhân
hoạt động theo những tuân chỉ của điều lệnh, điều lệ chế độ quy định của quân
đội. Tuy nhiên chất lượng hoạt động của tập thể, cá nhân ra sao một phần có sự
phụ thuộc vào yếu tố môi trường xã hội gần và môi trường xã hội sung quang. Vì
vậy cần nhận thức rõ ý nghĩa tâm quan trọng của tạo dựng môi trường tích cực
trong đó có bầu khơng khí tâm lý tập thể tích cực, chỉ có như vậy cơng tác giáo
dục mới đem lại hiệu quả cao.
3.2. Phương diện nội dung chất lượng huấn luyện chiến đấu và sẵn sàng
chiến đấu của đơn vị và từng quân nhân.
Hoạt động huấn luyện được coi là hoạt động đặc thù trong môi trường quân

sự, chỉ có huấn luyện quân sự mới tạo ra được những quân nhân đáp ứng trong
môi trường quân sự, với tính chất đặc thù đặc biệt ấy làm cho mọi thành viên
trong các tập thể quân nhân càng hiểu rõ hơn sự tác động không thể thiếu của các
hiện tượng tâm lý xã hội diễn ra trong tập thể đến các quân nhân. xét ở phương
diện xã hội cùng là hoạt động thì khơng có mơi trường nào có cường độ, thời gian
hoạt động tiếp súc, gắn kết giữa các thành viên trong tập thể như mội trường quân
đội. Thực tiễn các tập thể đơn vị cơ sở do đòi hỏi của nhiệm vụ huấn luyện sẵn
sàng chiến đấu đặt ra, hàng ngày hàng giờ các quân nhân sinh hoạt, công tác ,giao
tiếp,….với nhau. Đã làm cho các hiện tượng tâm lý diễn ra trong môi trường tập
thể là vô cùng phong phú, đa dạng và phức tạp. Điều này đòi hỏi sự nghiên cứu
đối với người chỉ huy, lãnh đạo, những người làm công tác quản lý về đời sống


19
tâm lý tập thể và cá nhân là vô cùng quan trọng, chỉ có nắm chắc diễn biến tâm lý
thơng qua tư tưởng, thái độ nhận thức, hành động của mọi thành viên trong tập thể
người chỉ huy, lãnh đạo đơn vị mới tiến hành các biện pháp tác động một cách có
hiệu quả nhằm tạo dựng bầu khơng khí tâm lý tích cực trong tập thể. Bầu khơng
khí tâm lý tập thể đóng vai trị tác động nâng cao chất lượng nội dung huấn luyện
quân sự nếu như mọi quân nhân nắm được ý nghĩa, tác dụng của các nội dung
huấn luyện, thực sự tạo ra được dân chủ trong phát huy mọi khả năng của mọi
thành viên trong các hoạt động. ở đó chất huấn luyện sẽ được nâng lên và ngược
lại sẽ không tạo ra được hiệu ứng tích cực khi các qn nhân khơng có sự hiểu biết
tầm quan trọng của các nội dung huấn luyện qn sự, khơng có thái độ tích cực
đối với các nội dung huấn luyện quân sự. Xét phương diện tâm lý xã hội, vất vả
khó khăn bao nhiêu, cường độ hoạt động càng nhiều bao nhiêu thì sự địi hỏi và
tác dụng ảnh hưởng của bầu khơng khí tâm lý tập thể đến chất lượng các hoạt
động càng rõ nét bấy nhiêu, trong xã hội thông tin phát triển như hiện nay, nhu cầu
con người đòi hỏi về tinh thần ngày càng cao thì sự tác động của bầu khơng khí
tập thể càng trở nên rõ nét. Sự tác động của nó theo phương thức và cơ chế tác

“lây lan” “lan tỏa” “bắt chước”,…nhiệt huyết nhu cầu hoạt động của cá nhân và tổ
chức trong các tập thể chựu sự chi phối quy định của bầu khơng khí tâm lý tập thể
được phát triển theo chiều hướng như thế nào.
3.3. Phương diện lối sống, quan niệm chuẩn giá trị trong hoạt động quân
sự của mỗi quân nhân.
Gía trị chuẩn mực do con người tạo ra trên cơ sở tồn tại khách quan đối với
hiện thực cuộc sống. Đây là nội dung tác động rất quan trọng, là sản phẩm của
chính bầu khơng khí tâm lý tập thể tạo ra. Thực tế chuẩn giá trị trong mọi môi
trường hoạt động đều có vai trị rất quan trọng đối với cá nhân và tổ chức xã hội,
tạo ra bánh lái, định hướng xu hướng hành động, biểu hiện của mọi quân nhân


20
trong tập thể, tuy nhiên không phải hệ giá trị chuẩn mực đã tạo dựng nên những cá
nhân chuẩn mực. Việc tiếp nhận giá trị xã hội, tổ chức thành giá trị của bản thân
mỗi cá nhân để có hành động cịn phụ thuộc nhiều vào ý chí, nghị lực của họ trong
quá trình hoạt động. Song xét ở phương diện tác động của bầu khơng khí tâm lý
khi đã hình thành trong tập thể sẽ đóng vai trị quan trọng đối với mối cá nhân
sống và hoạt động trong đó, nó có thể thúc đẩy hành động cá nhân tạo niềm tin
trong nhận thức nếu như tập thể có bầu khơng khí tâm lý tốt và cũng có thể kìm
hãm các hoạt động cá nhân, làm mất tính động lực, tinh thần ý chí của cá nhân khi
thiếu tính tích cực của bầu khơng khí tâm lý tập thể. Trong xã hội hiện đại như
hiện nay bầu khơng khí tâm lý hình thành mọt cách nhanh chóng trên cả phương
diện rộng và phương diện hẹp. Do tác động rất mạnh mẽ của mặt trái cơ chế thị
trường, môi trường quân sự với tính chất hoạt động đặc thù, đặc biệt. Song sự tác
động của hiện trạng xã hội mang tính tiêu cực đến đời sống quân nhân cũng đã và
đang làm ảnh hưởng đến cách nhìn nhận, đánh giá chuẩn giá trị của cá nhân và tập
thể quân nhân. Sự tác động của hiện trạng xã hội trong xu thế hội nhập là tất yếu
khách quan và ảnh hưởng ở mức độ nào còn phụ thuộc chủ quan vào khả năng
định hướng, giáo dục của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, chỉ huy các cấp trong mỗi đơn

vị. Thực tế cho thấy đơn vị có bầu khơng khí tâm lý tập thể tích cực sẽ là bức
tường rào ngăn cản, màng lưới gạn lọc những tiêu cực về quan niệm chuẩn giá trị
trong xã hội tư bản theo kiểu phương tây, với lối sống tây hóa, khơng phù hợp với
thuần phong, mỹ tục của Dân tộc và xã hội ta.
3.4. Phương diện nhận diện thực chất của các mối quan hệ xã hội trong
môi trường tổ chức đặc thù.
Thực tiễn hoạt động quân sự cho chúng ta thấy quan hệ xã hội hiện nay và
quan hệ trong môi trường xã hội qn đội là có khía cạnh khác nhau. Sự khác
nhau ấy không thuần túy chỉ là nội dung, hình thức, cách biểu hiện các mối quan


21
hệ mà cịn là do sự quy định của chính bản chất của các quan hệ trong hoạt động
quân sự, một hoạt động mang tính hành chính, theo quy định, chỉ thị đã được xác
lập sẵn. Tuy nhiên đứng trước tình hình hiện nay đây là vấn đề phức tạp và khó
xác định đâu là mối quan hệ cần nhận diện để thực hiện nhằm phục vụ cho đời
sống xã hội quân sự, đâu là vấn đề cần phải khắc phục một cách triệt để, để từ đó
giúp cho quá trình xã hội hóa trong mơi trường qn sự diễn ra theo chiều hướng
tích cực, phục vụ cho cơng tác giáo dục rèn luyện các quân nhân. Nhận diện chuẩn
mực trong xã hội hiện đại, phát triển, giao thoa hiện nay không đơn giản. Trong
thực tiễn sự chênh lệch, vênh về nhận thức cả về thế hệ cán bộ, cả về nhận thức
nhu cầu là đương nhiên. Như vậy, để điều tiết được trục phát triển của tâm lý các
quân nhân phụ thuộc nhiều vào bầu khơng khí tâm lý trong đơn vị.

KẾT LUẬN
Như vậy các phương diện tác động ảnh hưởng của bầu khơng khí tâm lý tập
thể đến hoạt động, chất lượng, hiệu quả công tác của các quân nhân và tập thể


22

quân nhân là sự tất yếu khách quan. Chất lượng nhận thức giáo dục, thái độ cử chỉ
hành vi, tinh thần chiến đấu, sẵn sàng chiến đấu và kết quả trong các nội dung
huấn luyện và các giá trị định hướng chuẩn mực, biểu hiện thiên hướng hệ giá trị,
chuẩn đánh giá của mọi quân nhân đều có sự liên quan trực đến vấn đề nội dung
bầu khơng khí tâm lý tập thể quân nhân. Vì vậy, nhận thức nghiên cứu, nắm vững
cấu trúc, biểu hiện nội dung, hiểu đúng vai trò ý nghĩa, tác dụng và sự tác động
ảnh hưởng của bầu khơng khí đến mọi hoạt động của đơn vị và quân nhân là công
việc thường xuyên của mọi tổ chức, tập thể quân nhân trong đó có các qn nhân.
Bầu khơng khí tâm lý tích cực trong tập thể là một nội dung quan cần sự
quan tâm trong hoạt động của người lãnh đạo, quản lý, chỉ huy. Ảnh hưởng đến
từng cá nhân, tập thể quân nhân. Ở đâu bầu khơng khí tâm lý tích cực thì ở đó
đơn vị đồn kết, thống nhất, đơn vị hồn thành tốt nhiệm vụ được giao và ở đâu
bầu không khí tâm lý tiêu cực, thì ở đó xảy ra xung đột, nội bộ mâu thuẫn, thiếu
sự tôn trọng lẫn nhau. Vì vậy, cần quan tâm đến việc xây dựng bầu khơng khí
tâm lý nhằm tạo ra mơi trường, khơng gian tâm lý thuận lợi là một nhiệm vụ cần
thiết của người lãnh đạo, quản lý, chỉ huy bộ đội. Trong giai đoạn hiện nay, trước
sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch thì việc nâng cao tinh thần cảnh
giác, tích cực chủ động, nhạy bén trong xây dựng bầu khơng khí tâm lý trong tập
thể qn nhân là một nội dung hết sức quan trọng. Chỉ có như vậy, mới đáp ứng
tốt tình hình nhiệm vụ được giao cho các đơn vị.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


23

1. Những vấn đề Tâm lý xã hội trong sự nghiệp cơng nghiệp hố, hiện đại
hố đất nước, Nxb CTQG, H.2003.
2. Nghiên cứu bầu khơng khí tâm lý tích cực trong tập thể học viên các
trường đào tạo sĩ quan quân đội, Luận án tiến sĩ, H.2004.

3. Tâm lý học lãnh đạo - quản lý bộ đội, Nxb QĐND, H.2002.
4. Tâm lý học xã hội, Nxb GD, 1998.
5. Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG - ST, H.2006.
6. Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG - ST, H.2011.