BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

SÚCMANI KHAMPHONG

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ
QUẢN LÝ TRƢỜNG TIỂU HỌC Ở
HUYỆN SUKHUMA TỈNH CHAMPASẮC
NƢỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Đà Nẵng – năm 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

SÚCMANI KHAMPHONG

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ
QUẢN LÝ TRƢỜNG TIỂU HỌC Ở
HUYỆN SUKHUMA TỈNH CHAMPASẮC
NƢỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. TRẦN XUÂN BÁCH

Đà Nẵng - năm 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tơi xin cam đoan đây là cơng trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng
được ai cơng bố trong bất kỳ cơng trình nào khác.
Tác giả luận văn

Súcmani Khamphong


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................. 2
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu ...................................................... 2
4. Giả thuyết khoa học .............................................................................. 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................ 3
6. Các phƣơng pháp nghiên cứu ............................................................... 3
7. Phạm vi nghiên cứu đề tài ..................................................................... 4
8. Cấu trúc luận văn .................................................................................. 4
9. Tổng quan tài liệu nghiên cứu............................................................... 5
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG TIỂU HỌC ................................................ 6
1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ .................................................. 6
1.1.1. Tình hình trên thế giới .................................................................... 6
1.1.2. Tình hình trong nƣớc ...................................................................... 7
1.2. CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI ................................................ 9

1.2.1. Quản lý ............................................................................................ 9
1.2.2. Quản lý giáo dục ........................................................................... 13
1.2.3. Quản lý nhà trƣờng ....................................................................... 15
1.2.4. Phát triển nguồn nhân lực ............................................................. 17
1.2.5. Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục .................................................. 18
1.2.6. Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ................................... 20
1.3. QUAN ĐIỂM CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC TIỂU HỌC CỦA
NƢỚC CHNCND LÀO .................................................................................. 22


1.4. NHỮNG YÊU CẦU ĐỐI VỚI NGƢỜI CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG
TIỂU HỌC TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY ............................................. 23
1.5. YÊU CẦU NGƢỜI QUẢN LÝ TRƢỜNG TIỂU HỌC ......................... 26
1.5.1. Nhiệm vụ của cán bộ quản lý trƣờng tiểu học .............................. 26
1.5.2. Yêu cầu về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống ....................... 28
1.5.3. Yêu cầu về trình độ chuyên môn .................................................. 28
1.5.4. Yêu cầu về năng lực quản lý ......................................................... 28
1.6. PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG TIỂU HỌC 29
1.6.1. Quy hoạch ..................................................................................... 29
1.6.2. Bổ nhiệm ....................................................................................... 30
1.6.3. Đánh giá ........................................................................................ 30
1.6.4. Đào tạo, bồi dƣỡng ........................................................................ 31
1.6.5. Môi trƣờng cho sự phát triển ........................................................ 32
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1.................................................................................. 32
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN
LÝ TRƢỜNG TIỂU HỌC Ở HUYỆN SUKHUMA TỈNH CHAMPASẮC
NƢỚC CHDCND LÀO ................................................................................ 34
2.1. KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT ............................................... 34
2.1.1. Mục tiêu khảo sát .......................................................................... 34
2.1.2. Nội dung khảo sát ......................................................................... 34

2.1.3. Đối tƣợng khảo sát ........................................................................ 34
2.1.4. Phƣơng pháp khảo sát ................................................................... 35
2.2. KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ GIÁO DỤC TIỂU
HỌC CỦA HUYỆN SUKHUMA TỈNH CHAMPASẮC NƢỚC CHDCND
LÀO ................................................................................................................. 35
2.2.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên và dân cƣ của huyện Sukhuma .. 35


2.2.2. Đặc điểm tình hình phát triển kinh tế - xã hội của huyện Sukhuma
......................................................................................................................... 36
2.2.3. Vài nét về đặc điểm giáo dục và thể thao ở huyện Sukhuma ....... 37
2.2.4. Quy mô trƣờng, lớp, học sinh tiểu học, đội ngũ giáo viên, đội ngũ
cán bộ quản lý ................................................................................................. 38
2.3. THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG TIỂU HỌC
Ở HUYỆN SUKHUMA TỈNH CHAMPASẮC NƢỚC CHDCND LÀO ..... 42
2.3.1. Về đội ngũ giáo viên, công nhân viên .......................................... 42
2.3.2. Về đội ngũ cán bộ quản lý ............................................................ 42
2.4. THỰC TRẠNG VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
TRƢỜNG TIỂU HỌC Ở HUYỆN SUKHUMA TỈNH CHAMPASẮC NƢỚC
CHDCND LÀO ............................................................................................... 45
2.4.1. Thực trạng công tác quy hoạch phát triển đội ngũ cán bộ quản lý.
......................................................................................................................... 45
2.4.2. Thực trạng bổ nhiệm về chất lƣợng của đội ngũ cán bộ quản lý
trƣờng tiểu học ................................................................................................ 48
2.4.3. Thực trạng công tác đánh giá cán bộ quản lý ............................... 54
2.4.4. Thực trạng công tác đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ ............................ 55
2.4.5. Thực trạng môi trƣờng cho sự phát triển ...................................... 56
2.5. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ VIỆC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ
TRƢỜNG TIỂU HỌC Ở HUYỆN SUKHUMA TỈNH CHAMPASẮC
NƢỚC CHDCND LÀO .................................................................................. 57

2.5.1. Thuận lợi ....................................................................................... 57
2.5.2. Khó khăn ....................................................................................... 58
2.5.3. Thời cơ .......................................................................................... 58
2.5.4. Thách thức ..................................................................................... 59
TIỂU KẾT CHƢƠNG 2.................................................................................. 60


CHƢƠNG 3. BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
TRƢỜNG TIỂU HỌC Ở HUYỆN SUKHUMA TỈNH CHAMPASẮC
NƢỚC CHDCND LÀO ................................................................................ 62
3.1. NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN
BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG TIỂU HỌC Ở HUYỆN SUKHUMA TỈNH
CHAMPASẮC NƢỚC CHDCND LÀO ........................................................ 62
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ............................................... 62
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ ................................................ 62
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả................................................ 63
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi .................................................. 63
3.2. BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG
TIỂU HỌC Ở HUYỆN SUKHUMA TỈNH CHAMPASẮC NƢỚC CHDCND
LÀO ................................................................................................................. 64
3.2.1. Nhóm biện pháp quy hoạch và sử dụng đội ngũ cán bộ quản lý .. 64
3.2.2. Nhóm biện pháp nâng cao năng lực quản lý đội ngũ CBQL ........ 69
3.2.3. Nhóm biện pháp xây dựng mơi trƣờng phát triển tạo điều kiện đảm
bảo nâng cao hiệu quả quản lý ........................................................................ 74
3.2.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp ................................................... 77
3.3. KHẢO NGHIỆM TÍNH CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA BIỆN
PHÁP ............................................................................................................... 78
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................... 81
1. KẾT LUẬN ................................................................................................. 81
2. KHUYẾN NGHỊ ......................................................................................... 82

2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Thể thao nƣớc CHDCND Lào ................. 82
2.2. Đối với Sở Giáo dục và Thể thao tỉnh Champasắc ......................... 82
2.3. Đối với Ủy ban nhân dân huyện Sukhuma ...................................... 82
2.4. Đối với Phòng Giáo dục và Thể thao huyện Sukhuma................... 82


2.5. Đối với cán bộ quản lý các trƣờng tiểu học huyện Sukhuma .......... 83
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 84
QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI (bản sao)
PHỤ LỤC .................................................................................................... PL1


DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
Ký hiệu các từ viết tắt

Nội dung viết đầy đủ

CB

Cán bộ

CBQL

Cán bộ quản lý

CBQLGD

Cán bộ quản lý giáo dục

CHDCND L


Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào

CNH, HĐH

Cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa

GD-ĐT VN

Giáo dục - Đào tạo Việt Nam

GD-TT L

Giáo dục - Thể thao Lào

GV

Giáo viên

HS

Học sinh

HT

Hiệu trƣởng

KT-XH

Kinh tế - xã hội


LLCT

Lý luận chính trị

MN

Mầm non

NV

Nhân viên

PHT

Phó hiệu trƣởng

PPDH

Phƣơng pháp dạy học

PPGD

Phƣơng pháp giáo dục

SGK

Sách giáo khoa

TH


Tiểu học

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

UBND

Ủy ban nhân dân

VN

Việt Nam


DANH MỤC CÁC BẢNG
Số
hiệu
bảng
2.1.

Tên bảng
Kết quả thi chuyển lớp và thi tốt nghiệp lớp 5 toàn

Trang

40

huyện
2.2.

Kết quả kỳ thi học sinh giỏi lớp 5 cấp huyện, tỉnh và

41

cấp quốc gia năm 2007-2008
2.3.

Số lƣợng đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng tiểu học ở

43

huyện Sukhuma
2.4.

Thống kê độ tuổi của ĐNCBQL trƣờng Tiểu học

43

huyện Sukhuma
2.5.

Thâm niên quản lý đội ngũ CBQL trƣờng Tiểu học

44


2.6.

Trình độ đào tạo của đội ngũ CBQL trƣờng tiểu học ở

44

huyện Sukhuma
2.7.

Bảng tổng hợp kết quả về quy hoạch đội ngũ CBQL

45

2.8.

Bảng tổng hợp kết quả khảo sát về phẩm chất chính

49

trị, đạo đức, lối sống của đội ngũ CBQL trƣờng tiểu
học ở huyện Sukhuma
2.9.

Nhóm năng lực chuyên môn, năng lực quản lý

51

2.10.

Thực trạng đặc trƣng phong cách quản lý


53

3.1.

Bảng tổng hợp tính cấp thiết và tính khả thi của các

78

nhóm biện pháp


DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
Số hiệu

Tên sơ đồ

sơ đồ

Trang

1.1.

Sơ đồ về quản lý

13

3.1.

Tổng hợp tính cấp thiết của các nhóm biện pháp


79

3.2.

Tổng hợp tính khả thi của các nhóm biện pháp

79


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục và đào tạo là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển xã hội.
Sự phát triển giáo dục và thể thao nƣớc Cộng Hoà Dân Chủ Nhân Dân Lào
(CHDCND Lào) vẫn cịn gặp khó khăn, chƣa tƣơng xứng với vị trí quốc sách
hàng đầu. Chất lƣợng giáo dục nhìn chung vẫn cịn thấp, cơng tác quản lý
giáo dục vẫn cịn nhiều hạn chế.
Chiến lƣợc phát triển đất nƣớc Lào 20 năm (2001-2020), chỉ rõ “Năng lực
của cán bộ quản lý giáo dục các cấp chƣa đƣợc chú trọng nâng cao. Một số cán
bộ quản lý và giáo viên thái hóa về phẩm chất đạo đức”. Nhằm khắc phục
nguyên nhân yếu kém, hội nghị trung ƣơng Đảng khoá IX đã khẳng định giải
pháp then chốt là đổi mới nâng cao hiệu lực quản lý nhà nƣớc trong giáo dục.
Theo những báo cáo gần đây của Bộ Giáo Dục và Thể Thao nƣớc
CHDCND Lào, chất lƣợng và hiệu quả giáo dục và thể thao huyện Sukhuma
tỉnh Champasắc nƣớc CHDCND Lào còn nhiều bất cập chƣa đáp ứng yêu cầu
của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc. Chất lƣợng dạy học và
chất lƣợng giáo dục toàn diện chƣa cao, cơ sở vật chất của nhà trƣờng cịn gặp
nhiều khó khăn, đội ngũ giáo viên cịn thiếu, yếu về chun mơn và tỷ lệ số

học sinh tiểu học trên tổng dân số trong độ tuổi cịn thấp. Một trong những
ngun nhân tình trạng trên là cơng tác quản lý giáo dục cịn nhiều bất cập, tƣ
duy giáo dục chƣa theo kịp yêu cầu đổi mới hiện nay. Đội ngũ cán bộ quản lý
của huyện Sukhuma, tỉnh Champasắc nƣớc CHDCND Lào còn thiếu và yếu,
nhiều cán bộ quản lý giáo dục chƣa qua các khóa đào tạo, bồi dƣỡng về
nghiệp vụ quản lý giáo dục và thể thao huyện Sukhuma tỉnh Champasắc nƣớc
CHDCND Lào.
Nhƣ vậy, việc đào tạo, bồi dƣỡng, đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng tiểu học


2
huyện Sukhuma tỉnh Champasắc nƣớc CHDCND Lào có đủ phẩm chất, năng
lực chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn để góp
phần nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện, đáp ứng yêu cầu giáo dục bậc
tiểu học, bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân là vấn đề cấp thiết.
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu “Biện
pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường Tiểu học ở huyện Sukhuma
tỉnh Champasắc nước CHDCND Lào”, làm đề tài nghiên cứu của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống hoá những vấn đề lý luận và thực trạng về phát triển
đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng tiểu học huyện Sukhuma tỉnh Champasắc nƣớc
CHDCND Lào, trong giai đoạn hiện nay đề xuất các biện pháp phát triển đội
ngũ CBQL, góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục - đào tạo, đáp ứng yêu
cầu phát triển giáo dục tiểu học ở địa phƣơng.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tƣợng nghiên cứu: Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
trƣờng tiểu học ở huyện Sukhuma tỉnh Champasắc nƣớc CHDCND Lào.
3.2. Khách thể nghiên cứu: Công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
trƣờng tiểu học ở huyện Sukhuma tỉnh Champasắc nƣớc CHDCND Lào.
4. Giả thuyết khoa học

Chất lƣợng đội ngũ cán bộ quản lý là nhân tố quan trọng đảm bảo hiệu
quả giáo dục và đào tạo của các ngành học, bậc học cấp học. Đào tạo, bồi
dƣỡng, đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, đặc biệt là bậc tiểu học ở huyện
Sukhuma tỉnh Champasắc nƣớc CHDCND Lào còn nhiều bất cập. Nếu xác
định rõ cơ sở lý luận, đánh giá đúng thực trạng thì có thể đề xuất các biện
pháp cần thiết và hợp lý đối với việc phát triển đội ngũ CBQL trƣờng tiểu
học, huyện Sukhuma tỉnh Champasắc nƣớc Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào
đáp ứng yêu cầu phát triển sự nghiệp giáo dục phổ thông hiện nay.


3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện đƣợc mục đích đề ra, luận văn tập trung triển khai các
nhiệm vụ sau:
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của công tác phát triển đội ngũ CBQL
trƣờng tiểu học.
5.2. Khảo sát, thực trạng phát triển đội ngũ CBQL trƣờng Tiểu học
trên địa bàn huyện Sukhuma tỉnh Champasắc nƣớc CHDCND Lào.
5.3. Đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ CBQL trƣờng Tiểu học
trên địa bàn huyện Sukhuma tỉnh Champasắc nƣớc CHDCND Lào.
6. Các phƣơng pháp nghiên cứu
Để giải quyết các nhiệm vụ của đề tài, chúng tôi sử dụng các phƣơng
pháp nghiên cứu nhƣ sau:
6.1. Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các tài liệu, giáo trình, sách tham khảo, nghiên cứu chính
sách của Đảng và Nhà nƣớc về việc phát triển giáo dục và đào tạo từ năm
2001-2020 để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài.
6.2. Nhóm các phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
* Phương pháp điều tra bằng phiếu trưng cầu ý kiến
Tiến hành điều tra bằng phiếu trƣng cầu ý kiến để khảo sát thực trạng

trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ quản lý các trƣờng tiểu
học của huyện Sukhuma tỉnh Champasắc nƣớc CHDCND Lào. Kết quả điều
tra đƣợc xử lý, phân tích, so sánh để tìm thơng tin cần thiết theo hƣớng nghiên
cứu của đề tài.
* Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động
Tiến hành nghiên cứu các báo cáo, quyết định của Sở giáo dục-thể thao
tỉnh Champasắc, phòng giáo dục huyện Sukhuma và các trƣờng tiểu học có
liên quan đến cơng tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng tiểu học.


4
* Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Tiến hành nghiên cứu, phân tích, tổng hợp các kinh nghiệm về phát triển
đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng tiểu học của Phòng giáo dục và thể thao, cơ sở
giáo dục, để thu thập thêm ý kiến cho việc đề xuất biện pháp phát triển đội
ngũ cán bộ quản lý trƣờng tiểu học ở huyện Sukhuma tỉnh Champasắc nƣớc
CHDCND Lào.
* Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
Phƣơng pháp này sử dụng để xây dựng và hồn chỉnh bộ cơng cụ điều
tra thu thập thông tin làm sáng tỏ cơ sở thực tiễn của đề tài về tính cấp thiết và
tính khả thi của biện pháp đã đề xuất.
* Phương pháp phỏng vấn
Tiến hành trao đổi với cán bộ quản lý của Sở giáo dục, Phòng giáo dục,
cán bộ quản lý các trƣờng tiểu học ở huyện Sukhuma nhằm thu thập những
thông tin cần thiết bổ sung cho phƣơng pháp điều tra.
6.3. Nhóm phƣơng pháp thống kê toán học
Xử lý các số liệu và kết quả nghiên cứu
7. Phạm vi nghiên cứu đề tài
- Luân văn đề xuất các biện pháp cho Phòng giáo dục và thể thao.
- Cán bộ quản lý trƣờng tiểu học trong luận văn này nghiên cứu giới hạn

đối tƣợng là hiệu trƣởng, các phó hiệu trƣởng trƣờng tiểu học ở huyện
Sukhuma tỉnh Champasắc nƣớc CHDCND Lào.
8. Cấu trúc luận văn
Luận văn gồm có 3 phần chính :
Phần Mở đầu
Phần Nội dung đề tài: gồm có 3 chƣơng
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ CBQL trƣờng
Tiểu học


5
Chƣơng 2: Thực trạng phát triển đội ngũ CBQL trƣờng Tiểu học ở huyện
Sukhuma tỉnh Champasắc nƣớc CHDCND Lào
Chƣơng 3: Biện pháp phát triển đội ngũ CBQL trƣờng Tiểu học ở huyện
Sukhuma trong giai đoạn hiện nay
Phần kết luận và khuyến nghị
Mục lục và tài liệu tham khảo
9. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Vấn đề này đƣợc nghiên cứu trong các tài liệu:
- Về phạm trù nhà trƣờng và nhiệm vụ phát triển nhà trƣờng trong bối
cảnh hiện nay, tác giả Đặng Quốc Bảo 1996 do nhà xuất bản giáo dục Hà Nội.
- Một số vấn đề về giáo dục và khoa học, tác giả Phạm Minh Hạc 1984
do nhà xuất bản giáo dục Hà Nội.
- Cơ sở của khoa học quản lý, tác giả Nguyễn Minh Đạo 1997 do nhà
xuất bản chính trị quốc gia Hà Nội.
- Tổ chức khoa học lao động của ngƣời hiệu trƣởng, tác giả Hoàng Tâm
Sơn 1989 do trƣờng quản lý Trung ƣơng Thành Phổ Hồ Chí Minh.
- Trƣờng CBQL giáo dục và đào tạo Hà Nội.
- Luật giáo dục Lào 2007, nhà xuất bản ViênChăn.
- Chiến lƣợc xây dựng đội ngũ nhà giáo và kế hoạch thực hiện 20062015 do NXB Bộ Giáo dục và Thể thao ViênChăn.

- Chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội 2007 – 2008 tại huyện Sukhuma
tỉnh Champasắc nƣớc CHDCND Lào.
Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều coi hoạt động bồi dƣỡng giáo viên
là vấn đề phát triển cơ bản trong phát triển giáo dục. Việc tạo mọi điều kiện
thuận lợi để mọi ngƣời có cơ hội học tập suốt đời, học tập thƣờng xuyên để
kịp thời bổ sung kiến thức và đổi mới phƣơng pháp hoạt động phù hợp với sự
phát triển KT-XH là phƣơng châm hành động của các cấp quản lý giáo dục.


6
CHƢƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG TIỂU HỌC
1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
1.1.1. Tình hình trên thế giới
Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều coi hoạt động bồi dƣỡng giáo viên
là vấn đề phát triển cơ bản trong phát triển giáo dục. Việc tạo mọi điều kiện
thuận lợi để mọi ngƣời có cơ hội học tập suốt đời, học tập thƣờng xuyên để
kịp thời bổ sung kiến thức và đổi mới phƣơng pháp hoạt động phù hợp với sự
phát triển kinh tế - xã hội là phƣơng châm hành động của các cấp quản lý giáo
dục.
Tại Việt Nam, xác định rõ tầm nhìn giáo dục với kỳ vọng: xây dựng một
nền giáo dục hiện đại mang bản sắc dân tộc; xây dựng xã hội học tập và đào
tạo những ngƣời Việt Nam có năng lực tƣ duy độc lập và sáng tạo, có khả
năng thích ứng, hợp tác và năng lực giải quyết vấn đề, có kiến thức và kỹ
năng nghề nghiệp, có thể lực tốt, có bản lĩnh, trung thực, ý thức làm chủ và
tinh thần trách nhiệm công dân. Mục tiêu đầu tiên đƣợc đề cập đến là quy mô
giáo dục đƣợc phát triển hợp lý. Mục tiêu thứ hai là hƣớng đến chất lƣợng và
hiệu quả giáo dục có thể tiếp cận với chất lƣợng giáo dục của khu vực và quốc

tế. Mục tiêu thứ ba đề cập đến việc huy động, phân bố và sử dụng nguồn nhân
lực cho giáo dục.
Tại Pakistan, có chƣơng trình bồi dƣỡng về sƣ phạm do nhà nƣớc quy
định trong thời gian 3 tháng, gồm các nội dung nhƣ giáo dục nghiệp vụ dạy
học, cơ sở tâm lý giáo dục, phƣơng pháp nghiên cứu, đánh giá và nhận xét
học sinh…đối với đội ngũ giáo viên mới vào nghề chƣa quá 3 năm.
Ở Philippines, công tác bồi dƣỡng cho giáo viên không tổ chức trong


7
năm học mà tổ chức bồi dƣỡng các khoá học trong thời gian học sinh nghỉ hè.
Hè thứ nhất bao gồm các nội dung môn học, nguyên tắc dạy học, tâm lý học
và đánh giá trong giáo dục; Hè thứ hai gồm các môn về quan hệ con ngƣời,
triết học giáo dục, nội dung và phƣơng pháp giáo dục; Hè thứ ba gồm nghiên
cứu giáo dục, viết tài liệu trong giáo dục và hè thứ tƣ gồm kiến thức nâng cao,
kĩ năng nhận xét, vấn đề lập kế hoạch giảng dạy, viết tài liệu giảng dạy sách
giáo khoa, sách tham khảo, …
Tại Nhật Bản, việc bồi dƣỡng và đào tạo lại cho giáo viên và cán bộ
quản lý giáo dục là nhiệm vụ bắt buộc đối với ngƣời lao động sƣ phạm. Tùy
theo thực tế của từng đơn vị cá nhân mà các cấp quản lý giáo dục đề ra các
phƣơng thức bồi dƣỡng khác nhau trong một phạm vi theo yêu cầu nhất định.
Cụ thể là mỗi trƣờng cử từ 3 đến 5 giáo viên đƣợc đào tạo lại một lần theo
chuyên môn mới và tập trung nhiều vào đổi mới phƣơng pháp dạy học.
Tại Thái Lan, từ 1998 việc bồi dƣỡng giáo viên đƣợc tiến hành ở các
trung tâm học tập cộng đồng nhằm thực hiện giáo dục cơ bản, huấn luyện kĩ
năng nghề nghiệp và thông tin tƣ vấn cho mọi ngƣời dân trong xã hội.
Tại Triều Tiên là một trong những nƣớc có chính sách rất thiết thực về
bồi dƣỡng và đào tạo lại đội ngũ giáo viên. Tất cả đội ngũ giáo viên đều phải
tham gia học tập đầy đủ các nội dung chƣơng trình về nâng cao trình độ và
nghiệp vụ chun mơn theo quy định. Nhà nƣớc đã đƣa ra hai chƣơng trình

lớn đƣợc thực thi hiệu quả trong thập kỉ vừa qua; đó là: “Chƣơng trình bồi
dƣỡng giáo viên mới” để bồi dƣỡng giáo viên thực hiện trong 10 năm và
“Chƣơng trình trao đổi” để đƣa giáo viên đi tập huấn tại nƣớc ngồi.
1.1.2. Tình hình trong nƣớc
Trong sự nghiệp cách mạng, Đảng và Nhà nƣớc Cộng hoà Dân chủ Nhân
dân Lào ln quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, trong đó chú trọng về vấn đề
phát triển đội ngũ cán bộ quản lý. Điều đó đƣợc thực hiện theo chủ trƣơng,


8
chính sách, hệ thống văn bản pháp luật. Bộ Giáo dục và Thể thao cũng đã xây
dựng hệ thống văn bản làm cơ sở cho việc phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
giáo dục nói chung và cán bộ quản lý trƣờng tiểu học nói riêng.
Hội nghị trung ƣơng đảng khoá IX cũng đã khẳng định thêm “Muốn phát
triển kinh tế đất nƣớc kịp các nƣớc đã phát triển trên thế giới thì phải thực
hiện hai mặt cùng lúc: Một là về mặt chính trị nhằm giúp cho con ngƣời có lối
sống, đạo đức tốt; mặt thứ hai là phát triển toàn diện con ngƣời” [23 Tr 95 ].
Các cấp quản lý giáo dục và các nhà khoa học đã có nhiều cơng trình
nghiên cứu có giá trị và công tác quản lý giáo dục, quản lý trƣờng học, việc
phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng tiểu học. Không chỉ Đảng và Nhà
nƣớc CHDCND Lào mà là các nƣớc trong khu vực ASEAN nói chung, nói
riêng cũng nhƣ nƣớc Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (CHXHCN Việt
Nam) càng coi trọng sự nghiệp giáo dục nhƣ các tác giả: Đặng Quốc Bảo
(1996) với cuốn sách về phạm trù Nhà trƣờng và nhiệm vụ phát triển nhà
trƣờng trong bối cảnh hiện nay; Trần Kiểm (2004) với tác phẩm khoa học
giáo dục - Một số vấn đề về lý luận và thực tiễn NXBGD, Hà nội; Phạm Minh
Hạc (1986) với cuốn Một số vấn đề về giáo dục và khoa học v.v…
Ngồi ra, có thể đề cập đến một số luận văn thạc sĩ nghiên cứu khoa học
ngoài nƣớc (Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt nam) về đề tài phát triển đội
ngũ cán bộ quản lý trong nhà trƣờng phổ thông, các tác giả đã bƣớc đầu tổ

chức nghiên cứu thực trạng của từng địa phƣơng và hệ thống đƣợc một số vấn
đề về quản lý cũng nhƣ đề xuất một số biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ
quản lý trƣờng tiểu học nhƣ :
“Các giải pháp quản lý của phòng giáo dục nhằm nâng cao chất lƣợng
đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng tiểu học ở huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang, của
Nguyễn Văn Toán, (năm 2006). Tác giả dựa trên thực tế thực trạng chất lƣợng
đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng tiểu học ở huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang, từ


9
đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ quản lý
trƣờng tiểu học ở huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang”.
“Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng tiểu học ở huyện Ba
Tơ tỉnh Quảng Ngãi đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay”, của Nguyễn
Trung Triết, (năm 2006). Trên cơ sở nghiên cứu lý luận chung và thực trạng
phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trƣờng Tiểu học ở huyện Ba Tơ tỉnh
Quảng Ngãi, tác giả đề xuất biện pháp để phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
trƣờng tiểu học ở huyện Ba Tơ tỉnh Quảng Ngãi nhằm đáp ứng yêu cầu đổi
mới hiện nay”.
Đối với địa bàn huyện Sukhuma, tỉnh Champasắc nƣớc Cộng hoà Dân
chủ Nhân dân Lào, từ trƣớc đến nay chƣa có cơng trình nào đi sâu nghiên cứu
đến việc xây dựng biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng tiểu
học. Chúng tôi nhận thấy phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng tiểu học là
nhiệm vụ rất quan trọng của ngành giáo dục và của phòng giáo dục ở huyện
Sukhuma, tỉnh Champasắc nƣớc Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào. Để thực
hiện theo chiến lƣợc phát triển giáo dục Lào 20 năm (2001-2020) và Hội nghị
Trung ƣơng Đảng khố IX, chúng tơi chọn “Biện pháp phát triển đội ngũ
cán bộ quản lý trường tiểu học ở huyện Sukhuma, tỉnh Champasắc nước
Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào” làm đề tài nghiên cứu.
1.2. CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI

1.2.1. Quản lý
Theo Từ điển tiếng Việt thuật ngữ "Quản lý" đƣợc định nghĩa là: "Tổ
chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan".
Quản lý là hoạt động có mục đích, đƣợc tiến hành bởi một chủ thể quản
lý nhằm tác động lên khách thể quản lý để thực hiện các mục tiêu xác định
của công tác quản lý. Trong mỗi chu trình quản lý, chủ thể quản lý tiến hành
những hoạt động theo chức năng quản lý nhƣ xác định mục tiêu, hoạch định


10
các chủ trƣơng, chính sách, kế hoạch, tổ chức chỉ đạo thực hiện, phối hợp,
kiểm tra, huy động và sử dụng các nguồn lực cơ bản nhƣ tài lực, vật lực, nhân
lực... để thực hiện các mục tiêu, mục đích mong muốn trong bối cảnh và thời
gian nhất định.
Trong cuốn sách "Lý luận quản lý nhà nƣớc" của tác giả Mai Hữu Khuê,
xuất bản năm 2003 có định nghĩa về quản lý nhƣ sau: "Quản lý là một phạm
trù có liên quan mật thiết với hiệp tác và phân công lao động, nó là một thuộc
tính tự nhiên của mọi lao động hiệp tác. Từ khi xuất hiện những hoạt động
quần thể của lồi ngƣời thì đã xuất hiện sự quản lý. Sự quản lý đã có trong cả
xã hội nguyên thuỷ, ở đó con ngƣời phải tập hợp với nhau để đấu tranh với
thế giới tự nhiên, muốn sinh tồn con ngƣời phải tổ chức sản xuất, tổ chức
phân phối".
F.W.Taylor cho rằng: "Quản lý là biết chính xác điều muốn ngƣời khác
làm và sau đó thấy rằng họ đã hồn thành cơng việc một cách tốt nhất và rẻ
nhất".
H.Koontz thì khẳng định: "Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm
bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt đƣợc các mục đích
của nhóm". Mục tiêu của quản lý là hình thành một mơi trƣờng mà trong đó
con ngƣời có thể đạt đƣợc các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật
chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất. Quản lý là một trong những loại hình lao

động quan trọng nhất trong các hoạt động của con ngƣời. Quản lý đúng tức là
con ngƣời đã nhận thức đƣợc quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt đƣợc
thành công theo ý muốn.
Theo quan điểm chính trị xã hội: "Quản lý là sự tác động liên tục, có tổ
chức, có định hƣớng của chủ thể (ngƣời quản lý, ngƣời tổ chức quản lý) lên
khách thể (đối tƣợng quản lý) về các mặt chính trị, văn hố, xã hội, kinh
tế...bằng một hệ thống luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phƣơng


11
pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trƣờng và điều kiện cho sự phát
triển của đối tƣợng".
Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của ngƣời
quản lý đến tập thể ngƣời bị quản lý nhằm đạt đƣợc mục tiêu của tổ chức đặt
ra. Vì vậy, nhiệm vụ của quản lý là biến đổi mối quan hệ trên thành những
yếu tố tích cực, hạn chế xung đột và tạo nên mơi trƣờng thuận lợi để hƣớng
tới mục tiêu. Đó là "bí quyết" làm việc của ngƣời quản lý đƣợc khám phá trên
sự đúc rút kinh nghiệm thực tế. Những kinh nghiệm thực tế đƣợc khái quát
hoá thành những nguyên tắc, phƣơng pháp, kỹ năng quản lý cần thiết, đó
chính là khoa học - khoa học quản lý. Do đó, ta có thể nói rằng: Quản lý vừa
là khoa học vừa là nghệ thuật.
+ Quản lý gồm hai thành phần: Chủ thể quản lý và khách thể quản lý:
- Chủ thể quản lý là ngƣời hoặc tổ chức do con ngƣời cụ thể lập nên.
- Khách thể quản lý có thể là ngƣời, tổ chức, vừa có thể là vật cụ thể
nhƣ: Mơi trƣờng, thiên nhiên, đồn xe..., vừa có thể là sự việc nhƣ: luật lệ,
quy chế, quy định...Cũng có khi khách thể, tổ chức đƣợc con ngƣời đại diện
trở thành chủ thể quản lý cấp dƣới thấp hơn.
Giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý có mối quan hệ tác động qua
lại, tƣơng hỗ nhau. Theo Nguyễn Minh Đạo "Chủ thể làm nảy sinh các tác
động quản lý, cịn khách thể thì sản sinh các giá trị vật chất và tinh thần có giá

trị sử dụng, trực tiếp đáp ứng nhu cầu của con ngƣời, thoả mãn mục đích của
chủ thể quản lý" [5, Tr 7].
Trong quản lý, chủ thể quản lý phải có tác động phù hợp và sắp xếp hợp
lý các tác động nhằm đạt mục tiêu. Do đó quản lý phải có sự kết hợp chặt chẽ
giữa tri thức và lao động. Muốn phát huy tiềm năng của đối tƣợng quản lý
(đặc biệt là con ngƣời) thì phải có cơ chế đúng.
Nguyễn Minh Đạo cho rằng "Chức năng quản lý là loại hình đặc biệt của


12
hoạt động điều hành, là sản phẩm của tiến trình phân cơng lao động và chun
mơn hố việc quản lý" [5, Tr 64].
Chức năng quản lý là những nội dung và phƣơng thức hoạt động cơ bản
mà nhờ đó chủ thể quản lý tác động đến đối tƣợng quản lý trong quá trình
quản lý nhằm thực hiện mục tiêu quản lý. Tổng hợp tất cả các chức năng quản
lý tạo nên nội dung của quá trình quản lý. Chức năng quản lý đƣợc quy định
một cách khách quan bởi hoạt động của khách thể quản lý.
Henry Fayol đã đƣa ra 5 chức năng sau đây mà ngƣời ta gọi là 5 yếu tố
của Fayol: Kế hoạch hoá, tổ chức, ra lệnh, phối hợp, kiểm tra và đánh giá.
Trong cuốn "Cơ sở khoa học quản lý" Nhà xuất bản Chính trị quốc gia
xuất bản năm 1997, có nêu các chức năng quản lý gồm: Kế hoạch hoá - tổ
chức - phối hợp - điều chỉnh, kích thích - kiểm tra, hạch toán.
Sau khi nghiên cứu, tổng kết các nhà nghiên cứu cho rằng quản lý có 4
chức năng cơ bản là 4 khâu liên quan mật thiết với nhau, đó là:
Kế hoạch hố: Là làm cho việc thực hiện có kế hoạch trên diện rộng, quy
mô lớn. Căn cứ vào thực trạng và dự định của tổ chức để xác định mục tiêu,
mục đích, xác định những biện pháp trong thời kỳ nhằm đạt mục tiêu dự định.
Tổ chức: Là quá trình hình thành nên những cấu trúc quan hệ giữa các
thành viên, bộ phận nhằm đạt mục tiêu kế hoạch. Nhờ việc tổ chức có hiệu
quả, ngƣời quản lý có thể phối hợp điều phối các nguồn lực, vật lực, nhân lực.

Chỉ đạo: Đó chính là phƣơng thức tác động của chủ thể quản lý. Lãnh
đạo bao hàm việc liên kết, liên hệ với ngƣời khác, động viên họ hoàn thành
nhiệm vụ để đạt đƣợc mục tiêu của tổ chức.
Kiểm tra: Thơng qua một cá nhân, hay một nhóm tổ chức để xem xét
thực tế, theo dõi, giám sát thành quả hoạt động, tiến hành uốn nắn, sửa chữa
những hoạt động sai. Đây chính là q trình tự điều chỉnh của hoạt động quản
lý.


13
Với các chức năng đó, quản lý có vai trị vô cùng quan trọng đối với sự
phát triển xã hội. Nó nâng cao hiệu quả hoạt động, đảm bảo trật tự, kỷ cƣơng
trong bộ máy và nó là nhân tố tất yếu của sự phát triển.
Cơ chế quản lý là phƣơng thức mà nhờ nó hoạt động quản lý đƣợc diễn
ra, quan hệ tƣơng tác giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý đƣợc thực
hiện (vận hành và phát triển). Để thực hiện quá trình quản lý phải có các điều
kiện, phƣơng tiện quản lý. Đó khơng chỉ là máy móc, kỹ thuật mà cịn là nhân
cách của nhà quản lý (phẩm chất, năng lực). Còn hiệu quả quản lý là sản
phẩm kép, nghĩa là trong quá trình quản lý, đối tƣợng quản lý phát triển và
phẩm chất, năng lực của nhà quản lý cũng phát triển.
Hoạt động quản lý có thể đƣợc sơ đồ hố nhƣ sau:
Chủ thể quản lý

Cơ chế quản lý

Mục tiêu quản lý

Đối tƣợng quản lý
Sơ đồ 1.1. Sơ đồ về quản lý
Tóm lại: Quản lý là sự tác động có ý thức để điều khiển, hƣớng dẫn các

quá trình và các hoạt động của con ngƣời nhằm đạt tới mục đích đúng với ý
chí của nhà quản lý và phù hợp với các quy luật khách quan.
1.2.2. Quản lý giáo dục
Nhà nƣớc quản lý mọi mặt hoạt động, trong đó có hoạt động giáo dục.
Vậy, quản lý Nhà nƣớc về giáo dục là tập hợp những tác động hợp quy luật


14
đƣợc thể chế hoá bằng pháp luật của chủ thể quản lý nhằm tác động đến các
phân hệ quản lý để thực hiện mục tiêu giáo dục mà kết quả cuối cùng là chất
lƣợng, hiệu quả đào tạo thế hệ trẻ.
Theo M.I. Kôn đa cốp: "Quản lý giáo dục là tác động có hệ thống, có kế
hoạch, có ý thức và hƣớng đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến
tất cả các mắt xích của hệ thống (từ Bộ đến Trƣờng) nhằm mục đích đảm bảo
việc hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụng
những quy luật của quá trình giáo dục, của sự phát triển thể lực và tâm lý của
trẻ em" [4, Tr 10].
Theo tác giả Phạm Minh Hạc: "Quản lý nhà trƣờng, quản lý giáo dục nói
chung là thực hiện đƣờng lối giáo dục của đảng trong phạm vi trách nhiệm
của mình, tức là đƣa nhà trƣờng vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới
mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục và thế hệ trẻ và
đối với từng học sinh" [7, Tr 34].
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: "Quản lý giáo dục là hệ thống những
tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm
làm cho hệ vận hành theo đƣờng lối, nguyên lý của Đảng, thực hiện đƣợc các
tính chất của nhà trƣờng xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là
quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đƣa hệ thống giáo dục đến mục tiêu dự
kiến tiến lên trạng thái về chất" [9, Tr 35].
Tác giả Nguyễn Gia Quý khái quát: "Quản lý giáo dục là sự tác động có
ý thức của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đƣa hoạt động giáo

dục tới mục tiêu đã định, trên cơ sỏ nhận thức và vận dụng đúng những quy
luật khách quan của hệ thống giáo dục quốc dân" [10, Tr 12].
Khái niệm về Quản lý giáo dục, cho đến nay có rất nhiều định nghĩa
khác nhau, nhƣng cơ bản đều thống nhất với nhau về nội dung và bản chất.
Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng: "Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là