giao an day them ngu van 8

<span class='text_page_counter'>(1)</span>Ngµy d¹y: V¨n xu«i l·ng m¹n tríc c¸ch m¹ng T8 - 1945. V¨n b¶n: T«i ®i häc (Thanh TÞnh) A. Mục tiêu cần đạt Gióp HS: - Cñng cè l¹i kiÕn thøc c¬ b¶n vµ n©ng cao n¨ng lùc c¶m thô c¸i hay cña tác phẩm.Yêu thích phong cách văn chơng của nhà văn đặc biệt là các hình ảnh trữ tình mới mẽ vµ trµn ®Çy c¶m xóc l·ng m¹n. - RÌn luyÖn n¨ng lùc c¶m thô th«ng qua mét sè bµi tËp. B. Néi dung cô thÓ I. Vµi nÐt vÒ t¸c gi¶, t¸c phÈm Thanh TÞnh (1911 - 1988) tªn khai sinh lµ TrÇn V¨n Ninh, quª Thõa Thiªn - HuÕ. Ông đã để lại một sự nghiệp khá phong phú cho nền VHVN. Thơ văn của ông đậm chất trữ tình đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo. TruyÖn ng¾n t«i ®i häc in trong tËp Quª mÑ (1941). B»ng mét ngßi bót giµu chÊt th¬, t¸c giả đã diễn tả những kỉ niệm của buổi tựu trờng đầu tiên trong đời. Đó là tâm trạng bỡ ngỡ và nh÷ng c¶m gi¸c míi mÎ cña nh©n vËt t«i ngµy ®Çu tiªn ®i häc. TruyÖn kÕt cÊu theo theo dßng håi tëng cña nh©n vËt II. §äc - hiÓu v¨n b¶n III. Mét sè bµi tËp Câu 1: Hãy phân tích giá trị biểu đạt của nghệ thuật so sánh trong đoạn van sau: Tôi quên thể nào đợc những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi nh mấy cành hoa tơi mỉm cời giữa bầu trời quang đãng. Gợi ý: Chú ý đây là cách phân tích một phép tu từ so sánh: A nh B ( phân tích B để làm rõ A). - Hình ảnh cành hoa tơi biểu trng cho cái đẹp, cái tinh hoa tinh tuý, cái đáng yêu, đáng nâng nui cña t¹o ho¸ ban cho con ngêi. Dïng h×nh ¶nh cµnh hoa t¬i t¸c gi¶i nh»m diÔn t¶ nh÷ng c¶m giác, những rung động trong buổi đầu tiên thật đẹp đẽ, đáng yêu, đáng nâng niu vô cùng. Vẻ đẹp ấy không chỉ sống mãi trong tiềm thức, kí ức mà luôn tơi mói vẹn nguyên. - PhÐp nh©n ho¸ mØm cêi diÔn t¶ niÒm vui, niÒm h¹nh phóc trµn ngËp r¹o rùc vµ c¶ mét t¬ng lai đẹp đẽ đang chờ phía trớc. Rõ ràng những cảm giác, cảm nhận đầu tiên ấy sống mãi trong lòng ''t«i'' víi bao trµn ngËp hy väng vÒ t¬ng lai. * Nhận xét: Cách diễn tả thật hay, thật đặc sắc và giàu chất thơ. * Đánh giá: Ta cảm nhận đợc tấm lòng mãi mãi biết ơn, yêu quý thầy cô, mái trờng, bè bạn chña nhµ v¨n Thanh TÞnh. * Bµi häc khi ph©n tÝch gi¸ trÞ biÖn ph¸p tu tõ so s¸nh cÇn chó ý: + Phải phân tích kĩ hình ảnh đợc đem ra so sánh(B)( Hình ảnh này biểu trng cho điều gì? Gợi cho ta suy nghÜ liªn tëng tíi ®iÒu g×? Gióp ta hiÓu g× vÒ h×nh ¶nh s¸nh (A). + Phải nhận xét, chỉ ra đợc cái hay của cách nói này(NT). + Phải đánh giá, nhận xét đợc thái độ, tình cảm, tâm hồn của tác giả. * Gợi ý cách viết mở đoạn: nên đi thẳng, trực tiếp vào vấn đề, không viết dài dòng, lan man và xa đề. VD: Trong truyện ngắn ''Tôi đi học'' của Thanh Tịnh có một so sánh thât hay đó là: '' Tôi quên thÕ nµo.... C©u kÕt: TÊm lßng, t×nh yªu cña nhµ v¨n Thanh TÞnh víi m¸i trêng, thÇy c«, b¹n bÌ, víi kØ niệm đầu tiên thiêng liêng sâu nặng đến chừng nào, bao nhiêu năm trôi qua mà vẫn tơi mới, vẹn nguyªn. Câu 2: Hãy phân tích giá trị biểu đạt của nghệ thuật so sánh trong đoạn van sau: ''ý nghÜ Êy tho¸ng qua trong trÝ t«i nhÑ nhµng nh mét lµn m©y lít ngang trªn ngän nói'' Gîi ý: + Yªu cÇu vÒ h×nh thøc ph¶i viÕt thµnh mét ®o¹n v¨n hoµn chØnh + Yêu cầu về nội dung cần làm rõ các vấn đề sau: - Chỉ ra đợc vế so sánh - Hình ảnh làn mây diễn tả sự trong sáng, ngây thơ, dịu dàng đáng yêu của trẻ thơ. Chỉ một ý nghĩ thoáng qua thôi mà sống mãi, đọng mãi và lung linh trong kí ức. Khát vọng mãnh liệt vơn tới một đỉnh cao,.. - Qua đó thể hiện tâm hồn khát khao bay cao, bay xa, vơn tới những chân trời mới. * ViÕt thµnh ®o¹n v¨n: Trong truyện ngắn ''Tôi đi học'' của Thanh Tịnh có một so sánh rất hay đó là: ''ý nghĩ ấy tho¸ng qua trong trÝ t«i nhÑ nhµng nh mét lµn m©y lít ngang trªn ngän nói''. §©y lµ phÐp so sánh hay và rất đẹp. Hình ảnh làn mây diễn tả sự trong sáng, thơ ngây, dịu dàng và đáng yêu cña trÎ th¬. KØ niÖm vÒ ngµy khai trêng ®Çu tiªn søc sèng thËt k× diÖu, thËt m·nh liÖt. ChØ mét ý nghĩ thoáng qua thôi má sống mãi, đọng mãi trong kí ức. Bao nhiêu năm tháng qua rồi vẫn sống dậy lung linh. Ta thấy nh đâu đó ánh lên một khát vọng mãnh liệt vơn tới một đỉnh cao. Cách diễn tả thật hay, thật đặc sắc và thám đẫm chất trữ tình. Qua đó, ta cảm nhận đ ợc một tâm hồn kh¸t khao bay cao, bay xa, v¬n tíi nh÷ng ch©n trêi míi. ¦íc m¬, kh¸t väng Êy cña nhµ v¨n thËt cao đẹp, đáng trân trọng biết những nào. Câu 3 : Hãy phân tích giá trị biểu đạt của nghệ thuật so sánh trong đoạn văn sau: '' Họ nh con chim con đứng bên bờ tổ nhìn quãng trời rông......... ''.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> Gîi ý: + Yªu cÇu vÒ h×nh thøc ph¶i viÕt thµnh mét ®o¹n v¨n hoµn chØnh + Yêu cầu về nội dung cần làm rõ các vấn đề sau: - Chỉ ra đợc vế so sánh - Hình ảnh chim con đợc để dùng để diễn tả tâm trạng của ''tôi'' và các cô cậu lần dầu tiên đến trờng. Mái trờng nh tổ ấm, mỗi cô cậu học trò nh cánh chim non đang ớc mơ đợc khám phá ch©n trêi kiÕn thøc, nhng còng rÊt lo l¾ng tríc ch©n trßi kiÕn thøc mªnh m«ng, bao la bÊt tËn Êy - Qua đó, ta cảm nhận đợc tấm lòng mãi mãi biết ơn, yêu quý mái trờng, thầy cô bèbạn của nhà v¨n. C©u 4: H·y chØ ra vµ ph©n tÝch c¸i hay cña c¸ch kÕt thóc thiªn truyÖn ng¾n T«i ®i häc cña nhµ v¨n Thanh TÞnh ? Gîi ý: + C¸ch kÕt thóc: ''Bµi viÕt tËp : t«i ®i häc'' + C¸ch kÕt thóc rÊt tù nhiªn vµ bÊt ngê. Dßng ch÷ t«i ®i häc võa khÐp l¹i bµi v¨n, võa më ra mét bÇu trêi míi, mét thÕ giíi míi; mét kh«ng gian, thêi gian míi; mét t©m tr¹ng, t×nh cảm mới trong cuộc đời của đứa bé tôi. Đó là thế giới của mái trờng, thầy cô, bè bạn, của kho tri thøc,... + Dòng chữ này còn thể hiện chủ đề truyện ngắn. C©u 5: H·y ph©n tÝch lµm s¸ng tá chÊt th¬ to¸t lªn tõ thiªn truyÖn '' T«i ®i häc''? Gîi ý: ( ChÊt th¬ lµ g×? ë ®©u? ThÓ hiÖn nh thÕ nµo?) + Chất thơ là một nét đẹp tạo nên giá trị t tởng và nghệ thuật của truyện ngắn này, thể hiện ở những vấn đề sau: - Tríc hÕt, chÊt th¬ thÓ hiÖn ë chæ: truyÖn ng¾n kh«ng cã cèt truyÖn mµ chØ lµ dßng ch¶y c¶m xóc, lµ nh÷ng t©m t t×nh c¶m cña mét t©m hån trÎ d¹i trong buæi khai trêng ®Çu tiªn. Nh÷ng c¶m xóc ªm dÞu ngät ngµo, man m¸c buån, th¬ ng©y trong s¸ng lµm lßng ta rung lªn nh÷ng c¶m xóc. - ChÊt th¬ to¸t lªn tõ nh÷ng t×nh tiÕt sù viÖc dµo d¹t c¶m xóc( mÑ ©u yÕm dÉn ®i..., c¸c cËu häc trò..., con đờng tới trờng.... ). - ChÊt th¬ to¸t lªn tõ c¶nh s¾c thiªn nhiªn rÊt th¬ méng vµ nªn th¬ trong trÎo. - Chất thơ còn toả ra từ giọng nói ân cần, cặp mắt hiền từ của ông đốc và khuôn mặt tời cời của thÊy gi¸o. - ChÊt th¬ cßn to¶ ra tõ tÊm lßng yªu th¬ng con hÕt mùc ( 4 lÇn Thanh TÞnh nãi vÒ bµn tay mÑ). H×nh tîng bµn tay mÑ thÓ hiÖn mét c¸ch tinh tÕ vµ biÓu c¶m, t×nh th¬ng con bao la v« bê cña mÑ. - ChÊt th¬ cßn thÓ hiÖn ë c¸c h×nh ¶nh so s¸nh ®Çy thó vÞ, ë giäng v¨n nhÑ nhµng, trong s¸ng gîi c¶m ë ©m ®iÖu tha thiÕt. - Chất thơ còn thể hiện ở chổ tạo đợc sự đồng cảm, đồng điệu của mọi ngời (kỉ niện tuổi thơ cắp s¸ch tíi trêng, h×nh ¶nh mïa thu yªn lÆng quª ViÖt. Câu 6: Hãy chỉ ra 3 hình ảnh so sánh đặc sắc và phân tích hiệu quả nghệ thuật của 3 hình ảnh đó trong truyện ngắn Tôi đi học của Thanh Tịnh ? Gîi ý: + Phải chỉ ra đợc 3 hình ảnh đặc sắc đó + Ba h×nh ¶nh nµy xuÊt hiÖn trong 3 thêi ®iÓm kh¸c nhau: (chØ râ 3 thêi ®iÓm) + HiÖu qu¶ nghÖ thuËt: - Các hình ảnh so sánh trên diễn tả rất rõ nét sự vận động tâm trạng của nhân vật tôi.( làm rõ ý nµy) - Những hình ảnh so sánh này giúp ta hiểu rõ hơn tâm lí của các em nhỏ lần đầu đến trờng. - C¸c h×nh ¶nh thËt t¬i s¸ng, nhÑ nhµng t¨ng thªm mµu s¾c tr÷ t×nh cho t¸c phÈm. * §¸nh gi¸: H¼n ph¶i cã mét ngßi bót tµi hoa, ph¶i cã mét t©m hån nh¹y c¶m Thanh TÞnh míi có thể viết lên những hình sánh so sánh hay đến vậy * ViÕt thµnh ®o¹n: Trong truyện ngắn '' Tôi đi học '' Thanh Tịnh đã sử dụng 3 hình ảnh so sánh rất hay và đầy thú vị. Ba hình ảnh đợc xuất hiện ở ba thời điểm khác nhau. Khi nhớ về ngày đầu tiên đến trờng nhà văn đã so sánh '' những cảm giác trong sáng ấy ... bầu trời quang đãng''. Lúc cùng mẹ trên đờng tíi trêng, Thanh TÞnh l¹i so s¸nh '' ý nghÜ Êy tho¸ng qua..... lít ngang trªn ngän nói'' vµ khi đứng trên sân trờng tác giả lại so sánh '' Họ nh con chim .... ngập ngừng e sợ''. Những hình ảnh này đã diễn tả rất rõ sự vận động tâm trạng của tôi: từ nao nao nhớ về ngày đầu tiên đến trờng đến nhớ những cảm giác, ý nghĩ non nớt thơ ngây và cuối cùng là những tâm trạng rụt rè, e sợ của tôi và các cô cậu học trò khác. Các hình ảnh so sánh này đã giúp ta hiểu rõ hơn tâm lí của nh÷ng em bÐ lÇn ®Çu tiªn tíi trêng. Nh÷ng h×nh ¶nh so s¸nh nµy thËt t¬i s¸ng, nhÑ nhµng lµm t¨ng thªm mµu s¾c tr÷ t×nh cho t¸c phÈm. H¼n ph¶i lµ mét ngßi bót tµi hoa, ph¶i cã mét t©m hån nhạy cảm, Thanh Tịnh mới có thể viết lên những hình ảnh so sánh hay đến vậy. Câu 7: Nhận xét đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn Tôi đi học. Theo em, sức cuốn hút của tác phẩm đợc tạo nên từ đâu? Gîi ý: + §Æc s¾c nghÖ thuËt cña truyÖn ng¾n T«i ®i häc lµ: - Truyện ngắn đựơc bố cục theo dòng hồi tởng, cảm nghĩa của nhân vật ''tôi'', theo trình tự thêi gian cña mét buæi tùu trêng. - Sù kÕt hîp hµi hoµ gi÷a kÓ, miªu t¶ víi bé lé t©m tr¹ng c¶m xóc. - Sử dụng những hình ảnh so sánh mới mẻ, độc đáo giàu cảm xúc trữ tình..

<span class='text_page_counter'>(3)</span> Chính các đặc sắc nghệ thuật trên góp phần quan trọng tạo nên chất trữ tình của tác phẩm. + Sức cuốn hút của tác phẩm đợc tạo nên từ: - Bản thân tình huống truyện (buổi tựu trờng đầu tiên trong đời đã chắ đựng cảm xúc thiết tha, mang bao kØ niÖm míi l¹, '' m¬n man'' cña nh©n vËt ''t«i'). - Tình cảm ấm ấp, triìu mến của những ngời lớn đối với các em nhỏ lần đầu tiên đến trờng. - H×nh ¶nh thiªn nhiªn, ng«i trêng vµ c¸c so s¸nh giµu søc gîi c¶m cña t¸c gi¶. Toµn bé truyÖn ng¾n to¸t lªn chÊt tr÷ t×nh thiÕt tha, ªm dÞu. ------------------------------------------------------. Ngµy d¹y:. Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ ICấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ chính là sự khái quát về nghĩa từ ngữ theo những cấp độ khác nhau ( rộng - hẹp) XÐt mèi quan hÖ nghÜa cña tõ ng÷ chØ khi chóng cïng trêng nghÜa Tính chất rộng hẹp của từ ngữ chỉ là tơng đối mà thôi C¸c tõ ng÷ cã nghÜa hÑp thêng cã tÝnh chÊt gîi h×nh cô thÓ h¬n tõ ng÷ cã nghÜa réng II. LuyÖn tËp 1. Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát và cụ thể của các nhóm từ sau đây Ph¬ng tiÖn vËn t¶i: xe, xe m¸y, xe h¬i, thuyÒn, thuyÒn thóng, thuyÒn buåm a. TÝnh c¸ch: hiÒn, ¸c, hiÒn lµnh, hiÒn hËu, ¸c t©m, ¸c ý 2. T×m c¸c tõ ng÷ cã nghÜa hÑp n»m trong c¸c tõ : hoa, chim, ch¹y, s¹ch 3. T×m tõ ng÷ cã nghÜa kh¸i qu¸t cho c¸c nhãm tõ sau: Gh×, n¾m, «m Léi, ®i, b¬i 4. Gi¶i thÝch sù kh¸c nhau vÒ ph¹m vi nghÜa cña c¸c cÆp tõ sau: Bµn vµ bµn gç §¸nh vµ c¾n Bµi lµm 1. Sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát của các nhóm từ ngữ a. Ph¬ng tiÖn vËn t¶i Xe Xe m¸y. ThuyÒn Xe h¬i. ThuyÒn thóng. b.. ThuyÒn buåm. TÝnh c¸ch HiÒn HiÒn lµnh. HiÒn hËu. ¸c ¸c t©m. ¸c ý. 2 .Các từ ngữ có nghĩa hẹp hơn nằm trong các từ ngữ đã cho là hoahång s¸o a. Hoa hoa huÖ b. Chim tu hó hoa lan c. 3. a. b. 4. a.. Ch¹y. sÎ ch¹y nhanh đều bÒn. d. S¹ch. s¹ch tinh s¹ch sÏ sạch đẹp. Từ ngữ có nghĩa khái quát cho các nhóm từ đã cho là: Gh×, n¾m, «m lµ tõ gi÷ Léi, ®i, b¬i lµ tõ di chuyÓn. Sù kh¸c nhau vÒ ph¹m vi nghÜa Bµn vµ bµn gç Bàn chỉ chung các loại đồ dùng đợc làm bằng gỗ, nhựa, sắt, đácó mặt phẳng và chân đứng, để bày đồ đạc, thức ăn, để làm việc Cßn bµn gç chØ lo¹i bµn lµm tõ chÊt liÖu gç b. §¸nh vµ c¾n.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> Ngµy d¹y:.  Trong lßng mÑ Nguyªn Hång. I. Vài nét về cuộc đời và sự nghiệp - Nguyªn Hång ( 1918 - 1982), tªn khai sinh NguyÔn Nguyªn Hång. - Quª: ë thµnh phè Nam §Þnh. - Ông là ngời có cuộc sống cùng khổ và gần gủi với ngời nghèo khổ nên đợc mệnh danh là nhà văn của trẻ em và nhi đồng. Khi viết về họ, ông tỏ niềm yêu thơng sâu sắc mãnh liệt,lòng trân träng. - Ông là cây bút của ''chủ nghĩa nhân đạo thống thiết'', có trái tim nhạy cảm, dễ bị tổn th ơng, dễ rung động với nỗi đau và niềm hạnh phúc con ngời. - Lµ nhµ v¨n hiÖn thùc xuÊt s¾c, tù häc mµ thµnh tµi. - Phong c¸ch: Giµu chÊt tr÷ t×nh, c¶m xóc thiÕt tha ch©n thµnh. II. XuÊt xø vµ tãm t¾t 1. XuÊt xø: §o¹n trÝch Trong lßng mÑ lµ ch¬ng 4 cña tËp håi kÝ Nh÷ng ngµy th¬ Êu. T¸c phÈm gåm 9 ch¬ng , ch¬ng nµo còng chÊt chøa ®Çy kØ niÖm tuæi th¬ vµ ®Çy níc m¾t. 2. Tãm t¾t: Gần đến ngày giổ đầu bố, mẹ của bé Hồng ở Thanh Hoá vẫn cha về. Một hôm ngời cô gọi bé Hồng đến bên cời và hỏi Hồng có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ không. Biết đó là những lời rắp tâm tanh bẩn của ngời cô, bé Hồng đã từ chối và nói thế nào cuối năm mẹ cháu cũng về. Cô lại cời nói và hứa sẽ cho tiền tàu vào thăm mẹ và em bé. Nhắc đến mẹ Hồng rất buồn và thơng mẹ vô cùng. Biết Hồng buồn, ngời cô độc ác đã kể hết sự tình của mẹ cho đứa cháu đáng thơng. Khi nghe kể về mẹ Hồng vừa khóc vừa căm tức những cổ tục đã đày đoạ mẹ mình. Trớc thái độ buồn tức của Hồng ngời cô nghiêm nghị đổi giọng bảo bé Hồng đánh giấy cho mẹ về làm giổ bố. Bé Hồng chẳng phải viết th cho mẹ mà đến ngày giổ đầu của bố, mẹ cậu đã về một m×nh vµ mua cho Hång vµ em QuÕ rÊt nhiÒu quµ. ChiÒu tan häc, ë trêng ra cËu bÐ xång xéc chạy theo chiếc xe và đợc gặp lại mẹ. Lúc ấy Hồng rất vui sớng hạnh phúc vì đựơc gặp lại mẹ, đợc ngã đầu vào cánh tay mẹ thơng yêu để đợc mẹ âu yếm. 3. §Æc ®iÓm nh©n vËt + Bà cô: Thiếu lòng nhân ái độ lợng, hay có những thành kiến dành cho chị dâu goá bụa trẻ trung. LÝ do bµ c« khinh mÞªt ruång rÉy mÑ Hång: go¸ chång, nî nµn cïng tóng, bá con c¸i ®i tha phơng cầu thực''. Có bản chất lạnh lùng độc ác, thâm hiểm. Lµ h×nh ¶nhmang ý nghÜa tè c¸o h¹ng ngêi sèng tµn nhÉn, kh« hÐo c¶ t×nh m¸u mò, ruét rµ trong cái xã hội thực dân nửa phong kiến lúc bấy giờ.(Dĩ nhiên, tínhcách tàn nhẫn đó là sản phẩm của những định kiến đối với phụ nữ trong xã hội cũ) + BÐ Hång: Lªn 3 tuæi c«i cha, ngêi mÑ v× cïng tóng qu¸ ph¶i tha ph¬ng cÇu thùc. CËu bÐ ph¶i xa mẹ sống với họ hàng bên nội. Nhng cậu không hề đợc ai yêu thơng. Cậu phải sống trong sự ghÎ l¹nh vµ cay nghiÖt cña nh÷ng ngêi th©n thÝch. Xa mÑ nhng cËu lu«n nhí mÑ, yªu mÑ, khao khát ngày gặp mẹ. Càng nhận ra sự thâm độc của ngời cô, Hồng càng đau đớn uất hận và càng dâng trào cảm xúc yêu thơng mãnh liệt đối với ngời mẹ bất hạnh của mình. Mét sè c©u hái 1. So s¸nh bè côc, m¹ch truyÖn, c¸ch kÓ chuyÖn cña VB Trong lßng mÑ vµ VB T«i ®i häc Gièng :  KÓ vµ t¶ theo tr×nh tù thêi gian trong dßng håi tëng nhí l¹i kÝ øc tuæi th¬  Tù sù kÕt hîp nhuÇn nhuyÔn víi yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m Kh¸c:  V¨n b¶n T«i ®i häc chuyÖn kÓ liÒn m¹ch trong mét kho¶ng thêi gian ng¾n kh«ng bÞ ngắt quảng về buổi sáng đầu tiên đến trờng đi học  Trong lßng mÑ c©u chuyÖn kh«ng thËt liÒn m¹ch, cã mét chç g¹ch nèi nhá ng¾t qu¶ng vÒ thêi gian tríc khi gÆp 2. ChÊt tr÷ t×nh trong t¸c phÈm * ChÊt tr÷ t×nh thÓ hiÖn ë t×nh huèng vµ néi dung t¸c phÈm:  Đó là hoàn cảnh đáng thơng của chú bé Hồng , đó là câu chuyện ngời mẹ âm thầm nhiều đắng cay, nhiều thành kiến cổ hủ, lác hậu, tàn ác đó là sự yêu thơng và tin cậy của chó bÐ Hång dµnh cho mÑ .  ChÊt tr÷ t×nh cßn thÓ hiÖn ë dßng c¶m xóc phong phó cña chó bÐ Hång . Trong dßng cảm xúc đó ngời đọc bắt gặp niềm xót xa tủi nhục lòng căm giận sâu sắc quyết liệt , tình yªu th¬ng nång nµn, m·nh liÖt .. *C¸ch thÓ hiÖn cña t¸c gi¶ còng gãp phÇn t¹o nªn chÊt håi kÝ. §ã lµ:  Sù kÕt hîp nhuÇn nhuyÔn gi÷a kÓ, t¶ vµ biÓu c¶m.

<span class='text_page_counter'>(5)</span>  Các hình ảnh thể hiện tâm trạng, các ss đều gây ấn tợnh, giàu sức biểu cảm  Lời văn nhiều khi mê say nh đợc viết trong dòng chảy cảm xúc mơn man, dạt dào 3. ThÕ nµo lµ håi kÝ? V× sao cã thÓ xÕp T«i ®i häc vµ Nh÷ng ngµy th¬ Êu lµ håi kÝ tù truyÖn ?  Hồi kí là một thể kí, ở đó ngời viết kể lại những câu chuyện, những điều mình đã chứng kiến hoặc đã trải qua  Tôi đi học và Những ngày thơ ấu đều làhồi kí tự truyện vì hai tác giả đã kể lại thời thơ ấu của mình một cách chân thực và xúc động 4. RÊt kÞch nghÜa lµ thÕ nµo? ChØ râ vµ ph©n tÝch nh÷ng biÓu hiÖn nµy trong ®o¹n trÝch  Rất kịch nghĩa là rất giống với ngời đóng kịch trên sân khấu, phải nhập vai, phải thuéc lêi tho¹i. Cã nghÜa lµ gi¶ dèi  Bà cô có vẻ bề ngoài ngọt ngào nhng không hề có ý định tốt đẹp gì với đứa cháu mà bắt đầu một trò chơi tai ác độc địa với đứa cháu ruột nhỏ nhoi, côi cút, đáng th ơng của mình . Đó là hành động săm soi, độc địa, hành hạ nhục mạ đứa cháu ngây thơ bằng cách xo¸y vµo nçi ®au, nçi khæ t©m cña nã. Ngêi c« mang nÆng t tëng cæ hñ phong kiÕn cho nªn trë thµnh ngêi l¹nh lïng , v« c¶m . 5. Ph©n tÝch nh÷ng so s¸nh hay trong ®o¹n trÝch So sánh 1: Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật nh hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mÈu gç, t«i quyÕt vå ngay lÊy mµ c¾n, mµ nhai, mµ nghiÕn cho k× vôn n¸t míi th«i.  Là một câu văn biểu cảm dài , nhịp văn dồn dập với liên tiếp nhiều động từ mạnh  ThÓ hiÖn mét ý nghÜa t¸o tîn , bÊt cÇn ®Çy phÊn né ®ang trµo s«i nh mét c¬n d«ng tè trong lßng cËu bÐ .  Tâm trạng đau đớn, uất ức căm tức đến tột cùng . Các từ cắn, nhai, nghiến, nằm trong 1 trờng nghĩa đặc tả tâm trạng uất ức của nhân vật  Cµng c¨m giËn bao nhiªu cµng tin yªu, th¬ng mÑ bÊy nhiªu  Đặc biệt tình yêu thơng và niềm tin yêuvới mẹ đã khiến ngời con hiếu thảo ấy đã suy nghĩ sâu sắc hơn. Từ cảnh ngộ bi thơng của ngời mẹ, từ những lời nói kích động của ngời cô, bé Hồng nghĩ tới những cổ tục, căm giận cái xã hội đầy đố kị và độc ác ấy với những ngời phụ nữ gặp hoàn cảnh éo le. Bé Hồng đã truyền tới ngời đọc những nội dung mang ý nghÜa x· héi b»ng mét c©u v¨n giµu c¶m xóc vµ h×nh ¶nh  Chúng ta cảm thông với nỗi đau đớn xót xa, nỗi căm giận tột cùng của bé Hồng đồng thêi rÊt tr©n träng mét b¶n lÜnh cøng cái, mét tÊm lßng rÊt mùc yªu th¬ng vµ tin tëng mÑ. VÎ ngoµi th× nhÉn nhôc nhng bªn trong th× s«i sôc mét niÒm c¨m giËn muèn gång lªn chèng tr¶ l¹i mäi sù xóc ph¹m. So s¸nh 2. NÕu ngêi quay l¹i Êy lµ ngêi kh¸c .kh¸c g× c¸i ¶o ¶nh cña mét dßng níc trong suốt chảy dới bóng râm đã hiện ra trớc con mắt gần rạn nứt của ngời bộ hành ngã gục giữa sa m¹c.  Bóng dáng ngời mẹ xuất hiện trớc cặp mắt trông đợi mỏi mòn của đứa con giống nh dòng suối trong suốt chảy dới bóng râm đã hiện ra trớc con mắt gần rạn nứt của ngời bộ hµnh ng· gôc gi÷a sa m¹c.  So s¸nh nh»m diÔn t¶ nçi khao kh¸t gÆp mÑ m·nh liÖt vµ tét bËc. Nçi khao kh¸t t×nh mẹ đang cháy sôi trong tâm hồn non nớt của đứa trẻ mồ côi . Cũng nh ngời bộ hành kia, nếu đó không phải là mẹ thì đứa con tội nghiệp ấy sẻ gục ngã, quị xuống kiệt sức trong nỗi khát thèm, trong sự tuyệt vọng đến tột cùng  Cái hay và hấp dẫn của hình ảnh so sánh là những giả thiết tác giả tự đặt ra nhằm cực tả nỗi xúc động của tâm trạng trong tình huống cụ thể. Đây là một so sánh giả định, độc đáo, mới lạ và phù hợp với việc bộc lộ tâm trạng từ hi vọng tột cùng đến tuyệt vọng tột cïng . 6. Nguyªn Hång lµ nhµ v¨n cña phô n÷ vµ trÎ em Më bµi: Giới thiệu chung về tác giả , dẫn dắt vào vấn đề Th©n bµi: a. Giải thích nhận định :  Phụ nữ và nhi đồng xuất hiện rất nhiều trong tác phẩm của Nguyên Hồng. Các nhân vật ấy hiện lên rất rõ nét và sống động, đầy ấn tợng trên trang viết của ông  Hơn nữa nhà văn đã dành cho phụ nữ và nhi đồng một tấm lòng chan chứa yêu thơng và một thái độ nâng niu trân trọng đến tột cùng b. Chứng minh nhận định Nguyªn Hång lµ nhµ v¨n cña phô n÷ :  Ngêi phô n÷ trong trang viÕt cña «ng lµ nh÷ng ngêi PNL§ nghÌo khæ, cÇn cï, tÇn t¶o cả cuộc đời nuôi chồng, nuôi con  Hä lµ nh÷ng ngêi rÊt khæ së v× nh÷ng tËp tôc phong kiÕn cæ hñ l¹c hËu: bÞ Ðp duyªn, bị chồng đối xử thô bạo, tệ bạc, bị thành kiến nặng nề vì những cổ tục lạcc hậu ( cuộc.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> h«n nh©n cña mÑ bÐ Hång kh«ng cã t×nh yªu, khi cha ®o¹n tang chång mµ ®i bíc n÷a, chửa đẻ với ngời khác nên bị họ hàng nhà chồng khinh miệt, ruồng rẫy)  Thế nhng họ có vẻ đẹp tâm hồn rất cao quí : yêu thơng con hết mực, có tấm lòng ân nghÜa thuû chung. MÑ bÐ Hång vÉn trë vÒ lµm giæ cho chång khi bÞ hä hµng nhµ chång khinh miÖt  T¸c gi¶ c¶m th«ng s©u s¾c víi nh÷ng ®au khæ, nh÷ng kh¸t väng h¹nh phóc thÇm kÝn cña ngêi phô n÷ . T¸c gi¶ bµy tá mét quan ®iÓm tiÕn bé vÒ ngêi phô n÷, tríc hÕt lµ trong lĩnh vực hôn nhân gia đình (cảm thông với mẹ bé Hồng phải sống khô héo, không có h¹nh phóc bªn ngêi chång nghiÖn ngËp : c¶m th«ng víi tr¸i tim khao kh¸t t×nh yªu)  Nhà văn thẳng thắn bênh vực cho những ngời phụ nữ khi tìm đến với niềm hạnh phúc míi khi cha ®o¹n tang chång (muèn c¾n, nhai, nghiÕn nh÷ng hñ tôc) Nguyªn Hång lµ nhµ v¨n cña trÎ em  Đó là những đứa trẻ ngèo với những nỗi khổ những mặt trong c/s lầm than của chúng. Đặc biệt là những nỗi đau đớn xót xa trong trái tim non nớt, nhạy cảm, dễ tỗn th ơng (tuổi thơ cay đắng của tác giả ;12 tuổi mồ côi cha, mẹ, sống với ngời cô cay nghiệt, khổ đau đói rét, bị vứt ra lề đờng kiếm sống, phải làm đủ mọi nghề kiếm sống . Đặc biệt phải sống trong sù cay nghiÖt cña hä hµng .  Nhà văn đã phát hiện và miêu tả đợc nét đẹp trong sáng cảm động trong tâm hồn non trẻ ấy ; nhẫn nhục chịu đựng, gan góc, cứng cỏi có bản lĩnh, dạt dào một tình thơng mẹ Thông qua 2 tầng lớp này tác giả lên án, tố cáo xã hội cũ, đòi quyền sống, quyền hạnh phóc cho hä KÕt luËn: Một trong những cái làm nên thành công của Nguyên Hồng là ông đã viết tác phẩm bằng những rung động cực điểm của một tâm hồn trẻ thơ bé dại. Ông đã viết về tuổi thơ của chính mình, về bao số phận cực khổ mà ông đã gặp trên đờng đời Bµi viÕt Nguyên Hồng là nhà văn có một tuổi thơ cay đắng, không tình thơng yêu của cha mẹ . Ông rất thấu hiểu nỗi đau của những con ngời trong xã hội cũ bởi vậy mà đối tợng chủ yếu trong tác phẩm của ông là phụ nữ và nhi đồng, ông đợc mệnh danh là nhà văn của họ Chóng ta dÔ dµng nhËn thÊy r»ng, Nguyªn Hång viÕt rÊt nhiÒu vÒ phô n÷ . Ngµy d¹y:. Trêng Tõ Vùng . 1. Cho c¸c ®o¹n v¨n sau : a. Nớc mắt tôi ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và ở cổ. Nhng không phải vì thấy mợ tôi cha đoạn tang thầy tôi mà chữa đẻ với ngời khác mà tôi có cản giác đau đớn ấy. Chỉ vì tôi thơng mẹ, tôi căm tức sao mẹ tôi lại vì sợ hãi những thành kiến tàn ác mà xa lìa anh em tôi để sinh nở một c¸ch dÊu diÕm. Tìm các từ cùng trờng nghiã với từ đau đớn. Gọi tên cho những từ này. b. Cuộc sống quê tôi gắn bó với cây cọ. Cha làm cho tôi chiếc chổi cọ để quét nhà quét sân. Mẹ lại đựng hạt giống đầy nón lá cọ treo lên gác bếp để gieo cấy mïa sau. ChÞ t«i ®an nãn l¸ cä, l¹i ®an c¶ mµnh cä vµ b¸n cä xuÊt khÈu. ChiÒu chiÒu ch¨n tr©u chóng t«i rñ nhau ®i nhÆt nh÷ng tr¸i cä r¬i ®Çy quanh gèc cä vÒ om. T×m c¸c tõ ng÷ thuéc hai trêng nghÜa : c©y cä vµ vËt dông lµm tõ c©y cä. c. Càng đến gần, những đàn chim đen bay kín trời, cuốn theo sau những luồng giã buèt lµm t«i rèi lªn hoa c¶ m¾t. Mçi lóc l¹i nghe râ tõng tiÕng chim kªu náo động nh tiếng xóc những rổ tiền đồng. Chim đậu chen nhau trắng xoá trên những cây chà là chim cồng cộc đứng trong tổ vơn cánh, chim gà đẩy đầu hói nh nh÷ng «ng thÇy tu trÇm t rôt cæ nh×n xuèng ch©n .nhiÒu con chim l¹ rÊt to đậu đến quằn nhánh cây . Tìm các từ thuộc trờng nghĩa chỉ hoạt động của chim. Bµi lµm 1.T×m c¸c tõ cïng trêng nghÜa a. Các từ cùng trờng nghĩa với từ đau đớn là: sợ hãi, thơng, căm tức - trờng tâm tr¹ng, t×nh c¶m cña con ngêi . b. C¸c tõ cïng trêng nghÜa c©y cä lµ: Chæi cä, nãn l¸ cä, mµnh cä, l¸n cä c. Các từ thuộc trờng nghĩa hoạt động của loài chim là: Bay, kêu, đậu, chen, vơn, rụt cổ, nhìn, đứng 2. §Æt tªn cho c¸c trêng tõ vùng sau:.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> -. s¸ch, vë, bót, giÊy, mùc, thíc, com-pa, ªke,.. hiền, lành, hiền lanh, độ lợng, tốt, tốt bụng, ác, ác độc, hẹp hòi, ích kỉ, xấu, xấu bông,... Ngµy d¹y:.  Tøc níc vì bê (TrÝch T¾t §Ìn cña Ng« TÊt Tè). I. S¬ lîc vÒ t¸c gi¶ 1. T¸c gi¶: - Ng« TÊt Tè sinh n¨m 1893 mÊt n¨m 1954. - Quª huyÖn Tõ S¬n - B¾c Ninh ( nay thuéc §«ng Anh, ngo¹i thµnh Hµ Néi). - Xuất thân trong một gia đình nhà nho gốc nông dân. - Là nhà văn xuất sắc, nhà báo tiến bộ, đồng thời là một học giả có nhiều công trình khảo cøu vÒ triÕt häc. - Năm 1996 ông đợc Nhà nớc truy tặng Giải thởng HCM về Văn học nghệ thuật. - Tác phẩm chính : các tiểu thuyết Tắt đèn (1939), Lều chõng (1940); các phóng sự Tập án cái đình (1939), Việc làng (1940). 2. Tác phẩm: Ra đời 1939, trích trong chơng 18 của tiểu thuyết Tắt đèn. - Tắt đèn là tác phẩm có giá trị tiêu biểu trong sáng tác của ông. Tắt đèn là một bức tranhchân thực về cuộc sống cùng quẩn, thê thảm của ngời nông dân bị áp bức bóc lột nặng nề; là một bản án đanh thép đối với xã hội thực dân phong kiến đầy rẫy cái ác, cái xấu. Giá trị nhân đạo đặc sắc của tác phẩm là khẳng định, ca ngợi phẩ chất đẹp đẽ của ngời phụ nữ nông dân. đặc sắc nghệ thuật Tắt đèn là đã xây dựng đựơc nhiều tính cách ®iÓn h×nh trong hoµn c¶nh ®iÓn h×nh. Tức nớc vỡ bờ là đoạn trích trong chơng XVIII của tiểu thuyết Tắt đèn, kể lại việc chị Dậu chống trả quyết liệt tên cai lệ và ng/ời nhà lí trởng để bảo vệ chồng. II.tãm t¾t t¸c phÈm ''T¾t §Ìn'' Bèi c¶nh cña truyÖn lµ lµng quª §«ng X¸ trong kh«ng khÝ c¨ng th¼ng cña nh÷ng ngµy su thuÕ. Bän hµo lÝ trong lµng ra søc sïng lôc, tra kh¶o nh÷ng ngêi n«ng d©n nghÌo thiÕu thuÕ. Gia đình chị Dậu thuộc loại nghèo nhất làng, phải chạy vạy ngợc xuôi đẻ có tiền nộp su. Anh Dậu đang ốm nặng vẫn bị đánh trói và cụm kẹp ở ngoài đình làng. Chị Dậu đành phải dứt ruột đem cái Tí, đứa con gái lớn 7 tuổi của chị, bán cho nhà Nghị Quế. Lợi dụng tình cảnhcủa chị, vợ chồng nhà Nghị Quế keo kiệt, độc ác đã ép chị bán cái Tí và bán cả ổ chó mới đẻ của chị với giá rẻ mạt. Cộng với mấy hào bán mấy gánh khoai, chị Dậu vừa đủ tiền để đóng suất su cho chồng. Không ngờ, bọn hào lí lại bắt chị phải nộp cả suất su của ngời em chồng đã chết từ năm ngoái. Anh Dậu không đợc tha về; nhng vì đang ốm nặng mà bị cùm trói hành hạ đến mức rũ ra nh xác chết nên đợc khiêng trả về nhà. Sáng hôm sau, khi anh vừa mới tỉnh lại thì cai lệ và ngời nhà lí trởng xông vào định trói bắt mang đi lần nữa. Chị Dậu cố van xin thảm thiết nhng không đợc, nên đã liều mạng chống trả quyết liệt, quật ngã hai tên tay sai. Chị bắt giải lên huyện. Tên quan phủ T Ân lợi dụng cảnh ngộ của chị định giở trò bí ổi. Chị Dậu kiên quyết cự tuyệt, ném cả nắm giấy bạc vào mặt hắn và chạy thoát ra ngoài... Cuối cùng, để có tiền nộp thuế, chị đành gỉ con để lên tỉnh ở vú cho nhà lão quan cụ. Lão ấy là một tên quan phủ già, dâm đãng. Trong một đêm '' tắt đền'', lão mò vào buồngchị... Chị Dậu gạt mạnh bàn tay bÈn thØu cña l·o, vïng dËy ch¹y tho¸t ra ngaßi s©n, gi÷a lóc trêi tèi ®en nh mùc. III.. §Æc ®iÓm nh©n vËt 1. Nh©n vËt cai lÖ Cai lÖ lµ viªn cai chØ huy mét tèp lÝnh lÖ- lÝnh phôc vô hÇu h¹ n¬i quan nha. Nh©n vËt cai lÖ trong đạon trích này là ngời của quan trên về làng Đông Xá để thúc su. Nh vậy, cũng có thể hiÓu r»ng: dï chØ lµ tªn tay sai m¹t h¹ng, mét thø c«ng cô cña bé m¸y thèng trÞ, nh ng lóc nµy đây, hắn đang là kẻ đại diện cho quyền lc của bộ máy ấy. Và hắn đã thể hiện đúng tính cách cña mét tªn tay sai tµn b¹o kh«ng chót t×nh ngêi. Tên cai lệ, với nghề đánh trói ngời một cách chuyên nghiệp, có mặt ở làng Đông Xá để trừng trị kẻ nào dám trốn tiền su của nhà nớc. Cho nên hắn đến nhà anh Dậu với t thế cảu một kẻ đại diện cho pháp luật trừng trị kẻ dám chống lại pháp luật. Dù anh Dậu vừa mới đựơc khiêng trả về nhà đêm qua trong tình trạng nh môt xác chết, sáng hôm nay '' cai lệ và ngời nhà lí trởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thớc và dây thừng'' - nghĩa là đến với t thế sẵn sàng trói ngời, đánh ngời. Thứ luật pháp bất nhân của xã hội thực dân nửa phong kiến tàn bạo cho phép một tên tay sai hành động nh thế đoói với những ngời dân thấp cổ bé häng. Ngô Tất Tố đã miêu tả nhân vật cai lệ bằng một ngòi bút hiện thực sắc sảo cùng với một thái độ phê phán rõ rệt. Nhiều chi tiết miêu tả có tính hài hớc thể hiện ý đồ châm biếm của tác giả: tên cai lệ thét bằng giọng khà khàn của ngời hút nhiều xái cũ, đó là chi tiết chuẩn bị cho đoạn sau: sức lẻo khổe của anh chàng nghiện chạy không kịp với sức xô đẩy của ngời đàn bà lực điền, hắn ngã chỏng quèo trên mặt đất, miệng vẫn nham nhảm thét trót vợ chồng ket thiÕu su. 2. Nh©n vËt chÞ DËu.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> + ChÞ DËu lµ ngêi vî rÊt mùc th¬ng chång. Khi chång ®au èm, chÞ tËn t©m lo l¾ng, ch¨m sãc. Náu cháo xong, chỉ ngả mâm múc ra la liệt rồi lấy quạt quạt cho cháo chóng nguội, sau đó rón rén bng một bát lứon đến chổ chồng nằm, dịu dàng nói: - Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo co đỡ xót ruột. Chị bế con ngồi bên cạnh chò chồng xem ăn có ngon miệng không. Đó lµ nh÷ng cö chØ thÓ hÞªn t×nh th¬ng yªu gi¶n dÞ mµ ch©n thµnh. Vì thơng chồng nên chị Dậu đã bằng mọi cách đối phó với bọn tay sai để bảo vệ cho chồng. Ban đầu chi cự lại bàng lí lẽ và van xin tha thiết. Về sau van xin mãi không đợc chị đành liều mạng cự lại để bảo vệ tính mạng cho chồng. III. Mét sè c©u hái Câu 1. Câu nói: Thà ngồi tù. Để cho chúng nó làm tình làm tội mãi thế, tối không chịu đợc, có ý nghÜa g×? Gîi ý: C©u nãi cña chÞ DËu mang nhiÒu ý nghÜa. Tríc hÕt nãthÓ hiÖn tÝnh c¸ch cña mét ngêi phô nn÷ yêu thơng chồng, dám hi sinh vì chồng, biết nhẫn nhục chịu đựng nhng đồng thời lại có một tinh thần phản kháng mạnh mẽ, một sức sống kiên cờng... Bên cạnh đó, nó còn nói lên một chân lí sâu xa của đời sống '' tức nớc'' thì '' vỡ bờ'', có áp bức có đấu tranh, con đờng sống duy nhất của quần chúng bị áp bức chỉ có thể là con đờng đấu tranh chống áp bức để tự gải phóng mình. Cái kết thúc bế tắc của tác phẩm cho thấy nhà văn cha hoàn toàn nhận thức đợc hàon toàn nhận thức đợc chân lí ấy, nhng bằng cảm quan hiện thực mạnh mẽ, nhà văn đã cảm nhận đựoc xu thế của hiện thực '' tức nớc vỡ bờ'' và sức mạnh của sự '' vỡ bờ'' đó. Cho nên dù cha chỉ ra đợc con đờng đấu tranh cách mạng tất của qần chúng, nhng nhà văn đã '' xui ngời nông dân nổi loạn'' ( NguyÔn Tu©n). Câu 2: Nêu ngắn gọn giá trị t tởng và nghệ thuật của tác phẩm '' Tắt đèn''. + VÒ néi dung t tëng: - Tắt đèn giàu giá trị hiện thực. Tác giả đã tố cáo và lên án chế độ su thuế dẽa man của thc dân Pháp, đã bầncùng hoá nhân dân ta; su thuế đánh vào cả ngời chết; có biết bao nmhiêu ngời pải bán vợ đợ con để trang trải '' món nợ Nhà nớc''. Vụ thuế đến, xóm thôn rùng rợn trong tiếng trống ngũ liên thúc liên hồi suốt ngày đêm, bon cờng hào bắt trói, đánh đập tàn nhẫn những kẻ thiếu su, thiếu thuế. Cái sân đình xôi thịt đã trở thành trại giam hành hạ những ngòi nông dân nghèo khổ, hiền lành vô tội. Có thể nói Tắt đèn là một bức tranh xã hội chân thực, một bản án đanh thép kết tội chế độ thực dân nửa phong kiến đã áp bức bóc lột, đã bÇn cïng ho¸ nh©n d©n ta. - Tắt đèn giàu giá trị nhân đạo. Tình vợ chồng, tình mẹ con, tình nghĩa xóm làng giữa những con ngời cùng khổ đợc nói đến một cách chân thực. Số phận ngời phụ nữ, những em bé, những ngời cùng đinh đợc tác giả nêu lên với bao xót thơng nhức nhói và đau lòng. - Tắt đền đã xây dựng nhân vật chị Dậu - một hình tợng chân thực đẹp đẽ về ngời phụ nữ nông thôn Việt Nam. Chị Dậu có bao phẩm chất tốt đẹp: cần ù, tần tảo, giàu tình thơng, nhẫn nhục và dòng c¶m chèng cêng hµo, chèng ap bøc. ChÞ DËu lµ hiÖn th©n c¶u ngêi vî, ngêi mÑ võa s¾c sảo, vừa đôn hậu, trong sạch. + VÒ nghÖ thuËt: Tắt đèn, một cuốn tiểu thuyết quy mô khiếm tốn, trên dới 200 trang, những có giá trị nghệ thuật đặc sắc. - VÒ kÕt cÊu chÆt chÏ, tËp trung. C¸c chi tiÕt, t×nh tiÕt ®an cµi chÆt chÏ, ®Çy Ên tîng lµm næi bËt chủ đề. Hầu nh nhân vật chị Dậu đã xuất hiện trong tác phẩm từ đầu chí cuối. Tính xung đột, tính bi kịch cuốn hút, hấp dẫn. - Khắc hoạ thành công nhân vật. Các hạng ngời từ ngời càynghoè khổ đến địa chủ, từ bon cờng hào đến quan lại đều có những nét riêng rất chân thực, sống động. - Ngôn ngữ trong Tắt đèn từ miêu tả, tự sự đến ngôn ngữ nhân vật đều nhuần nhuyễn, đậm đà. C©u v¨n xu«i thanh tho¸t. Tóm lại, Tắt đèn một thiên tiểu thuyết có luận đề xã hội hàon toàn phụ sự dân quê, một áng v¨n cã thÓ gäi lµ kiÖt t¸c ( Vò Träng Phông). Ph©n tÝch nh©n vËt chÞ DËu A. Më bµi: Chị Dậu là nhân vật điển hình của dòng văn học hiện thực phê phán. Chị mang đầy đủ nét đẹp truyền thống của ngời phụ nữ nông dân trớc Cách mạng tháng Tám. Đặc biệt qua đoạn trích Tức nớc vỡ bờ chị còn là ngời mạnh mẽ dàm đấu tranh chống lại sự áp bức bất c«ng cña x· héi cò bÊt nh©n. B. Th©n bµi: 1, Vẻ đẹp truyền thống của chị Dậu  Chị Dậu có vẻ đẹp mộc mạc, yêu thơng chồng con vô bờ bến. Trong lúc bản thân cũng đã 2 ngày rồi không có gì cho vào bụng thế nhng khi nấu đợc cháo chị chỉ lo chăm cho chång con ¨n. (NÊu ch¸o, móc ch¸o bµy la liÖt, qu¹t cho nguéi, bng ch¸o ch¨m cho chång ¨n)  ChÞ DËu nhÉn nhôc, mÒm máng, tha thiÕt van xin cai lÖ vµ ngêi nhµ lÝ trëng tha cho chång  Chị Dậu còn là ngời phụ nữ thông minh, có lí lẽ . Khi cai lệ xông vào để trói anh Dậu chị đã lên tiếng - tiếng nói của ngời có lí lẽ : Chồng tôi đau ốm các ông không đợc phép hµnh h¹..

<span class='text_page_counter'>(9)</span> 2, Søc m¹nh tiÒm tµng cña chÞ DËu  Khi bọn cai lệ đánh mình thì chị vẫn nhẫn nhịn nhng khi chúng cứ xông vào trói anh DËu th× bao c¨m hên trong chÞ ngïn ngôt bïng lªn . ChÞ DËu nghiÕn hai hµm r¨ng : Mµy trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem . Chị Dậu đã chuyển hẳn cách xng hô, không còn ông - cháu hay ông - tôi mà là mày - bà, khẳng định t thế đứng cao hơn đối thủ, không còn chút sợ hãi nào nữa. Điều đó thể hiện sự căm giận khinh bỉ đến cao độ. Lần này chị không còn đấu lí với những kẻ thi hành phép nớc nữa mà chị đã ra tay đấu lực với chúng : Rồi chị túm lấy cổ , ấn dúi ra cửa làm tên cai lệ ngã chỏng quèo trên mặt đất ; đến lợt tên ngêi nhµ lÝ trëng th× chÞ x«ng vµo gi»ng co ®u ®Èy. Rèt cuéc tªn nµy còng bÞ chÞ tóm tãc l¼ng cho mét c¸i ng· nhµo ra thÒm.  Hành động quyết liệt, dữ dội và sức mạnh bất ngờ của chị Dậu xuất phát từ sức mạnh cña lßng yªu th¬ng. C. KÕt bµi  Ngòi bút hiện thực của nhà văn Ngô Tất Tố đã làm toát lên một hiện thực: có áp bức có đấu tranh, Tức nớc vỡ bờ. Hành động liều mạng vùng lên cự lại của chị Dậu đã khơi dËy ë nh÷ng ngêi n«ng d©n ®ang sèng tr«ng c¶nh lÇm than, cùc khæ tríc C¸ch m¹ng ý thøc s©u s¾c h¬n vÒ nh©n phÈm, gi¸ trÞ cña m×nh.  Và không lâu sau đó, chính những ngời nông dân đó đã làm nên một cuộc cách mạng vô cùng to lớn, giải phóng mình khỏi ách nô lệ hàng ngàn năm của chế độ phong kiến. Nh©n vËt cai lÖ  Cai lệ là viên chỉ huy một tốp lính. Đây là chức thấp nhất trong quân đội chế độ thực dân phong kiến. Đó là một tên tay sai đắc lực của cái trật tự xã hội bất công, tàn bạo và có vai trò đắc lực trong việc truy thu su thuế của ngời nông dân. Có thể nói đánh trói ngời là nghề của hắn đợc hắn làm với kĩ thuật thành thạo và sự say mê. Hắn hung dữ, sẵn sàng gây tội ác mà không hề run tay và hắn cũng không hề bị ngăn chặn vì hắn đại diện cho nhà nớc, hân danh phép nớc để hành động . Có thể nói tàn bạo khôngchút tính ngêi lµ b¶n chÊt cña tªn cai lÖ  Đợc coi là tên tay sai đắc lực của quan phủ, giúp bọn lí dịch tróc nã ngời nghèo cha nộp đủ tiền su thuế .  Bắt ngời dân vô tội nộp đủ tiền su thuế - hắn nh một hung thần ác sát, tha hồ đánh, trãi, b¾t bí, tha hå t¸c oai, t¸c qu¸i, lµm ma lµm giã .  Cai lÖ lµ tªn tay sai chuyªn nghiÖp m¹t h¹ng cña quan huyÖn, quan phñ. Nhê bãng chủ, hắn tha hồ tác oai tác quái, hắn vô lơng tâm đến nỗi chỉ làm theo lệnh quan thầy. §¸nh trãi, b¾t lµ nghÒ cña h¾n .  Ngôn ngữ cửa miệng của hắn là quát, thét, chửi, mắng. Cử chỉ trong hành động thì cực k× th« b¹o, vò phu .  Hắn bỏ ngoài tai nhũng lời van xin thảm thiết của chị Dậu. Tiếng khóc của hai đứa trẻ không làm cho hắn động lòng - hắn nh một công cụ bằng sắt vô tri vô giác, phải thực hiện mục đích bằng bất kì giá nào .  Chi tiết này không chỉ chứng tỏ bản chất tàn ác, đểu cáng, phủ phàng, … của tên đại diÖn u tó cña chÝnh quyÒn thùc d©n phong kiÕn m¹t h¹ng mµ cßn chøng tá mét ®iÓm kh¸c trong b¶n chÊt cña chóng: chØ quen b¾t n¹t, ®e do¹, ¸p bøc nh÷ng ngêi nhót nh¸t, cam chịu còn thực lực thì rất yếu ớt, hèn kém và đáng cời .. Ngµy d¹y:.  L·o h¹c Nam Cao. I . Tãm t¾t néi dung chÝnh 1. L·o H¹c cã 1 ngêi con trai, mét m¶nh vên vµ mét con chã vµng. 2. Con trai lão đi phu đồn điền Cao su, lão chỉ còn lạicậu vàng. 3. V× muèn gi÷ l¹i m¶nh vên cho con, l·o ph¶i b¸n con chã. 4. Lão mang tiền dành dụm đợc gửi ông giáo và nhờ ông trông coi mảnh vờn. 5. Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn, lão kiếm đợc gì ăn nấyvà bị ốm một trận khủng khiÕp. 6. Mét h«m l·o xin Binh T mét Ýt b· chã. 7. ¤ng gi¸o rÊt buån khi nghe Binh T kÓ chuyÖn Êy. 8. L·o bçng nhiªn chÕt- c¸i chÕt thËt d÷ déi. 9. C¶ lµng kh«ng hiÓu v× sao l·o chÕt, trõ Binh T vµ «ng gi¸o. ? Sau khi s¾p xÕp hîp lÝ, h·y viÕt tãm t¾t truyÖn LH b»ng mét v¨n b¶n ng¾n gän nhng phản ánh đợc một cách trung thực nội dung chính của tác phẩm. LH có 1 ngời con trai, một mảnh vờn và một con chó. Con trai lão đi phu đồn điền cao su lão chỉ còn lại cậu vàng. Vì muốn giữ lại mảnh vờn cho con, lão đã phải bán con chó, mặc dù hÕt søc buån b· vµ ®au xãt..

<span class='text_page_counter'>(10)</span> Lão mang tất cả tiền dành dụm đợc gửi cho ông giáo và nhờ ông coi hộ mảnh vờn. Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn, lão kiếm đợc gì ăn nấy và từ chối cả những gì ông giáo giúp. Một hôm lão xin Binh T một ít bã chó, nói là để giết con chó hay đến vờn, làm thịt và rủ Binh T uèng rîu. ¤ng gi¸o rÊt buån khi nghe Binh T kÓ chuyÖn Êy. Nhng råi l·o bçng nhiªn chÕtc¸i chÕt thËt d÷ déi. C¶ lµng kh«ng hiÓu v× sao l·o chÕt, trõ Binh T vµ «ng gi¸o. II / Bµi tËp: 1/ H·y tãm t¾t ®o¹n trÝch Tøc níc vì bê b»ng mét ®o¹n v¨n 10 dßng. GV gîi ý: ? §Ó tãm t¾t ®o¹n trÝch Tøc níc vì bê b»ng mét ®o¹n v¨n 10 dßng em tiÕn hµnh ntn? a) §äc l¹i ®o¹n trÝch b) X® c¸c nh©n vËt quan träng (cai lÖ, lý trëng) c) Lùa chän nh÷ng sù viÖc tiªu biÓu, s¾p xÕp hîp lÝ GV: + Chị Dậu vay gạo nấu cháo, động viên chồng ăn. + Anh DËu cè ngåi dËy cÇm b¸t ch¸o lªn miÖng. + Cai lệ, ngời nhà lý trởng sầm sập tiến vào bắt gđ chị nộp đủ tiền su. + Chị Dậu tha thiết van xin, chúng khăng khăng một mực đòi cho kỳ đợc. + Chúng còn bịch luôn vào ngực chị, sấn đến để trói anh Dậu. + Tøc qu¸ chÞ DËu cù l¹i: chång t«i ®au èm... hµnh h¹ + Cai lÖ t¸t vµo mÆt chÞ , h¾n nh¶y vµo anh DËu , chÞ DËu tóm lÊy cæ cai lÖ Ên dói ra cöa lµm h¾n ng¶ châng quÌo. - Tình cảnh của lão Hạc: nhà nghèo, vợ đã chết, chỉ còn đứa con trai vì không có tiền c ới vợ đã phẫn chí bỏ đi làm đồn điền cao su, một năm nay không có tin tức gì. - T×nh c¶m cña l·o H¹c víi con chã vµng: con chã nh ngêi b¹n tri kØ, nh mét kØ vËt cña ngêi con trai. - Sù tóng quÉn ngµy cµng ®e do¹ l·o H¹c: tiÒn hÕt, kh«ng cã viÖc lµm, b·o ph¸ s¹ch hoa màu trong vờn, giá gạo lại tăng, không có tiền để nuôi cậu vàng. - Cuối cùng, vì không muốn tiêu phạm vào đồng tiền, mảnh vờn dành cho con trai, lão Hạc tìm đến cái chết thê thảm,dữ dội, chết là để dành phần cho con sống. II. Nh©n vËt l·o H¹c Lão Hạc là nhân vật trung tâm vì câu chuyện xoay quanh quãng đời khốn khó và cái chết cña l·o. 1. DiÔn biÕn t©m tr¹ng nh©n vËt L·o H¹c xung quanh viÖc b¸n chã  Đây là điều làm bất đắc dĩ, là con đờng cuối cùng mà thôi. Đúng vậy L H quá nghèo, lại yếu sau trận ốm nặng, không có việc làm, không ai giúp đỡ, lại nuôi thêm Cậu vàng xét cho cùng LH b¸n chã còng chÝnh v× LH vèn lµ 1 «ng giµ n«ng d©n nghÌo vµ giµu t×nh c¶m, nhÊt lµ giµu tù träng, träng danh dù. a) T©m tr¹ng cña LH sau khi b¸n cËu vµng  Cè lµm ra vui vÏ, cêi nh mÊu, m¾t «ng Çng ậng nớc, mắt đột nhiên co rúm lại, vết nhăn xô lại, ép nớc mắt chảy, đầu ngoẹo, miệng mếu m¸o nh con nÝt hu hu khãc. Tõ Çng Ëng: HS gi¶i thÝch  - T/g lột tả đợc sự đau đớn, hối hận, xót xa, thơng tiếc tất cả đang dâng trào trong lòng một «ng giµ - Nhµ v¨n thÓ hiÖn thËt ch©n thËt, cô thÓ vµ chÝnh x¸c, tuÇn tù tõng diÔn biÕn t©m tr¹ng ®au đơn cứ dâng lên nh không thể kìm nén nổi đau  Thái độ của Lão Hạc chuyển sang chua chát, ngậm ngùi  Những câu nói rất dung dị của những ngời nông dân nghèo khổ, thất học nhng cũng đã bao năm tháng trải nghiệm và suy ngẫm về số phận con ngời qua số phận của bản thân Nó thể hiện nỗi bất lực sâu sắc của họ trớc hiện tại & và tơng lai đều mịt mù, vô vọng.  Câu nói của ông giáo thấm đợm triết lý lạc quan và thiết thực pha chút hóm hỉnh hài hớc của nh÷ng ngêi b×nh d©n.  Nvật Chu văn Quyềnh trong phim đất và ngời (Chuyển thể từ T2 Mảnh đất lắm ngời nhiều ma cña NguyÔn Kh¾c Trêng) b) C¸i chÕt cña L·o H¹c:  C©u chuyÖn nhê v¶ 1 c¸ch vßng vo, dµi dßng v× l·o khã nãi, v× c©u chuyÖn qu¸ hÖ träng, v× trình độ nói năng của lão hạn chế. Nhng đây là ý định có từ lâu trong lão. Lão đã quyết 1 hớng gi¶i quyÕt sù khã sö trong h/c cña m×nh nh vËy.  Có tiền mà chịu khổ, tự lão làm lão khổ. Nxét của vợ ông giáo là đại diện cho ý kiến của số đông những ngời nghèo sống quanh LH. Nhng ngẫm nghĩ kĩ thì đó lại thể hiện lòng thơng con và lòng tự trong cao Lão giữ mảnh vờn, không tiêu tiền dành cho con. Nhng làm sao để sống cho qua ngày? lão tìm đến cái chết.  LH chÕt thËt bÊt ngê víi tÊt c¶: Binh T, «ng gi¸o, mäi ngêi trong lµng cµng bÊt ngê vµ khã hiểu, nó càng làm cho câu chuyện thêm căng thẳng, xúc động mâu thuẩn lên đỉnh điểm  kết thúc một cách bi đát.  Cái chết thật dữ dội và kinh hoàng  Trúng độc bã chó. Lão chết trong đau đớn, vật vã ghê gớm, cùng cực về thể xác nhng chắc chắn thanh thản về tâm hồn vì đã hoàn thành nốt công.

<span class='text_page_counter'>(11)</span> việc cuối cùng đ/v đứa con trai bặt vô âm tín, với xóm giềng về tang ma của mình. Lão chọn một cách giải thoát thật đáng sợ nhng lại là một cách nh là để tạ lỗi với cậu vàng  Lão không thể tìm con đờng nào khác để tiếp tục sống mà không ăn vào tiền của con, hoặc bán mảnh vờn  lão chết chấp nhận sự giải thoát cho tơng lai của đứa con trai. đợc đảm bảo  C¸i chÕt Êy lµ tÊt yÕu.  ý nghÜa gãp phÇn béc lé râ sè phËn vµ tÝnh c¸ch cña LH, còng lµ sè phËn vµ tÝnh c¸ch cña ngời nông dân nghèo trong XH VN trớc c/m T8: Nghèo khổ, bế tắc, cùng đờng, giàu tình yêu th¬ng vµ lßng tù träng  MÆt kh¸c c¸i chÕt cña l·o cã ý nghÜa tè c¸o hiÖn thùc x· héi thùc d©n nöa Pk c¸ch chóng ta đã hơn nửa thế kĩ. Cái XH nô lệ, tăm tối buộc những ngời nghèo đi đến đờng cùng. - Mäi ngêi hiÓu râ con ngêi LH quý träng vµ th¬ng tiÕc h¬n. - Kết thúc bằng cái chết của Nvật chính, NC đã tôn trọng sự thật cđời làm tăng sức ám ảnh hấp dẫn và khiến cho ngời đọc cảm động hơn.  V× danh dù vµ t c¸ch cña LH, cïng víi c¸i chÕt vµ sau c¸i chÕt cña m×nh, trong con m¾t cña mäi ngêi , lµ t/g vÉn gi÷ trän niÒm tin yªu vµ c¶m phôc.  Những ngời tốt nh LH tự trọng, đáng thơng, đáng thông cảm nh thế cuối cùng vẫn bế tắc, vô vọng tìm đến cái chết đó là con đờng duy nhất là sự giải thoát tự nguyện và bất đắc dĩ. ?LÝ do g× khiÕn l·o H¹c ph¶i b¸n chã? - §äc c¶ t¸c phÈm, ta thÊy t×nh c¶nh l·o H¹c thËt khèn khã. Sù tóng quÉn ngµy cµng ®e doạ lão: Sau trận ốm kéo dài, lão yêu ngời đi ghê gớm lắm, đồng tiền bấy lâu dành dụm đợc đã cạn kiệt. Lão Hạc không có việc làm. Rồi bão phá sạch hoa mảutong vờn. Giá gạo thì cứ lên cao mãi, lão lấy tiền đâu để nuôi cậu vàng nên lão phải bán cậu vàng. ?Việc làm đó thể hiện tình cảm của lão Hạc đối với con trai nh thế nào? - Điều đó cho thấy tấm lòng yêu thơng con sâu sắc của một ngời bố nhân hậu, già lòng tự träng. ?Diễn biến tâm trạng của lão Hạc nh thế nào khi quyết định bán chó? - Trớc khi bán chó, lão Hạc đã phải đắn do, suy tính rất nhiều. Lão coi việc bán cậu vàng lµ hÕt søc hÖ träng bëi cËu vµng lµ ngêi b¹n th©n thiÕt, lµ kØ vËt cña ngêi con trai mµ l·o hÕt mực yêu thơng để lại cho lão trớc khi bỏ đi làm đồn điềnvì không chịu nỗi cảnh nghèo hèn. - Sau khi bán chó, lão Hạc ăn năn, day dứt vì nghĩ rằng mình đã đánh lừa một con chó. Cả đời lão Hạc sống nhân hậu, lơng thiện, không lừa dối ai . Đối với lão, việc đánh lừa một con chó cũng là một việc làm đáng hổ thẹn với lơng tâm. 2. Nguyªn nh©n c¸i chÕt cña l·o H¹c - Tình cảnh nghèo khổ, đói rách, túng quẫn đã đẩy lão Hạc đến cái chết nh một hành động tự giải thoát . Lão đã tự chọn cái để bảo toàn căn nhà, đồng tiền, mảnh vờn là những vốn liếng cuối cùng lão để lại cho con. Lão còn lo cái chết của mình gây phiền hà cho hàng xóm nên đã lo liệu chu tất. 3. Tóm lại lão Hạc là ngời cẩn thận, chu đáo và giàu lòng tự trọng. Cái chết tự nguyện của lão xuất phát từ lòng thơng con âm thầm mà lớn lao, từ lòng tự trọng đáng kính - trọng danh dự làm ngời hơn cả sự sống. Qua đó chúng ta cũng thấy đợc số phận cơ cực, đáng thơng của những ngời nông dân nghèo khổ những năm đen tối trớc Cách mạnh tháng Tám. III. Nh©n vËt «ng gi¸o. - LH nvật ông giáo đứng thứ 2 sau LH vừa nh ngời chứng kiến vừa tham gia vào câu chuyện của nvật chính vừa dằn vặt vừa bày tỏ thái độ t/c, bộc lộ tâm trạng của bản thân. - ¤ng gi¸o lµ nh©n vËt kÓ chuyÖn ë ng«i kÓ thø nhÊt. T×nh c¶m «ng gi¸o dµnh cho l·o H¹c dần dần thay đổi từ chỗ dửng dng đến khâm phục, cảm thơng sâu sắc với nỗi khổ và tấm lòng của lão Hạc. Những tình cảm ấy càng sâu sắc hơn khi ông giáo đợc chứng kiến cái chết vËt v·, thª th¶m cña l·o H¹c. - Cái chết đau dớn của lão Hạc khiến ông giáo giật mình mà ngẫm nghĩ về cuộc đời. Cuộc đời cha hẳn đã đáng buồnbởi còn có những ngời cao quí nh lão Hạc. Nhng cuộc đời lại đáng buồn khi những con ngời có nhân cách cao đẹp nh lão Hạc lại không đợc sống, lại phải chịu cảnh nghèo khó đến mức phải tự giải thoát cho mình bằng cái chết đau đớn, vật vã. Ông giáo hiểu đời, hiểu ngời, có lòng vị tha cao cả.bởi còn có những ngời cao quí nh lão Hạc. Nhng cuộc đời lại đáng buồn khi những con ngời có nhân cách cao đẹp nh lão Hạc lại không đợc sống, lại phải chịu cảnh nghèo khó đến mức phải tự giải thoát cho mình bằng cái chết đau đớn, vật vã. Ông giáo hiểu đời, hiểu ngời, có lòng vị tha cao cả. Qua nhân vật ông giáo , có thể thấy Nam Cao là nhà văn của những ngời lao động nghèo khæ mµ l¬ng thiÖn, giµu lßng yªu ngêi nghÌovµ cã lßng tin m·nh liÖt vµo phÈm chÊt tèt đẹp của ngời lao động. Qua đó ta thấy đợc tấm lòng nhân đạo của nhà văn Nam Cao: thơng cảm, xót xa và thật sự trân trong những ngờionong dân nghèo khó. Lòng nhân ái đó dựa trên sự chân tình và đồng cảm sâu sắc. . Ngµy d¹y:. Từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội 1.Tõ ng÷ dÞa ph¬ng.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> Là từ ngữ chỉ đợc dùng ở một số (hoặc một số ) địa phơng nhất định. Phạm vi sử dụng của từ ngữ địa phơng rất hạn chế. Nói chung, các từ này chủ yếu đợc dùng trong khẩu ngữ; còn trong giao tiếp toàn dân, nhất là trong giao tiếp khoa học thì từ ngữ địa phơng không đợc dùng. Tuy nhiên, những từ ngữ địa phơng không có trong từ ngữ toàn dân tơng đơng có thể làm giàu cho vốn từ ngữ toàn dân; và có những từ ngữ địa phơng có từ ngữ toàn dân tơng đơng, nếu dùng đúng chỗ, đúng lúc thì sẽ có tác dụng tích cực, nêu tính địa phơng của sự vậ,t sự việc đợc đề cập. VÝ dô: Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát. (Ca dao) Ch¸o bÑ rau m¨ng vÉn s½n sµng. (Hå ChÝ Minh) Tất nhiên, nếu dung không đúng lúc và đúng chỗ, từ ngữ địa phơng sẽ có tác dụng tiêu cực, g©y trë ng¹i trong giao tiÕp v× cã thÓ nhÇm lÉn hoÆc kh«ng hiÓu. Lu ý: Ng«n ng÷ cña c¸c d©n téc thiÓu sè ë níc ta kh«ng ph¶i lµ TiÕng ViÖt. Tuy nhiªn , mét số từ ngữ trong các ngôn ngữ ấy đợc Tiếng Việt vay mợn và vẫn đợc cảm nhận nh từ ngữ địa phơng vì sự gần gũi thân thiết trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam. Ví dụ: Ông ké (ông già), hội lùng tùng (xuống đồng), buôn, nhà rông, đàn tơ-rng, chim chơ-rao.... **********************************. Ngµy d¹y: C« bÐ b¸n diªm Em bé mồ côi mẹ, đi bán diêm suốt 30 ngày và cả đêm giao thừa – ngày cuối năm – mọi ngời đều đợc nghĩ ngơi, chuẩn bị đón năm mới. - Trêi giã rÐt, tuyÕt r¬i, l¹nh thÊu x¬ng, v¾ng vÏ… - Mét m×nh em bÐ phong phanh, ch©n trÇn ®i lang thang… - Đêm khuya diêm không bán đợc  không dám về nhà vì sợ bố đánh.  Làm nỗi bật tình cảnh đáng thơng của em bé – gợi ra rất nhiều thơng tâm, đồng cảm trong lòng ngời đọc.  Tối đến em ngồi nép mình trong góc tờng. Trong nỗi cô đơn tuyệt đối trong đói khát giữa trời khuya gi¸ l¹nh em t×m h¬i Êm vµ nguån s¸ng qua nh÷ng que diªm mong manh.  Em quÑt diªm 5 lÇn  Em bé đón giao thừa một cách tội nghiệp trong nỗi khát khao hạnh phúc mà. Chỉ mỗi một việc quẹt diêm để sống bằng mộng tởng.  T×nh xãt th¬ng em bÐ nghÌo khæ.  §Çu tiªn lµ lß sìi b»ng s¾t. - Sau đó: bàn ăn thịnh soạn - Tiếp đến: cây thông nô en - Sau cïng: Bµ néi em hiÖn ra trong ¸nh löa diªm  cïng bµ bay lªn trêi.  Lần thứ nhất lò sởi biến mất để lại em với nỗi lo: Về nhà sẽ bị cha đánh. - LÇn thøc 2: Tríc m¾t em chØ cßn lµ nh÷ng bøc têng l¹nh lÏo. - LÇn thø 3: Nh÷ng ngän nÕn bay lªn trêi biÕn thµnh nh÷ng ng«i sao. - LÇn thø 4-5: ¶o ¶nh rùc s¸ng trªn khu«n mÆt em còng biÕn mÊt.  Các mộng tởng diễn ra hợp lý- Vì: Trời rất rét em lại diêm nên trớc hết em mộng tởng đến lò sởi, tiếp đến em mới mộng tởng bàn ăn, vì em đang đói, đang sống trong đêm giao thừa nên em mơ tởng đến cây thông nô em. - Có thời lúc bà còn sống em đợc đón giao thừa ở nhà nên em mơ tởng đến bà nội…  G¾n víi thùc tÕ: Lß sëi, bµn ¨n, c©y th«ng. Méng tëng chØ lµ méng tëng: Bµ cïng em bay lªn trêi.  - Nhà văn đã dồn tụ bao nhiêu tình thơng và nỗi xót xa lên ngòi bút khi miêu tả những lần em quÑt diªm.  Ngời đọc chắc có lẽ không cầm đợc nớc mắt. - Nhà văn thấu hiểu lòng con trẻ nghèo khổ, cô đơn, đói khát tình thơng, ánh sáng niềm tin, hạnh phúc gia đình  nhng em không đợc. - Em quẹt diêm để tìm h/p’ trong mộng ảo nhng nh÷ng ®iÒu Êy vôt s¸ng råi vôt t¾t theo ¸nh löa diªm. (HS đọc đoạn cuối)  Em bé bơ vơ giữa cỏi đời đen bạc - ông bố luôn mắng nhiếc, đánh đập em, ngời đời thì quá l¹nh lïng. Mọi ngời đón năm mới thì ở 1 xó tờng trên phố có 1 em bé gái có đôi má hồng đang mỉm cời  Em đã chết vì giá rét.  XuÊt ph¸t tõ t×nh th¬ng, niÒm c¶m th«ng cña nhµ v¨n ®/v em bÐ..

<span class='text_page_counter'>(13)</span> - Nhà văn hình dung niềm vui sớng của em bé đón năm mới. Xung quanh em còn nhiều mãnh đời bất hạnh  không thể vê tình, vô tâm trớc nỗi khổ của ngời khác, phải yêu thơng giúp đỡ đùm bọc lẫn nhau  Đó cũng là truyền thống ngàn đời của dân téc.. Ngµy d¹y:.  LuyÖn tËp viÕt ®o¹n v¨n tù sù kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m. Bµi tËp 1: a) §o¹n v¨n trong “T«i ®i häc” “Sau mét håi trèng … rén rµng trong c¸c líp” * Mtả: sau một hồi trống thúc … săp hàng … đi vào lớp, không đi … không đứng lại, co lên 1 chân… duỗi mạnh nh đá 1 quả bom tởng tợng. * BiÓu c¶m: vang déi c¶ lßng t«i, c¶m thÊy m×nh ch¬ v¬, vông vÒ lóng tóng,run run theo nhÞp bíc rén rµng trong c¸c líp, b) Đoạn văn trong “Tắt đèn” - “U van con, u l¹y con … th× con cø ®i víi u” Miêu tả: “U van con, u lạy con …,bây giờ phải đem con đi bán, vẫn bị ng ời ta đánh trói, sng c¶ hai tay lªn kia, th× con cø ®i víi u” BiÓu c¶m: ®au ruét u l¾m, c«ng u nu«i con …, chÕt tõng khóc ruét, thÊy con ®au èm lµ thÕ, khổ sở đến mức nào nữa, con có thơng thầy thơng u… c) Trong ®o¹n v¨n “L·o H¹c” - “Chao «i! §èi víi nh÷ng … cø xa t«i dÇn dÇn…” Mt¶: T«i giÊu giÕm vî t«i, thØnh tho¶ng gióp ngÊm ngÇm L·o H¹c, l·o tõ chèi tÊt c¶ nh÷ng c¸i g× t«i cho l·o, vµ l·o cø xa t«i dÇn dÇn… Biểu cảm: Chao ôi …toàn là những cái cớ để cho ta tàn nhẫn, khi ng ời ta khổ quá thì ngời ta chã còn nghĩ gì đến ai đợcnữa, tôi chỉ buồn chứ không nỡ giận… 1. §ãng vai «ng gi¸o kÓ l¹i gi©y phót L·o H¹c sang b¸o b¸n chã. GV nêu y/cầu của nhiệm vụ cho HS theo tình huống sự việc và nhân vật đã cho trong SGK. ? Y/cÇu miªu t¶ vµ biÓu c¶m thÓ hiÖn ë chæ nµo?  VÏ mÆt t©m tr¹ng rÊt ®au khæ HS viÕt ®o¹n v¨n 15’ - Tôi đang say sa đọc sách thì Lão Hạc sang nhà tôi. Với vẽ mặt buồn rầu miệng móm mém mếu nh con nít: Cậu vàng đi đời rồi ông giáo ạ! Cụ bán rồi à? Bán rồi! Họ vừa bắt xong. ThÕ nã cho b¾t µ? Khèn n¹n! Nã cã biÕt g× ®©u. T«i cho nã ¨n, nã ®ang ¨n th× th»ng Môc, thằng Xiên túm lấy hai cẳng sau loay hoay một lúc rồi tró chặt 4 chân nó. Thế là tôi đã bán đi kỹ vật đứa con rồi. Biết vậy song tôi không còn cách nào khác hu hu hu… 2. T×m ®o¹n v¨n trong truyÖn kÓ l¹i gi©y phót L·o H¹c sang nhµ «ng gi¸o b¸o tin b¸n chã. Hôm sau, Lão Hạc sang nhà tôi chơi vừa thấy tôi, Lão Hạc báo ngay: Cậu vàng đi đời rồi ông gi¸o ¹! Cô b¸n råi? B¸n råi! Hä võa b¾t xong. L·o cè lµm ra vui vÏ. T«i hái cho cã chuyÖn. Thế nó cho bắt à? Mặt lão đột nhiên… lão khóc hu hu. So sánh đoạn văn mình vừa viết với đoạn văn trong truyện để rút ra nhận xét. Đoạn văn của Nam Cao đã kết hợp y/tố mtả và b/cảm ở chổ nào.  Đó là việc ông tập trung tả lại chân dung đau khổ của Lão Hạc với mỗi chi tiết rất độc đáo: Nụ cời nh mếu, mắt lão ầng ậng nớc… lão khóc hu hu. Những y/tố mtả và biểu cảm đã giúp Nam  Khắc sâu vào trong lòng bạn một Lão Hạc Cao thể hiện đợc điều gì? khốn khổ đặc biệt thể hiện phải bán chó. Đoạn văn của em đã kết hợp đợc các y/tố m/tả  GV nxét đánh giá làm rõ y/cầu đoạn văn tự vµ biÓu c¶m cha? sù cã kÕt hîp mt¶ trong biÓu c¶m.. Ngµy d¹y:.  ChiÕc l¸ cuèi cïng. 1/ T¸c gi¶: O . Hen- ri lµ ngêi Mü (1862 - 1910). - ¤ng lµ nhµ v¨n chyªn viÕt truyÖn ng¾n (600 truyÖn) viÕt tõ lóc cßn trÎ vµ rÊt næi tiÕng vµo giai đoạn cuối đời. - Truyện của ông thờng nhẹ nhàng, nhng toát lên tinh thần nhân đạo cao cả, tình thơng yêu nh÷ng ngêi nghÌo khæ.  B¾p c¶i vµ vua chóa; Bèn triÖu; Trung t©m miÒn t©y; TiÕng nãi cña thµnh phè; Nh÷ng sù lùa chän..

<span class='text_page_counter'>(14)</span>  C¨n g¸c xÐp, C¸i cöa xanh, Tªn c¶nh s¸t vµ g· lang thang, ChiÕc l¸ cuèi cïng, Quµ tÆng cña các đạo sỹ, khi ngời ta yêu, Sơng mù ở Xen Tôn. 2/ Tãm t¾t… Råi cô B¬ - men vµ Xiu lªn g¸c. Gi«n xi ®ang ngñ. Xiu kÐo mµnh xuèng che kÝn cöa sæ vµ ra hiÖu cho B¬ - men ngåi lµm mÉu cho Xiu vÏ. S¸ng h«m sau Xiu tØnh dËy thì thấy Giôn Xi đang nhìn những tấm mành kéo xuống. Cô ra lệnh Xiu kéo mành lên để nhìn thÊy c©y thêng xu©n. l¹ thay, sau trËn ma vïi dËp vÉn cßn 1 chiÕc l¸ thêng xu©n b¸m trªn têng gạch. Giôn xi nghĩ rằng: Trong đêm qua chiếc lá sẽ rụng và Giôn xi sẽ lìa đời. Ngày hôm đó trôi qua, màn đêm buông xuống chiếc lá đó vẫn ở trên tờng. Trời sáng Giôn xi lại ra lệnh kéo mành lên, chiếc lá vẫn còn đó. Giôn xi ngắm nhìn chiếc lá sức khoẻ dần dần hồi phục, Giôn xi ngồi dậy xem chị Xiu nấu nớng và hi vọng một ngày nào đó sẽ vẽ đợc vịnh Na-plơ. Buổi chiều Bác sĩ tới khám bênh cho Giôn xi và kết luận sức khoẻ của Giôn xi đợc 5/10 rồi bác sĩ xuống nhà thăm một bệnh nhân khác. Chiều hôm đó, Xiu tới bên giờng Giôn xi nằm kể cho Xiu nghe: Việc Bơ men vẽ chiếc lá trong đêm ông đã bị bệnh viêm phổi và chết … Giôn xi bị bÖnh viªm phæi nÆng t©m tr¹ng cña c« ch¸n n¶n, tuyÖt väng. C« tõ chèi ¨n uèng. Mäi ý nghÜ thu l¹i 1 ®iÒu: Chê chiÕc l¸ cuèi cïng rông xuèng vµ c« sÏ chÕt.  Lo l¾ng kÓ cho B¬ men nghe KiÖt t¸c cña B¬ - men:  Bơ - men đã có tuổi (ngoài 60). Cụ là ngời làm nghệ thuật, cụ sống cùng ngôi nhà với Xiu… - Cô kiÕm ®uù¬c chót Ýt tiÒn ¨n b»ng c¸ch ngåi lµm mÉu, kh¸t väng cña cô lµ vÏ mét bøc tranh kiÖt t¸c.  Nghe chuyện ốm của Giôn xi cụ cảm động, lo lắng, nghĩ ra cách vẽ chiếc lá cuối cùng để cứu Giôn xi.  Cô thËt cao thîng quªn m×nh v× ngêi kh¸c, l¹i cø lÆng lÆng lµm, kh«ng hÐ r¨ng cho Xiu biÕt. Tạo bất ngờ cho Giôn xi và gây hứng thú cho cả bạn đọc chúng ta.  ChiÕc l¸ lµ kiÖt t¸c v×: - Tríc hÕt v× l¸ vÏ rÊt gièng (Cuèng l¸,r×a l¸) - Nã vÏ trong ®iÒu kiÖn ma tuyÕt. - Bức tranh đó đã cứu đợc Giôn xi khỏi chết. - Nhắc đến sự hy sinh vĩ đại của Bơ men T×nh yªu th¬ng cña Xiu:  Bơ men và Xiu đều yêu quý Giôn xi, họ muốn Giôn xi bình phục, họ rất lo lắng.  Xiu lo sî khi nh×n vµi chiÕc lµ thêng xu©n Ýt ¬i cßn b¸m l¹i trªn têng (DÉn chøng) - Xiu lo sî nÕu Gi«n xi sÏ chÕt (D/c’) - Xiu động viên, chăm sóc Giôn xi.  Xiu không hề biết đợc ý định của Bơ men, bằng chứng khi Giôn xi bảo kéo mành lên cô làm theo mét c¸ch ch¸n n¶n. Sau đó còn cúi khuôn mặt hốc hác xuống ngời bệnh và nới lời não ruột (D/c’) - ChÝnh Xiu còng ng¹c nhiªn kh«ngngê chiÕc l¸ cuèi cïng cßn dai d¼ng b¸m trªn cµnh nh thế sau cả một đêm ma gió phủ phàng không biết đấy chỉ là chiếc lá vẽ và tâm trạng nặng nề đeo đẳng Xiu tời khi cô biết sự thật… Câu ô kìa! Sau trận mua … c/m sự ngạc nhiên đó.  Nếu biết trớc ý định của Bơ men thì truyện sẽ kém hay vì Xiu không bị bất ngờ và ta không đợc thởng thức cả đoạn văn nói lên tam trạng lo lắng của cô. DiÔn biÕn t©m tr¹ng cña Gi«n xi:  Từ chổ đợi chết, mong chết đến – Tâm trạng căng thẳng khi hai lần kéo mành lên  lạnh lùng chờ đón cái chết  chổ thấy rằng chết lại một tội - Tõ chæ kh«ng muèn ¨n  xin ch¸o, s÷a - Tõ chæ ch»m2 nh×n c©y thêng xu©n  VÏ vÞnh Na p¬.  C« kinh ng¹c kh©m phôc  c« thÊy m×nh còng cã thÓ nh chiªc l¸ vît lªn chiÕn th¾ng hoµn c¶nh.  Sù gan gãc cña chiÕc l¸, chèng chäi kiªn cêng víi thiªn nhiªn b¸m lÊy cuéc sèng, tr¸i ngîc víi nghÞ lùc yÕu ®uèi bu«ng xu«i muèn chÕt cña m×nh.  Kết thúc nh vậy tryện sẽ có d âm, để lại trong lòng ngời đọc nhiều suy nghĩ và những dự ®o¸n. truyÖn sÏ kÐm hay nÕu nhµ v¨n cho chóng ta biÕt cô thÓ Gi«n xi nghÜ g×, nãi g×, cã hµnh động gì khi nghe Xiu kể lại cái chết và việc làm cao thợng của Bơ men. §¶o ngîc t×nh huèng hai lÇn:  Giôn xi ngày càng tiến gần đến cái chết khiến độc giả lo lắng, cảm thông. Những tình huống bổng đảo ngợc: Giôn xi trở lại với lòng yêu đời, bệnh tình thoát cơn nguy hiểm, độc giã thở phào trút đợc gành nặng lo âu. - Cô B¬ men ®ang khoÎ m¹nh nh vËy  Ho¹ sÜ B¬ men còng l¹i chÕt v× bÖnh sng phæi khiÕn nvật trong truyện bất ngờ, độc giả cũng bất ngờ..

<span class='text_page_counter'>(15)</span>  Hai lần đảo ngợc tình huống trái chiều nhau (tởng không tránh khỏi cái chết lại sống, đang khoẻ mạnh lại chết). NT đảo ngợc tình huống hai lần gây hứng thú cho chúng ta khi đọc truyÖn nµy.  H·y th¬ng yªu con ngêi - Hãy vì sự sống của con ngời, đó là lẽ tồn tại cao quý nhất của nghệ thuật và của mọi ngời.. Ngµy d¹y:.  Hai c©y phong. T¸c gi¶ Ta - Lax lµ Sª - Ke - r¬ huyÖn Ky - rèp. Häc xong líp 6 - Lµm th ký cho UB X« ViÕt x· sau đó học trờng đại học nông nghiệp, rồi học tiếp đại học văn tại MXcơva. Ông viết văn bằng hai thứ tiếng: Tiếng mẹ đẻ - C - G - Xtan và tiếng Nga. Ông đợc tặng giải thởng Lê Nin Trong bµi v¨n ngêi kÓ chuyÖn khi th× xng t«i khi th× xng "Chóng t«i" - Ngời kể chuyện xng chung tôi bắt đầu từ "Vào năm học cuối cùng....." Cho đến " Lẫn sau ch©n trêi xa th¼m biªng biÕc kia". Phần còn lại từ đầu bài văn cho đến " Chiếc gơng thần xanh" và từ tôi lắng nghe cho đến hết. Ngêi kÓ chuyÖn xng t«i". - Hai c©y phong gåm 2 m¹ch kÓ. - Trong m¹ch kÓ xng t«i, " T«i" lµ ngêi kÓ chuyÖn ngêi Êy tù giíi thiÖu m×nh cßn lµ ho¹ sü. HS nghÜ r»ng t«i chÝnh lµ nhµ v¨n Ai- ma-Tèp. - Trong m¹ch kÓ xng " Chóng t«i" vÉn lµ ngêi kÓ chuyÖn trªn nhng l¹i kÓ nh©n danh c¶ bän con trai ngày trớc và hồi ấy, ngời kể chuyện cũng là 1 đứa trẻ trong bọn. - Căn cứ vào độ dài văn bản của 2 mạch kể. - Vào cái thế bao bọc của mạch kể này đối với mạch kể kia , hơn nữa " Tôi" có cả 2 mạch kÓ. - Đoạn trên liên quan đến 2 cây phong trên đồi cao vào năm học cuối, trớc kỳ nghĩ hè, bọn trÎ ph¸ tæ chim. - Đoạn dới liên quan đến tác giả đẹp đẽ vô ngàn của không gian bao la và ánh sáng mở ra trớc mắt bọn trẻ cho ngời kể và bọn trẻ ngây ngất. - Hai cây phong đợc phác thảo đôi ba nét, đúng là những nét phác thảo của một hoạ sỹ: Hai cây phong " Khổng lồ" với các " Mắt mẫu" các cành cây cao ngất, cao đến ngang tầm cánh chim, với bóng râm mát rợi, với động tác nghiêng ngả đung đa, lại có thêm " Hàng đàn chim....chao l¹i". - Chất hoạ sỹ ở ngời kể chuyện lại càng thể hiện rõ ở đoạn sau: + Bức tranh TN biểu hiện trớc mắt với " Chân trời xa thẳm", " Thảo nguyên hoang vu", " Dòng sông lấp lánh", " Làn sơng mờ đục", " Chuồng ngựa nông trang". + Bức tranh còn đợc tô màu: " Nơi xa thẳm biêng viếc của thảo nguyên", " Chân trời xa thẳm biêng biếc", " Làn sơng mờ đục". " Những sông lấp lánh nh những sợi chỉ bạc"... Trong mạch kể của ngời kể chuyện xng tôi hai cây phong chiếm vị trí đợc tôn lôi cuốn sự chó ý lµm cho suy sa ng©y ngÊt vµ kh¬i nguån c¶m høng cho ngêi kÓ. - Nguyªn nh©n lµ hai c©y phong g¾n bã nh÷ng kÜ niÖm xa xa tuæi häc trß. - Nguyªn nh©n s©u xa lµ ë chæ hai c©y phong lµ nh©n chøng cña c©u chuyÖn hÕt søc xóc động về ngời thầy đầu tiên Đuy Sen và cô bé An - T - nai. - Hai cây phong đợc miêu tả qua con măt nhìn của hoạ sỹ xúc động hơn " Nghiêng ngả thân cây", " lay động cành lá". - Trong bức tranh đó ta còn nghe nhiều âm thanh " Tiếng lá reo", " Tiếng rì rào", Hai cây phong đợc miêu tả cả bằng trí tởng tợng và tâm hồn nghệ sỹ: Ngời kể chuyện " Cảm biết đợc chúng", " Chúng có tiếng nói riêng" hẳn phải có tâm hồn riêng: " Chúng thì thầm thiÕt tha nång th¾m" cã khi chóng " Bçng im bÆt...råi kh¾p cµnh l¸ cÊt lªn tiÕng thë dµi mét lît nh th¬ng tiÕc ngêi nµo".. Ngµy d¹y:.  ¤n tËp truyÖn ký ViÖt Nam. A. Kết quả cần đạt - Giúp HS hệ thống hoá các truyện ký VNđã học từ đầu học kỳ trên các mặt : Đặc sắc về nội dung t tởng và hình thức nghệ thuật. Từ đó bớc đầu thấy đợc một phần quá trình hiện đại hoá văn học VN đã hoàn thành về cơ bản vào nửa đầu thế kĩ XX. - RÌn c¸c kÜ n¨ng ghi nhí, hÖ thèng ho¸, so s¸nh, kh¸i qu¸t vµ tr×nh bµy nhËn xÐt vµ kÕt luËn trong qu¸ tr×nh «n tËp . Hệ thống các văn bản truyện ký đã học ở học kỳ I lớp.

<span class='text_page_counter'>(16)</span> V¨n b¶n. ThÓ lo¹i. T«i ®i häc 1941 Thanh TÞnh 1911 - 1988). TruyÖn ng¾n. Trong lßng mÑ (TrÝch: Nh÷ng ngµy th¬ Êu) 1940. Håi ký. Nguyªn Hång ( 1918 - 1982) Tøc níc vì bê ( TrÝch ch¬ng 13 tiÓu thuyÕt t¾t đèn)1939. TiÓu thuyÕt. Ng« TÊt Tè ( 1893 - 1954). L·o H¹c - 1943. T ng¾n. Nam Cao ( 1915 - 1951). Néi dung chñ yÕu. §Æc s¾c nghÖ thuËt. - Nh÷ng kÜ niÖm trong s¸ng về ngày đầu tiên đợc đến trờng đi học. - Tù sù kÕt hîp víi tr÷ t×nh kÓ chuyÖn, kÕt hîp víi miêu tả, biểu cảm, đánh gi¸. Nh÷ng h×nh ¶nh so s¸nh míi mÎ vµ gîi c¶m Nỗi cay đắng, tủi cực và tình - Tự sự kết hợp với trữ tình. yªu th¬ng mÑ m·nh liÖt cña KÓ chuyÖn kÕt hîp víi bé Hồng khi xa mẹ, khi đợc miêu tả và biểu cảm, đánh n»m trong lßng mÑ gi¸ . C¶m xóc trong t©m tr¹ng nång nµn m·nh liÖt. Sö dông nh÷ng h×nh ¶nh so s¸nh liªn tëng t¸o b¹o - V¹ch trÇn bé mÆt tµn ¸c, - Ngßi bót hiÖn thùc khoÎ bất nhân của chế độ thực dân khoắn, giàu tính thần lạc nöa phong kiÕn tè c¸o chÝnh quan. sách thuế khoá vô nhân đạo. - Xây dựng tình huống - Ca ngîi nh÷ng phÈm chÊt truyÖn bÊt ngê, cã cao trµo cao quý vµ søc m¹nh quËt vµ gi¶i quyÕt hîp lý. khëi tiÒm tµng m¹nh mÏ cña - X©t dùng, miªu t¶ nh©n chÞ DËu, còng lµ cña ngêi vËt chñ yÕu qua ng«n ng÷, phô n÷ VN tríc c¸ch m¹ng và hành động, trong thế tơng phản với các nhân vật kh¸c Sè phËn ®au th¬ng vµ phÈm - Tµi n¨ng kh¾c ho¹ nh©n chÊt cao quý cña ngêi n«ng vật rất cụ thể, sống động, d©n cïng khæ trong x· héi đặc sắc là miêu tả và phân ViÖt Nam tríc CM th¸ng 8. tÝch diÔn biÕn t©m lý cña Thái độ trân trọng của tác mét sè nh©n vËt. C¸ch kÓ giả đối với họ chuyÖn míi mÎ, linh ho¹t ngôn ngữ kể và miêu tả ngời rất chân thực, đậm đà chÊt n«ng th«n, tù nhiªn, gi¶n dÞ. 2. So sánh, phân tích để thấy rõ những điểm giống nhau và khác nhau về nội dung t tởng và hình thức nghệ thuật của 3 văn bản đã học trong các bài 2, 3, 4. a, Gièng nhau: * Thể loại: Văn bản tự sự hiện đại. * Thêi gian: Tríc c¸ch m¹ng, trong gian ®o¹n 1930 - 1945. * Đề tài, chủ đề: Con ngời và cuộc sống xã hội đơng thời của tác giả, đi sâu vào miêu t¶ sè phËn cña nh÷ng con ngêi cùc khæ, bÞ vïi dËp. * Giá trị t tởng: Chan chứa tinh thần nhân đạo ( Yêu thơng, trân trọng những tình cảm, những phẩm chất đẹp đẽ, cao quý của con ngời; Tố cáo những gì tàn ác, xấu xa). * Giá trị nghệ thuật: Bút pháp chân thực hiện thực gần gủi với đời sống, ngôn ngữ rất gi¶n dÞ, c¸ch kÓ chuyÖn vµ miªu t¶, t¶ ngêi v¶ t©m lý rÊt cô thÓ, hÊp dÉn.. b, Kh¸c nhau:. V¨n b¶n Trong lßng mÑ Nguyªn Hång. PTB§ Håi ký (Tù sù xen tr÷ t×nh). §Ò tµi T×nh c¶nh khèn khæ cña đứa trẻ mồ côi mÑ ®i lÊy chång ë xa. Néi dung chñ yÕu - Nçi ®au xãt tñi hËn vµ t×nh c¶m th¬ng nhí mÑ khi ë xa, c¶m xóc h¹nh phúc nồng nàn khi đợc n»m trong lßng mÑ. §Æc s¾c nghÖ thuËt - Giäng v¨n võa ch©n thùc võa tha thiÕt, c¶m xóc tu«n trµo chan chøa m·nh liÖt so s¸nh liªn tëng míi mÎ..

<span class='text_page_counter'>(17)</span> Tøc níc vì bê Ng« TÊt Tè. TiÓu thuyÕt (tù sù ). Ngêi n«ng d©n cïng khæ, bị đè nén áp bức, đã uất ức bïng lªn. Tố cáo chế độ bất nhân, tàn ác và ca ngợi vẻ đẹp t©m hån, søc m¹nh vïng lên đấu tranh của ngời phô n÷ n«ng th«n VN tríc c¸ch m¹ng. L·o H¹c Nam Cao. TruyÖn ng¾n (tù sù xen tr÷ t×nh ). Mét «ng giµ nghÌo giµu tù trọng, đã dằn vÆt ®au khæ v× chãt lõa mét con chó đã tự tö v× muèn gi÷ bằng đợc m¶nh vên cho con. Sè phËn bi th¶m cña ngêi n«ng d©n cïng khæ vµ nhân phẩm cao đẹp của hä. X©y dùng nh©n vËt chñ yÕu qua ng«n ng÷ cử chỉ và hành động trong thế đối lập, tơng ph¶n víi c¸c nh©n vËt kh¸c. KÓ chuyÖn vµ miªu t¶ rÊt sinh động . - Nhân vật đợc miêu t¶ vµ ph¬ng thøc diÔn biÕn t©m tr¹ng s©u s¾c . Câu chuyện đợc kể mét c¸ch linh ho¹t, giäng v¨n trÇm buån ch©n thùc kÕt hîp víi tr÷ t×nh vµ triÕt lý. 3, Đoạn văn ( Hoặc nhân vật) mà em yêu thích nhất trong 3 văn bản đã học. a, §ã lµ ®o¹n v¨n.....? Trong v¨n b¶n....? Cña t¸c gi¶ ...? b, Lý do yªu thÝch: - VÒ néi dung t tëng....? - VÒ h×nh thøc nghÖ thuËt....? - Lý do kh¸c....? - Yªu cÇu HS viÕt...............®o¹n v¨n cô thÓ theo mÉu trªn. - Sau đó HS đọc hoặc nói lại - GV nhận xét.. Ngµy d¹y:.  c¸ch lµm bµi v¨n thuyÕt minh. I. §Ò v¨n thuyÕt minh vµ c¸ch lµm bµi v¨n thuyÕt minh . 1. §Ò v¨n thuyÕt minh: GV yêu cầu HS đọc các đề văn thuyết minh ở SGK và trả lời các câu hỏi : Hãy xác định phạm vi về nội dung của mỗi đề bài trong SGK Hãy cho biết yêu cầu của mỗi đề bài trong SGK . GV híng dÉn HS tr¶ lêi. a, Giíi thiÖu g¬ng mÆt thÓ thao tuæi trÎ cña VN: - Hä tªn, m«i trêng sèng, c¸c biÓu hiÖn n¨ng khiÕu ... - Quá trình học tập, rèn luyện, phấn đấu..... - Thµnh tÝch næi bËt vµ ý nghÜa cña nã. b, Giíi thiÖu 1 tËp luyÖn: - T¸c gi¶, nhµ xuÊt b¶n, n¨m xuÊt b¶n, d luËn chung vÒ tËp truyÖn. - Giới thiệu những nét đặc sắc về nội dung, NT,... của tập truyện. - Khẳng định những đóng góp tích cực của tập truyện. c, Giíi thiÖu chiÕc nãn l¸ ViÖt Nam: - Nguån gèc, chÊt liÖu cÊu t¹o, h×nh d¸ng mµu s¾c... - Vai trò, tác dụng của chiếc nón lá trong đời sống, sinh hoạt của con ngời Việt Nam. d, Giíi thiÖu vÒ chiÕc ¸o dµi ViÖt Nam: - Nguån gèc, chÊt liÖu, kiÓu d¸ng, mµu s¾c.... - Vai trò, tác dụng, giá trị thẩm mỹ... của chiếc áo dài trong đời sống, sinh hoạt của ngêi ViÖt Nam. e, Thuyết minh về chiếc xe đạp: - ChÊt liÖu, cÊu t¹o, nguyªn lý vËn hµnh... - Tác dụng của chiếc xe đạp đối với đời sống, sinh hoạt của con ngời Việt Nam. g, Giới thiệu về đôi dép lốp trong kháng chiến: - ChÊt liÖu, cÊu t¹o, mµu s¾c... - Tác dụng của đôi dép lốp đối với con ngời, tính u việt của nó trên địa hình rừng núi phøc t¹p... b, Giíi thiÖu mét di tÝch, th¾ng c¶nh næi tiÕng: - Vị trí địa lý, các đặc điểm nổi bật, các thần thoại hoặc truyền thuyết gắn liền với di tÝch, th¾ng c¶nh... - Vai trò và tầm quan trọng của di tích, thắng cảnh đối với đời sống tinh thần của ng ời Việt Nam. - giáo dục của di tích thắng cảnh đối với hiện tại và tơng lai. i, ThuyÕt minh vÒ mét vËt nu«i cã Ých: - Tên con vật, các đặc điểm nổi bật về hình dáng, tính nết....

<span class='text_page_counter'>(18)</span> - Quan hệ và vai trò của con vật đối với đời sống của con ngời. k, Giíi thiÖu vÒ hoa ngµy tÕt ë ViÖt Nam: - Tên loài hoa, các đặc điểm nổi bật về hình dáng, màu sắc, hơng vị.... - Quy tr×nh ch¨m sãc, uèn tØa... - Cách sử dụng, giá trị thẩm mỹ, ý nghĩa đối với ngày tết... ( 3 đề còn lại giáo viên hớng dẩn học sinh tự làm). 2) C¸ch lµm bµi v¨n thuyÕt minh: Học sinh đọc văn bản " Xe dạp" trong sách giáo khoa: * MB : ( Từ có một thời -> chuyển động nhờ sức ngời ) * TB a) Các bộ phận chính : Truyền động, điều khiển, chuyên chở. - Truyền động gồm ( Khung bàn đạp, trục, đĩa răng c, ổ líp, bánh xe...) - Điều khiễn gồm ( ghi đông ...; bộ phanh...) - Chuyên chở gồm ( yên xe ..., giá đèo hàng, giỏ đựng đồ...). b) Các bộ phận phụ: Chắn bùn, chắn xích, đèn.... Phân biệt văn bản trên với văn bản miêu tả 1 chiếc xe đạp? => - Nếu miêu tả thì phải chú trọng đến màu sắc, kiểu dáng, vẻ đẹp...của xe đạp. - Khi miªu t¶ lu«n cã yÕu tè c¶m xóc nh thÝch hay kh«ng thÝch, yªu hay ghÐt, tù hµo hay tñi th©n... V¨n b¶n trong SGK cã nh÷ng yÕu tè miªu t¶ kh«ng? V× sao? - Không.Vì: Mục đích của VB trong SGK là giúp cho ngời đọc hiểu về cấu tạo và nguyên lý vận hành của chiếc xe đạp. II. ThuyÕt minh truyÖn ng¾n L·o H¹c cña Nam Cao: Bíc 1: §Þnh nghÜa truyÖn ng¾n lµ g×? Bíc 2: Giíi thiÖu c¸c yÕu tè cña truyÖn ng¾n. 1, Tù sù: a, Là yếu tố chính, quyết định cho sự ...........của một truyện ngắn. b, Gåm: Sù viÖc chÝnh vµ nh©n vËt chÝnh. * Ngoµi ra cßn cã c¸c sù viÖc vµ nh©n vËt phô. 2, Miêu tả, biểu cảm, đánh giá. - Là các yếu tố hổ trợ, giúp cho truyện ngắn sinh động, hấp dẫn. - Thêng ®an xen vµo c¸c yÕu tè tù sù. 3, Bè côc, lêi v¨n, chi tiÕt. - Bè côc chÆt chÏ, hîp lý. - Lêi v¨n trong s¸ng, giµu h×nh ¶nh. - Chi tiết bất ngờ, độc đáo. . Ngµy d¹y:. T×m hiÓu thªm vÒ bµi th¬ “Nhí rõng” cña ThÕ L÷ I. T¸c gi¶: Tªn khai sinh lµ NguyÔn Thø LÔ ( 1907 - 1989) lµ nhµ th¬ tiªu biÓu nhÊt cña phong trµo thơ mới ( 1932 - 1945). Ông đã đem lại chiến thắng vẻ vang cho thơ mới trong việc giao tranh quyÕt liÖt víi th¬ cò... - Th¬ míi lµ tªn gäi cho mét phong trµo th¬ vµo nh÷ng thËp kØ 30, 40 cña thÕ kØ XX. Phong trµo th¬ míi chñ yÕu sö dông thÓ th¬ tù do, sè ch÷ trong c©u vµ sè c©u trong bµi kh«ng h¹n định. Có một số bài thơ vẫn dùng thể thơ 7 chữ, 8 chữ hoặc lục bát; nhng nội dung t tởng thể hiÖn sù tù do, phãng kho¸ng, linh ho¹t, kh«ng bÞ rµng buéc bëi nh÷ng quy t¾c nghiªm ngÆt cña thi ph¸p cæ ®iÓn. Th¬ míi g¾n liÒn víi nh÷ng tªn tuæi nh: ThÕ L÷, Xu©n DiÖu, Huy CËn, Lu Träng L... - ThÓ th¬ 8 ch÷, gieo vÇn liÒn. II. T¸c phÈm 1. T¸c phÈm Tác giả mợn lời con hổ để nói lên tâm trạng u uất của một lớp ngời sống trong cảnh tù hãm mÊt tù do. 5 PhÇn: - PhÇn 1 tõ c©u 1->8 + T©m tr¹ng cña con hæ trong cñi s¾t ë vên b¸ch thó. - PhÇn 2,3: Tõ c©u 9-> 30 + Nhí tiÕc qu¸ khø . - PhÇn 4,5: tõ c©u 31-> 47 +Niềm uất hận ngàn thâu trớc cảnh tầm thờng giả dối để càng theo giấc mộng nhớ rừng. 2. Ph©n tÝch a. T¸m c©u ®Çu. => Thêng sèng ë rõng s©u, nói th¼m nay bÞ nhèt ë vên b¸ch thó. -> " Gầm ... củi sắt": Căm hờn, uất hận đã chứa chất thành "Khối, gậm" mãi mà chẳng tan mà còn thêm cay đắng. Chỉ còn biết nằm dài bất lực, đau khổ. Trở thành thứ đồ chơi cho lũ ngời kia... nhng c¸i khæ nhÊt lµ chóa s¬n l©m nay bÞ tÇm thêng ho¸, bÞ xuèng cÊp..

<span class='text_page_counter'>(19)</span> => §ã lµ mét nÐt t©m tr¹ng ®iÓn h×nh ®Çy bi kÞch cña chóa s¬n l©m khi bÞ sa c¬ thÊt thÕ bÞ giam cÇm. => Trong hoàn cảnh đất nớc khi bài thơ ra đời ( 1934) thì nổi tủi nhục, căm hờn cay đắng của con hổ cũng đồng điệu với bi kịch của nhân dân ta trong xiềng xích nô lệ... b. §o¹n th¬ cßn l¹i. => " Ta" sèng m·i ch¼ng bao giê quªn, nhí tiÕc kh«n ngu«i, nhí cån cµo gia diÕt. Ta sèng m·i,... t×nh th¬ng næi nhí..., nhí c¶nh s¬n l©m... => Sự ....... về nhạc điệu đã khắc hoạ đời sống nội tâm vô cùng mạnh mẽ của một nhân vật phi thờng, thờng có một quá khứ oanh liệt, một tấm thân, một bớc chân, một mắt thần... đó là mét søc m¹nh uy quyÒn bÊt kh¶ x©m ph¹m.. Đặc tả khúc trờng ca dữ dội trong rừng núi, suối ngàn thiêng liêng, hùng tráng- đó là những c©u th¬ tuyÖt bót lµm sang träng cho " Th¬ míi" ( 1932- 19945) - Uy quyền đợc khẳng định: đêm vàng.. ngày ma... bình minh cây xanh... chiều lênh láng m¸u - kØ niÖm vÒ 4 thêi ®iÓm ( §ªm, ngµy, S¸ng, ChiÒu) T¹o nªn bøc tranh tø b×nh vÒ c¶nh giang s¬n hïng vÜ. - C¸c c©u hái tu tõ liªn tiÕp xuÊt hiÖn - Mét kh«ng gian NT t¸i hiÖn vµ miªu t¶ qua bé tø b×nh cña mét nhµ danh ho¹- C¸i hay cña thơ gắn liền với cái đẹp của nhạc hoạ. Nµo ®©u... 10 c©u th¬ hay nhÊt trong bµi th¬. Than «i.... ThÓ hiÖn sù nuèi tiÕc xãt xa trong qu¸ khø thêi oanh liÖt. - Nổi đau khổ của thân phận nô lệ... khơi dậy trong họ niềm khao khát tự do... đó là tâm trạng cña thÕ hÖ thi sÜ l·ng m¹n bÊt lùc tríc thùc t¹i .( Nh÷ng trÝ thøc T©y häc ) - Phủ nhận, chán gét cảnh tù túng nô lệ. Nhng chỉ mô tả quá khứ, không linh động cụ thể. C©u 1: Cho ®o¹n th¬: Nào đâu những đêm vàng trên bờ suối Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan? §©u nh÷ng ngµy ma chuyÓn bèn ph¬ng ngµn Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới? §©u nh÷ng b×nh minh c©y xanh n¾ng géi, TiÕng chim ca giÊc ngñ ta tng bõng? §©u nh÷ng chiÒu lªnh l¸ng m¸u sau rõng Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt, §Ó ta chiÕm lÊy riªng phÇn bÝ mËt? - Than «i! Thêi oanh liÖt nay cßn ®©u? ( Ng÷ v¨n 8, tËp 2) Tr¶ lêi ng¾n gän c¸c c©u hái sau: a. Tác giả của đoạn thơ đợc dẫn trên là ai? b. Đoạn thơ trên có ý nghĩa nh bộ tranh tứ bình đẹp lộng lẫy, hãy chỉ ra bốn cảnh của bức tranh tứ bình đó? c. Chỉ ra hai cảnh tợng đối lập tơng phản của bài thơ có đoạn trích trên và cho biết ý nghĩa cña nã? §¸p ¸n biÓu ®iÓm C©u 1: (4 ®) a. ThÕ L÷ (0,5®). b. Bốn cảnh của bức tranh tứ bình đó là: + Cảnh ''những đêm vàng bên bờ suối'' với hình ảnh con hổ'' say mồi đứng uống ánh trăng tan'' ®Çy lµng m¹n. (0,5®) + Cảnh ''ngày ma chuyển bốn phơng ngàn'' với hình ảnh con hổ đang mang dáng dấp đế vơng:'' Ta lặng ngắm dang sơn ta đổi mới''. (0,5đ) + C¶nh '' b×nh minh c©y xanh n¾ng géi'' chan hoµ ¸nh s¸ng, rén rµng tiÕng chim ®ang ca h¸t cho giÊc ngñ cña chóa s¬n l©m. (0,5®) + Cảnh '' Chiều lênh láng máu sau rừng'' thật dữ dội vớ con hổ đang chờ đợi mặt trời ''chết'' để '' chiếm lấy riêng phần bí mật'' trong vũ trụ. (0,5đ) Nhận xét: Cảnh nào núi rừng cũng mang vẻ đẹp vừa hùng vĩ vừa thơ mộng, và con hổ cũng nổi bật lên với t thế lẫm liệt, kiêu hùng, đúng là một chúa sơn lâm đầy uy lực. c. Hai cảnh tợng đối lập tơng phản trong bài thơ ''Nhớ rừng'' của nhà thơ Thế lữ là: + C¶nh vên b¸ch thó, n¬i con hæ ®ang bÞ giam cÇm.(0,5®) + C¶nh nói non hïnh vÜ, n¬i con hæ ''tung hoµnh hèng h¸ch nh÷ng ngµy xa. (0,5®) ý nghĩa: Cấu trúc hai cảnh tợng đối lập nh vậy vừa tự nhiên, phù hợp với diễn biến tâm trạng con hổ, vừa tập trung thể hiện chủ đề. (0,5đ). Ngµy d¹y: I. TÕ Hanh vµ t¸c phÈm:.  TÕ Hanh vµ t¸c phÈm.

<span class='text_page_counter'>(20)</span> - TÕ Hanh ( TrÇn TÕ Hanh - Sinh n¨m 1921) Quª Qu·ng Ng·i - Quª h¬ng lµ nguån c¶m høng chÝnh trong th¬ «ng. - N¨m 1938, ®ang häc t¹i HuÕ. TÕ Hanh viÕt bµi th¬ nµy in trong tËp " Hoa Niªn" II. §äc - HiÓu bµi th¬.. 1, H×nh ¶nh quª h¬ng th©n yªu hiÖn vÒ trong nçi nhí. ? Më ®Çu bµi th¬ t¸c gi¶ giíi thiÖu vÒ quª h¬ng - NghÒ chµi líi nh thÕ nµo? - Níc bao v©y. - Giíi thiÖu nghÒ nghiệp và vị trí địa lý cña quª h¬ng - Hai tiÕng " Lµng t«i" xiÕt bao yªu th¬ng tù hµo - Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi đánh cá. ? S¸u c©u th¬ tiÕp theo t¸c gi¶ giíi thiÖu c¸i g× ? Đoàn thuyền ra khơi đánh cá trong khung c¶nh nh thÕ nµo? - Trêi trong, giã nhÑ, n¾ng mai hång - Kh«ng gian thoáng đảng, rực rở, thời tiết thuận lợi con ngêi khoÎ m¹nh trÎ trung- b¸o hiÖu sù ? Hình ảnh con thuyền đợc tác giả miêu tả nh thuận lợi khi trở về. thÕ nµo?. - H¨ng nh con tuÊn m·- ph¨ng m¸i chÌo ... vît sên th©n tr¾ng...-> NghÖ thuËt so s¸nh, nhân hoá dùng động từ mạnh. - Tr¹ng th¸i phÊn chÊn, m¹nh mÏ, khÝ thÕ, s«i ? Phân tích cái đẹp của câu thơ " Cánh buồm nổi, hào hứng... gi¬ng... hån lµng"? - NghÖ thuËt nh©n ho¸, Èn dô: C¸nh buåm lµ biÓn tîng lµ linh hån trong lµng chµi. Nã tiÕp thªm søc m¹nh, niÒm tin cho ngêi d©n chµi ? Cảnh đón thuyền trở về đợc tác giả miêu tả nơi biển khơi. nh thÕ nµo? - ån µo - §«ng vui n¸o nhiÖt ®Çy ¾p tiÕng cêi. - Tấp nập - Cuộc sống đầm ấm, no đủ hạnh phóc. ? Con ngêi vµ chiÕc thuyÒn lóc nµy nh thÕ nµo? - Lµn da r¸m n¾ng- H×nh ¶nh khoÎ kho¾n, v¹m vë. - C¶ th©n ...xa x¨m- Giµu søc sèng. - Con thuyÒn n»m im- Nh©n ho¸ 2. Lßng t«i lu«n tëng nhí vÒ lµng quª biÓn: - Nghe chÊt muèi- Thµnh viªn lµng chµi. ? Nổi nhớ quê trong tác giả đợc giới thiệu nh thÕ nµo? ? T¸c gi¶ nhí vÒ quª h¬ng b»ng nh÷ng h×nh - Lu«n tëng nhí, thêng trùc... ¶nh nµo? ? Tình cảm của t/g đối với quê hơng ntn? - Níc xanh, c¸ b¹c, c¸nh buåm con thuyÒn, mïi vÞ cña níc biÓn. - §ã lµ tÊt c¶ mµu s¾c, mïi vÞ cña lµng chµi... Quê hơng của TH có nét gì đó độc đáo, ? Nªu nghÖ thuËt cña bµi th¬? kh«ng thÓ lÈn víi lµng quª nµo kh¸c. - G¾n bã, yªu th¬ng pha lÈn tù hµo - Bài thơ đợc viết theo thể thơ 8 tiếng - NghÖ thuËt sö dông mµu s¾c, so s¸nh, nh©n hoá và chuyển đổi cảm giác khác thành công ? Hình ảnh quê hơng đợc tác giả tái hiện trong tạo nên những vần thơ chứa chan, thi vị. bµi th¬ nh thÕ nµo? - Häc sinh rót ra ghi nhí s¸ch gi¸o khoa. Híng dÈn häc bµi: - §äc thuéc lßng bµi th¬. - ChuÈ bÞ bµi " Khi con tu hó". Bµi tËp vÒ nhµ: C©u 2. Ph©n tÝch c¸i hay cña ®oan th¬ sau: ChiÕc thuyÒn nhÑ h¨ng nh con tuÊn m· Ph¨ng m¸i chÌo m¹nh mÏ vît trêng giang C¸nh buåm gi¬ng to nh m¶nh hån lµng Rín th©n tr¾ng bao la th©u gãp giã… (Quª h¬ng - TÕ Hanh).

<span class='text_page_counter'>(21)</span>

<span class='text_page_counter'>(22)</span>