NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG

NGHIÊN CỨU TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI
TỈNH LẠNG SƠN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGHIÊN CỨU CỦA GIẢNG VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG
SƯ PHẠM LẠNG SƠN
Mai Thị Thu Hằng*, Triệu Thu Hường*

ABSTRACT
The article is based on theoretical issues about ecotourism and sustainable ecotourism development;
identifying the potential and current status of ecotourism development in Lang Son province from aspects
such as, an overview of the conditions of Lang Son province, potentials affecting ecotourism development,
the current status of ecotourism development in Lang Son province. Since then, we give some orientations
in developing ecotourism in Lang Son province towards sustainable development and affirm that: Lang Son
has a lot of potentials to develop ecotourism but it needs an overall assessment of the natural and social
conditions and it needs to be invested in for development and sustainability.
Keywords: potential, development, ecotourism, Lang Son province, sustainable development
Ngày nhận bài: 15/03/2021; Ngày phản biện: 20/03/2021; Ngày duyệt đăng: 08/04/2021

1. Đặt vấn đề
Từ những năm 90 của thế kỉ XX, du lịch sinh thái
(DLST) có bước phát triển mạnh mẽ - được đánh giá
là loại hình phát triển nhanh nhất trong ngành cơng
nghiệp du lịch (tốc độ phát triển tăng khoảng 20%
đến 34% mỗi năm). Từ những năm đầu của thế kỉ
XX, đặc biệt từ năm 2020 lại đây, DLST có bước
phát triển nhanh nhất trong các hoạt động du lịch.
Với sự phát triển này, DLST đã đóng góp tích cực
vào sự phát triển kinh tế địa phương, nhiều vùng và
nhiều quốc gia dân tộc. Lạng Sơn là tỉnh miền núi
phía Đơng Bắc của Tổ quốc, có nhiều điều kiện tự
nhiên thuận lợi như có hàng trăm ngọn núi lớn nhỏ,

có rừng nguyên sinh, có hệ thống sơng suối khá dày
đặc; có đường biên giới giáp với Quảng Tây - Trung
Quốc, có 2 cửa khẩu quốc tế, 2 cửa khẩu quốc gia
và các cặp chợ biên giới; có các quốc lộ và tuyến
đường sắt liên vận quốc tế chạy qua; có nhiều thắng
cảnh và di tích văn hố, di tích lịch sử, như động
Nhị Thanh, chùa Tam Thanh, núi Tô Thị,...Đặc biệt,
Lạng Sơn là nơi có nhiều dân tộc cùng chung sống,
là sự hồ nhập của cộng đồng, những tập quán sinh
hoạt, những phong tục hội hè, những phiên chợ vùng
cao,…; những sắc màu trang phục truyền thống,
những áng ca dao, cũng như những làn điệu dân ca,
hát then, hát sli, hát lượn .... đều say đắm lòng người.
*Trường Cao đẳng Sư phạm Lạng Sơn

Xuất phát từ những hiểu biết trên, trong phạm vi
bài viết, chúng tơi tìm hiểu tiềm năng phát triển du
lịch sinh thái Lạng Sơn theo hướng phát triển bền
vững để khẳng định: việc khai thác tốt loại hình
DLST cùng với các loại hình du lịch khác sẽ đem lại
các giá trị to lớn cho hoạt động du lịch của tỉnh, vùng
và của đất nước.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Một số vấn đề về du lịch sinh thái, phát
triển du lịch sinh thái bền vững
2.1.1. Du lịch sinh thái
Năm 1987, khái niệm về DLST lần đầu tiên được
Ceballos-Lascurain phát biểu: “DLST là du lịch đến
những khu vực tự nhiên ít bị thay đổi với những mục
tiêu: nghiên cứu, trân trọng và thưởng ngoạn phong

cảnh và giới thực động vật hoang dã, cũng như
những biểu thị văn hoá (cả quá khứ và hiện tại) được
khám phá trong những khu vực này”.
Theo Tổ chức Du lịch thế giới, “DLST là việc đi
lại có trách nhiệm tới các khu vực thiên nhiên mà
bảo tồn được môi trường và cải thiện phúc lợi cho
người dân địa phương” [1, tr.8].
Ở Việt Nam, tại Hội thảo quốc gia về “Xây dựng
chiến lược phát triển DLST ở Việt Nam” đã nhận
định: “DLST là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên
và văn hoá bản địa, gắn với giáo dục mơi trường,
có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền
vững, với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa

TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - SỐ 237 Kỳ 2- 3/2021 ●

131


NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG
phương.” [5]
Qua tìm hiểu các khái niệm về DLST, chúng tôi
nhận thấy: do xuất phát từ những điểm tiếp cận khác
nhau nên việc đưa ra định nghĩa cũng khác nhau. Tuy
nhiên, dựa trên các khái niệm này, chúng tôi đề cập đến
các đặc điểm của DLST: 1/ DLST gồm tất cả những
hình thức du lịch dựa vào thiên nhiên mà ở đó mục
đích chính của khách du lịch là tham quan tìm hiểu
về tự nhiên cũng như giá trị văn hoá truyền thống ở
các vùng thiên nhiên đó; 2/ DLST phải bao gồm

những hoạt động giáo dục và diễn giải về môi trường;
3/ DLST thường được các tổ chức chun nghiệp và
doanh nghiệp có quy mơ nhỏ ở nước sở tại tổ chức cho
các nhóm nhỏ du khách. Các cơng ty lữ hành nước
ngồi có quy mơ khác nhau cũng có thể tổ chức, điều
hành hoặc quảng cáo cho các nhóm du khách có số
lượng hạn chế; 4/ DLST hạn chế đến mức thấp nhất
các hoạt động đến mơi trường tự nhiên và văn hố – xã
hội; 5/ DLST có sự hỗ trợ cho hoạt động bảo tồn tự
nhiên. [5]
Các loại hình DLST gồm: các loại hình DLST tự
nhiên (du lịch mạo hiểm, thám hiểm; du lịch tham
quan cảnh đẹp và nghiên cứu; du lịch môi trường) và
các loại hình DLST nhân văn.
2.1.2. Phát triển DLST bền vững
Du lịch sinh thái bền vững (DLST BV) là việc
phát triển các hoạt động du lịch nhằm đáp ứng các
nhu cầu hiện tại của khách du lịch và người dân bản
địa trong khi đó vẫn quan tâm đến việc bảo tổn, tôn
tạo các nguồn tài nguyên và phát triển du lịch trong
tương lai. DLST BV đưa ra các kế hoạch quản lý
các nguồn tài nguyên nhằm thoả mãn các nhu cầu về
kinh tế, xã hội và thẩm mĩ của con người, mặt khác
vẫn duy trì sự tồn vẹn về mặt xã hội, sự đa dạng về
sinh học, sự phát triển của các hệ sinh thái và các hệ
thống hỗ trợ cho con người.
Các bộ phận hợp
thành DLST BV gồm: thân thiện với môi trường; gần
gũi về xã hội và văn hoá; nhân tố kinh tế.
2.2. Tiềm năng và hiện trạng phát triển du lịch

sinh thái Lạng Sơn
Lạng Sơn là mảnh đất địa đầu của Tổ quốc, có bề
dày văn hóa, lịch sử, truyền thống với nhiều di tích,
tín ngưỡng, tâm linh, danh lam thắng cảnh hữu tình,
nhiều lễ hội mang đậm bản sắc dân tộc; có nguồn tài
nguyên du lịch phong phú. Đó là những tiềm năng to
lớn cho phát triển du lịch tại địa phương.
Lạng Sơn là nơi có khá nhiều thuận lợi về điều kiện
tự nhiên: vị trí 21°19’-22°27’B, 106°06’-107°21’Đ;
đồi núi chiếm hơn 80% diện tích cả tỉnh. Dạng địa
hình phổ biến ở Lạng Sơn là núi thấp và đồi, độ cao

trung bình 252 m so với mặt nước biển. Nơi thấp
nhất là 20 m ở phía nam huyện Hữu Lũng và nơi cao
nhất là  núi Mẫu Sơn  1541m. Mẫu Sơn cách  thành
phố Lạng Sơn 31 km về phía đơng, được bao bọc bởi
nhiều ngọn núi lớn nhỏ, thỉnh thoảng có tuyết rơi vào
mùa đơng; Khí hậu của Lạng Sơn thể hiện rõ nét khí
hậu cận nhiệt đới ẩm  của miền Bắc Việt Nam; hệ
thống sơng ngịi có: sơng Kỳ Cùng dài 243 km thuộc
huyện Đình Lập; sơng Bản Thín dài 52km chảy vào
nước ta ở xã Tam Gia huyện Lộc Bình; nhập vào
sơng Kỳ Cùng tại xã Khuất Xá huyện Lộc Bình; sông
Bắc Giang dài 114 km nhập vào sông Kỳ Cùng tại
huyện tràng Định,… Lạng Sơn có đường biên giới
giáp với Quảng Tây - Trung Quốc, có 2 cửa khẩu
quốc tế, 2 cửa khẩu quốc gia và các cặp chợ biên
giới. Lạng Sơn cịn có các quốc lộ 1A, 1B, 4A, 4B,
279 và tuyến đường sắt liên vận quốc tế chạy qua; có
nhiều thắng cảnh và di tích văn hố, di tích lịch sử,

như động Nhị Thanh, chùa Tam Thanh, núi Tô Thị,
Chùa Tiên, khu du lịch nghỉ mát Mẫu Sơn, hệ thống
các hang động ở Hữu Lũng, Chi Lăng, Bình Gia và
Bắc Sơn,..
Lạng Sơn là nơi có nhiều dân tộc cùng chung
sống, là sự hoà nhập của cộng đồng, những tập quán
sinh hoạt, những phong tục hội hè, những phiên chợ
vùng cao, những ngày hội Lồng thồng, những sắc
màu trang phục truyền thống, những áng ca dao,
cũng như những làn điệu dân ca, hát then, hát sli,
hát lượn .... đều say đắm lịng người. Ngồi ra q
hương Xứ Lạng cịn có những nét văn hố ẩm thực
đặc sắc mang đậm những phong vị riêng như: phở
chua, vịt quay, khau nhục, xá xíu, thịt lạp, xơi ngũ
sắc, bánh cuốn, khẩu Shi ... Cùng với các món ăn
đó, các loại hoa quả tại vùng quê Xứ Lạng cũng đa
dạng phong phú như: mơ, lê Tràng Định, mận Bình
Gia, quýt Bắc Sơn, hồng không hạt Bảo Lâm, na Chi
Lăng, đào Mẫu Sơn... Sự phong phú, đa dạng và độc
đáo của các sản phẩm ẩm thực của Lạng Sơn sẽ là ấn
tượng sâu sắc đối với du khách sau mỗi lần đến thăm,
tìm hiểu và thưởng thức.
Như vậy, Lạng Sơn là tỉnh có giàu tiềm năng về
phát triển du lịch nói chung và DLST nói riêng. Đánh
giá sự tăng trưởng của hoạt động du lịch ở Lạng Sơn,
tác giả bài viết “Phát triển du lịch tại Lạng Sơn: tăng
trải nghiệm để níu chân du khách” cho rằng: Du lịch
Lạng Sơn đã có một năm 2018 thành công khi tổ chức
các sự kiện phát triển du lịch như: Tuần văn hóa du
lịch Lạng Sơn gắn với Lễ hội đền Kỳ Cùng - Tả Phủ,

Lễ hội hoa hội Quýt Bắc Sơn, Lễ hội Na Chi Lăng…
bên cạnh việc đẩy mạnh du lịch sinh thái cộng đồng

132 ● TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - SỐ 237 Kỳ 2- 3/2021


NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG
tại Hữu Lũng, Bắc Sơn. Kết quả, năm 2018 tổng số
khách du lịch đến Lạng Sơn đạt 2,8 triệu lượt, tăng
6,3% so với năm 2017, doanh thu đạt gần 1000 tỷ
đồng. Trong 5 tháng đầu năm 2019, lượng khách
du lịch tới Lạng Sơn cũng đạt trên 1.526.000 lượt,
tăng 8,3% so với cùng kỳ năm 2018; trong đó, khách
quốc tế ước đạt 187.400 lượt, khách trong nước đạt
1.338.800 lượt. Tuy nhiên những con số này chưa thể
hiện hết tiềm năng của Lạng Sơn, du lịch Lạng Sơn
có thể làm được nhiều hơn thế. [7]
Xuất phát từ những tìm hiểu về tiềm năng và hiện
trạng về phát triển DLST ở tỉnh Lạng Sơn, chúng tôi
đưa ra một số định hướng nhằm phát triển du lịch
sinh thái theo hướng phát triển bền vững nhằm nâng
cao hiệu quả kinh tế, thu nhập cho người dân nói
riêng và tỉnh Lạng Sơn nói chung.
2.3. Một số định hướng phát triển du lịch sinh
thái theo hướng phát triển bền vững
2.3.1. Quan điểm về phát triển DLST theo hướng
phát triển bền vững
Việc xây dựng định hướng phát triển DLST theo
hướng phát triển bền vững ở Lạng Sơn cũng cần tuân
thủ và đảm bảo phù hợp với Quy hoạch tổng thể phát

triển kinh tế - xã hội của tỉnh; quy hoạch tổng thể
phát triển du lịch vùng trung du miền núi Bắc bộ; quy
hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Lạng Sơn đến
năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030.
Phát triển DLST ở tỉnh Lạng Sơn theo hướng bền
vững, bảo vệ môi trường sinh thái, cảnh quan thiên
nhiên và sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên; đồng
thời, kết hợp với công tác bảo tồn, phát huy các giá
trị văn hố truyền thống, giữ gìn bản sắc dân tộc,
đảm bảo quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã
hội.
2.3.2. Định hướng phát triển DLST theo hướng
bền vững ở Lạng Sơn
a) Phát triển không gian DLST
Là vùng đất có vị trí đặc biệt, có nhiều danh lam
thắng cảnh nổi tiếng và nhiều đặc trưng văn hoá
riêng biệt để phát triển DLST Lạng Sơn. Thời gian
qua, hướng phát triển du lịch DLST cộng đồng được
tỉnh chú trọng đầu tư: khởi đầu là Làng văn hóa du
lịch cộng đồng Quỳnh Sơn với sự tham gia của 5 hộ
gia đình chính thức hoạt động từ năm 2012, trung
bình hằng năm thu hút trên 7.000 lượt du khách. Với
mục tiêu nhân rộng loại hình du lịch sinh thái cộng
đồng, hai xã Vũ Lăng (huyện Bắc Sơn) và Hữu Liên
(huyện Hữu Lũng) là địa điểm có nhiều điều kiện
thuận lợi hình thành khu du lịch sinh thái cộng đồng.
Đến nay đã xây dựng tour du lịch sinh thái và du lịch

cộng đồng giữa hai huyện Bắc Sơn, Hữu Liên gắn
kết với vùng phụ cận.

b) Phát triển cơ sở hạ tầng kĩ thuật phục vụ DLST
Phát triển giao thông vận tải phải hoàn thiện đồng
bộ, đảm bảo liên kết giữa các vùng và cả nước, đáp
ứng yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội, củng cố quốc
phòng, an ninh trên địa bàn. Hệ thống đường giao
thông khu du lịch ở Lạng Sơn cần phải xây dựng
hồn chỉnh hệ thống giao thơng kết nối từ trung tâm
thành phố đến khu du lịch, đường trục trung tâm và
đường nội bộ khu du lịch đạt quy mô đường cấp IV
- cấp V miền núi, đảm bảo giao thơng đi lại thuận
tiện, an tồn.
c) Phát triển DLST gắn với bảo vệ mơi trường
Trong q trình khai thác DLST cần gắn với việc
bảo vệ môi trường nhằm đảm bảo tính thống nhất,
khơng phá vỡ kết cấu tự nhiên vốn có của từng địa
phương khi khai thác du lịch. Tăng nguồn đầu tư cho
công tác bảo tồn, bảo vệ rừng nhằm phát triển bền
vững các tài nguyên du lịch tự nhiên phục vụ cho
phát triển du lịch sinh thái.
d) Phát triển nguồn nhân lực phục vụ DLST
Cần phải khơng ngừng nâng cao năng lực, trình
độ chun mơn của cán bộ nhân viên hoạt động trong
ngành du lịch tại Lạng Sơn. Tiến hành điều tra phân
loại trình độ nghiệp vụ của toàn bộ các cán bộ nhân
viên và lao động hiện đang tham gia công tác trong
ngành du lịch trên phạm vi toàn tỉnh Lạng Sơn. Kết
quả điều tra sẽ cho phép đưa ra một kế hoạch đào tạo
cụ thể với các cấp trình độ chun mơn khác nhau
đáp ứng một cách tốt nhất những yêu cầu trong hoạt
động du lịch.

e) Tăng cường hoạt động xúc tiến quảng bá
Cần phát hành những ấn phẩm có chất lượng về
thơng tin chi tiết hình ảnh du lịch sinh thái Lạng Sơn,
giới thiệu hình ảnh về con người, sản phẩm du lịch
cho du khách. Quảng bá du lịch Lạng Sơn tại các thị
trường lớn trong nước cũng như ở nước ngoài cần
được thực hiện thường xuyên liên tục.
3. Kết luận
DLST đóng một vai trò hết sức quan trọng trong
phát triển du lịch theo hướng bền vững ở miền núi,
bởi DLST phát triển dựa trên những giá trị tự nhiên,
văn hóa bản địa đặc sắc và độc đáo, có hoạt động
giáo dục và diễn giải về mơi trường, góp phần cho
nỗ lực bảo tồn, đồng thời góp phần hỗ trợ và khuyến
khích cộng đồng địa phương tham gia. Lạng Sơn là
tỉnh có nguồn tài nguyên thiên nhiên và nhân văn
phong phú, thuận lợi cho việc phát triển và xây dựng
các sản phẩm du lịch có chất lượng. Tuy nhiên, hệ

TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - SỐ 237 Kỳ 2- 3/2021 ●

133


NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG
thống cơ sở hạ tầng, vật chất kỹ thuật và dịch vụ du
lịch chưa phát triển nên hoạt động du lịch mới chỉ
phát triển ở mức độ thấp và gặp nhiều khó khăn đề
tài đã đề xuất một số giải pháp mang tính khả thi cho
định hướng phát triển DLST. Đó là các giải pháp về

phân vùng không gian du lịch, nâng cấp cải thiện
chất lượng cơ sở hạ tầng, bảo vệ môi trường và các
giải pháp về nâng cao trình độ chun mơn của các
bên tham gia.
Tài liệu tham khảo

1. Phạm Trung Lương (chủ biên) (2002), Du lịch
sinh thái, những vấn đề về lý luận và thực tiễn phát
triển ở Việt Nam, NXB Giáo dục, Hà Nội.
2. Trần Đức Thanh (1999), Nhập môn khoa học
du lịch, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
3. Trần Văn Thông (2002), Tổng quan du lịch,
NXB Giáo dục Hà Nội
4. Nguyễn Minh Tuệ (chủ biên) (1999), Địa lý du
lịch, NXB TP. HCM.
5. Tổng cục Du lịch Việt Nam (1999), Xây dựng
chiến lược phát triển Du lịch sinh thái ở Việt Nam,
Hội thảo Quốc gia.

134 ● TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - SỐ 237 Kỳ 2- 3/2021