ĈҤI HӐ&Ĉ¬1
ҸNG
75Ѭ
Ӡ1*Ĉ
ҤI HӐ&6Ѭ3+
ҤM
KHOA SINH ±0Ð,75Ѭ
ӠNG

ĈӚNHÂN TRӐ1*Ĉ
ӬC

NGHIÊN CӬU TҤO CHӂPHҬM SINH HӐC VÀ
ӬNG DӨNG XӰ LÝ RÁC THҦI GIÀU
CELLULOSE

KHÓA LUҰN TӔT NGHIӊP

Ĉj1
̽ng ±1ăP
2016


ĈҤI HӐ&Ĉ¬1
ҸNG
75Ѭ
Ӡ1*Ĉ
ҤI HӐ&6Ѭ3+
ҤM
KHOA SINH ±0Ð,75Ѭ
ӠNG

ĈӚNHÂN TRӐ1*Ĉ
ӬC

NGHIÊN CӬU TҤO CHӂPHҬM SINH HӐC VÀ
ӬNG DӨNG XӰ LÝ RÁC THҦI GIÀU
CELLULOSE

Ngành: Công nghӋsinh hӑ
c
CÁN BӜ+ѬӞNG DҮN
ThS. NGUYӈN THӎ/$13+ѬѪ1*

Ĉj1
̽ng ±1ăP
2016


LӠ,&$0Ĉ2$1
7{L[LQFDPÿRDQÿk\OjF{
ng trình nghiên cͱu cͯ
a riêng tơi.
Các s͙li͏
u, k͇
t qu̫trong lu̵QYăQOjWUXQJWK
͹FYjFK˱DW
ͳQJÿ˱
ͫc ai
cơng b͙trong b̭t kǤcơng trình nào khác.
Tác giҧluұQYăQ


ĈӚNHÂN TRӐ1*Ĉ
ӬC


LͤI C̪0ˮ1
Ĉ͋KRjQWKjQKÿ˱
ͫc khóa lu̵
QQj\WU˱
ͣc tiên ph̫
i k͋ÿ͇
n cơng sͱc cͯa

F{JLiRK˱
ͣng d̳n ThS. Nguy͍
n Th͓/DQ3K˱˯QJ(PF
̫P˯QF{ÿmW
̵
n tình
K˱
ͣng d̳
n và truy͉
Qÿ
̩
t ki͇
n thͱc, kinh nghi͏
m quý báu cho em trong quá trình
th͹c hi͏
n khóa lu̵n.
Em xin chân thành c̫

P˯Qÿ
͇
n các th̯
y cơ khoa Sinh ±0{LWU˱
ͥng ±Ĉ̩i
h͕
F6˱3K
̩m ±Ĉ̩
i h͕FĈj1
̽
QJÿmW
̵n tình gi̫
ng d̩y, truy͉
Qÿ
̩
t nhͷng ki͇
n
thͱc cho em trong quá trình h͕c t̵
p t̩LWU˱
ͥng.

Cu͙i cùng, em xin g͵i lͥi c̫P˯Qÿ
͇
QJLDÿuQKE
̩
QEqÿmOX{Q
ͩ,
ÿ͡
ng viên em trong su͙
t thͥi gian làm khóa lu̵

n.
Xin chân thành c̫P˯Q
Sinh viên
Ĉ͟Nhân Tr͕QJĈ
ͱc


MӨC LӨC
MӢĈҪU .......................................................................................................... 1
1. TÍNH CҨP THIӂT CӪ$Ĉ
ӄTÀI ............................................................. 1
2. MӨC TIÊU CӪ$Ĉ
ӄTÀI: ......................................................................... 2
é1*+Ƭ$&
Ӫ$Ĉ
ӄTÀI:............................................................................ 2
éQJKƭDNKRDK
ӑc: ................................................................................. 2
éQJKƭDWK
ӵc tiӉ
n: .................................................................................. 2
&+ѬѪ1*,7
ӘNG QUAN TÀI LIӊU ........................................................ 3
1.1. TӘNG QUAN VӄVSV............................................................................ 3
1.1.1. Tәng quan vӅvi khuҭn Bacillus........................................................ 3
1.1.2. Tәng quan vӅvi nҩm Trichoderma ................................................... 4
1.1.3. Tәng quan vӅxҥkhuҭn Streptomyces. ............................................. 5
1.2. TӘNG QUAN VӄCHҨT THҦI RҲ19¬3+ѬѪ1*3+È3;
Ӱ LÝ
CHҨT THҦI RҲN .......................................................................................... 7

1.2.1. Tәng quan vӅchҩt thҧi rҳn ............................................................... 7
3KѭѫQJSKiS[
ӱlý chҩt thҧ
i rҳn ...................................................... 8
1.3. TӘNG QUAN VӄCHӂPHҬM SINH HӐC....................................... 11
1.3.1. Khái niӋ
m chӃphҭm sinh hӑ
c ......................................................... 11
&ѫV
ӣkhoa hӑ
c cӫa viӋ
c sӱdөng vi khuҭn trong sҧn xuҩt chӃ
phҭm sinh hӑc ............................................................................................. 11
1.3.3. Tình hình nghiên cӭu, ӭng dөng chӃphҭm sinh hӑc trong xӱlý
rác thҧi và mӝt sӕchӃphҭm sinh hӑFÿ
һFWUѭQJ
.................................... 12
1.3.3.1. Tình hình nghiên cͱu, ͱng dͭng ch͇pẖ
m sinh h͕c trong x͵lý
rác th̫i trên th͇giͣi................................................................................. 12
1.3.3.2. Tình hình nghiên cͱu, ͱng dͭng ch͇pẖ
m sinh h͕c trong x͵lý
rác th̫i t̩
i Vi͏
t Nam ................................................................................ 13


1.3.3.3. M͡t s͙ch͇pẖ
m sinh h͕c trong x͵lý rác th̫i ......................... 14


&+ѬѪ1*Ĉ
Ӕ,7Ѭ
ӦNG, NӜI DUNG VÀ 3+ѬѪ1*3+È31*+,Ç
CӬU ................................................................................................................ 16
Ĉ
Ӕ,7Ѭ
ӦNG NGHIÊN CӬU:.............................................................. 16
Ĉ
ӕLWѭ
ӧng: ...................................................................................... 16
Ĉ
ӏ
DÿL
Ӈ
m và thӡi gian nghiên cӭu: ................................................. 16
2.1.3. Nguyên liӋ
u, hóa chҩt và thiӃ
t bӏ
: ................................................... 16
2.2. NӜI DUNG NGHIÊN CӬU: ................................................................. 17
3+ѬѪ1*3+È31*+,Ç1&
ӬU: ....................................................... 17
3KѭѫQJSKiSSKkQO
ұp và giӳgiӕng VSV ..................................... 17
2.3.2. PhѭѫQJSKiS[iFÿ
ӏ
nh khҧQăQJVLQKKR
ҥt tính cellulose cӫa VSV
...................................................................................................................... 18
3KѭѫQJSKiSÿ

ӏ
QKOѭ
ӧng VSV: ...................................................... 19
3KѭѫQJSKiSV
ҧn xuҩt chӃphҭm vi sinh: ...................................... 20
&+ѬѪ1*.
ӂT QUҦVÀ BIӊN LUҰN ................................................. 22
3.1. KӂT QUҦPHÂN LҰP CÁC CHӪNG VSV ....................................... 22
3.1.1. Vi khuҭn Bacillus ............................................................................. 22
3.1.2. Xҥkhuҭn Streptomyces .................................................................... 25
3.1.3. Nҩm mӕc Trichoderma..................................................................... 26
3.2. KӂT QUҦ;È&Ĉ
ӎ
NH HӐAT TÍNH PHÂN GIҦI CELLULOSE .. 28
3.2.1. Hoҥt tính phân giҧi cellulose cӫa các chӫng vi khuҭn Bacillus ... 28
3.2.2. Hoҥt tính phân giҧi cellulose cӫa các chӫng xҥkhuҭn
Streptomyces ................................................................................................ 30
3.2.3. Hoҥt tính phân giҧi cellulose cӫa các chӫng nҩm mӕc
Trichoderma ................................................................................................ 32
3.3. KӂT QUҦNGHIÊN CӬU SҦN XUҨT CHӂPHҬM SINH HӐC ... 33
3.4. KӂT QUҦXӰ LÝ RÁC THҦI HӲ8&Ѫ7
ҤI CÁC CHӦĈҪU MӔI
BҴNG CHӂPHҬM ...................................................................................... 37


;iFÿ
ӏ
nh mұWÿ
ӝ969ÿѭDYjR[
ӱlý rác thҧi hӳXFѫ

................... 37

3.4.2. KӃ
t quҧxӱlý rác thҧi hӳXFѫE
ҵng chӃphҭm thơnJTXDSKѭѫQ
pháp ӫhiӃ
u khí ........................................................................................... 37
+jPO˱
ͫng cellulose ................................................................... 38
+jPO˱
ͫQJ1LW˯W
͝ng .................................................................. 40
&+ѬѪ1*.
ӂT LUҰN VÀ KIӂN NGHӎ.............................................. 44
4.1.KӂT LUҰN .............................................................................................. 44
4.2. KIӂN NGHӎ
............................................................................................ 44
TÀI LIӊU THAM KHҦO ............................................................................ 46


DANH MӨC CHӲVIӂT TҲT
CFU (Colony Forming Unit)

ÿѫQY
ӏhình thành khuҭ
n lҥ
c

TP


: Thành phӕ

VSV

: Vi sinh vұ
t

NST

: NhiӉ
m sҳ
c thӇ

CPSH

: ChӃphҭ
m sinh hӑc


DANH MӨC BҦNG BIӆU

TT

Bҧ
ng 3.1

Bҧ
ng 3.2

Bҧ

ng 3.3

Bҧ
ng 3.4

Bҧ
ng 3.5

Bҧ
ng 3.6

Bҧ
ng 3.7

Bҧ
ng 3.8

Tên Bҧng
Hình thái khuҭ
n lҥ
c cӫa các chӫng vi khuҭ
Qÿѭ
ӧc phân
lұ
p tӯmү
Xÿ
ҩ
t
Hình thái khuҭ
n lҥ

c cӫa các chӫng xҥkhuҭ
Qÿѭ
ӧc
phân lұ
p tӯmү
Xÿ
ҩ
t
Hình thái khuҭ
n lҥ
c cӫa các chӫng nҩ
m mӕFÿѭ
ӧc
phân lұ
p tӯmү
Xÿ
ҩ
t
Vịng phân giҧ
i cӫ
a các chӫng Bacillus có hoҥ
t tính
cellulase
Vịng phân giҧ
i cӫ
a các chӫng Streptomyces có hoҥ
t
tính cellulase
Vịng phân giҧ
i cӫ

a các chӫng Trichoderma có hoҥ
t
tính cellulase
So sánh sӕOѭ
ӧng bào tӱWKXÿѭ
ӧc trong 5 công thӭc
lên men xӕp tҥ
o chӃphҭ
m
SӵWKD\ÿ
ә
i cӫDKjPOѭ
ӧng cellulose tәng qua 21 ngày
xӱlý

Bҧ
ng 3.9 SӵWKD\ÿ
ә
i cӫDKjPOѭ
ӧng QLWѫ
qua 21 ngày xӱlý

Trang

23

26

30


32

33

35

37

42
44


DANH MӨC HÌNH ҦNH

Tên hình ҧnh

TT

Trang

Hình 1.1. Hình ҧ
nh nhuӝm Gram cӫa mӝt sӕchӫ
ng Bacillus

4

Hình 2.1 Quy trình sҧ
n xuҩ
t chӃphҭ
m sinh hӑ

c

24

Hình 3.1 Hình thái cӫa 24 chӫ
ng vi khuҭ
n Bacillus phân lұ
Sÿѭ
ӧc
28
Hình 3.2

Hình 3.3

Hình 3.4

Hình 3.5

Hình 3.6

Hình 3.7

Hình thái 9 chӫ
ng xҥkhuҭ
n Streptomyces phân lұ
p
ÿѭ
ӧc
Hình thái 4 chӫ
ng nҩ

m mӕc Trichoderma phân lұ
p
ÿѭ
ӧc
Vòng phân giҧ
i cellulose cӫa các chӫ
ng vi khuҭ
n
Bacillus có hoҥ
t tính
Vịng phân giҧ
i cellulose cӫa các chӫ
ng Streptomyces
có hoҥ
t tính
Vịng phân giҧ
i cellulose cӫa các chӫ
ng Trichoderma
có hoҥ
t tính

29

31

33

34

36


ChӃphҭ
m sҧ
n xuҩ
t bҵ
QJSKѭѫQJSKiSOrQPHQ
ӕ
p theo
39
cơng thӭc 2

Hình 3.8 Rác thҧ
i hӳXFѫW
ӯcác chӧÿҫ
u mӕLÿmÿѭ
ӧFEăPQK
ӓ
41
Hình 3.9

BiӇ
Xÿ
ӗsӵWKD\ÿ
ә
LKjPOѭ
ӧng cellulose tә
ng trong 21
ngày

BiӇ

Xÿ
ӗ BiӇ
Xÿ
ӗsӵWKD\ÿ
ә
LKjPOѭ
ӧng QLWѫ
trong 21 ngày
3.10

42

44

BiӇ
uÿ
ӗ Rác thҧ
i hӳXFѫVDXQJj\ÿѭ
ӧc xӱlý
46
3.11


1

MӢĈҪU
1. TÍNH CҨP THIӂT CӪ$Ĉ
ӄTÀI
Trong bӕ
i cҧ

nh hiӋ
QQD\ÿ{WK
ӏhóa là q trình tҩ
t yӃ
XÿDQJGL
Ӊ
n ra mҥ
nh

mӁtrên tồn thӃgiӟLÿ
һ
c biӋ
t là ӣFiFQѭ
ӟFÿDQJSKiWWUL
Ӈ
QWURQJÿy
Ӌ
t
Nam. Q trình này góp phҫ
Qÿ
ҭ
y mҥ
nh kinh tӃ- xã hӝ
i cӫa khu vӵc, nâng cao
chҩ
WOѭ
ӧQJÿ
ӡi sӕ
ng nhân dân [8]. Bên cҥ
QKÿyV

ӵphát triӇ
n nhanh chóng cӫa
kinh tӃcùng vӟi viӋ
FWăQJQKDQKY
Ӆdân sӕFNJQJG
ү
Qÿ
Ӄ
n nhӳng hӋquҧnghiêm
trӑ
QJQKѭWKL
Ӄ
u chӛӣ, thiӃ
XOѭѫQJW
hӵc, an ninh, viӋ
FOjP«ÿ
һ
c biӋ
t vҩ
Qÿ
Ӆ

P{LWUѭ
ӡng - WURQJÿyUiFWK
ҧ
i luôn là vҩ
Qÿ
Ӆbӭc xúc ӣmӑLÿ{WK
ӏ
, hiӋ

QÿDQJ
ÿzLK
ӓ
i nhiӅ
u sӵquan tâm.
Mӛ
i ngày, tҥ
i các chӧtrung tâm có rҩ
t nhiӅ
u các loҥ
i xe vұ
n tҧ
i to nhӓ, vұ
n
chuyӇ
n rau, cӫ, quҧtӯcác tӍ
nh, huyӋ
n ӣFiFQѫLÿ
әvӅÿӇbán buôn các hàng
KyDÿLFiFQѫLWUrQÿ
ӏ
a bàn tӍ
nh, huyӋ
n khác. Sau mӛi chuyӃ
n hàng, sӵbӯa bӝn
cӫa rác thҧ
i rau, cӫ, quҧvà các phөtrӧÿyQJJyLKjQJKyDY
ӭt la liӋ
Wÿ
ҫ

y chӧ,
WUrQPѭѫQJPiQJF
ӕ
ng [14@7URQJÿyWKjQKSK
ҫ
n chiӃ
m tӹlӋlӟn nhҩ
t là các
chҩ
t thҧ
i hӳu Fѫ
'RÿyYL
Ӌ
c sӱdө
ng chӃphҭ
PYLVLQKÿ
Ӈphân hӫy các loҥ
i

rác này thành phân hӳXFѫSK
өc vөtrӗng trӑ
Wÿѭ
ӧFFKROjSKѭѫQJi
ӕ
LѭXQK
ҩ
t
nhҵ
m giҧ
m thiӇ

u chҩ
t thҧ
LUDP{LWUѭ
ӡng [21]. Xӱlý rác thҧ
i bҵ
ng chӃphҭ
m

sinh hӑ
FFyѭXÿL
Ӈ
m là kinh tӃ
, chi phí vұ
QKjQKNK{QJFDRt
ӝc hҥ
i cho
P{LWUѭ
ӡng và dӉsӱdө
ng.
7UrQÿ
ӏ
a bàn TP Ĉj1
ҹ
ng, rác tҥ
i các chӧÿҫ
u mӕLWKѭ
ӡQJÿѭ
ӧc thu gom
và vұ
n chuyӇ

Qÿ
Ӄ
QEmLUiF.KiQK6ѫQSKѭ
ӡng Hòa Khánh Nam, quұ
n Liên
ChiӇ
X
7Uѭ
ӟFÿ
k\UiFWKѭ
ӡQJÿѭ
ӧc xӱlý bҵ
QJSKѭѫQJSKiSÿ
ӕt hoһ
c chơn
lҩ
SĈL
Ӆ
u này khiӃ
QFKRÿ
ҩ
WQѭ
ӟc, khơng khí ӣkhu vӵc xung quanh bӏ
ô nhiӉ
m
nghiêm trӑng, ҧ
QKKѭ
ӣng trӵc tiӃ
Sÿ
Ӄ

n sӭc khӓHQJѭ
ӡi dân sӕ
QJ7Uѭ
ӟc nhӳng
phҧ
n ánh liên tөc cӫDQJѭ
ӡi dân, TP ÿmÿ
ҫ
XWѭ[
ây dӵng mӝt hӋthӕ
ng xӱlý
triӋ
Wÿ
Ӈchҩ
t thҧ
i rҳ
n không chôn lҩ
p. Tuy vұ
y, tình trҥ
ng ơ nhiӉ
m vү
n cịn tiӃ
p


2

diӉ
QÿzLK
ӓ

i sӵquan tâm giҧ
i quyӃ
WKѫQQ
ӳa cӫa các nhà quҧ
QOêFNJQJQK
ҫ
u
WѭQJKLrQF
ӭu thêm cӫa các nhà khoa hӑ
FWUѭ
ӟc tình trҥ
ng quá tҧ
i cӫa chҩ
t thҧ
i
rҳ
Qÿ
һ
c biӋ
t là rác thҧ
i hӳXFѫ
Xuҩ
t phát tӯhiӋ
n trҥ
ng này, vӟi mong muӕn góp phҫ
n giҧ
i quyӃ
t vҩ
Qÿ
Ӆ

chҩ
t thҧ
i hӳXFѫ
tҥ
Lÿ
ӏ
DSKѭѫQJ
bҵ
ng mӝWSKѭѫQJSKiS
có chi phí thҩ
p và thân
thiӋ
QKѫQY
ӟLP{LWUѭ
ӡng, tơi tiӃ
QKjQKÿ
Ӆtài ³1JKLrQF
ӭu tҥ
o chӃphҭm sinh
hӑc và ӭng dөng xӱlý rác thҧi giàu cellulose´
2. MӨC TIÊU CӪ$Ĉ
ӄTÀI:
TuyӇ
n chӑn ÿѭ
ӧc các chӫ
ng vi khuҭ
n Bacillus sp., vi nҩ
m Trichoderma
sp., xҥkhuҭ
n Streptomyces sp. có hoҥ

t tính phân giҧ
i cellulose cao. Tӯÿy
ӭng

dө
ng vào sҧ
n xuҩ
t chӃphҭ
m vi sinh nhҵ
m xӱlý phӃthҧ
i hӳXFѫJLjXFH
các chӧÿҫ
u mӕLWUrQÿ
ӏ
a bàn TP Ĉj1
ҹ
ng.
é1*+Ƭ$&
Ӫ$Ĉ
ӄTÀI:
éQJKƭDNKRDK
ӑc:
KӃ
t quҧÿ
Ӆtài sӁgóp phҫ
n tuyӇ
n chӑ
Qÿѭ
ӧc các chӫ
ng vi khuҭ

n Bacillus,
vi nҩ
m Trichoderma, xҥkhuҭ
n Streptomyces có khҧQăQJSKkQ
giҧ
i cellulose
mҥ
nh, xây dӵQJÿѭ
ӧc quy trình ӭng dө
ng chúng trong sҧ
n xuҩ
t chӃphҭ
m sinh
hӑ
c xӱlý phӃthҧ
i chӧvӟi hiӋ
u quҧxӱOêÿѭ
ӧF[iFÿ
ӏ
nh.
éQJKƭDWK
ӵc tiӉ
n:
Sҧ
n phҭ
m cӫa ÿӅtài có thӇÿѭ
ӧc ӭng dө
ng trong viӋ
c giҧ
i quyӃ

t các phӃ
thҧ
i cӫa các chӧÿҫ
u mӕLWUrQÿ
ӏ
a bàn TP Ĉj1
ҹ
ng nói riêng và cҧQѭ
ӟc nói
chung. TӯÿyFXQJF
ҩ
p phân bón hӳXFѫSK
өc vөnơng nghiӋ
S1KѭY
ұ
\ÿ
Ӆtài
ÿѭ
ӧc tiӃ
n hành hồn tồn phù hӧp vӟL [XKѭ
ӟng giҧ
i quyӃ
t các vҩ
Qÿ
Ӆmơi
WUѭ
ӡng bҵ
ng biӋ
n pháp sinh hӑc.



3

&+ѬѪ1*,
TӘNG QUAN TÀI LIӊU
1.1. TӘNG QUAN VӄVSV
1.1.1. Tәng quan vӅvi khuҭn Bacillus
Vi khuҭ
n Bacillus là nhӳng vi khuҭ
Q*UDPGѭѫQJWKX
ӝc chi Bacillaceae,
nӝ
i bào tӱKuQKRYDQFyNKX\QKKѭ
ӟng phình ra ӣmӝWÿ
ҫ
u. Bacillus ÿѭ
ӧc phân
biӋ
t vӟi các lồi vi khuҭ
n sinh nӝi bào tӱkhác bҵ
ng hình dҥ
ng tӃbào hình que,
VLQKWUѭ
ӣQJGѭ
ӟLÿL
Ӆ
u kiӋ
n hiӃ
u khí hoһ
c kӷkhí khơng bҳ

t buӝc. TӃbào Bacillus

có thӇÿѫQKR
һ
c chuӛ
i và chuyӇ
Qÿ
ӝng bҵ
ng tiêm mao. NhӡkhҧQăQJVLQK
tӱnên vi khuҭ
n Bacillus có thӇtӗn tҥ
i trong thӡi gian rҩ
WGjLGѭ
ӟLFiFÿL
Ӆ
u kiӋ
n
khác nhau và rҩ
t phәbiӃ
n trong tӵnhiên. Chúng có thӇÿѭ
ӧc phân lұ
p tӯrҩ
t

nhiӅ
u nguӗ
QNKiFQKDXQKѭÿ
ҩ
WQѭ
ӟc, trҫ

m tích biӇ
n, thӭFăQV
ӳDQKѭQ
ӫ
yӃ
u là tӯÿҩ
WQѫLÿyQJYDLWUzTXDQWU
ӑng trong chu kǤC và N [1].
Tҩ
t cҧcác loài thuӝ
c chi Bacillus ÿ
Ӆ
u có khҧQăQJG
ӏ
Gѭ
ӥng theo kiӇ
u hoҥ
i
sinh nhӡkhҧQăQJSKkQJL
ҧ
i nhiӅ
u loҥ
i hӧp chҩ
t hӳXFѫÿDG
ҥ
QJQKѭÿѭ
ӡng,
acid amin, acid hӳXFѫ0
ӝt vài lồi có thӇlên men carbonhydrate tҥ
o thành

glycerol và butanediol; mӝt YjLORjLQKѭ
Bacillus megaterium thì khơng cҫ
n
chҩ
t hӳXFѫÿ
ӇVLQKWUѭ
ӣng, mӝt vài lồi khác thì cҫ
n acid amin, vitamin B. Hҫ
u

hӃ
Wÿ
Ӆ
XOjORjLѭDQKL
Ӌ
t trung bình, sӕng ӣnhiӋ
Wÿ
ӝtӕ
LѭXOj
±45o&QKѭQJ
FNJQJFyQKL
Ӆ
XORjLѭDQKL
Ӌ
t vӟi nhiӋ
Wÿ
ӝѭDWKtF
h là 65oC [22, 25].

ĈDV

ӕBacillus VLQKWUѭ
ӣng ӣpH = 7, mӝt sӕphù hӧp vӟi pH = 9 ±QKѭ
Bacillus alcalophillus, hay có loҥ
i phù hӧp vӟi pH = 2 ± QKѭ
Bacillus
acidocaldrius.
Bacillus có khҧQăQJV
ҧ
n sinh nhiӅ
u enzyme ngoҥ
i bào (amylase, protease,
celOXODVH«
GRÿyFK~QJÿѭ
ӧc ӭng dө
ng rҩ
t nhiӅ
u trong cơng nghiӋ
p, trong
bҧ
o vӋP{LWUѭ
ӡQJ«0
ӝ
t sӕloài Bacillus WKѭ
ӡng gһ
p trong tӵnhiên: Bacillus
subtilis, Bacillus megaterium, Bacillus mensentericus, Bacillus pumilus«[19].


4


Hình 1.1. Hình ̫
nh nhu͡m Gram cͯ
a m͡t s͙chͯng Bacillus
1.1.2. Tәng quan vӅvi nҩm Trichoderma
Trichoderma là giӕng nҩ
m khá phәbiӃ
n trong tӵnhiên, là mӝt trong
nhӳng nhóm vi nҩ
m có nhiӅ
u hӋthӕ
ng phân loҥ
i khác nhau do có nhiӅ
Xÿ
һ
c
ÿL
Ӈ
m cҫ
n thiӃ
t cho viӋ
c phân loҥ
i vү
QFKѭDÿѭ
ӧc biӃ
Wÿ
ҫ
\ÿ
ӫ.
HiӋ
n nay, ӣViӋ

t Nam nҩ
m Trichoderma ÿѭ
ӧc phân loҥ
i thuӝc ngành nҩ
m
Mycota, lӟp nҩ
m bҩ
t tồn Deuteromyceles, bӝnҩ
m bơng Moniliales, hӑ
Moniliaceae, chi Trichoderma. HӋthӕ
ng phân loҥ
LQj\ÿѭ
ӧc chҩ
p nhұ
n và sӱ
dө
ng phәbiӃ
n [12].

Trichoderma là chi nҩ
m bҩ
t toàn, sӧi nҩ
PÿDEjRFyYiFK
ӫ
ng lӛ
ÿѫQ
giҧ
n, phân nhánh phӭc tҥ
p. Vách tӃbào bҵ
ng chitin và glucan. Nhân tӃbào

ÿѭ
ӧc bao bӑc bӣi màng nhân, trên màng nhân có nhiӅ
u lӛthӫ
ng, trong nhân có
hҥ
FKQKkQ7Kѭ
ӡng có nhiӅ
u tұ
p trung ӣphân ngӑn cӫa sӧi nҩ
m. Trong các tӃ

bào phía sau ngӑ
QWKѭ
ӡng chӍcó 1 -2 nhân. NhiӉ
m sҳ
c thӇWURQJQKkQW
ӡng
không dӉnhuӝm màu, sӕOѭ
ӧng NST là 6 [25].

Nҩ
m Trichoderma sinh sҧ
n vơ tính bҵ
ng bào tӱÿtQKFRQLGL
Q
ҵ
m trӵc tiӃ
p
trên sӧi nҩ
m, cuӕng conidi nhô lên trên bӅmһ

t hӋsӧi nҩ
m, phân nhánh nhiӅ
u,
các nhánh mӑFÿ
ӕi xӭng nhau. Ӣ cuӕ
i nhánh phát triӇ
n thành mӝt khӕi tròn

mang các bào tӱtrҫ
QNK{QJYiFKQJăQNK{QJPj
Ӄ
t nhau thành chùm
nhӓӣÿ
ҫ
u cành nhӡchҩ
t nhҫ
y. Bào tӱhình cҫ
u, hình elip hoһ
c hình thn có


5
NtFKWKѭ
ӟc khoҧ
ng (3-5µm) x (2-4 µm) trong suӕ
t hoһ
c có màu lөc. Khuҭ
n lҥ
c
nҩ

m có màu trҳ
ng hoһ
c lөc trҳ
QJÿ
Ӄ
n lөc, vàng xanh, lөc xӍ
Qÿ
Ӄ
n lөFÿ
ұ
m [25].
Trichoderma là mӝt loài vi nҩ
m hoҥ
LVLQKWURQJÿ
ҩ
t, phát triӇ
n tӕ
t trên các
loҥ
Lÿ
ҩ
WJLjXGLQKGѭ
ӥng hoһ
FWUrQWjQGѭWK
ӵc vұ
t. Các chӫ
ng cӫa Trichoderma
có tӕFÿ
ӝphát triӇ
n nhanh, chúng có thӇÿ

ҥ
Wÿѭ
ӡng kính khuҭ
n lҥ
c tӯ2 - 9 cm
sau 4 ngày ni cҩ
y ӣ20oC, nhiӋ
Wÿ
ӝtӕLѭXFKRK
ҫ
u hӃ
t các loài nҩ
m thuӝc chi
Trichoderma là 25oC±
30oC. Theo Widden và Scattolin (1998), nҩ
m
Trichoderma harzianum và Trichoderma koningii phát triӇ
n nhanh ӣnhiӋ
Wÿ
ӝ
25oC và lҩ
n át các loài nҩ
m khác [21, 27].

Trichoderma có khҧQăQJV
ӱdө
ng nguӗn hӛ
n hӧSFDFERQYjQL
ӗ
n

FDFERQ Yj
ӧng Trichoderma
QăQJ Oѭ
sӱdө
QJӧcÿѭ
là monosaccharide và
disaccharide, cùng vӟi hӛ
n hӧp polysaccharide, purin, pyrimidin, acid amin,
tanin, aldehide và acid hӳXFѫĈ
һ
c biӋ
t là acid béo, methanol methylamin và
NH3 là nguӗ
Qÿ
ҥ
m bҳ
t buӝc phҧ
LFyWURQJP{LWUѭ
ӡng nuôi cҩ
y Trichoderma.
Nhӳng nguӗQQLWURJHQQjRFNJQJK
ӛtrӧFKRP{LWUѭ
ӡng có nhiӅ
u dinh Gѭ
ӥng
[16].
Sӵphân bӕYjÿL
Ӆ
u kiӋ
QP{LWUѭ

ӡng sӕ
ng cӫa nҩ
m Trichoderma có liên hӋ
mұ
t thiӃ
t vӟi nhau. Nҩ
m Trichoderma phát triӇ
n tӕ
t ӣbҩ
t cӭpH nào nhӓKѫQ
và có thӇsӱdө
ng nhiӅ
u nguӗ
n thӭFăQNKiFQKDXW
ӯcarbonhydrate, amino acid
ÿӃ
n amoniac. Nhìn nҩ
m Trichoderma xuҩ
t hiӋ
n ӣYQJÿ
ҩ
t acid nhiӅ
XKѫQ
ӣ
YQJÿ
ҩ
t trung tính hoһ
c kiӅ
m [6, 23].
Trichoderma vӯa có khҧQăQJÿ

ӕi kháng lҥ
i các lồi nҩ
m gây bӋ
nh ӣthӵc
vұ
t vӯa có khҧQăQJSKkQK
ӫy cellulose nên viӋ
c dùng Trichoderma trong phân

bón là lӵa chӑn tӕ
t vӯa bҧ
o vӋÿѭ
ӧc cây trӗQJWăQJWKrPWKX
ұ
p, giҧ
m chi
SKtÿ
ҫ
XWѭYjE
ҧ
o vӋP{LWUѭ
ӡng [20, 33].
1.1.3. Tәng quan vӅxҥkhuҭn Streptomyces.


6
Xҥkhuҭ
n là nhóm lӟn vi khuҭ
QJUDPGѭѫQJKL
Ӄ

u khí, sӕ
ng hoҥ
i sinh và
có cҩ
u tҥ
o dҥ
ng sӧi phân nhánh. Xҥkhuҭ
n phân bӕrҩ
t rӝ
ng rãi trong P{LWUѭ
ӡng

ÿҩ
t, tham gia vào quá trình chuyӇ
n hố tӵnhiên cӫ
a nhiӅ
u hӧp chҩ
WWURQJÿ
ҩ
t.
Xҥkhuҭ
n cùng nhóm vӟi vi khuҭ
n có nhân nguyên thӫy (prokaryota)
thuӝc giӟi khӣi sinh ( Monera).

Xҥkhuҭ
n có nhiӅ
Xÿ
һ
FÿL

Ӈ
m giӕng vi khuҭ
n và khác nҩ
m mӕFQKѭVDX
- .tFKWKѭ
ӟc cӫa xҥkhuҭ
n nhӓEpWѭѫQJW
ӵNtFKWKѭ
ӟc cӫa vi khuҭ
n.
- Nhân cӫ
a xҥkhuҭ
n là nhân ngun thӫ\FKѭDFyG
ҥ
ng nhân phân hóa
hình thái.
- Thành tӃbào cӫa xҥkhuҭ
n khơng chӭa cellulose hay chitin mà có
glucopeptit.

- Sӵphân chia tӃbào cӫa xҥkhuҭ
n theo kiӇ
u amytoz là tính chҩ
Wÿ
һ
FWUѭQJ
thҩ
y ӣvi khuҭ
n.
- Xҥkhuҭ

n khơng có giӟLWtQKÿ
ӵc cái hoһ
FFKѭDU}JL
ӟi tính [7].
Xҥkhuҭ
n có thӇsinh tәng hӧp nhiӅ
u sҧ
n phҭ
PWUDRÿ
ә
i chҩ
t quan trӑ
ng,

ÿһ
c biӋ
t FyêQJKƭD
là các chҩ
t kháng sinh. Khoҧ
ng 80% thuӕFNKiQJVLQ
biӃ
WFyÿ
Ӄ
n có nguӗ
n gӕ
c tӯxҥkhuҭ
Q7URQJÿyTXDQWU
ӑ
ng nhҩ
t là kháng sinh

thuӝc nhóm tetracyclines, macrolides và aminoglycosides. Xҥkhuҭ
n cịn có

khҧQăQJVLQKUDFiFHQ]
yme, mӝt sӕvitamin thuӝc nhóm B và axit hӳDFѫ+D
nhóm xҥkhuҭ
n quan trӑ
ng là tác nhân gây bӋ
nh ӣQJѭ
ӡi là Mycobacterium
tuberculosis gây bӋ
nh lao và Corynebacterium diphtheriae gây bӋ
nh bҥ
ch hҫ
u.
Mӝ
t sӕxҥkhuҭ
n thuӝc nhóm Mycobacteria và Corynebacteria sӕ
ng cӝng sinh
ӣÿӝ
ng vұ
t.
7Uѭ
ӟFÿk\[
ҥkhuҭ
Qÿѭ
ӧc xӃ
p chung nhóm vӟi nҩ
m do chúng có hình thӭc
phát triӇ

n dҥ
ng sӧi phân nhánh. Ngày nay xҥkhҭ
Qÿѭ
ӧc xӃ
p vào nhóm vi khuҭ
n

thұ
t do chúng có nhiӅ
Xÿ
һ
FÿL
Ӈ
m giӕ
ng vӟi vi khuҭ
n và khác vӟi nҩ
PQKѭVDX
- &yJLDLÿR
ҥ
QÿDEjRYjÿѫQEjR
- .tFKWKѭ
ӟc rҩ
t nhӓ
;


7

- ThӇnhân là nhân nguyên thӫy;
- Vách tӃbào không chӭa celluloze hoһ

c kitin;
- Khơng có giӟi tính;
- Sӕng hoҥ
i sinh hoһ
c ký sinh [17].
Xҥkhuҭ
n phân bӕrӝ
ng rãi trong tӵQKLrQFyWURQJÿ
ҩ
WQѭ
ӟc, rác, bùn,
thұ
m chí có trong cҧnhӳQJFѫFK
ҩ
t mà vi khuҭ
n và nҩ
m mӕc không phát triӇ
n

ÿѭ
ӧc. Xҥkhuҭ
n là mӝt trong nhӳng loҥ
i VSV ÿyQJYDLWUzTXDQ
ӑ
ng trong tӵ

nhiên, tích cӵc tham gia vào các q trình chuyӇ
n hóa nhiӅ
u hӧp chҩ
WWURQJÿ

ҩ
t,

Qѭ
ӟFÿ
һ
c biӋ
t quan trӑng nhҩ
t cӫa xҥkhuҭ
n là khҧQăQJKuQKWKjQK
ҩ
t kháng
sinh, 60- 70% xҥkhuҭ
n phân lұ
p tӯÿҩ
t có khҧQăQJQj\&KRW
ӟi nay trong sӕ
KѫQFK
ҩ
WNKiQJVLQKÿѭ
ӧc mơ tҧkhoҧ
ng 80% có nguӗ
n gӕc tӯxҥkhuҭ
n,
WURQJÿyFyQJX
ӗn gӕc tӯloҥ
i xҥkhuҭ
n hiӃ
PQKѭ
Micromonospora YY«

Các xҥkhuҭ
n hiӃ
m cung cҩ
p nhiӅ
u chҩ
t kháng sinh có giá trӏchiӃ
m tӟi 1/3 các

chҩ
t kháng sinh kháng khuҭ
Q ÿDQJ
ӱdөng trong
V y hӑF QKѭ JHQWDP
WREUDPL[LQYY«
Ngồi khҧQăQJKuQKWKjQKFK
ҩ
t kháng sinh xҥkhuҭ
n cịn có khҧQăQJV
ҧ
n
sinh hàng loҥ
t các chҩ
t hӳXFѫFyJLiWU
ӏQKѭ9
itamin nhóm B, ( vitamin B1,

vitamin %YY«
FiFDFLGK
ӳXFѫODFWLFD[HWLF



QK

DVSDUDJLQLF DODQLQH

L HQ]\PH
PHWLRQLQ
se,
QK
YY
S
amylaseDô>
7].

1.2. TNG QUAN VCHT THI R19ơ3+1*3+ẩ3;
Lí
CHT THI RҲN
1.2.1. Tәng quan vӅchҩt thҧi rҳn
Chҩ
t thҧ
i rҳ
Qÿѭ
ӧc hiӇ
u là nhӳng vұ
t và chҩ
t ӣdҥ
ng rҳ
n do hoҥ
Wÿ
ӝ

ng cӫa
FRQQJѭ
ӡi (sinh hoҥ
t, sҧ
n xuҩ
WWLrXGQJ«
Yjÿ
ӝ
ng vұ
t thҧ
i ra.

Chҩ
t thҧ
i rҳ
Qÿ{WK
ӏ(gӑ
i chung là rác thҧ
Lÿ{WK
ӏ

ÿѭ
ӧFÿ
ӏ
QKQJKƭDO
ұ
t

chҩ
t PjQJѭ

ӡi tҥ
RUDEDQÿ
ҫ
u vӭt bӓÿLWURQJNKXY
ӵFÿ{WK
ӏPjNK{QJÿѭ
ӧFÿzL
hӓ
i bӗLWKѭ
ӡng cho sӵvӭt bӓÿy7KrPYjRÿyFK
ҩ
t thҧ
Lÿѭ
ӧc coi là chҩ
t thҧ
i


8
rҳ
Qÿ{WK
ӏnӃ
XFK~QJÿѭ
ӧc xã hӝ
i nhìn nhұ
QQKѭP
ӝt thӭmà TP phҧ
i có trách
nhiӋ
m thu gom và tiêu hӫy [3, 24].

Các nguӗ
n sinh ra chҩ
t thҧ
i rҳ
n:
- TӯmӛLFѫWK
Ӈ
.
- TӯFiFNKXGkQFѭP
ӝt hӝ, nhiӅ
u hӝ
«