Ngu van 8ca namhay

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.48 MB, 401 trang )

(1)Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 1- TiÕt 1. V¨n b¶n: T«i. ®i häc. (Thanh TÞnh). I/ Môc tiªu bµi häc: 1. VÒ kiÕn thøc: Th«ng qua bµi häc, gióp häc sinh: - Hiểu và cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu trờng đầu tiên trong đời qua áng văn hồi tởng giàu chất thơ của Thanh Tịnh. - Thấy đợc nét đặc sắc của ngòi bút văn xuôi Thanh Tịnh. 2.VÒ kÜ n¨ng: - Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm, kĩ năng phát hiện, phân tích tâm trạng nhân vật “tôi”- ngời kể chuyện và liên tởng đến những kỉ niệm của bản thân. 3. Về thái độ: Giáo dục học sinh trân trọng những kỉ niệm thiêng liêng, đề cao vai trò của trờng học. II/ ChuÈn bÞ: 1.Gi¸o viªn: §äc kÜ néi dung v¨n b¶n Tham kh¶o c¸c tµi liÖu liªn quan. 2. Häc sinh: Đọc văn bản, đọc chú thích, tìm bố cục III/ Các hoạt động dạy- học: 1.Ôn định lớp 2. KiÓm tra: Vë so¹n bµi cña häc sinh. 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài. Trong cuộc đời mỗi con ngời, những kỉ niệm tuổi học trò thờng đợc lu giữ bền lâu trong trí nhớ. Đặc biệt là những kỉ niệm về buổi đến trờng đầu tiên. “ Ngµy ®Çu tiªn ®i häc Mẹ dắt tay đến trờng Em võa ®i võa khãc MÑ dç dµnh yªu th¬ng”. Thật khó diễn tả bằng lời những cảm xúc của các em học sinh lúc đó. Bởi mỗi ngời lại có những cảm xúc riêng. Hôm nay, thầy và các em sẽ đợc tìm hiểu tâm trạng của mét b¹n häc trß xng “t«i” trong v¨n b¶n “T«i ®i häc” víi nh÷ng kØ niÖm m¬n man, b©ng khu©ng cña mét thêi th¬ Êu. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động2: I/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch * GV hớng dẫn cách đọc: §äc víi giäng chËm, dÞu dµng, l¾ng s©u; chó ý ng÷ ®iÖu. * GV đọc mẫu: Từ đầu -> Tôi đi học. - Gọi 2 HS đọc nối tiếp đến hết. - Nhận xét cách đọc của học sinh. H: Qua chuẩn bị bài ở nhà, em hãy giới thiệu đôi nÐt vÒ nhµ v¨n Thanh TÞnh? -> Thanh TÞnh (1911- 1988) Tªn khai sinh lµ TrÇn V¨n Ninh quª ë xãm Gia L¹c, ven s«ng H-.

(2) ơng, ngoại ô tp Huế. Năm lên 6 tuổi đợc đổi tên lµ TrÇn Thanh TÞnh, häc tiÓu häc vµ trung häc t¹i HuÕ. Tõ n¨m 1933, b¾t ®Çu ®i lµm vµ vµo nghÒ d¹y häc. §©y còng lµ thêi gian «ng b¾t ®Çu s¸ng t¸c v¨n ch¬ng. Trong sù nghiÖp s¸ng t¸c cña m×nh,Thanh Tịnh đã có mặt trong khá nhiều lĩnh vực: truyện ng¾n, truyÖn dµi, th¬, bót kÝ v¨n häc...song cã lÏ «ng thµnh c«ng h¬n c¶ ë thÓ lo¹i truyÖn ng¾n vµ th¬. Nh÷ng truyÖn ng¾n hay nhÊt cña Thanh Tịnh nhìn chung đều toát lên một tình cảm êm dÞu, trong trÎo. V¨n «ng nhÑ nhµng mµ thÊm s©u, mang d vÞ võa man m¸c buån th¬ng, võa ngät ngµo quyÕn luyÕn. “T«i ®i häc” lµ mét trêng hîp tiêu biểu nh vậy. Tác phẩm đợc in trong tập “Quª mÑ” xuÊt b¶n n¨m 1941. H: Ngay mở đầu truyện, tác gỉa đã viết: “Hằng n¨m, cø vµo cuèi thu...tùu trêng”. Em hiÓu “tùu trêng” ë ®©y cã nghÜa nh thÕ nµo? ->§Õn trêng khai gi¶ng n¨m häc míi. H: “Ông đốc trờng Mĩ Lí cho gọi mấy cậu học trò mới đến” Vậy “ông đốc” ở đây là ai? -> ¤ng hiÖu trëng. H: Tõ “l¹m nhËn” trong c©u “ Tù nhiªn l¹m nhËn lµ vËt riªng cña m×nh” cã nghÜa lµ g×? -> NhËn qu¸ ®i, nhËn vµo m×nh nh÷ng ®iÒu, nh÷ng phÇn kh«ng ph¶i cña m×nh. GV: Cßn mét sè tõ khã kh¸c, trong qu¸ tr×nh t×m hiÓu v¨n b¶n chóng ta sÏ gi¶i thÝch tiÕp. Hoạt động 3: H: Trong văn bản, tác giả đã sử dụng những phơng thức biểu đạt nào? -> Tù sù, miªu t¶, biÓu c¶m. GV: Gi¶ng gi¶i cho HS c¸c biÓu hiÖn vµ kÕt luËn: Miªu t¶ vµ biÓu c¶m trong v¨n tù sù cô thÓ nh thế nào, các em sẽ đợc tìm hiểu kĩ trong tiết TËp lµm v¨n. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ m¹ch kÓ cña truyÖn? -> KÓ theo dßng håi tëng cña nh©n vËt “t«i”, theo tr×nh tù thêi gian vµ kh«ng gian cña buæi tùu trêng ®Çu tiªn. H: Có những nhân vật nào đợc kể lại trong truyÖn? Nh©n vËt chÝnh lµ ai? V× sao em biÕt? -> Tôi, mẹ, ông đốc, những cậu học trò. Tôi là nhân vật chính. Vì nhân vật này đợc kể nhiều nhất, mọi sự việc trong truyện đều thông qua sù c¶m nhËn cña nh©n vËt nµy. H: Qua m¹ch kÓ cña nh©n vËt “T«i”, em h·y cho biÕt bè côc cña v¨n b¶n gåm mÊy phÇn? Néi dung tõng phÇn lµ g×? -> 5 phÇn: + P1: Tõ ®Çu-> Tng bõng rén r·. (Kh¬i nguån kØ niÖm) + P2: Buæi mai-> Ngang trªn ngän nói. (T©m tr¹ng vµ c¶m gi¸c cña nh©n vËt “t«i”trªn ®-. II/ T×m hiÓu v¨n b¶n.

(3) ờng cùng mẹ đến trờng) + P3:Tríc s©n trêng-> Trong c¸c líp. (T©m tr¹ng vµ c¶m gi¸c cña nh©n vËt “t«i” khi ë gi÷a s©n trêng, quan s¸t mäi ngêi vµ c¸c b¹n). + P4: Ông đốc-> Chút nào hết. (T©m tr¹ng vµ c¶m gi¸c cña nh©n vËt “t«i” khi nghe gäi tªn vµ rêi mÑ vµo líp). +P5: Cßn l¹i. (T©m tr¹ng vµ c¶m gi¸c cña nh©n vËt “t«i” khi vào lớp, đón nhận tiết học đầu tiên). GV: TruyÖn ng¾n ®Ëm chÊt tr÷ t×nh “T«i ®i häc” của nhà văn Thanh Tịnh đã giúp chúng ta sống l¹i nh÷ng kØ niÖm tuæi th¬ m¬n man, trong s¸ng ở buổi tựu trờng đầu tiên. Những kỉ niệm ấy đợc kh¬i nguån tõ thêi ®iÓm nµo? Chóng ta sÏ cïng 1. Kh¬i nguån kØ niÖm. t×m hiÓu. *HS đọc thầm 4 câu văn đầu. H: Nỗi nhớ buổi tựu trờng đầu tiên của tác giả đợc khơi nguồn từ thời điểm nào? - Thêi ®iÓm: Cuèi thu: + L¸ rông nhiÒu + M©y bµng b¹c + MÊy em nhá rôt rÌ tíi trêng. H: Vì sao cứ đến thời điểm này, những kỉ niệm cña t¸c gi¶ l¹i ïa vÒ? -> Do có sự liên tởng tơng đồng, tự nhiên giữa hiÖn t¹i vµ qu¸ khø. GV: Cø vµo thêi ®iÓm Êy, c¶nh vËt Êy, kh«ng gian Êy...lµm cho nh©n vËt nghÜ ngay vÒ ngµy xa theo 1 quy luËt tù nhiªn cø lÆp ®i lÆp l¹i. V× vËy tác giả đã viết “ Hằng năm, cứ vào cuối thu...” H: Khi nhí l¹i nh÷ng kØ niÖm cò, nh©n vËt “t«i” - T©m tr¹ng: cã t©m tr¹ng nh thÕ nµo? + Nao nøc, m¬n man + Tng bõng rén r·. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ nghÖ thuËt tu tõ vµ c¸ch sö dông tõ ng÷ cña t¸c gi¶ khi nhí l¹i buæi tùu - NghÖ thuËt: So s¸nh, dïng tõ l¸y. trêng ®Çu tiªn? GV: Tác giả đã sử dụng nghệ thuật so sánh và từ láy để diễn tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật “t«i” khi nhí l¹i nh÷ng kØ niÖm cña buæi tùu trêng ®Çu tiªn. Nh÷ng t×nh c¶m trong s¸ng Êy n¶y në trong lßng “t«i” nh nh÷ng cµnh hoa t¬i mØm cời giữa bầu trời quang đãng, mà “tôi” không thÓ nµo quªn. C©u v¨n nh c¸nh cöa dÞu dµng më ra, dẫn ngời đọc vào một thế giới đầy ắp những sù viÖc, nh÷ng con ngêi, nh÷ng cung bËc t©m t tình cảm đẹp đẽ, trong sáng, rất đáng nhớ, đáng chia sÎ vµ tr©n träng. H: Nh÷ng c¶m xóc khi th× nao nøc, m¬n man (nhÑ nhµng), lóc l¹i tng bõng, rén r·(m¹nh mÏ) cã m©u thuÉn víi nhau kh«ng? V× sao? -> Kh«ng m©u thuÉn. Ngîc l¹i chóng cßn gÇn gòi, bæ sung cho nhau nh»m diÔn t¶ mét c¸ch cô thÓ t©m tr¹ng thùc cña nh©n vËt “t«i” khi Êy. Các từ láy đã góp phần rút ngắn khoảng cách.

(4) thời gian giữa quá khứ và hiện tại. Chuyện đã x¶y ra tõ bao n¨m qua mµ cø nh võa míi x¶y ra h«m qua, h«m kia. GV: VËy t©m tr¹ng cña “t«i” trong buæi tùu trêng ®Çu tiªn diÔn ra nh thÕ nµo? Chóng ta sÏ tiÕp 2. T©m tr¹ng cña “t«i” trong buæi tôc t×m hiÓu. tùu trêng ®Çu tiªn a) Khi trên đờng tới trờng: * HS đọc thầm: Buổi mai...-> Trên ngọn núi. H: Kỉ niệm ngày đầu tiên đến trờng của nhân vật “t«i” g¾n víi thêi gian, kh«ng gian cô thÓ nµo? - Thêi gian: Buæi sím mai ®Çy s¬ng thu vµ giã l¹nh. H: Vì sao không gian và thời gian ấy trở thành kỉ - Không gian: Con đờng dài và hÑp. niÖm trong t©m trÝ “t«i”? -> Vì đó là thời điểm, là nơi chốn quen thuộc, gần gũi, gắn liền với tuổi thơ tác giả.Và đó cũng là lần đầu tiên đợc cắp sách đến trờng. H: Trên con đờng cùng mẹ tới trờng, “tôi” đã quan s¸t c¶nh vËt xung quanh vµ c¶m thÊy t©m tr¹ng m×nh nh thÕ nµo? - Tâm trạng: Thay đổi + Con đờng quen: thấy lạ. + Cảnh vật: đều thay đổi. + Lòng: thay đổi lớn.(Cảm thấy H: Vì sao tâm trạng “tôi” lại có sự thay đổi nh mình trang trọng, đứng đắn). vËy? -> V× c¶m gi¸c n«n nao, bån chån cña ngµy ®Çu tiên đi học đã ảnh hởng đến sự cảm nhận của nv. GV: Dấu hiệu đổi khác trong tình cảm và nhận thức của 1 cậu bé trong ngày đầu tiên đến trờng: Tự thấy mình nh đã lớn lên, con đờng hằng ngày đi lại đã bao nhiêu lần hôm nay bỗng trở nên là lạ, mại vật đều nh thay đổi...Đối với 1 em bé mới chỉ biết chơi đùa, qua sông thả diều, ra đồng ch¹y nh¶y víi b¹n...th× ®i häc qu¶ lµ 1 sù kiÖn lớn - 1 thay đổi quan trọng đánh dấu 1 bớc ngoặt tu«Ø th¬. H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào khi miêu tả ý nghĩ, hành động của chú bé? Tác dông cña nh÷ng biÖn ph¸p nghÖ thuËt Êy? -NghÖ thuËt: + So s¸nh + Sử dụng nhiều động từ. H: TÊt c¶ nh÷ng cö chØ ngé nghÜnh, ng©y th¬, -> Cö chØ ngé nghÜnh, ng©y th¬, đáng yêu ấy bắt nguồn từ nguyên nhân nào? đáng yêu. GV: Lần đầu tiên đến trờng học, đợc bớc vào => Sự thay đổi trong nhận thức một thế giới mới lạ, đợc tập làm ngời lớn chứ bản thân. không chỉ nô đùa, rong chơi, thả diều nữa. Chính ý nghÜ Êy lµm cho nh©n vËt c¶m thÊy m×nh “ngêi lín” h¬n. Nhng ®©y lµ lÇn ®Çu tiªn cha quen, vµ thËt ra, “t«i” vÉn cßn nhá l¾m, cho nªn “t«i” vÉn thèm đợc tự nhiên, nhí nhảnh nh các học trò đi trớc... Đó là tâm trạng, là cảm giác đợc diễn tả mét c¸ch rÊt tù nhiªn..

(5) 4. Cñng cè: GV hái HS vÒ: - Thêi ®iÓm kh¬i nguån kØ niÖm - Tâm trạng của “tôi” trên đờng cùng mẹ tới trờng. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i v¨n b¶n. - N¾m v÷ng néi dung ®É häc. - Tìm hiểu tiếp các phần còn lại để chuẩn bị cho tiết sau. IV/ rót kinh nghiÖm: ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................. ************************************************ Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 1 – TiÕt 2. V¨n b¶n: T«i. ®i häc. (tiÕp). (Thanh TÞnh). I/ Môc tiªu bµi häc: 1. VÒ kiÕn thøc: TiÕp tôc gióp häc sinh: - Hiểu và cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu trờng đầu tiên trong đời qua áng văn hồi tởng giàu chất thơ của Thanh Tịnh. - Thấy đợc nét đặc sắc của ngòi bút văn xuôi Thanh Tịnh. 2.VÒ kÜ n¨ng: - RÌn luyÖn kÜ n¨ng ph¸t hiÖn, ph©n tÝch t©m tr¹ng nh©n vËt “t«i”- ngêi kÓ chuyÖn vµ liên tởng đến những kỉ niệm của bản thân. 3. Về thái độ: Giáo dục học sinh trân trọng những kỉ niệm thiêng liêng, đề cao vai trò của trờng học. II/ ChuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: §äc kÜ vµ c¶m nhËn néi dung v¨n b¶n Tham kh¶o tµi liÖu. 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c©u hái vµo vë so¹n. III/ Các hoạt động dạy – học: 1. Ôn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: Những kỉ niệm của nhân vật “tôi” vào ngày đầu đến trờng đợc khơi nguồn từ thời điểm nào? Tâm trạng của nhân vật “tôi” khi đó? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài Mùa thu – mùa khai trờng đã tới nh gợi nhớ, gợi thơng, nh khơi nguồn kỉ niệm khiến cho ai trong chúng ta cũng thấy xúc động bồi hồi. Và nhân vật “tôi” trong văn bản “Tôi đi học” cũng không ngoại lệ. Thiên nhiên thay đổi, cảm nhận của “tôi” cũng thay đổi khi trên đờng đến trờng buổi đầu tiên.Vậy tâm trạng của “tôi” khi tới trờng,.

(6) khi nghe ông đốc gọi tên, khi rời xa vòng tay mẹ để đón nhận tiết học đầu tiên có gì đặc biệt? Chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: GV kh¸i qu¸t l¹i néi dung tiÕt 1.. * Gọi HS đọc: “Trớc sân trờng...-> các lớp”. H: C¶nh tríc s©n trêng lµng MÜ LÝ lu l¹i trong t©m trÝ t¸c gi¶ cã g× næi bËt?. Néi dung II/ T×m hiÓu v¨n b¶n(tiÕp) 1. Kh¬i nguån kØ niÖm 2. T©m tr¹ng cña “t«i” trong buæi tùu trêng ®Çu tiªn a) Khi trên đờng tới trờng b) Khi tíi trêng. - S©n trêng: + Dày đặc cả ngời + Ai còng ¨n mÆc t¬m tÊt. H: C¶nh tîng Êy gîi kh«ng khÝ g× trong lßng -> Kh«ng khÝ tng bõng cña ngµy ngời đọc? héi khai trêng. GV: Đi hết con đờng làng, cậu học trò nhỏ tới sân trờng. Nhìn cảnh sân trờng dày đặc cả ngời, ngêi nµo quÇn ¸o còng s¹ch sÏ, g¬ng mÆt còng vui tơi sáng sủa -> Phản ánh không khí đặc biệt cña ngµy héi khai trêng thêng gÆp ë níc ta. Không khí đó vừa thể hiện tinh thần hiếu học cña nh©n d©n ta, võa béc lé t×nh c¶m s©u nÆng của tác giả đối với mái trờng tuổi thơ. H: Trên đờng tới trờng, “tôi” rất háo hức, hăm hë. Nhng khi tíi trêng, nghe trèng thóc th× t©m trạng của “tôi” lại thay đổi nh thế nào? - T©m tr¹ng: + Lo sî vÈn v¬ + NgËp ngõng, e sî GV: C¶nh s©n trêng th× vÉn thÕ, song cã lÏ ng«i + ThÌm vông, íc ao thÇm trờng đã khác đi trong sự nhìn nhận của “tôi’ + Ch¬ v¬, vông vÒ, lóng tóng. lúc này. Nhà văn đã dùng những hình ảnh, những chi tiết cụ thể để biểu hiện những cung bËc t©m tr¹ng cËu bÐ.®Çu tiªn lµ thÊy m×nh nhá bÐ lµm sao -> ®©m ra lo sî vÈn v¬ -> hoµ víi tiÕng trèng trêng cßn cã c¶ nhÞp tim cña c¸c cËu còng vang vang... H: Trong đoạn văn này, tác giả đã sử dụng biện ph¸p nghÖ thuËt tu tõ nµo? -> NT: So s¸nh + trờng: đình làng. + hä: nh÷ng chó chim non. GV: Tác giả so sánh lớp học với đình làng – n¬i thê cóng, tÕ lÔ, n¬i thiªng liªng cÊt gi÷ nh÷ng ®iÒu bÝ Èn -> PhÐp so s¸nh nµy diÔn t¶ xóc c¶m trang nghiªm cña t¸c gi¶ vÒ m¸i trêng, đề cao tri thức con ngời trong trờng học. Ngoài ra, t¸c gi¶ cßn so s¸nh c¸c em häc sinh míi nh những con chim non đứng bên bờ tổ, nhìn qu·ng trêi réng muèn bay nhng cßn ngËp.

(7) ngõng, e sî -> phÐp so s¸nh nµy lµm h×nh ¶nh & tâm trạng các em thêm sinh động, nó đề cao søc hÊp dÉn cña nhµ trêng & thÓ hiÖn kh¸t väng của tác giả đối với trờng học. * HS đọc thầm: “Ông đốc...-> Chút nào hết”. H: Hình ảnh ông đốc đợc tác giả nhớ lại qua c) Khi nghe gọi tên vào lớp. nh÷ng chi tiÕt nµo? + Nãi: c¸c em ph¶i g¾ng häc... + Nhìn chúng tôi với cặp mắt hiền từ, c động. + T¬i cêi nhÉn n¹i chê. H: Tâm trạng của “tôi” khi nghe ông đốc đọc b¶n danh s¸ch häc sinh míi? - Tim: ngõng ®Ëp H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ t©m tr¹ng cña “t«i” lóc - GiËt m×nh lóng tóng - Oµ khãc. nµy? GV: Khi nghe ông đốc đọc danh sách học sinh mới, “tôi” càng lúng túng hơn. Nghe gọi đến -> Vừa lo sợ, vừa sung sớng. tªn th× giËt m×nh vµ c¶m thÊy sî khi ph¶i xa bµn tay dÞu dµng cña mÑ. Nh÷ng tiÕng khãc nøc në nh ph¶n øng d©y chuyÒn -> Chó bÐ c¶m thÊy m×nh nh bíc vµo mét thÕ giíi kh¸c vµ c¸ch xa mÑ h¬n bao giê hÕt. Võa ngì ngµng mµ võa tù tin, ‘t«i” bíc vµo líp. Vµ cã lÏ “t«i’ còng rÊt sung síng v× m×nh b¾t ®Çu trëng thµnh, b¾t ®Çu tồn tại độc lập và hoà nhập vào xã hội GV: Khi đã rời xa mẹ, cùng các bạn bớc vào trong lớp theo lời giục của ông đốc và sự đón d) Khi ngồi trong lớp đón nhận tiết chµo cña thÇy gi¸o trÎ, “t«i” bíc vµo líp víi häc ®Çu tiªn. mét t©m tr¹ng míi. H: Những cảm giác mà “tôi” nhận đợc khi bớc vµo líp häc lµ g×? - Trong líp: + Cã mïi h¬ng l¹ + C¸i g× còng l¹ vµ hay H: Trớc những cảm giác mới đó, “tôi” đã quan + NhËn bµn ghÕ lµ vËt riªng s¸t vµ suy nghÜ nh thÕ nµo khi nh×n ra ngoµi cöa + ThÊy quyÕn luyÕn víi b¹n míi. sæ? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ nh÷ng c¶m gi¸c vµ suy - Ngoµi cöa sæ: Chim liÖng, hãt, bay...kØ niÖm l¹i ïa vÒ. nghÜ cña em bÐ? H: Qua ®©y em thÊy cËu häc trß nhá lµ ngêi nh -> C¶m gi¸c trong s¸ng, ch©n thùc, ®an xen gi÷a l¹ vµ quen. thÕ nµo? GV: C©u chuyÖn kÕt thóc mét c¸ch rÊt tù nhiªn, => Yªu thiªn nhiªn, yªu nh÷ng kØ bÊt ngê. Dßng ch÷ “T«i ®i häc”- tªn cña bµi häc niÖm tuæi th¬ nhng yªu c¶ sù häc hành để trởng thành. đầu tiên cũng chính là nhan đề của tác phẩm. H: Theo em tác giả đặt tên tác phẩm trùng với tªn cña bµi häc ®Çu tiªn cã ý nghÜa g×? -> Đợc mẹ dắt tay dến trờng, đợc trở thành cậu học trò nhỏ chính là bài học đầu tiên trong đời cña nh©n vËt “t«i”. “T«i ®i häc” võa lµ tªn v¨n.

(8) b¶n, võa lµ tªn cña bµi häc ®Çu tiªn v×: §i häc chÝnh lµ më ra mét thÕ giíi míi, mét bÇu trêi míi, mét kho¶ng kh«ng gian vµ thêi gian míi, một tâm trạng, một tình cảm mới trong cuộc đời đứa trẻ. Dẫn dắt, đón chào các em vào cái thế giới ấy chÝnh lµ nh÷ng ngêi mÑ, nh÷ng thÇy c« gi¸o. Vậy đấy, tác phẩm “Tôi đi học” đã giúp chúng ta thấm thía rằng: trong cuộc đời mỗi con ngời, kØ niÖm trong s¸ng tuæi häc trß, nhÊt lµ buæi tùu trờng đầu tiên, thờng sẽ đợc ghi nhớ mãi. H: C¶m nhËn cña em vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt cña v¨n b¶n? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. -> Gọi 1 HS đọc ghi nhớ. Dặn học thuộc. Hoạt động 3:. * Ghi nhí:(SGK – 9). H: Ph¸t biÓu c¶m nghÜ cña em vÒ dßng c¶m xóc * LuyÖn tËp: cña nh©n vËt “t«i” trong v¨n b¶n? - HS chuÈn bÞ trong 5 phót. - Gọi HS đứng tại chỗ trình bày. - GV nhËn xÐt. 4. Cñng cè: GV hÖ thèng l¹i néi dung 2 tiÕt häc: - Thêi ®iÓm kh¬i nguån kØ niÖm - T©m tr¹ng cña “t«i” trong buæi tùu trêng ®Çu tiªn. 5. Híng dÉn häc bµi:. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 1 – TiÕt 3. Cấp độ khái quát của nghÜa tõ ng÷ I/ Môc tiªu bµi häc:.

(9) 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghÜa tõ ng÷. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Qua bµi häc, rÌn luyÖn t duy trong viÖc nhËn thøc mèi quan hÖ gi÷a c¸i chung vµ c¸i riªng. 3. Về thái độ: Giáo dục học sinh ý thức sử dụng từ đúng phạm vi nghĩa. II/ ChuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: T×m mét sè vÝ dô minh ho¹ Bảng phụ, bảng hoạt động nhóm. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c©u hái vµo vë so¹n. III/ Các hoạt động dạy – học: 1. Ôn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: Sù chuÈn bÞ cña HS. 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: H: ở lớp 7 các em đã đợc học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa. Em nào có thể lấy một số ví dụ về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa? -> VD: +Từ đồng nghĩa: Nhà thơng – Bệnh viện M¸y bay – Phi c¬. +Tõ tr¸i nghÜa: Sèng – ChÕt Nãng – L¹nh. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ mèi quan hÖ ng÷ nghÜa gi÷a c¸c tõ ng÷ trong 2 nhãm trªn? -> + Các từ đồng nghĩa trong nhóm có thể thay thế cho nhau trong 1 câu văn cụ thể. -> + Các từ trái nghĩa trong nhóm có thể loại trừ nhau khi lựa chọn để đặt câu. GV: Nhận xét của các em là đúng. Nếu xét về nghĩa của từ ngữ, thì không những có nh÷ng trêng hîp thay thÕ hay lo¹i trõ nhau, mµ cßn cã c¶ nh÷ng trêng hîp bao hµm nhau nữa. Hôm nay thầy và các em sẽ tìm hiểu những trờng hợp đó. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: - GV treo b¶ng phô cã ghi vÝ dô. - Gọi HS đọc. Néi dung I/ Tõ ng÷ nghÜa réng vµ tõ ng÷ nghÜa hÑp. 1. VÝ dô: §éng vËt Thó Voi, H¬u.... Chim Tu hó, S¸o.... C¸ C¸ r«, C¸ thu.... 2.NhËn xÐt: H: Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ: thú, chim, cá? - Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn nghĩa V× sao? cña thó, chim, c¸. -> Vì: Phạm vi nghĩa của từ “động vật” đã bao hµm nghÜa cña 3 tõ: thó, chim, c¸. H: NghÜa cña tõ “thó” réng h¬n hay hÑp h¬n nghÜa cña c¸c tõ: voi, h¬u? - NghÜa cña tõ “thó” réng h¬n nghÜa cña tõ: voi, h¬u. H: NghÜa cña tõ “chim” réng h¬n hay hÑp h¬n nghÜa cña c¸c tõ: tu hó, s¸o? - NghÜa cña tõ “chim” réng h¬n nghÜa cña tõ: tu hó, s¸o..

(10) H: NghÜa cña tõ “c¸” réng h¬n hay hÑp - NghÜa cña tõ “c¸” réng h¬n nghÜa cña h¬n nghÜa cña c¸c tõ: c¸ r«, c¸ thu? tõ: c¸ r«, c¸ thu. H: Vì sao em biết đợc nghĩa của các từ: “thó”, “chim”, “c¸” réng h¬n nghÜa cña c¸c tõ: voi, h¬u, tu hó, s¸o, c¸ r«, c¸ thu? -> Lí do: nh từ “động vật” H: NghÜa cña c¸c tõ: “thó”, “chim”, “c¸” réng h¬n nghÜa cña c¸c tõ: voi, h¬u, tu hú, sáo, cá rô, cá thu nhng đồng thời lại - NghÜa cña c¸c tõ: thó, chim, c¸: hÑp h¬n nghÜa cña tõ nµo? +Réng h¬n c¸c tõ: voi, h¬u, tu hó, s¸o, GV ®a ra vÝ dô 2: c¸ r«,c¸ thu... +Hẹp hơn từ: động vật. §å vËt Tñ. Qu¹t. Êm. Tủ đứng, Qu¹t trÇn, Êm nh«m, Tñ b¹t... Qu¹t bµn... Êm sø... - Gọi HS phân tích cấp độ khái quát nghÜa. H: Qua ph©n tÝch c¸c vÝ dô, em thÊy mét từ ngữ đợc coi là có nghĩa rộng khi nào? -> Một từ ngữ đợc coi là có nghĩa rộng khi: phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hµm ph¹m vi nghÜa cña mét sè tõ ng÷ kh¸c. H: Khi nào một từ ngữ đợc coi là có nghÜa hÑp? -> Một từ ngữ đợc coi là có nghĩa hẹp khi: phạm vi nghĩa của từ ngữ đó đợc bao hµm trong ph¹m vi nghÜa cña mét tõ ng÷ kh¸c. H: Một từ ngữ có thể đợc coi là vừa có nghĩa rộng, vừa có nghĩa hẹp đợc không? -> Cã. V× mét tõ ng÷ cã thÓ réng h¬n so víi nghÜa cña tõ nµy, nhng l¹i hÑp h¬n so víi nghÜa cña tõ kh¸c. - Gọi HS đọc ghi nhớ. - GV kh¸i qu¸t l¹i néi dung ghi nhí. Hoạt động 3: - Gọi HS đọc yêu cầu BT1 - GV híng dÉn HS c¸ch lµm. - Gäi 2 HS lªn b¶ng tr×nh bµy kÕt qu¶.. * Ghi nhí:(SGK – 10). II/ LuyÖn tËp 1. Bµi tËp 1: a) Y phôc QuÇn QuÇn céc QuÇn dµi... b). ¸o ¸o s¬ mi, ¸o ph«ng....

(11) Vò khÝ Sóng Sóng trêng, Sóng ng¾n... - Gọi HS đọc yêu cầu BT2 - GV chia HS thµnh 5 nhãm, giao nhiÖm vô. - HÕt thêi gian 5 phót, c¸c nhãm nép kÕt qu¶. - Gäi HS nhËn xÐt. - GV khẳng định kết quả đúng.. Bom Bom ba cµng, Bom bi.... 2. Bµi tËp 2: a) Chất đốt b) NghÖ thuËt c) Thøc ¨n d) Nh×n e) §¸nh 3. Bµi tËp 3:. - Gọi HS đọc yêu cầu BT3 - GV híng dÉn c¸ch lµm - HS lµm viÖc c¸ nh©n, nªu kÕt qu¶. - GV nhËn xÐt, ch÷a bµi.. a)Tõ “xe cé” bao hµm nghÜa cña c¸c tõ: xe đạp, xe máy, xe hơi... b) Tõ “kim lo¹i” bao hµm nghÜa cña các từ: sắt, đồng, nhôm... c) Tõ “hoa qu¶” bao hµm nghÜa cña c¸c tõ: chanh, cam, æi, nh·n... d) Tõ “hä hµng” bao hµm nghÜa cña c¸c tõ: hä néi, hä ngo¹i,... e) Tõ “mang” bao hµm nghÜa cña c¸c tõ: x¸ch, khiªng, g¸nh... 4. Bµi tËp 4:. - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung BT4 - GV hớng dẫn cách xác định.. (Giao cho HS lµm BT5 ë nhµ nÕu hÕt thêi gian).. a) b) c) d). Thuèc lµo Thñ quü Bót ®iÖn Hoa tai. 4. Cñng cè: GV hái HS vÒ: - ThÕ nµo lµ tõ ng÷ nghÜa réng? - ThÕ nµo lµ tõ ng÷ nghÜa hÑp? 5. Híng dÉn häc bµi: - Ph©n tÝch l¹i c¸c vÝ dô - Häc thuéc lßng ghi nhí trong sgk - Tìm một số ví dụ khác để phân tích cấp độ khái quát về nghĩa. - Soạn bài: “Tính thống nhất về chủ đề của văn bản”. IV/ rót kinh nghiÖm: ……………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 1 – TiÕt 4.

(12) Tính thống nhất về chủ đề cña v¨n b¶n I/ Môc tiªu bµi häc: 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh nắm đợc thế nào là chủ đề của văn bản; tính thống nhất về chủ đề cña v¨n b¶n. 2. VÒ kÜ n¨ng: Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhât về chủ đề: Biết xác định và duy trì đối tợng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiÕn vµ c¶m xóc cña m×nh. 3. Về thái độ: Giáo dục học sinh ý thức nghiêm túc, đảm bảo chủ đề khi tạo lập VB II/ ChuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Nghiªn cøu néi dung bµi häc Tham kh¶o tµi liÖu 2. Häc sinh: §äc c¸c vÝ dô Tr¶ lêi c©u hái vµo vë so¹n. III/ Các hoạt động Dạy – Học: 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: Em hãy cho biết những cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ? Cho ví dụ? 3. bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở lớp 6 các em đã đợc học thế nào là câu chủ đề và đoạn văn chứa câu chủ đề. Chủ đề là nội dung chính thể hiện t tởng cơ bản của một văn bản. Vậy chủ đề của một văn bản cần phải đáp ứng đợc những yêu cầu gì? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu qua bài häc h«m nay. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: - Gọi từ 3 đến 5 HS đọc nối tiếp. Néi dung I/ Chủ đề của văn bản 1. VÝ dô: §äc l¹i v¨n b¶n “T«i ®i häc” cña Thanh TÞnh. 2. NhËn xÐt:. H: T¸c gi¶ nhí l¹i nh÷ng kØ niÖm s©u s¾c - KØ niÖm s©u s¾c: nµo trong thêi th¬ Êu cña m×nh? + Cuèi thu + Cïng mÑ tíi trêng + C¶m gi¸c bì ngì, l¹ lïng n¬i trêng H: V¨n b¶n miªu t¶ nh÷ng sù viÖc ®ang míi... xảy ra hay đã xảy ra? -> Những sự việc đã xảy ra( Hồi tởng lại) H: Sù håi tëng Êy gîi lªn nh÷ng Ên tîng g× - Ên tîng: VÒ thêi gian, kh«ng gian, con trong lßng t¸c gi¶? đờng, ngôi trờng, lớp học, bạn bè, bài häc ®Çu tiªn... -> §ã chÝnh lµ nh÷ng kØ niÖm, nh÷ng Ên tîng s©u s¾c tuæi th¬..

(13) GV: Những vấn đề, những sự việc đợc tác giả đề cập đến đều xoay quanh nhân vật “t«i” -> Lµm næi bËt t©m tr¹ng cña nh©n vËt “t«i” vÒ nh÷ng kØ niÖm cña buæi tùu trêng. H: Qua tiết đọc – hiểu văn bản “Tôi đi häc” vµ qu¸ tr×nh tr¶ lêi c¸c c©u hái ë bµi này, em hãy cho biết chủ đề của văn bản -> Chủ đề của “Tôi đi học”: cảm xúc cña “t«i” vÒ mét kØ niÖm s©u s¾c. §ã lµ nµy? lần đến trờng đầu tiên . H: Vậy em hiểu thế nào là chủ đề của một => Chủ đề: Là đối tợng và vấn đề chính v¨n b¶n? mà văn bản biểu đạt. GV gi¶ng gi¶i, cñng cè cho HS. II/ Tính thống nhất về chủ đề của văn b¶n. Hoạt động 3: H: C¨n cø vµo ®©u mµ em biÕt v¨n b¶n “T«i ®i häc” nãi lªn nh÷ng kØ niÖm cña t¸c gi¶ vÒ buæi tùu trêng ®Çu tiªn? -> C¨n cø vµo: - Nhan đề: “Tôi đi học”: Có ý nghĩa tờng minh, cho ta hiÓu ngay néi dung cña v¨n b¶n lµ nãi vÒ chuyÖn ®i häc. - C¸c tõ ng÷: Cuèi thu, buæi tùu trêng, s©n trêng, líp häc, thÇy gi¸o... - C¸c c©u: + “cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi....hôm nay tôi đi học”. + “Một thầy trẻ tuổi....đón chúng tôi tríc cöa líp”. + “T«i vßng tay lªn bµn...bµi viÕt tËp: t«i ®i häc”. H: Theo em, nhan đề và các từ ngữ, các c©u v¨n tiªu biÓu trªn cã cïng thÓ hiÖn chñ đề “Tôi đi học” không? Có từ, câu nào lạc - Nhan đề - C¸c tõ ng÷ đề không? - C¸c c©u -> Đều biểu đạt chủ đề đã xác định, không xa rời, không lạc đề. GV: Khi tÊt c¶ c¸c tõ ng÷ then chèt, c¸c câu văn tiêu biểu và cả nhan đề đều tập trung làm rõ chủ đề thì ta nói rằng văn bản đẫ đạt đợc tính thống nhất về chủ đề. H: V¨n b¶n “T«i ®i häc” tËp trung håi tëng l¹i t©m tr¹ng håi hép, c¶m gi¸c bì ngì cña nh©n vËt “t«i” trong buæi tùu trêng ®Çu tiªn. H·y t×m nh÷ng tõ ng÷ chøng tá t©m trạng đó in sâu trong lòng nhân vật “tôi” suốt đời? - N¸o nøc - M¬n man - Tng bõng rén r·... H: T×m nh÷ng tõ ng÷, nh÷ng chi tiÕt nªu bËt c¶m gi¸c míi l¹ xen lÉn bì ngì cña.

(14) nhân vật “tôi” khi cùng mẹ đến trờng, cùng b¹n ®i vµo líp? - Trên đờng đi: + Con đờng quen: đổi khác + Cảnh vật: đều thay đổi. - Trªn s©n trêng: + Trêng cao r¸o, s¹ch sÏ + Xinh x¾n, oai nghiªm... - Khi xÕp hµng vµo líp: + Tim ngõng ®Ëp, oµ khãc. + RÝu c¶ ch©n l¹i. - Trong líp häc: + ThÊy xa mÑ, nhí nhµ. + Xa rêi tuæi th¬ rong ch¬i, bíc vµo mét thÕ giíi míi. H: Các từ ngữ trên đều thể hiện và làm rõ néi dung g×? -> T©m tr¹ng vµ c¶m gi¸c cña nh©n vËt “t«i”. H: Các từ ngữ đó có mối quan hệ với nội dung cña v¨n b¶n nh thÕ nµo? -> Cã mèi quan hÖ chÆt chÏ, lµm râ néi dung cña v¨n b¶n. H: Nội dung đó có đợc thể hiện rõ ở nhan đề của văn bản không? -> Cã. H: Để hiểu một văn bản hoặc để tạo lập một văn bản ta cần phải xác định vấn đề g×? - Xác định chủ đề của văn bản qua: -> Cần xác định đợc chủ đề của văn bản. + Nhan đề H: Chủ đề của văn bản đợc thể hiện ở đâu? + Các đề mục + Quan hÖ gi÷a c¸c phÇn + C¸c tõ ng÷ then chèt. H: Qua kết quả phân tích 2 vấn đề trên, em hãy cho biết: Thế nào là chủ đề của văn bản? Tính thống nhất về chủ đề của văn bản đợc thể hiện ở những phơng diện nào? - HS tr¶ lêi. - GV cñng cè l¹i, ®a ra ghi nhí. * Ghi nhí: (SGK – 12) - Gọi HS đọc ghi nhớ, dặn học thuộc. Hoạt động 3: - Gọi HS đọc văn bản “Rừng cọ quê tôi” - GV nªu yªu cÇu, cho HS chuÈn bÞ 5 phót. H: Hãy cho biết văn bản trên viết về đối tợng nào? Và về vấn đề gì?. III/ LuyÖn tËp: 1. Bµi tËp 1: a). - §èi tîng: Rõng cä - Vấn đề: Cây cọ, rừng cọ đối với cuộc H: Các đoạn văn đã trình bày đối tợng và sống con ngời. vấn đề theo một thứ tự nào? - Thø tù c¸c ®o¹n: + Giíi thiÖu rõng cä + T¸c dông cña c©y cä + T×nh c¶m g¾n bã víi c©y cä. H: Theo em, có thể thay đổi trật tự sắp xếp.

(15) này đợc không? Vì sao?. H: Nêu chủ đề của văn bản trên?. H: Chủ đề của văn bản đợc thể hiện trong toàn văn bản, từ việc miêu tả rừng cọ đến cuéc sèng cña ngêi d©n. H·y chøng minh điều đó?. -> Thứ tự không thay đổi đợc. Vì các ý lớn của phần thân bài đợc sắp xếp hợp lí, đi từ khái quát đến cụ thể và làm nổi bật đợc chủ đề của văn bản. b) Chủ đề: Sự gắn bó và tình cảm yêu thơng của ngời dân Sông Thao với rừng cọ quª m×nh. c) - Miªu t¶ rõng cä: + Rõng cä trËp trïng + Th©n c©y th¼ng + Bóp nh thanh kiÕm + L¸ tr«ng xa nh mét rõng tay. - Cuéc sèng cña ngêi d©n: + Nhµ ë díi rõng cä + Trờng học, đờng đi học dới rừng cọ. + Đồ vật đợc làm từ cọ + Thøc ¨n tõ tr¸i cä.. d) H: T×m c¸c tõ ng÷, c¸c c©u tiªu biÓu thÓ - Tõ ng÷: Rõng cä, th©n cä, bóp, c©y non, l¸ cä, tµu l¸, c©y cä... hiện chủ đề của văn bản? - C©u: + “ Dï ai ®i ngîc vÒ xu«i C¬m n¾m l¸ cä lµ ngêi S«ng Thao.” + “ Ngêi S«ng Thao ®i ®©u còng vÉn nhí vÒ rõng cä quª m×nh” GV: Văn bản “Rừng cọ quê tôi” đã đảm bảo tính thống nhất về chủ đề của văn bản. Tính thống nhất đó thể hiện ở: nhan đề, đề môc c¸c phÇn chÝnh, quan hÖ gi÷a c¸c phÇn . 2.Bµi tËp 2: vµ c¸c tõ, c¸c c©u tiªu biÓu. - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung BT2 H: ý nào làm cho bài viết bị lạc đề?. ý làm cho bài viết bị lạc đề: b và d. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i: - Chủ đề của văn bản - Tính thống nhất về chủ đề của văn bản. 5.Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i néi dung bµi - Häc thuéc ghi nhí - Lµm thªm BT3 vµo vë bµi tËp - So¹n néi dung tiÕt sau: V¨n b¶n “Trong lßng mÑ”. Iv/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... .. ......................................................................................................................................... ...

(16) ....................................................................................................................................... ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 2 – TiÕt 5. V¨n b¶n: Trong lßng mÑ (TrÝch: “ Nh÷ng ngµy th¬ Êu” – Nguyªn Hång) I/ Môc tiªu bµi häc: 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: Hiểu đợc tình cảnh đáng thơng và nỗi đau tinh thần của nhân vật bé Hồng. Đồng thời cảm nhận đợc tình yêu thơng mãnh liệt của chú bé đối với mẹ. 2. VÒ kÜ n¨ng: Bớc đầu hiểu đợc văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng: Thấm đợm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm. 3. Về thái độ: HiÓu vµ th«ng c¶m s©u s¾c víi nçi ®au tinh thÇn cña nh©n vËt; tr©n träng t×nh mÉu tử thiêng liêng cao đẹp. II/ ChuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: §äc kÜ v¨n b¶n Tham kh¶o tµi liÖu liªn quan. 2. Häc sinh: Đọc văn bản, đọc chú thích, xác định bố cục. Tr¶ lêi c©u hái vµo vë so¹n. III/ Các hoạt động dạy – học: 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: Phân tích dòng cảm xúc thiết tha, trong trẻo của nv “tôi” khi đến trờng, khi nghe gäi tªn vµ khi vµo trong líp häc ë buæi khai trêng ®Çu tiªn? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Mỗi chúng ta khi sinh ra đều đợc nhận tất cả những tình thơng yêu của cha mẹ dành cho, đợc lớn lên trong vòng tay ấm áp, đợc dạy dỗ hàng ngày.... những kỉ niệm ấy sẽ không bao giờ quên đối với mỗi chúng ta. Với nhà văn Nguyên Hồng, tuổi thơ của ông có những kỉ niệm ngọt ngào, nhng cũng có rất nhiều buồn tủi đắng cay. Vậy những ngọt ngào và cả những đắng cay mà chú bé Hồng đã phải trải qua nh thế nào? ThÇy cïng c¸c em sÏ t×m hiÓu qua trÝch ®o¹n “Trong lßng mÑ” trÝch trong håi kÝ “Nh÷ng ngµy th¬ Êu” cña «ng. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiệu đôi nét về nhà văn Nguyên Hồng? -> Nguyªn Hång (1918- 1982) tªn khai sinh lµ NguyÔn Nguyªn Hång, quª ë TP Nam §Þnh. Tríc c¸ch m¹ng, «ng sèng chñ yÕu ë TP c¶ng H¶i Phßng, trong mét xãm lao động nghèo. Ông đợc coi là nhà văn của. Néi dung I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm.

(17) những ngời lao động cùng khổ - lớp ngời dới đáy của xã hội. Viết về những nhân vật Êy, «ng béc lé niÒm yªu th¬ng s©u s¾c, mãnh liệt, trân trọng những vẻ đẹp đáng quý cña hä. V¨n xu«i Nguyªn Hång giµu chÊt tr÷ t×nh, nhiÒu khi d¹t dµo nh÷ng c¶m xóc thiÕt tha, rÊt mùc ch©n thµnh. §ã lµ v¨n cña mét tr¸i tim nh¹y c¶m, dÔ bÞ tæn th¬ng, dÔ rung động đến cực điểm trớc nỗi đau và niềm h¹nh phóc cña con ngêi. H: Văn bản đợc trích trong tác phẩm nào? VÞ trÝ cña ®o¹n trÝch nµy? -> V¨n b¶n trÝch trong håi kÝ “Nh÷ng ngµy th¬ Êu” st n¨m 1938. T¸c phÈm gåm 9 ch¬ng, ®o¹n trÝch “Trong lßng mÑ” lµ ch¬ng IV cña t¸c phÈm. Hoạt động 3:. II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch * GV hớng dẫn cách đọc: §©y lµ nh÷ng dßng håi kÝ ®Çy ®au th¬ng của nhân vật bé Hồng. Cần đọc với giọng trÇm l¾ng, thiÕt tha; chó ý ng÷ ®iÖu. * GV đọc mẫu: đoạn đầu - Gọi HS đọc nối tiếp - Nhận xét cách đọc của HS * Gi¶i nghÜa c¸c chó thÝch: 1, 5, 7, 8, 10, 12, 13, 14, 15, 17. III/ T×m hiÓu v¨n b¶n Hoạt động 4: H: Trong văn bản, tác giả đã sử dụng những phơng thức biểu đạt nào? ->Tù sù, miªu t¶, biÓu c¶m. H: Em cã NX g× vÒ m¹ch kÓ cña truyÖn? -> KÓ theo dßng håi tëng cña nh©n vËt xng “t«i”- chó bÐ Hång. H: “Nh÷ng ngµy th¬ Êu” lµ tËp håi kÝ viÕt về chính tuổi thơ cay đắng của tác giả. Dựa vào ND vừa đọc, em hãy cho biết vb có thể đợc chia thành mấy phần? ND từng phần là g×? -> Bè côc: 2 phÇn: + P1: Từ đầu-> Ngời ta hỏi đến chứ ( Cuộc đối thoại giữa ngời cô cay độc và chó bÐ Hång) + P2: Cßn l¹i. (Cuéc gÆp gì bÊt ngê víi mÑ vµ c¶m gi¸c vui síng cùc ®iÓm cña chó bÐ Hång) GV: Hai ND trên thể hiện 2v.đề lớn của TP: 1. Ngời cô trong cuộc đối thoại với bé 1.Tâm địa độc ác của bà cô Hång. 2.T×nh yªu m·nh liÖt cña bÐ Hång víi mÑ. - HS đọc thầm đoạn 1 GV: Më ®Çu ®o¹n trÝch, qua giäng v¨n gi¶n.

(18) dị và tự nhiên của Nguyên Hồng, ngời đọc cã thÓ nhËn ra ngay c¶nh ngé th¬ng t©m của nv chính: “Tôi đã bỏ ...đen”. Những c©u v¨n tiÕp theo còng cho ta biÕt thêi gian x¶y ra c©u chuyÖn vµ hoµn c¶nh sèng cña ngời mẹ bé Hồng lúc này. Dòng tự sự đã khơi nguồn và từ đó ngời cô xuất hiện. H: Mở đầu câu chuyện, ngời cô đã gợi ý - Gợi ý cho Hồng vào thăm mẹ - Cêi rÊt kÞch víi Hång ®iÒu g×? H: Câu hỏi đó đã chạm đúng vào nỗi nhớ mẹ của bé Hồng. Em đã toan trả lời là có, -> ý nghĩa cay độc: Muốn gieo rắc nhng lại không trả lời nữa vì em nhận ra những hoài nghi để bé Hồng khinh miÖt, ruång rÉy mÑ. ®iÒu g×? GV: ë ®©y ta thÊy bµ c« “cêi hái” chø kh«ng ph¶i lµ lo l¾ng, nghiªm nghÞ hái. Mµ th©n mËt, ©u yÕm hái l¹i cµng kh«ng.Víi t©m hån nh¹y c¶m, nÆng t×nh th¬ng yªu & lòng kính mến mẹ, bé Hồng đã nhận ra -> Những rắp tâm tanh bẩn. ngay H: Vậy bé Hồng đã gọi những ý đồ đó là g×? GV: Không thể để lòng thơng yêu và sự kÝnh mÕn mÑ bÞ “Nh÷ng r¾p t©m tanh bÈn xâm phạm đến” bé Hồng đã ứng đối rất th«ng minh vµ ®Çy tù tin: “Kh«ng, ch¸u không muốn vào. Cuối năm nhất định mợ cháu sẽ về”. Cuộc đối thoại tởng chừng chÊm døt sau c©u tr¶ lêi døt kho¸t Êy.Nhng - Giäng ngät ngµo - Cêi, ng©n dµi hai tiÕng “em bÐ” không, ngời cô nào đã chịu buông tha. H: VÉn nh÷ng r¾p t©m tanh bÈn Êy, ngêi c« - KÓ c¶nh c¬ cùc cña mÑ. đã nói gì với bé Hồng? -> §éc ¸c, tµn nhÉn H: Qua những lời nói và thái độ của bà cô, em thấy bà ta đã bộc lộ nét tính cách ntn? GV: Cïng víi giäng nãi “ngät”b×nh th¶n, mØa mai Êy lµ hai con m¾t long lanh ch»m chặp đa nhìn chú bé. Điều này chứng tỏ ngời cô cứ muốn kéo dài trò chơi độc ác mà có lẽ cô đã toan tính sẵn. Khi chú bé đã im lặng cúi đầu, khoé mắt đã cay cay, bà vẫn tiÕp tôc “tÊn c«ng”. C¸i cö chØ “vç vai cêi mà nói” lúc ấy mới giả dối, độc ác làm sao. Nhng đến câu: “Mày dại quá, ... chứ” thì ngêi c« kh«ng chØ lé râ ¸c ý mµ cßn chuyÓn sang chiÒu híng ch©m chäc, nhôc m¹. Qña không có gì cay đắng bằng khi vết thơng lßng bÞ ngêi kh¸c - l¹i chÝnh lµ ngêi c« - §æi giäng nghiªm nghÞ, ngËm ngïi. m×nh ®em ra hµnh h¹. H: Nhng rồi bà cô cũng thay đổi thái độ nh thÕ nµo víi Hång?.

(19) H: Mặc dù đã thay đổi nhng cái giọng điệu đó không những không làm cho bé Hồng -> Thâm hiểm, trơ trẽn. yªn t©m, mµ tr¸i l¹i nã cßn béc lé thªm b¶n chÊt g× cña bµ c«? GV: §èi lËp l¹i víi t©m tr¹ng xãt xa nh bÞ gai cào muối xát của đứa cháu là sự vô cảm sắc lạnh đến ghê rợn của bà cô. Cử chỉ vỗ vai, nhìn vào mặt đứa cháu rồi đổi giọng lµm ra nghiªm nghÞ cña bµ c« thùc ra chØ lµ sự thay đổi đấu pháp tấn công. Dờng nh đã đánh đến miếng cuối cùng, khi thấy đứa cháu đã tức tởi, phẫn uất đến đỉnh điểm, bà ta míi h¹ giäng ngËm ngïi tá sù th¬ng xãt ngời đã mất. Đến đây, sự giả dối, thâm hiểm, trơ trẽn của ngời cô đã bị phơi bày => Lạnh lùng, độc ác, mất hết tình ngtoàn bộ. H: Qua t×m hiÓu, em cã kÕt luËn g× vÒ b¶n êi. chÊt cña ngêi c« bÐ Hång? GV: H×nh ¶nh bµ c« lµ mét h×nh ¶nh mang ý nghÜa tè c¸o h¹ng ngêi sèng tµn nhÉn, kh« hÐo c¶ t×nh m¸u mñ ruét thÞt trong c¸i x· héi thùc d©n nöa phong kiÕn lóc bÊy giê. Tính cách đó cũng là sản phẩm của những định kiến đối với ngời phụ nữ trong xã hội cò. 4. Cñng cè: GV hÖ thèng l¹i néi dung tiÕt häc. 5. Híng dÉn häc bµi: - Nắm chắc nội dung đã học. - ChuÈn bÞ tiÕp nh÷ng néi dung cßn l¹i cña VB. Iv/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... .. ......................................................................................................................................... .. *************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 2 – TiÕt 6. V¨n b¶n: Trong lßng mÑ ( TrÝch “Nh÷ng ngµy th¬ Êu”- Nguyªn Hång) I/ Môc tiªu bµi häc: 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh:.

(20) - Hiểu đợc tình cảnh đáng thơng và nỗi đau tinh thần của nhân vật bé Hồng; Cảm nhận đợc tình yêu thơng mãnh liệt của chú bé Hồng đối với mẹ. 2. VÒ kÜ n¨ng: Bớc đầu hiểu đợc văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng: Thấm đợm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm. 3. Về thái độ: HiÓu vµ th«ng c¶m s©u s¾c víi nçi ®au tinh thÇn cña nh©n vËt; tr©n träng t×nh mÉu tử thiêng liêng cao đẹp. II/ ChuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu Phãng to tranh minh ho¹ trong SGK. 2. Häc sinh: T×m hiÓu néi dung vµ tr¶ lêi c©u hái. III/ Các hoạt động dạy- học: 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: Qua tìm hiểu và phân tích ở tiết 1 của văn bản, em có những nhận định nh thế nµo vÒ nh©n vËt bµ c« bÐ Hång? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV cñng cè l¹i néi dung tiÕt 1, chuyÓn ý sang tiÕt 2. . Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2:. GV: Tình yêu thơng của bé Hồng đối với mÑ kh«ng ph¶i chØ biÓu hiÖn khi gÆp mÑ mét cách tình cờ mà nó đã ấp ủ, nhen nhóm trong lòng bé từ rất lâu. Nó đã biểu hiện rất cụ thể khi đối đáp với bà cô.. III/ T×m hiÓu v¨n b¶n (tiÕp). 1. 2. Tình yêu thơng của bé Hồng đối víi mÑ.. a) Nh÷ng ý nghÜ, c¶m xóc khi tr¶ lêi H: Mở đầu văn bản, khi ngời cô hỏi đến mẹ, bà cô. lập tức trong kí ức chú bé đã sống dậy hình ảnh, vẻ mặt và đức tính của mẹ. Khi đó Hồng có ý định gì? ý định đó có thực hiện - Toan tr¶ lêi c« đợc không? - Cúi đầu không đáp. H: Sau khi biết ý định châm chọc của cô, Hồng đã đáp trả nh thế nào? - §¸p: “Kh«ng muèn vµo”. H: Cã ý kiÕn cho r»ng Hång kh«ng nhí mÑ, kh«ng mong mÑ, kh«ng buån b· khi ph¶i xa mÑ vµ kh«ng muèn vµo th¨m mÑ. Em cã đồng ý với ý kiến đó không? -> Kh«ng. H: Theo em v× sao Hång l¹i tr¶ lêi lµ kh«ng -> Muèn giÊu kÝn t×nh c¶m vµ suy nghÜ muèn vµo? cña m×nh. H: Vì sao còn rất nhỏ mà Hồng đã nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói, nét mÆt cña bµ c«? ViÖc nhËn ra ®iÒu Êy gióp.

(21) em hiểu đợc gì về Hồng? GV: ChÝnh v× nhËn ra nh÷ng “r¾p t©m tanh bẩn” của bà cô nên Hồng đã quyết không để những rắp tâm đó xâm phạm đến trí óc, xo¸ nhoµ h×nh ¶nh ngêi mÑ trong tr¸i tim non nít cña m×nh. GiÊu kÝn t×nh yªu vµ lßng kÝnh träng mÑ trong t©m t, ta thÊy bÐ Hång nh tõng tr¶i, nh nÕm cuéc sèng thùc tÕ víi những tình cảm giả dối đã nhiều.Chính diều đó cũng đã tạo nên 1 tâm hồn nhạy cảm nh ta võa t×m hiÓu. Nhng không để cho Hồng yên, bà cô vẫn giäng ngät ngµo: “Sao l¹i kh«ng vµo, mî mµy d¹o nµy ph¸t tµi l¾m,...” H: Trớc những lời nói và thái độ ấy, diễn biÕn t©m tr¹ng cña bÐ Hång ra sao?. -> T©m hån nh¹y c¶m.. - L¹i im lÆng - Cúi đầu xuống đất - Lßng th¾t l¹i - KhoÐ m¾t cay cay. H: Em hình dung nh thế nào về tâm trạng -> Tâm trạng đau đớn, tủi cực cña Hång lóc nµy? - Nớc mắt đầm đìa GV: Chắc chắn lúc này ngời cô đã nhận ra - Cời trong tiếng khóc nỗi đau của đứa cháu qua một loạt những biÓu hiÖn. Nhng bµ ta vÉn båi thªm cho - Cæ häng nghÑn ø, khãc kh«ng ra cháu những ngón đòn mới. H: Em h·y kÓ l¹i nh÷ng biÓu hiÖn, nh÷ng lêi tiÕng nói, những câu chuyện mà ngời cô đã nói - Muốn vồ, cắn, nhai, nghiến... víi bÐ Hång lóc nµy? -> Uất ức, căm tức đến cao độ -> + Cêi, ng©n dµi 2 tiÕng “em bÐ”. + KÓ chuyÖn mÑ bÐ Hång cho con bó bªn rổ bóng đèn, ăn vận rách rới, da xanh bủng... H: Những suy nghĩ, đặc biệt là những biểu => Lòng yêu thơng mẹ sâu sắc, mãnh hiÖn cña Hång diÔn ra nh thÕ nµo khi nghe liÖt. nh÷ng lêi nãi Êy?. - NT: Miªu t¶ diÔn biÕn t©m lÝ nh©n vËt H: C¶m nhËn cña em vÒ t©m tr¹ng cña Hång rÊt tinh tÕ. lóc nµy? H: XuÊt ph¸t tõ ®©u mµ Hång cã nh÷ng biÓu b) C¶m gi¸c khi gÆp mÑ vµ ë trong hiÖn vµ t©m tr¹ng Êy? lßng mÑ GV: Nỗi đau đớn, tủi cực và cả nỗi căm giËn buéc ph¶i nÐn l¹i cña chó bÐ s©u s¾c đến chừng nào. Tâm trạng ấy dâng lên đến cùc ®iÓm khi nghe bµ c« kÓ vÒ mÑ. Lêi v¨n dồn dập hình ảnh và những động từ mạnh: nghÑn ø, vå, c¾n, nhai, nghiÕn,...->T©m trạng bé Hồng đang uất ức đến cao độ và tình yêu thơng sâu sắc đối với mẹ là không.

(22) g× s¸nh næi. H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật g×? ChØ ra t¸c dông cña biÖn ph¸p Êy? -> T¸c dông: Næi bËt t×nh c¶m yªu th¬ng mÑ, nhí mÑ tha thiÕt cña chó bÐ Hång. * GV chuyÓn ý. * HS đọc thầm “Nhng gần đến...” H: Tho¸ng thÊy bãng ngêi ngåi trªn xe kÐo - ThÊy bãng ngêi gièng mÑ: + Cuèng quýt ®uæi theo giống mẹ, Hồng đã có những cử chỉ gì? + Gäi bèi rèi H: Tại sao Hồng lại có những hành động, cử chØ dån dËp nh vËy mÆc dï chØ tho¸ng thÊy -> Mong chờ gặp mẹ cao độ bãng ngêi gièng mÑ? H: NÕu ngêi ngåi trªn xe kÐo kh«ng ph¶i lµ mÑ cña Hång th× Hång sÏ tñi cùc nh thÕ nµo? -> Ch¼ng kh¸c nµo c¸i ¶o ¶nh cña 1 dßng níc...ngêi bé hµnh ng· gôc gi÷a sa m¹c. H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật - NT: So sánh g×? H: Qua hình ảnh so sánh đó giúp em hiểu -> Khát khao tình mẹ thªm ®iÒu g× vÒ t×nh c¶m cña bÐ Hång? - Thë hång héc GV: §èi víi ngêi bé hµnh ®i trªn sa m¹c, - Tr¸n ®Ém må h«i viÖc hiÖn ra 1 dßng níc m¸t lµnh qu¶ lµ 1 - RÝu c¶ ch©n l¹i ®iÒu k× diÖu. Vµ cã lÏ con m¾t ngêi bé hµnh - Khãc nøc në r¹n nøt c¶ ra v× kh«ng cßn tin vµo nh÷ng g× mình vừa nhìn thấy. Họ quá bất ngờ. Và bé -> Xúc động, hồi hộp xen lẫn sung sHồng trong văn bản này cũng vậy. Nhìn thấy ớng. mẹ, mà ngời đó chính xác là mẹ mình thì có lÏ bÐ Hång sÏ vì oµ ra v× sung síng. ThÕ mới biết bé Hồng khát khao tình mẹ đến møc nµo. Vµ k× l¹ thay, xe ch¹y chÇm chËm, ngêi ngåi trªn xe chÝnh lµ mÑ bÐ Hång. MÑ cÇm nãn vÉy, vµi gi©y sau Hång ®uæi kÞp chiÕc xe cã mÑ. H: §iÖu bé, cö chØ cña bÐ Hång khi ®uæi theo chiÕc xe chë mÑ? - C¶m gi¸c: + Êm ¸p + M¬n man + Th¬m tho l¹ thêng + £m dÞu v« cïng. H: Khi gặp lại con mình, mẹ bé Hồng đã có nh÷ng cö chØ nh thÕ nµo víi con? -> KÐo tay, xoa ®Çu hái, sôt sïi khãc, lÊy v¹t ¸o n©u thÊm níc m¾t, bÕ xèc con lªn xe, «m con... H: Nh÷ng cö chØ Êy cho thÊy mÑ bÐ Hång cã ph¶i lµ ngêi ruång rÉy con nh lêi bµ c« nãi H: T¹i sao gÆp mÑ råi mµ Hång l¹i khãc?.

(23) kh«ng? ->Kh«ng, mÑ rÊt th¬ng yªu vµ ch¨m chót Hång. H: Tríc nh÷ng cö chØ ch¨m chót, gÇn gòi, đầy yêu thơng đó, cảm giác của Hồng nh thế => Niềm vui sớng, hạnh phúc tột đỉnh nµo? của đứa con xa mẹ, khao khát tình mẹ nay đã đợc thoả nguyện. GV: Hồng vui sớng đến nỗi em không nhớ mẹ đã hỏi mình những gì và mình đã trả lời mÑ nh thÕ nµo. C©u nãi cña bµ c« cßn ®ang * Ghi nhí: (SGK- 21) văng vẳng bên tai, nhng nó đã bị chìm ngay đi vì bé Hồng đang đợc ngập tràn trong niềm hạnh phúc - hạnh phúc đợc ở “trong lßng mÑ”. H: Theo em, c¶m gi¸c nµo g©y Ên tîng m¹nh mÏ nhÊt víi bÐ Hång? ->C¶m gi¸c ªm dÞu v« cïng. H: Qua sự cảm nhận ấy đã nói lên tình cảm g× cña bÐ Hång? H: C¶m nhËn cña em sau khi häc ®o¹n trÝch nµy? -> HS tr¶ lêi. - GV chèt l¹i, chuyÓn sang ghi nhí. - Gọi HS đọc ghi nhớ, dặn học thuộc. GV: B»ng lêi v¨n ch©n thùc, giµu c¶m xóc, đoạn trích “Trong lòng mẹ” đã kể lại nỗi cay đắng, tủi cực & tình yêu thg cháy bỏngcủa nhà văn đối với ngời mẹ trong thời thơ ấu. Giäng v¨n tr÷ t×nh, ®Ëm chÊt håi kÝ; nh÷ng nhân vật đợc khắc hoạ rõ nét, chân thực & sinh động. Nguyên Hồng đích thực là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng. Đoạn trích “Trong lòng mẹ” là bài ca cảm động về lòng mÑ dÞu ªm, t×nh con ch¸y báng, lµ bµi ca vÒ t×nh mÉu tö thiªng liªng, bÊt diÖt. 4. Cñng cè: - T©m tr¹ng cña bÐ Hång khi nãi chuyÖn víi bµ c« - T©m tr¹ng cña bÐ Hång khi gÆp mÑ - Nh÷ng c¶m gi¸c khi ë trong lßng mÑ. 5. Híng dÉn häc bµi: - N¾m ch¾c néi dung bµi - Häc thuéc lßng phÇn ghi nhí - Tr¶ lêi c©u hái 5 phÇn §äc- hiÓu v¨n b¶n vµo vë - So¹n bµi: “Trêng tõ vùng”. Iv/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

(24) ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. ************************* Bµi 2 – TiÕt 7. Trêng tõ vùng I/ môc tiªu bµi häc: 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Hiểu đợc thế nào là trờng từ vựng, biết xác lập các trờng từ vựng đơn giản. - Bớc đầu hiểu đợc mối liên quan giữa trờng từ vựng với các hiện tợng ngôn ngữ đã học nh: đồng nghĩa, trái nghĩa, hoán dụ, ẩn dụ, nhân hoá...giúp ích cho việc học văn vµ lµm v¨n 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn luyÖn kÜ n¨ng vµ bæ sung kiÕn thøc cho HS vÒ vai trß cña trêng tõ vùng. 3. Về thái độ: - Gi¸o dôc ý thøc sö dông tõ chÝnh x¸c. II/ ChuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y Ghi vÝ dô ra b¶ng phô 2. Häc sinh: §äc c¸c vÝ dô vµ tr¶ lêi c©u hái. III/ Các hoạt động Dạy – học 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: ThÕ nµo lµ tõ ng÷ nghÜa réng vµ tõ ng÷ nghÜa hÑp? Cho vÝ dô? Mét tõ cã thÓ coi là vừa có nghĩa rộng, vừa có nghĩa hẹp đợc không? Tại sao? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở tiết Tiếng Việt trớc, các em đã đợc tìm hiểu về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ: Từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp. Vậy nghĩa của từ ngữ còn đợc đề cập ở những khía cạnh nào? Chúng ta sẽ đợc tìm hiểu qua bài học hôm nay. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: *GV treo b¶ng phô cã ghi vÝ dô Gọi HS đọc. Néi dung I/ ThÕ nµo lµ trêng tõ vùng 1.VÝ dô:. 2.NhËn xÐt: H: Em h·y chØ ra c¸c tõ in ®Ëm trong ®o¹n v¨n trªn? - Mắt, da, gò má, đùi, đầu, cánh tay, ( HS tr¶ lêi, GV kÕt hîp ghi b¶ng) miÖng. H: Theo em, các từ in đậm trên đều có một -> NÐt nghÜa chung: ChØ bé phËn cña nÐt chung nµo vÒ nghÜa? c¬ thÓ ngêi. GV: Các từ: mắt, da, gò má, đùi, đầu, cánh.

(25) tay, miệng có một nét nghĩa chung nhất, đó là chØ c¸c bé phËn cña c¬ thÓ con ngêi. *GV ®a ra vÝ dô 2: Xoong, nåi, sanh, ch¶o,... H: Nh÷ng tõ ng÷ trªn cã nÐt chung nµo vÒ nghÜa? -> Dông cô nÊu níng. GV: Em NX rất đúng. Nếu tập hợp các từ trên thµnh mét nhãm th× nhãm tõ nµy cã mét nÐt nghÜa chung lµ chØ c¸c dông cô nÊu níng. H: Qua ph©n tÝch c¸c vÝ dô, em hiÓu thÕ nµo lµ trêng tõ vùng? - HS tr¶ lêi. - GV ®a ra ghi nhí. * Ghi nhí: (SGK-21) - Gọi HS đọc ghi nhớ GV chèt l¹i: + Cơ sở để hình thành trờng từ vựng là những từ đó phải có đặc điểm chung về nghĩa. + NÕu 1 nhãm tõ mµ kh«ng cã Ýt nhÊt 1 nÐt chung vÒ nghÜa th× kh«ng ph¶i lµ trêng tõ vùng. - Gäi HS lÊy thªm vÝ dô - GV: Cho nhãm tõ sau: Cao, thÊp, lªnh khªnh, lïn, gÇy, bÐo, ... H: Nếu dùng nhóm từ trên để miêu tả ngời thì tªn cña trêng tõ vùng nµy lµ g×? -> H×nh d¸ng cña con ngêi. 3. Mét sè lu ý: Hoạt động 3: * GV treo b¶ng phô cã ghi vÝ dô. - Gọi HS đọc. Trêng tõ vùng “m¾t”: + Bé phËn cña m¾t: Lßng ®en, lßng tr¾ng, con ng¬i... + §Æc ®iÓm cña m¾t: §ê ®Én, tinh anh, mï.. + C¶m gi¸c cña m¾t: Chãi, mái, qu¸ng... +BÖnh cña m¾t: Qu¸ng gµ, cËn thÞ, viÔn thÞ... + Hoạt động của mắt: Nhìn, trông, thấy... a) Mét trêng tõ vùng cã thÓ bao gåm H: Tõ vÝ dô trªn gióp em rót ra lu ý g×? c¸c trêng tõ vùng nhá h¬n. *GV giíi thiÖu lu ý 2 - Yªu cÇu HS theo dâi tiÕp b¶ng phô. GV chØ b¶ng kÕt hîp víi gi¶ng: + Bé phËn cña m¾t: lßng ®en...-> Danh tõ. +Hoạt động của mắt: nhìn,...-> Động từ. + Đặc điểm của mắt: lờ đờ,...-> Tính từ. => V× vËy mét trêng tõ vng cã thÓ bao gåm b) Mét trêng tõ vùng cã thÓ bao gåm nh÷ng tõ kh¸c biÖt nhau vÒ tõ lo¹i. nh÷ng tõ # biÖt nhau vÒ tõ lo¹i. *GV treo b¶ng phô: trêng tõ vùng “Líi” + Phơng tiện để đánh bắt: lới, chài, vó,... + Dông cô thÓ thao: líi, vît, ... + HÖ thèng, thÓ chÕ: m¹ng líi giao th«ng, m¹ng líi céng t¸c viªn... + KÜ thuËt in Ên: in líi, in quÐt ¶nh... H: §äc xong trêng tõ vùng “Líi” em rót ra c) Do hiÖn tîng nhiÒu nghÜa, 1 tõ cã.

(26) nhËn xÐt g×?. thÓ thuéc nhiÒu trêng tõ vùng kh¸c nhau.. *GV giíi thiÖu lu ý 4.. d) Ngêi ta thêng dïng c¸ch chuyÓn trờng từ vựng để tăng thêm tính nghệ thuËt trong ng«n tõ & kh¶ n¨ng diÔn đạt.. * Gọi HS đọc ví dụ trong SGK + Suy nghÜ cña con ngêi: tëng, ngì, nghÜ... + T©m tr¹ng con ngêi: mõng, vui, buån... + C¸ch xng h« cña con ngêi: cËu, tí... -> T¸c gi¶ chuyÓn trêng tõ vùng vÒ con ngêi sang trờng từ vựng về động vật để nhân hoá. *GV chèt l¹i kiÕn thøc. Hoạt động 4: - GV nªu yªu cÇu - HS chia nhãm th¶o luËn trong 2 phót. - §¹i diÖn c¸c nhãm nªu kÕt qu¶ - GV nhËn xÐt. - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung bài. - GV nªu c©u hái cña tõng phÇn - HS tr¶ lêi c¸ nh©n.. II/ LuyÖn tËp: 1. Bµi tËp 1: - ThÇy, mÑ, em, mî, c«, anh, em ... -> Ngêi ruét thÞt. 2. Bµi tËp 2: a) Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản b) Dụng cụ để đựng c) Hoạt động của chân d) Tr¹ng th¸i t©m lÝ e) TÝnh c¸ch g) Dụng cụ để viết.. 4. Cñng cè: GV hái HS: - Kh¸i niÖm trêng tõ vùng - Mét sè lu ý 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i néi dung bµi theo tr×nh tù t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí.Lµm tiÕp c¸c bµi tËp cßn l¹i vµo vë. - So¹n bµi: “Bè côc cña v¨n b¶n”.Iv/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ****************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 3 – TiÕt 8. Bè côc cña v¨n b¶n A- Môc tiªu bµi häc: 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh nắm đợc bố cục của một văn bản, đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phÇn th©n bµi..

(27) 2. VÒ kÜ n¨ng: Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp với đối tợng và nhận thức của ngời đọc. 3. Về thái độ: Cã ý thøc dïng tõ ng÷ chÝnh x¸c, mît mµ khi hµnh v¨n. B- ChuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o thªm 1 sè vÝ dô ThiÕt kÕ gi¸o ¸n. 2. Häc sinh: §äc tríc c¸c vÝ dô Cã ph¬ng ¸n tr¶ lêi c¸c c©u hái. C- Các hoạt động dạy – học: 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: Thế nào là chủ đề của văn bản? Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là gì? nó đợc thể hiện ở những mặt nào? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở tiết học tập làm văn trớc, các em đã đợc tìm hiểu về chủ đề của văn bản và tính thống nhất về chủ đề của văn bản. Ngoài những yêu cầu trên, một bài văn nhất thiết phải đạt những yêu cầu nào nữa? Thầy cùng các em sẽ tìm hiểu qua bài học hôm nay. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2:. Néi dung I/ Bè côc cña v¨n b¶n.. GV: Năm lớp 7 các em đã đợc học “Bố côc trong v¨n b¶n” vµ “M¹ch l¹c trong văn bản”. Vậy bố cục của văn bản đợc thể 1. VÝ dô: hiÖn nh thÕ nµo? Văn bản: “Ngời thầy đạo cao đức trọng” - Gọi HS đọc ví dụ trong SGK. 2. NhËn xÐt: H: V¨n b¶n trªn cã thÓ chia lµm mÊy phần? Hãy chỉ ra các phần đó? - Bè côc: 3 phÇn: + MB: tõ ®Çu...-> danh lîi. + TB: häc trß...-> cho vµo th¨m. + KB: khi...-> Th¨ng Long. H: Em h·y cho biÕt nhiÖm vô tõng phÇn? - MB: Giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ thÇy gi¸o Chu V¨n An - TB: Triển khai vấn đề đã giới thiệu qua 2 ý kiến đánh giá: + Chu V¨n An lµ ngêi tµi cao + Chu Văn An là ngời đức trọng. H: Hãy phân tích mối quan hệ giữa các - KB: Kết thúc vấn đề, đánh giá chung. phÇn trong v¨n b¶n? -> MB: Giới thiệu vấn đề. TB: Triển khai, làm rõ vấn đề. KB: Kết thúc vấn đề. H: Tõ viÖc t×m hiÓu, em h·y cho biÕt bè côc th«ng thêng cña 1 v¨n b¶n gåm mÊy phÇn? NhiÖm vô cña tõng phÇn? C¸c phÇn đó có phù hợp logic, có thể hiện đợc chủ đề của văn bản không?.

(28) ->Mỗi phần đều có chức năng, nhiệm vụ riªng nhng ph¶i theo logic & cïng thÓ GV: Thông thờng, trong 1 văn bản phần hiện chủ đề. mở bài có nhiệm vụ nêu ra chủ đề của văn b¶n. Th©n bµi lµ nh÷ng ®o¹n nhá tr×nh bày các khía cạnh của chủ đề. Kết bài có nhiệm vụ tổng kết chủ đề của văn bản. II/ C¸ch bè trÝ, s¾p xÕp néi dung phÇn Hoạt động 3: th©n bµi cña v¨n b¶n. GV: Trong 3 phÇn cña v¨n b¶n, phÇn më 1. VÝ dô: bài và kết bài thờng ngắn gọn, đợc tổ chức tơng đối ổn định. Thân bài là phần 2. Nhận xét: phức tạp nhất, đợc tổ chức theo nhiều kiểu a) Văn bản: “Tôi đi học”: # nhau. Chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu 1 sè c¸ch s¾p xÕp néi dung phÇn th©n bµi. * Yªu cÇu HS nhí l¹i néi dung c¸c v¨n b¶n. H: PhÇn th©n bµi cña v¨n b¶n “t«i ®i häc” -> Tr×nh bµy theo tr×nh tù thêi gian vµ sù liªn tëng. kÓ vÒ nh÷ng sù kiÖn nµo? -> Những cảm xúc trên đờng tới trờng-> b) Văn bản: “Trong lòng mẹ”: Khi tíi trêng-> Khi nghe gäi tªn vµo líp ->Khi ngåi trong líp. H: Các sự kiện ấy đợc sắp xếp theo thứ tự nµo? -> Tr×nh bµy theo diÔn biÕn t©m tr¹ng: + UÊt øc, c¨m giËn H: V¨n b¶n “Trong lßng mÑ” cña Nguyªn + Th¬ng mÑ Hång chñ yÕu tr×nh bµy theo diÔn biÕn + H¹nh phóc khi gÆp mÑ. t©m tr¹ng cña cËu bÐ Hång. H·y chØ ra nh÷ng diÔn biÕn cña t©m tr¹ng cËu bÐ trong phÇn th©n bµi? c) Tr×nh tù: Tuú thuéc vµo kiÓu v¨n b¶n, H: Khi tả ngời, vật, con vật, phong chủ đề, ý đồ giao tiếp. c¶nh...em sÏ lÇn lît miªu t¶ theo tr×nh tù nµo? H·y kÓ mét sè tr×nh tù thêng gÆp mµ em biÕt? -> HS tr¶ lêi. GV bæ sung: Mét sè tr×nh tù thêng gÆp: - Thêi gian - Kh«ng gian - Sù ph¸t triÓn cña sù viÖc - Theo m¹ch suy luËn - Theo tr×nh tù quan s¸t... H: PhÇn th©n bµi cña v¨n b¶n “Ngêi thÇy đạo cao đức trọng” nêu các sự việc để thể hiện chủ đề “ Ngời thầy đạo cao đức träng”. Em h·y cho biÕt c¸ch s¾p xÕp c¸c sù viÖc Êy?. d) Văn bản: “Ngời thầy đạo cao đức träng”. -> Tr×nh bµy theo tr×nh tù c¸c côm tõ cña mệnh đề: + C¸c sù viÖc nãi vÒ CVA lµ ngêi tµi cao. + C¸c sù viÖc nãi vÒ CVA lµ ngêi cã đạo đức, đợc học trò kính trọng..

(29) H: Tõ c¸c vÝ dô trªn vµ b»ng hiÓu biÕt cña m×nh, em h·y cho biÕt khi s¾p xÕp néi dung phÇn th©n bµi cña 1 v¨n b¶n cã b¾t buéc ph¶i theo mÉu nµo kh«ng? -> Kh«ng. Mµ tuú thuéc vµo néi dung vµ đối tợng của văn bản. H: VËy bè côc cña v¨n b¶n lµ g×? NhiÖm vô cña c¸c phÇn trong v¨n b¶n? -> HS tr¶ lêi. H: Nội dung phần thân bài đợc trình bày nh thÕ nµo? -> HS tr¶ lêi. GV ®a ra ghi nhí. Gọi HS đọc, dặn học thuộc. Hoạt động 4:. * Ghi nhí: (SGK – 25) III/ LuyÖn tËp: 1. Bµi tËp 1: a) Theo kh«ng gian: + Giới thiệu đàn chim: từ xa –> gÇn + ấn tợng về đàn chim: tận nơi –> xa dần (từ gần đến xa).. b) Theo kh«ng gian: Ba V× -> xung quanh - Gọi HS đọc yêu cầu bài tập1 Ba V×. - GV híng dÉn c¸ch lµm Thêi gian: VÒ chiÒu –> lóc hoµng - HS hoạt động cá nhân, lên bảng chữa h«n. bµi. c) + Bµn vÒ mèi quan hÖ gi÷a sù thËt lÞch sö vµ c¸c truyÒn thuyÕt (c¸ch lÝ gi¶i mang ®Ëm mµu s¾c huyÒn tho¹i d©n gian vÒ nh÷ng ®o¹n kÕt bi tr¸ng cña 1 sè anh hùng DT đợc nhân dân ta ngỡng mộ). + LuËn chøng vÒ lêi bµn trªn. + Ph¸t triÓn lêi bµn vµ luËn chøng.. * GV híng dÉn HS lµm BT2, BT3. 4. Củng cố: GV nêu câu hỏi để hệ thống nội dung bài: - Bè côc thêng gÆp cña 1 VB gåm cã mÊy phÇn? Néi dung tõng phÇn? - Nªu 1 sè c¸ch s¾p xÕp néi dung phÇn th©n bµi? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu vÝ dô - Häc thuéc ghi nhí; lµm BT2, BT3 vµo vë bµi tËp - So¹n bµi: “Tøc níc vì bê”. D- Rót kinh nghiÖm ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .............................................................................................................................. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:.

(30) Bµi 3 - TiÕt 9 V¨n b¶n. : Tøc níc vì bê (Trích: “Tắt đèn” - Ngô Tất Tố). A- Môc tiªu bµi häc: 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh: Thấy đợc bộ mặt tàn ác, bất nhân của chính quyền, xã hội đơng thêi vµ t×nh c¶nh ®au th¬ng cña ngêi n«ng d©n nghÌo khæ trong x· héi Êy. 2. VÒ kÜ n¨ng: Rèn kĩ năng đọc, phân tích diễn biến tâm lí nhân vật, nắm bắt đợc quy luật của hiện thực: Có áp bức ắt có đấu tranh. 3. Về thái độ: - Thấy đợc vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của ngời phụ nữ nông dân. - Thấy đợc những đặc sắc trong nghệ thuật viết truyện của tác giả. B- ChuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: §äc kÜ v¨n b¶n, Tham kh¶o tµi liÖu ThiÕt kÕ bµi d¹y 2. Häc sinh: §äc v¨n b¶n, t×m hiÓu chó thÝch T×m hiÓu bè côc vµ néi dung tõng phÇn. C- Các hoạt động dạy – học: 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: Sau khi häc xong v¨n b¶n “Trong lßng mÑ” em thÊy t×nh c¶m cña bÐ Hång dành cho mẹ đợc thể hiện nh thế nào? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài Các em đã đợc đọc và tìm hiểu 2 văn bản: “Tôi đi học” của Thanh Tịnh là VB tự sù tr÷ t×nh, “Nh÷ng ngµy th¬ Êu” cña Nguyªn Hång lµ VB viÕt díi d¹ng håi kÝ. H«m nay thầy cùng các em sẽ tìm hiểu 1 VB đợc sáng tác theo khuynh hớng hiện thực phê ph¸n, ph¶n ¸nh s©u s¾c m©u thuÉn giai cÊp gi÷a tÇng líp thèng trÞ víi nh÷ng ngêi nông dân nghèo khổ, khốn đốn trong xã hội thực dân nửa PK. Đó chính là văn bản “Tức nớc vỡ bờ” trích trong tiểu thuyết “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiệu đôi nét về nhà văn Ngô Tất Tố? -> Ng« TÊt Tè (1893- 1954) quª ë §«ng Anh – Hµ Néi. Lµ nhµ v¨n hiÖn thùc xuÊt s¾c nhÊt tríc c¸ch m¹ng th¸ng 8/ 1945. ¤ng xuất thân trong một gia đình nhà nho nghèo, và sau này đã từng là nhà báo, nhà dịch thuËt, nhµ nghiªn cøu cã tµi. -> Ng« TÊt Tè lµ nhµ v¨n cã t tëng tiÕn bé và giàu tính chiến đấu, là Đảng viên Đảng sộng sản VN. Ông đợc gọi bằng cái tên trìu mÕn: “Nhµ v¨n cña nh©n d©n”. H: Đoạn trích “Tức nớc vỡ bờ” đợc trích từ t¸c phÈm nµo? -> TrÝch tõ ch¬ng 18 cña TiÓu thuyÕt “T¾t đèn”. GV: Tiểu thuyết “Tắt đèn” là một trong.

(31) nh÷ng t¸c phÈm tiªu biÓu vµ thµnh c«ng nhÊt của Ngô Tất Tố, đợc sáng tác năm 1939. Đoạn trích “Tức nớc vỡ bờ” nằm trong chơng 18 của tác phẩm này. Nhan đề của đoạn trích do ngời biên soạn đặt. Hoạt động 3: II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch. *GV hớng dẫn cách đọc: §äc giäng nhÑ nhµng, thÓ hiÖn ng÷ ®iÖu: + Bän tay sai: g¾t gáng, uy quyÒn + ChÞ DËu: Tríc th× mÒm máng, sau th× qu¶ quyÕt. *GV đọc mẫu đoạn đầu. Gọi HS đọc nối tiếp Nhận xét cách đọc của HS. *Gi¶i nghÜa chó thÝch: 3, 4, 6, 9, 11 Hoạt động 4: III/ T×m hiÓu v¨n b¶n: H: Trong văn bản trên, tác giả đã sử dụng phơng thức biểu đạt nào? -> Tù sù, miªu t¶ vµ biÓu c¶m H: Ai lµ ngêi kÓ chuyÖn? -> T¸c gi¶. Sö dông ng«i kÓ thø 3. H: V¨n b¶n cã nh÷ng nh©n vËt nµo? C¸c sù viÖc chñ yÕu chØ xoay quanh nh÷ng ai? -> C¸c nh©n vËt: ... -> C¸c sù viÖc chñ yÕu chØ xoay quanh chÞ DËu vµ bän tay sai. GV: Dùa vµo diÔn biÕn cña c©u chuyÖn, ta sÏ ph©n tÝch v¨n b¶n theo 2 tuyÕn nh©n vËt: H×nh ¶nh bän tay sai vµ h×nh ¶nh chÞ DËu. 1. H×nh ¶nh bän tay sai: H: Trong ®o¹n trÝch, h×nh ¶nh bän tay sai ®- SÇm sËp tiÕn vµo îc t¸c gi¶ giíi thiÖu nh thÕ nµo? - Tay: cÇm roi song, thíc vµ d©y thõng. H: Em có nhận xét gì về sự xuất hiện của -> Xuất hiện đột ngột, mang dụng cụ chúng và những dụng cụ chúng mang theo? đánh trói ngời. GV: Trong nh÷ng ngµy su thuÕ, tai ho¹ lu«n lảng vảng rình rập xung quanh gia đình chị Dậu. Bọn tay sai đi đốc thuế có thể xông vào nhµ chÞ DËu bÊt cø lóc nµo. LÇn tríc, bän Cai lệ và Ngời nhà Lí trởng đã xông vào quát tháo, đấm đá, trói anh Dậu ra ngoài đình cùm giữa lúc anh đang ốm nặng. Lần này, tuy biết tai hoạ luôn chờ đợi, nhng chị DËu vÉn thÊy nã qu¸ bÊt ngê cho nªn chÞ míi “Rãn rÐn...d©y thõng”. Tríc hÕt, chóng ta sÏ t×m hiÓu nh©n vËt Cai *Tªn Cai lÖ: lÖ H: Hành động, cử chỉ, lời nói của Cai lệ đợc - Gõ đầu roi xuống đất. - ThÐt t¸i hiÖn qua nh÷ng chi tiÕt nµo? - Trîn ngîc 2 m¾t, qu¸t - Giäng hÇm hÌ, do¹ n¹t - Sai trãi cæ anh DËu.

(32) - GiËt ph¾t sîi d©y thõng. - §Êm, t¸t chÞ DËu H: H×nh ¶nh tªn Cai lÖ lµ tiªu biÓu cho tÇng -> Tiªu biÓu cho bän tay sai – mét công cụ đắc lực của chế độ phong líp nµo? kiÕn. GV: Víi nh÷ng lêi nãi, cö chØ, hµnh động...tác giả đã sử dụng nhiều động từ mạnh kết hợp với việc miêu tả thái độ trâng tr¸o, h¸ch dÞch, ¨n nãi th« lç côc c»n, hµnh động đểu cáng bất nhân không còn tình ngời của Cai Lệ. Hắn tiêu biểu cho chức năng đàn áp của chế độ phong kiến. *Tªn ngêi nhµ LÝ trëng: H: Tên Ngời nhà Lí trởng đợc đặc tả qua - Cêi mØa mai nh÷ng chi tiÕt nµo? - ChØ mÆt H: MÆc dï h¾n chØ xuÊt hiÖn qua 2 c©u - Nãi n¨ng xá xiªn. thoại, nhng thái độ, lời nói, cử chỉ của hắn -> CËy quyÒn. đã bộc lộ hắn là ngời nh thế nào? H: Sù xuÊt hiÖn cña bän tay sai t¹i nhµ chÞ => Bọn chúng là hiện thân của sự đàn DËu lµ sù hiÖn th©n cña ®iÒu g×? ¸p vµ tai ho¹. GV: Bọn chúng đúng là một bọn “đầu trâu mÆt ngùa” nh d©n gian ta vÉn nãi. Chóng không có tai để nghe, chúng không có tim để rung cảm. Chúng chỉ biết văng tục, chửi bới, ức hiếp, đánh đập, hành hạ ngời khác mét c¸ch d· man. 2. H×nh ¶nh chÞ DËu: GV: Sau khi bän cÇm quyÒn mang anh DËu vÒ tr¶ cho chÞ DËu, v× bän chóng nghÜ anh không còn sống đợc bao lâu nữa, gia đình chÞ DËu lóc nµy ch¼ng cßn g× ¨n c¶. Bµ hµng - NÊu ch¸o, móc la liÖt xãm th¬ng t×nh ®em cho b¸t g¹o... H: Ngay ë ®Çu v¨n b¶n, tÊm lßng cña chÞ - Qu¹t Dậu đối với ngời chồng đau ốm đợc thể hiện - Động viên chồng, quan sát chồng ăn. nh thÕ nµo? -> C xö dÞu dµng, th¬ng yªu ch¨m sãc chång con. H: Em thấy chị có bản chất tốt đẹp gì của ngêi phô n÷? GV: MÆc dï ph¶i chÞu bao vÊt v¶ lo toan nh thÕ, nhng chÞ DËu vÉn dÞu dµng lµm sao! NÊu xong ch¸o, qu¹t nguéi, bng b¸t ch¸o đến tận chỗ chồng nằm, chị động viên anh ¨n råi l¹i cè nÊn n¸ xem chång ¨n cã ngon miÖng kh«ng. Nh÷ng cö chØ ch¨m sãc tËn tình chu đáo đó chỉ có thể bắt nguồn từ một ngêi vî, mét ngêi mÑ hÕt lßng th¬ng yªu ch¨m sãc chång con. Ta h·y theo dâi tiÕp c¸ch c xö cña chÞ khi *Khi gÆp bän tay sai: gÆp bän tay sai. - Run run lÝ gi¶i.

(33) H: Khi bọn tay sai sầm sập kéo đến nhà, chị - Tha thiết van xin - §ì lÊy tay h¾n, khÈn cÇu đã c xử thế nào với chúng? H: Em có nhận xét gì về thái độ của chị -> Nhẫn nhục, nhún nhờng, kìm nén. DËu? H: Theo em, v× nguyªn nh©n g× mµ chÞ l¹i nhẫn nhục với chúng đến vậy? -> Th¬ng chång, t«n träng ph¸p luËt. GV: Khi 2 tên tay sai – nỗi nguy đã ập đến, vấn đề đặt ra với chị là sự sống còn của chồng. Lúc này, vận mệnh anh Dậu đặt trong tay chị, chị phải một mình đứng ra đối phó, b¶o vÖ chång. Ban đầu, chị đã “cố thiết tha” van xin bọn chóng v× chóng lµ nh÷ng tªn “roi song, tay thíc vµ d©y thõng”, bän chóng lµ “ngêi nhµ níc” mµ anh DËu l¹i lµ “kÎ cã téi” v× thiÕu thuÕ. ChÞ cè thiÕt tha, tr×nh bµy, van xin chúng. Ngay cả lúc chúng xông đến chỗ anh Dậu để trói, chị đã xám mặt lại nhng vẫn đỡ - VÒ sau: cù b»ng lÝ lÊy tay h¾n van xin. H: Sau những lần van xin không đợc, cuối - Cuối cùng: vùng lên đánh trả. cùng chị đã phản ứng lại bọn chúng nh thế nµo? H: Em hãy thuật lại cuộc đánh trả của chị DËu víi 2 tªn tay sai? - HS thuËt l¹i GV: ThÕ lµ “C©y muèn lÆng mµ giã ch¼ng đừng”, “nớc” muốn ở yên mà bão tố cứ quật xuống.Ngời đàn bà giàu tình thơng yêu chồng con và ngùn ngụt lòng căm giận đã vùng lên phản kháng. Nhân vật thay đổi tính cách, ngôn ngữ văn chơng cũng thay đổi theo. H: Cách xng hô của chị Dậu từ đầu đến cuối văn bản đã thay đổi nh thế nào? Mỗi lần thay đổi lại bộc lộ thái độ gì của chị với bọn tay sai?. * C¸ch xng h«: - ¤ng- ch¸u -> vai díi. - ¤ng- t«i -> ngang hµng - Mµy- bµ -> vai trªn.. GV: Tíi ®©y, t¸c gi¶ chuyÓn tõ v¨n kÓ sang văn miêu tả thật sống động. Cuộc tỉ thí chia lµm 2 hiÖp. HiÖp 1: chÞ DËu tóm cæ tªn Cai lÖ, Ên dói ra cöa khiÕn h¾n ng· cháng quÌo. Hiệp 2 chị nắm đợc gậy của tên ngời nhà lí trëng, du ®Èy nhau råi ¸p vµo vËt nhau. Råi chÞ tóm tãc, l¼ng h¾n ng· nhµo ra thÒm. Râ ràng trong cả hai hiệp, ngời đàn bà nhà quê đều chủ động, bình tĩnh, nhanh nhẹn, gan góc và dũng cảm. Chị đã chiến thắng giòn giã. Hành động của chị kết hợp với cách xng h«... lµm næi bËt søc m¹nh cña chÞ DËu vµ h×nh ¶nh bÊt lùc th¶m h¹i cña 2 tªn tay sai -> Ph¶n øng m¹nh mÏ, ®anh thÐp, c¨m.

(34) sau khi chị ra đòn. giận đến cao độ. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ nh÷ng ph¶n øng cña chÞ DËu? H: Do đâu chị có sức mạnh đó? -> XuÊt ph¸t tõ t×nh yªu th¬ng chång con vµ => Quy luật: có áp bức ắt có đấu tranh. ý thức về nhân phẩm bị chà đạp. H: Qua hành động chống trả của chị Dậu em rút ra đợc quy luật gì của XH? H: Em hiểu gì về nhan đề “Tức nớc vỡ bờ”? -> HS tr¶ lêi. GV: Khi nớc đã phá bờ rồi, nó không hề biÕt sî, nã cã thÓ quËt ng· tÊt c¶, ph¸ vì tÊt cả. Suy ngẫm về câu tục ngữ làm nhan đề cña ®o¹n trÝch nµy, xÐt c¶ nghÜa ®en, nghÜa bãng cña ng«n tõ, h×nh ¶nh chóng ta cµng thÊm thÝa c¸i quy luËt diÖu k× cña tù nhiªn, võa kÝnh phôc ngßi bót hiÖn thùc ®Çy tÝnh nhân đạo của NTT. - NT: KÓ xen lÉn miªu t¶ H: Nghệ thuật đặc sắc của đoạn trích? * Ghi nhí: (SGK- 33) H: Qua phân tích, em hiểu đợc điều gì về néi dung vµ nghÖ thuËt cña ®o¹n trÝch? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. - Gọi HS đọc ghi nhớ. GV: Tác phẩm “Tắt đèn” có nhiều chỗ quánh đen, vón cục lại bởi sự ảm đạm của đời sống ngời nông dân khi bị áp bức, bóc lột đến cực điểm. Đoạn cuối chơng 18 “Tức nớc vỡ bờ” hửng lên 1 ánh sáng bất ngờ ánh sáng của sự phản kháng. Văn bản đã minh chøng cho 1 quy luËt tÊt yÕu: Cã ¸p bức ắt có đấu tranh. Ra đời trong XH thực dân nửa phong kiến, tiểu thuyết “Tắt đèn”có tác dụng giáo dục, thức tỉnh bạn đọc mạnh mẽ. Vì thế nhà v¨n NguyÔn Tu©n tõng nhËn xÐt: “Ng« TÊt Tố đã xui ngời nông dân nổi loạn”. Mặc dù lúc đó NTT cha đợc giác ngộ cách mạng, song ông đã phát hiện những tiềm năng cách mạng trong quần chúng nông dân, phát động hä chèng quan T©y,vua ta. Ngßi bót cña «ng sắc mạnh nh gơm giáo. Và ông xứng đáng đợc xem là ngời bạn đồng minh tích cực của * LuyÖn tËp: §äc ph©n vai c¸ch m¹ng. Hoạt động 5: - Gọi HS đọc yêu cầu phần luyện tập. - GV híng dÉn HS thùc hiÖn. IV. Cñng cè: GV hÖ thèng cho HS: - H×nh ¶nh bän tay sai - Hình ảnh và phẩm chất tốt đẹp của chị Dậu..

(35) V. Híng dÉn häc bµi: - Häc néi dung v¨n b¶n theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Häc thuéc ghi nhí - So¹n bµi: “X©y dùng ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n”. D-Rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............... ******************* Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 3 – TiÕt 10. X©y dùng ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n A- Môc tiªu bµi häc: 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh hiểu đợc khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hÖ gi÷a c¸c c©u trong ®o¹n v¨n vµ c¸ch tr×nh bµy néi dung ®o¹n v¨n. 2. VÒ kÜ n¨ng: Học sinh viết đợc các đoạn văn mạch lạc, đủ sức làm sáng tỏ một nội dung nhất định. 3. Về thái độ: Tu©n thñ viÖc x©y dùng ®o¹n v¨n khi t¹o lËp v¨n b¶n. B- ChuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: §äc kÜ néi dung bµi, tham kh¶o tµi liÖu. ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô vµ tr¶ lêi c©u hái. C- Các hoạt động dạy – học 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: Bè côc th«ng thêng cña 1 v¨n b¶n gåm mÊy phÇn? NhiÖm vô cña tõng phÇn lµ g×? Nªu 1 sè c¸ch tr×nh bµy néi dung trong phÇn th©n bµi? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở lớp dới các em đã đợc tìm hiểu khái niệm đoạn văn và cách viết đoạn văn. đó là cách viết các đoạn văn trong các kiểu văn bản: Tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luËn. H«m nay thÇy sÏ cïng c¸c em t×m hiÓu cô thÓ vÒ c¸ch x©y dùng ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: * Gọi HS đọc đoạn văn: “Ngô Tất Tố và t¸c phÈm T¾t §Ìn”. Néi dung I/ ThÕ nµo lµ ®o¹n v¨n 1. VÝ dô: 2. NhËn xÐt:.

(36) H: Theo em, v¨n b¶n trªn gåm mÊy ý? - V¨n b¶n cã 2 ý. Mỗi ý đợc viết thành mấy đoạn văn? - Mỗi ý đợc viết thành 1 đoạn văn. H: Néi dung cña tõng ý? -> HS tr¶ lêi. H: Dựa vào dấu hiệu hình thức nào để - DÊu hiÖu nhËn biÕt: nhËn biÕt ®o¹n v¨n? + B¾t ®Çu: Ch÷ viÕt hoa lïi ®Çu dßng. + KÕt thóc: DÊu chÊm xuèng dßng. H: Em hãy nêu đặc điểm của 1 đoạn văn? -> ViÕt hoa, lïi ®Çu dßng; kÕt thóc b»ng dấu chấm xuống dòng. Mỗi đoạn văn đều diễn đạt 1 ý trọn vẹn và do nhiều câu tạo thµnh. H: Qua t×m hiÓu em h·y cho biÕt thÕ nµo lµ mét ®o¹n v¨n? - HS tr¶ lêi * Ghi nhí1: (SGK – 36) - GV chèt l¹i, ®a ra ghi nhí1. - Gọi HS đọc ghi nhớ1. Hoạt động 3:. II/ Tõ ng÷ vµ c©u trong ®o¹n v¨n 1. Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của ®o¹n v¨n a) VÝ dô:. *Yªu cÇu HS chó ®o¹n v¨n ë vÝ dô I. b) NhËn xÐt: H: §èi tîng chÝnh cña ®o¹n v¨n thø nhÊt? - §o¹n 1: H: H·y t×m c¸c tõ ng÷ cã t¸c dông duy tr× + “Ng« TÊt Tè”. đối tợng trong đoạn văn? -> ¤ng – 1 nhµ b¸o næi tiÕng- 1 nhµ v¨n hiÖn thùc xuÊt s¾c – nhµ v¨n. H: Từ đó em thấy cụm danh từ “Ngô Tất Tè” cã vai trß g× trong ®o¹n v¨n 1? H: Em căn cứ vào đâu để biết đợc điều -> Từ ngữ chủ đề. ( Vì các câu trong đoạn văn đều thuyết đó? minh cho đối tợng này) -Gọi HS đọc lại đoạn văn 2. H: Em h·y nh¾c l¹i ý chÝnh cña do¹n v¨n - §o¹n 2: nµy? + “Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất H: Từ đó em thấy câu văn “Tắt đèn là tác của Ngô Tất Tố”. phÈm.....cña Ng« TÊt Tè” cã chøc n¨ng g× trong ®o¹n v¨n 2? -> Câu chủ đề. H: Vì sao em biết đó là câu chủ đề? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ cÊu t¹o ng÷ ph¸p ( V× nã mang ý kh¸i qu¸t néi dung c¶ ®o¹n) của câu chủ đề? H: VÞ trÝ phæ biÕn cña nã trong ®o¹n v¨n? + Cấu tạo: Đầy đủ chủ ngữ - vị ngữ. H: Qua ph©n tÝch c¸c vÝ dô trªn, em hiÓu từ ngữ chủ đề và câu chủ đề là gì? Chúng + Vị trí: Đứng đầu hoặc cuối đoạn văn. đóng vai trò gì trong văn bản? - HS tr¶ lêi, GV ®a ra ghi nhí 2. - Gọi HS đọc. * Ghi nhí 2: (SGK – 36).

(37) - GV đọc cho HS nghe đoạn văn 1. 2. C¸ch tr×nh bµy néi dung trong ®o¹n H: Đoạn văn 1 có câu chủ đề không? Vì văn. a) VD1: sao em biÕt? - Không có câu chủ đề. Vì không có câu nµo mang ý kh¸i qu¸t, bao hµm néi dung c¶ ®o¹n. H: Yếu tố nào giúp duy trì đối tợng trong ®o¹n v¨n? -> Chỉ có từ ngữ chủ đề “Ngô Tất Tố” H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ mèi quan hÖ ng÷ nghÜa gi÷a c¸c c©u trong ®o¹n v¨n? H: Vậy nội dung đoạn văn trên đợc trình - Các câu: Bình đẳng về ý nghĩa. bµy theo c¸ch nµo? -> Tr×nh bµy theo c¸ch song hµnh. - Gọi HS đọc đoạn văn 2. H: Câu chủ đề của đoạn văn 2 là câu nào? b) VD2: ë vÞ trÝ nµo? H: Vậy nội dung của đoạn văn này đợc - Câu chủ đề: Là câu (1) – ở đầu đoạn. tr×nh bµy theo c¸ch nµo? H: v× sao em biÕt ®©y lµ ®o¹n v¨n diÔn dÞch? -> Tr×nh bµy theo c¸ch diÔn dÞch. -> HS tr¶ lêi. - Gọi HS đọc đoạn văn phần b trang 35. c) VD3: H: Đoạn văn trên có câu chủ đề không? §ã lµ c©u nµo, ë vÞ trÝ nµo? H: Vậy nội dung của đoạn văn này đợc tr×nh bµy theo c¸ch nµo? - Câu chủ đề: Là câu (4) – ở cuối đoạn. H: Căn cứ vào đâu em xác định đợc? -> HS tr¶ lêi H: Qua t×m hiÓu c¸c vÝ dô, em thÊy c¸c -> Tr×nh bµy theo c¸ch quy n¹p. c©u trong ®o¹n v¨n cã nhiÖm vô g×? Cã mÊy c¸ch tr×nh bµy néi dung trong 1 ®o¹n v¨n? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i - GV đa ra ghi nhớ 3. Gọi HS đọc. Hoạt động 4:. * Ghi nhí 3: (SGK – 36).. - Gọi HS đọc yêu cầu và VB ở bài 1. H: Văn bản này đợc chia làm mấy ý? Mỗi III/ Luyện tập: 1. BT1: ý đợc diễn đạt thành mấy đoạn văn? -HS tr¶ lêi, GV ghi b¶ng. - V¨n b¶n cã 2 ý - Mçi ý lµ mét ®o¹n v¨n.. - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung VB H: Ph©n tÝch c¸ch tr×nh bµy cña mçi ®o¹n 2. BT2: v¨n? H·y gi¶i thÝch t¹i sao em biÕt ®o¹n văn đợc trình bày theo cách đó? - Mçi HS ch÷a 1 phÇn. a. DiÔn dÞch - GV thống nhất đáp án. b. Song hµnh c. Song hµnh..

(38) 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng kiÕn thøc: - ThÕ nµo lµ ®o¹n v¨n? - Thế nào là từ ngữ chủ đề và câu chủ đề trong đoạn văn? - Nªu c¸c c¸ch tr×nh bµy néi dung ®o¹n v¨n? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc néi dung bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí; Lµm BT3, BT4 vµo vë. - Ôn lại kiến thức về văn tự sự để tiết sau viết bài viết số 1. D- rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............... *****************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 3 – TiÕt 11 +12. ViÕt bµi tËp lµm v¨n sè 1 A- Mục tiêu cần đạt: 1. KiÕn thøc: - Học sinh nhớ lại kiến thức đã học về kiểu bài tự sự ở lớp 6. - Biết làm bài văn tự sự: Kể lại sự việc theo một trình tự nhất định. 2. KÜ n¨ng: - Häc sinh biÕt triÓn khai bµi viÕt theo bè côc 3 phÇn, biÕt chuyÓn ®o¹n vµ liªn kÕt ®o¹n. - BiÕt kÕt hîp c¸c yÕu tè phô trî cho qu¸ tr×nh kÓ chuyÖn nh: miªu t¶, biÓu c¶m. 3. Thái độ: - Có tình cảm chân thực, sâu sắc đối với nhân vật và sự việc đợc kể. B-H×nh thøc kiÓm tra:. Tù luËn.. C- đề bài:. H·y kÓ l¹i mét kØ niÖm x¶y ra gi÷a em víi mét ngêi b¹n, víi thÇy c« gi¸o hay víi ngêi th©n... khiÕn cho em nhí m·i. D- §¸p ¸n vµ biÓu ®iÓm:. 1. PhÇn më bµi: 2® - Giíi thiÖu hoµn c¶nh khiÕn em nhí l¹i kØ niÖm. - Giíi thiÖu sù viÖc, nh©n vËt, t×nh huèng x¶y ra c©u chuyÖn. ( Còng cã thÓ nªu kÕt qu¶ cña sù viÖc tríc råi míi kÓ nguyªn nh©n, diÔn biÕn sau). 2.PhÇn th©n bµi: 6® Kể lại diễn biến câu chuyện theo một trình tự nhất định - C©u chuyÖn më ®Çu nh thÕ nµo? DiÔn ra ë ®©u? Khi nµo? Víi ai? - C©u chuyÖn diÔn biÕn ra sao? §Ønh ®iÓm cña sù viÖc lµ g×? - KÕt qu¶ cña sù viÖc? 3. PhÇn kÕt bµi: 2® - Nªu kÕt côc cña sù viÖc vµ sè phËn cña nh©n vËt. - Cảm nghĩ của ngời kể chuyện và những ấn tợng sâu sắc còn mãi đến hôm nay..

(39) *) Thu bµi: - HÕt giê gi¸o viªn thu bµi. - NhËn xÐt giê lµm bµi cña häc sinh. *) Híng dÉn häc bµi: - Lập dàn ý cho đề bài vừa viết. - Tù rót ra nh÷ng kinh nghiÖm. - ChuÈn bÞ bµi tiÕt sau: V¨n b¶n “L·o H¹c”. D-rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............... **************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 4 – TiÕt 13 V¨n b¶n:. L·o H¹c. (Nam Cao) A- môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: - Giúp học sinh thấy đợc tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao quý của nhân vật Lão Hạc. Qua đó hiểu thêm về số phận đáng thơng và vẻ đẹp tâm hồn đáng trân trọng cña ngêi n«ng d©n ViÖt Nam tríc CM th¸ng 8. - Thấy đợc lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nao Cao thông qua nhân vật ông gi¸o. 2. VÒ kÜ n¨ng: Bớc đầu hiểu đợc những nét đặc sắc trong nghệ thuật truyện ngắn Nam Cao: Kh¾c ho¹ nh©n vËt tµi t×nh, c¸ch dÉn chuyÖn tù nhiªn, hÊp dÉn; KÕt hîp gi÷a tù sù, triÕt lÝ vµ tr÷ t×nh. 3. Về thái độ: BiÕt c¶m th«ng tr©n träng nh÷ng con ngêi cã hoµn c¶nh khèn cïng vµ nh©n c¸ch thanh cao, trong s¹ch. b- ChuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: §äc kÜ v¨n b¶n, thiÕt kÕ bµi d¹y,tham kh¶o tµi liÖu vÒ nhµ v¨n. ¶nh ch©n dung nhµ v¨n Nam Cao 2. Häc sinh: §äc v¨n b¶n, t×m hiÓu chó thÝch. Xác định bố cục và nội dung từng phần.. C- Các hoạt động dạy – học.. 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: Ph©n tÝch nh©n vËt chÞ DËu trong trÝch ®o¹n “Tøc níc vì bê” trÝch tiÓu thuyÕt “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở tiết học trớc các em đã đợc tìm hiểu văn bản “Tức nớc vỡ bờ” trích trong tiểu thuyết “Tắt đèn” của nhà văn Ngô Tất Tố. Một phần nào các em cũng đã hiểu đợc hiện thực của xã hội VN trớc CM tháng 8/ 1945 qua gia cảnh nhà chị Dậu. Nhng ngêi n«ng d©n trong x· héi cò kh«ng chØ chÞu nçi khæ v× su thuÕ mµ cßn v× nh÷ng.

(40) nguyªn nh©n kh¸c n÷a . Chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu thªm mét nh©n vËt n«ng d©n ®iÓn hình, đó chính là Lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nam Cao. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶ - t¸c phÈm H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y cho biÕt đôi nét về nhà văn Nam Cao? -> HS tr¶ lêi. GV: Nam Cao lµ mét trong nh÷ng nhµ v¨n tiªu biÓu nhÊt cho dßng v¨n häc hiÖn thùc phê phán đầu thế kỉ XX. Sáng tác của ông thờng tập trung vào 2 đề tài: Ngời tri thức tiểu t s¶n vµ ngêi n«ng d©n. Ngßi bót cña «ng mang gi¸ trÞ hiÖn thùc s©u s¾c vµ thÊm ®Ém tinh thần nhân đạo. H: Tác phẩm “Lão Hạc” đợc sáng tác năm nµo? -> S¸ng t¸c n¨m 1943. Lµ 1 truyÖn ng¾n xuÊt s¾c cña Nam Cao. Hoạt động 3:. II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch. * GV hớng dẫn cách đọc: Đọc giọng trầm l¾ng, thÓ hiÖn t×nh c¶m cña nh©n vËt. * GV đọc mẫu, gọi HS đọc nối tiếp. Nhận xét cách đọc của HS. * Híng dÉn t×m hiÓu chó thÝch: 5, 6, 9, 10, 11, 15, 21, 24, 28, 30, 31, 40, 43. III/ T×m hiÓu v¨n b¶n Hoạt động 4: H: V¨n b¶n nµy thuéc thÓ lo¹i nµo? -> TruyÖn ng¾n. H: Phơng thức biểu đạt chính của văn bản? -> Tù sù, miªu t¶ vµ biÓu c¶m. H: Ai lµ ngêi kÓ chuyÖn? -> Nh©n vËt “t«i”- lµ 1 «ng gi¸o- ho¸ th©n cña nhµ v¨n Nam Cao. H: Theo em, nh©n vËt chÝnh cña v¨n b¶n lµ ai? Cã nh÷ng sù viÖc nµo xoay quanh nh©n vËt nµy? -> Nh©n vËt chÝnh: L·o H¹c. -> C¸c sù viÖc: + L·o H¹c víi con chã + L·o H¹c víi anh con trai + C¸i chÕt cña L·o H¹c GV: Ngoµi ra, truyÖn cßn cã thªm nh©n vËt «ng gi¸o. §©y chÝnh lµ ngêi hµng xãm- ngêi chia ngät xÎ bïi víi l·o H¹c- vµ còng chÝnh lµ ho¸ th©n cña nhµ v¨n Nam Cao. Tríc hÕt chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu vÒ l·o H¹c- nh©n vËt chÝnh cña c©u chuyÖn nµy. 1. Nh©n vËt l·o H¹c: a) Hoµn c¶nh: H: Tác giả đã giới thiệu nh thế nào về hoàn c¶nh cña L·o H¹c?.

(41) - Nhµ nghÌo - Vî mÊt sím, mét m×nh nu«i con. - Con trai phẫn chí, đi làm ở đồn điền GV: Vî mÊt sím, l·o H¹c sèng trong c¶nh cao su. “Gµ trèng nu«i con”. §ã lµ 1 nçi ®au lín -> Sèng thui thñi mét m×nh. trong cuộc đời lão. Thế nhng vì hoàn cảnh cña l·o l¹i qu¸ nghÌo, vµ còng v× qu¸ nghÌo không đủ tiền thách cới mà không lấy đợc vợ cho con trai. Anh con trai l·o phÉn chÝ, bá nhà đi làm ở đồn điền cao su. Dân ta đã có c©u: “Cao su ®i dÔ khã vÒ Khi ®i trai tr¸ng, khi vÒ bñng beo” Lóc nµy, l·o H¹c ph¶i chÞu thªm nçi ®au lín thứ 2 trong đời bởi lão phải rời xa con. Lão sống lủi thủi một mình từ đó. H: Em cã suy nghÜ g× vÒ gia c¶nh cña l·o => Bất hạnh và đáng thơng. H¹c? GV: Kh«ng cßn vî, con còng ch¼ng cã nhµ, lão Hạc chỉ có một niềm vui duy nhất đó là con chã vµng- con vËt nu«i g¾n bã víi con trai l·o vµ b©y giê lµ víi l·o. VËy t×nh c¶m của lão đối với con chó đợc biểu hiện nh thế b) Tình cảm đối với con chó. nµo? H: Lão Hạc đã gọi con chó của mình là gì và - Gọi: Cậu Vàng- xng ông. - B¾t rËn, t¾m, cho ¨n vµo b¸t, g¾p đối xử với nó nh thế nào? thøc ¨n... H: C¸ch xng h« vµ c xö cña l·o H¹c chøng tá - Trß truyÖn, cng nùng đợc điều gì trong tình cảm của lão với con -> Thơng yêu nh đứa cháu. chã? H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật g× ? -> Nh©n ho¸. * Tríc khi b¸n chã: H: MÆc dï yªu quý cËu Vµng nh vËy, nhng v× nguyên nhân nào mà lão Hạc đành phải bán nã ®i? -> V× hoµn c¶nh cuéc sèng: + èm mét trËn 2 th¸ng 18 ngµy, kh«ng lµm ra mµ vÉn ph¶i ¨n, ph¶i uèng. + ViÖc lµm th× khã kh¨n, tiÒn c«ng rÎ. + B·o to, hoa mµu bÞ ph¸ s¹ch. + Gạo đắt, chó ăn khoẻ hơn ngời. => L·o H¹c kh«ng cßn c¸ch nµo kh¸c. H: Quyết định bán chó đến với lão có dễ - §¾n ®o, suy tÝnh. dàng không? Lão đã chia sẻ với ai? - Bµn b¹c víi «ng gi¸o H: Theo em, vì sao lão Hạc lại đắn đo, suy -> V× cËu Vµng võa lµ con, võa lµ tÝnh? ch¸u, võa lµ kØ vËt -> RÊt hÖ träng. GV: ThÕ nhng, l·o vÉn ph¶i b¸n chã. L·o vốn cô đơn, buồn tủi là thế, lại còn nghèo khã, chØ cã cËu Vµng lµ ngêi b¹n duy nhÊt trong lúc lão một mình để lão tâm sự sớm khuya. L·o coi cËu Vµng nh con, nh ch¸u,.

(42) nh mét kØ vËt... V× vËy ch¾c ch¾n r»ng sau khi b¸n nã ®i råi, t©m tr¹ng cña l·o sÏ cã biÕt bao thay đổi. H: Sau khi b¸n chã xong, l·o H¹c kÓ l¹i * Sau khi b¸n chã: chuyÖn cho «ng gi¸o nghe. T©m tr¹ng cña l·o lóc nµy ra sao? §îc thÓ hiÖn qua nh÷ng chi tiÕt miªu t¶ nµo? - Cè lµm ra vui vÎ, cêi nh mÕu. - M¾t: Çng Ëng níc. - MÆt: co róm l¹i - §Çu: nghoÑo vÒ mét bªn - MiÖng: mãm mÐm, mÕu nh con nÝt. H: Những biểu hiện đó giúp em hiểu đợc - Hu hu khóc. ®iÒu g× trong nçi lßng cña l·o H¹c? -> Đau đớn, khổ tâm đến tột độ pha lÉn xãt xa, ©n hËn, day døt. H: V× sao l·o H¹c l¹i xãt xa, ©n hËn? -> Xãt xa: v× mÊt ®i niÒm yªu th¬ng an ñi, mÊt ®i ngêi b¹n th©n- ngêi con- ngêi ch¸u... -> ¢n hËn v× m×nh nì lõa dèi 1 con chã. Trong khi nã kh«ng hÒ biÕt g× c¶. GV: Nỗi đau đớn, quằn quại, thê thảm trong tận cõi lòng đợc gợi tả trên khuôn mặt cũ kĩ, giµ nua, kh« hÐo vµ nh¨n nhóm. Mét t©m hån đau khổ đến cạn kiệt cả nớc mắt. Ngời ta thờng nói: “Tuổi già nớc mắt nh sơng” (nghĩa là nớc mắt rất ít, rất hiếm hoi) thế mà giọt nớc mắt ấy vẫn chảy ra đầm đìa 2 bên má. Lão hu hu khóc...Mấy câu văn ngắn ngủi đặc tả ngo¹i h×nh nh©n vËt thËt Ên tîng. Lêi l·o kÓ víi «ng gi¸o mµ nh kÓ víi chúng ta-> Ngòi bút Nam Cao lay động đến tËn n¬i s©u th¼m nhÊt trong t×nh c¶m cña mçi con ngêi. H: Tác giả đã sử dụng những từ tợng hình, tợng thanh nào để khắc hoạ hình ảnh lão Hạc? T¸c dông cña nã? -> Çng Ëng, mãm mÐm, hu hu-> T¹o h×nh ảnh và âm thanh cụ thể, sinh động=> Nét mÆt, th©n h×nh vµ t©m tr¹ng l·o H¹c hiÖn lªn thËt thª th¶m. H: Những nét tâm lí ấy đã giúp em hiểu thêm ®iÒu g× vÒ con ngêi l·o H¹c? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ nghÖ thuËt miªu t¶ => Giµu lßng yªu th¬ng, biÕt tr©n t©m lÝ cña t¸c gi¶ trong ®o¹n trªn? träng loµi vËt, nh©n c¸ch trong s¸ng. GV: TÊm lßng ngêi l·o n«ng d©n Êy bao la, s©u nÆng biÕt nhêng nµo. Con chã Vµng sÏ bÞ - NT: Miªu t¶ diÔn biÕn t©m lÝ tµi t×nh, ngời ta giết thịt. Lão Hạc dự cảm rõ điều đó. biết chọn lọc chi tiết tiêu biểu. ChÝnh v× vËy chóng ta thÊy xãt th¬ng biÕt bao khi thÊy «ng l·o khèn khæ vµ nh©n hËu Êy r¬i vµo bi kÞch. V× h¹nh phóc cña ngêi con nµy, lão Hạc đã phải chứng kiến cái chết của “ngời con” khác – phải tự huỷ diệt 1 niềm vui, 1 kỉ vật thân thơng của đời mình. Nêu ra sự.

(43) viÖc l·o H¹c b¸n chã, råi ®au khæ vËt v· tù trách mình, ngòi bút Nam Cao đã lay động tận nơi sâu thẳm tình cảm của bạn đọc chúng ta. 4. Cñng cè: GV hÖ thèng néi dung tiÕt häc: - Hoµn c¶nh cña l·o H¹c - Tình cảm của lão Hạc đối với con chó. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i v¨n b¶n - Nắm chắc nội dung đã học. - Soạn tiếp nội dung còn lại để tìm hiểu tiết sau. D- rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......... ***************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 4 – TiÕt 14. V¨n b¶n:. L·o H¹c. (TiÕp) ( Nam Cao). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: - Tiếp tục giúp học sinh thấy đợc tình cảnh khốn khổ và nhân cách cao quý của lão Hạc, qua đó hiểu thêm về số phận đáng thơng và vẻ đẹp tâm hồn đáng trân trọng của ngêi n«ng d©n ViÖt Nam tríc c¸ch m¹ng T8/ 1945. - Thấy đợc lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao. 2. VÒ kÜ n¨ng: Phát hiện đợc nét đặc sắc trong nghệ thuật truyện ngắn của Nam Cao: Khắc hoạ nh©n vËt tµi t×nh, c¸ch dÉn chuyÖn tù nhiªn, hÊp dÉn. 3. Về thái độ: Giáo dục tình cảm yêu mến con ngời, đặc biệt là với những số phận nghèo khổ, đơn côi với những phẩm chất vô cùng đáng quý. B/ ChuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Tiếp tục trả lời câu hỏi trong phần đọc- hiểu văn bản.. C/ Các hoạt động dạy – học:. 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: Hãy cho biết hoàn cảnh của lão Hạc? Hoàn cảnh đó đã làm nảy sinh tình cảm của lão đối với con chó nh thế nào? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Qua tìm hiểu nội dung tiết 1, các em đã đợc biết tình cảnh cô đơn, buồn tủi, đáng thơng và tấm lòng yêu thơng trân trọng của lão Hạc đối với con chó Vàng. Vậy c©u chuyÖn tiÕp tôc diÔn biÕn nh thÕ nµo? Chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu. Hoạt động của GV và HS. Néi dung.

(44) Hoạt động 2:. III/ T×m hiÓu v¨n b¶n (tiÕp) 1. Nh©n vËt L·o H¹c c) L·o H¹c víi anh con trai:. GV: Xung quanh viÖc l·o H¹c b¸n “cËu Vàng”, chúng ta đã nhận ra đây là 1 con ngời sèng rÊt t×nh nghÜa, thuû chung... H: VËy t×nh th¬ng cña l·o H¹c dµnh cho anh con trai của mình đợc biểu hiện qua những - Thơng con nghèo không lấy đợc vợ - Mong ngãng tin con chi tiÕt nµo? - Lúc nào cũng nghĩ đến con GV: MÆc dï trong v¨n b¶n kh«ng cã ®o¹n nào lão Hạc đối thoại với con, song những t×nh c¶m cña l·o dµnh cho con m×nh xen vµo tõng chi tiÕt trong t¸c phÈm. ChÝnh v× th¬ng con nªn l·o kh«ng qu¶n tuæi cao søc yÕu, lµm thuê làm mớn để dành tiền cho con. H: Sau khi ốm dậy, lão phải bán đi con chó - Bán chó để tiền cho con yêu quý của mình. Và mục đích cuối cùng của việc bán chó là để làm gì? - Göi vên, göi tiÒn l¹i cho con. H: Sau khi bán chó với ý định nh vậy, lão còn cã viÖc lµm g×? GV: L·o H¹c qu¶ lµ mét ngêi cha biÕt lo xa. Liệu sức mình đã yếu, lão đã sang gửi ông gi¸o m¶nh vên vµ chót tiÒn cho con. L·o nhê ông giáo giữ hộ để sau này con về còn có cái sinh nhai. H: §· göi hÕt tiÒn vµ m¶nh vên, cuéc sèng cña l·o H¹c trë nªn nh thÕ nµo? -> ¡n khoai, sung luéc, rau m¸-> b÷a trai - Sống khổ cực, ép xác, thà nhịn đói b÷a èc -> cñ chuèi, cñ r¸y... H: Em có nhận xét gì về cuộc sống này? Lão chứ không tiêu đến tiền để dành cho con. sèng nh vËy lµ v× ai? H: Qua những chi tiết, hành động, việc làm cña l·o H¹c em hiÓu t×nh c¶m cña l·o H¹c -> Yªu th¬ng, lo l¾ng cho con, hi sinh v× con. đối với con trai của mình nh thế nào? GV: Bằng những việc làm cụ thể, lão Hạc đã cho ta thÊy t×nh yªu th¬ng con cña l·o thËt lµ s©u s¾c. §ã lµ 1 con ngêi coi träng bæn phËn lµm cha, coi träng danh gi¸ lµm ngêi. VËy cuộc sống ép xác của ngời cha đáng thơng này sẽ tồn tại đợc bao lâu? Kết quả của nó sẽ d) Cái chết của lão Hạc: ra sao? H: Theo dõi văn bản, em thấy lão Hạc đã chuÈn bÞ nh thÕ nµo cho c¸i chÕt cña m×nh? -> Viết văn tự cho ông giáo (Gửi đất cho con). -> Göi tiÒn lµm ma. -> Xin bả chó để tìm đến cái chết..

(45) H: Ông giáo đã chứng kiến và miêu tả cái - Đầu tóc rũ rợi - QuÇn ¸o xéc xÖch chÕt cña L·o H¹c nh thÕ nµo? - VËt v· - Hai m¾t long sßng säc - MiÖng tru trÐo, bät mÐp sïi ra - Chèc chèc l¹i giËt... H: Để đặc tả cái chết của lão Hạc, tác giả đã sö dông liªn tiÕp c¸c tõ tîng h×nh, tõ tîng thanh nµo? -> VËt v·, rò rîi, xéc xÖch, long sßng säc, tru trÐo... H: Các từ tợng hình, từ tợng thanh đó có tác dông g×? ->Làm cho ngời đọc cảm giác nh lão Hạc ®ang hiÖn h÷u ngay tríc m¾t 1 c¸ch sinh -> Cái chết đau đớn, thê thảm và dữ động và chân thực. H: Em h×nh dung vµ suy nghÜ g× vÒ c¸i chÕt déi. cña l·o H¹c? GV: §Õn cuèi c©u chuyÖn, tÊt c¶ mäi dån nén nh cùng oà ra. Lão Hạc đã chọn một cái chÕt d÷ déi, bÊt ngê. Mét c¶nh tîng rïng rîn th¶m th¬ng bµy ra tríc m¾t ta: VËt v·, long sßng säc, giËt giËt... H: T¹i sao l·o l¹i chän c¸i chÕt lµ ¨n b¶ chã trong khi lão vẫn còn mấy chục đồng bạc? -> V× l·o kh«ng cßn lµm g× ra tiÒn n÷a, vµ không muốn tiêu vào số tiền dành dụm để cho con. GV: Tình cảnh khốn khổ, túng quẫn đã đẩy lão Hạc đến cái chết nh 1 hành động tự thoát. NÕu l·o lµ ngêi tham sèng, l·o cßn cã thÓ sống đợc, thậm chí sống lâu nữa là đằng khác. Vì lão còn đến 30 đồng và 3 sào vờn... và nếu lão đi đánh bả chó để ăn hoặc bán đi thì cũng vẫn có tiền để duy trì sự sống. Vậy mµ l·o H¹c vÉn chän c¸i chÕt. H: Theo em, cái chết của lão Hạc đã bộc lộ -> Giàu lòng tự trọng, nhân cách cao thîng. thªm ®iÒu g× trong nh©n c¸ch l·o? GV: + Kh«ng nh÷ng lo cho con, l·o H¹c cßn lo cho cái chết của mình một cách chu đáo. Kh«ng muèn tiªu vµo tiÒn cña con, kh«ng muèn nhËn sù bè thÝ cña xãm lµng...C¸i chÕt d÷ déi nhng mang tÝnh tù nguyÖn cña l·o xuÊt ph¸t tõ lßng th¬ng con ©m thÇm mµ lín lao, từ lòng tự trọng đáng kính. + C¸i chÕt cña l·o H¹c lµ mét b¶n ¸n ®anh thÐp tè c¸o x· héi thùc d©n nöa phong kiÕn. C¸i chÕt cña l·o H¹c trë nªn bÊt hñ. H×nh ¶nh mét «ng g× bªn con chã vµng hiÒn hËu vµ h×nh ¶nh «ng giµ ®ang gi·y giôa ®au đớn ở trên giờng đã gây ấn tợng mạnh cho => L·o H¹c tiªu biÓu cho sè phËn ®au ngời đọc. H: Qua sè phËn cña chÞ DËu vµ cña c¶ l·o khæ cña ngêi n«ng d©n tríc c¸ch.

(46) H¹c em thÊy hä tiªu biÓu cho giai cÊp nµo m¹ng. trong x· héi ta tríc c¸ch m¹ng? 2. Nh©n vËt «ng gi¸o H: ¤ng gi¸o cã quan hÖ nh thÕ nµo víi l·o H¹c? -> Lµ chç th©n t×nh, gÇn gòi. Lµ ngêi chia sÎ niÒm vui, nçi buån víi l·o H¹c. H: Em thấy thái độ và tình cảm của nhân vật - Trớc: + Rất dửng dng với lão Hạc + ChØ yªu quý s¸ch ông giáo đối với lão Hạc trớc khi bán chó nh thÕ nµo? + HiÓu sai vÒ l·o H¹c. H: Khi nghe lêi Binh T kÓ chuyÖn l·o H¹c xin bả chó, ông giáo đã đánh giá lão Hạc nh thÕ nµo? H: VÒ sau, biÕt nguyªn nh©n l·o H¹c ph¶i bán chó thấy thái độ của lão, thấy cuộc sống - Sau: + Thấy xót xa, ái ngại + An ñi l·o H¹c Ðp x¸c cña l·o...t×nh c¶m cña «ng gi¸o dµnh cho lão Hạc thay đổi nh thế nào? + HiÓu, tr©n träng, nÓ phôc. H: C©u chuyÖn kÕt thóc, c¸i chÕt cña l·o H¹c đã làm thay đổi toàn bộ nhận thức, thái độ, t×nh c¶m cña «ng gi¸o nh thÕ nµo? GV: §Õn lóc nµy, «ng gi¸o míi chît nhËn ra l·o H¹c kh«ng ph¶i lµ ngêi “Tù l·o lµm l·o khæ” nh lêi vî m×nh nãi. Vµ l¹i cµng kh«ng ph¶i lµ mét ngêi “TÈm ngÈm tÇm ngÇm...” nh lời Binh T. Lão đã tự tử bằng bả chó. Cái chÕt cña l·o lµ mét b»ng chøng cho l¬ng t©m l·o. H: Lời bộc bạch: “Chao ôi, đối với những ngời ở xung quanh ta...” đã thể hiện quan ®iÓm g× cña nhµ v¨n? -> Phải nhìn nhận, đánh giá con ngời từ nhiều góc độ thì mới thấy đợc bản chất thực -> Cã c¸i nh×n u ¸i, th¬ng xãt, tr©n cña hä. träng ngêi n«ng d©n. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ quan niÖm nµy? GV: Quan ®iÓm cña nhµ v¨n lµ mét quan điểm hết sức tiến bộ. Nó cảnh tỉnh độc giả chúng ta không nên đánh giá mọi ngời xung 3. Nghệ thuật: quanh b»ng mét c¸i nh×n phiÕn diÖn. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ nghÖ thuËt cña - KÕt hîp tèt tù sù, MT vµ BC . - KÓ chuyÖn tù nhiªn, linh ho¹t, kh¸ch truyÖn? quan. - X©y dùng nh©n vËt: tiªu biÓu, ®iÓn H: C¶m nhËn cña em sau khi häc xong v¨n h×nh. - KÕt hîp triÕt lÝ vµ tr÷ t×nh. b¶n? -> HS tr¶ lêi, GV chèt l¹i. * Ghi nhí (SGK – 48) GV ®a ra ghi nhí. Gọi HS đọc ghi nhớ. Dặn học thuộc. GV: Tóm lại, truyện ngắn “Lão Hạc”đã thể hiện một cách chân thực, cảm động số phận ®au th¬ng vµ phÈm chÊt cao quý cña ngêi.

(47) n«ng d©n cïng khæ trong XH thùc d©n nöa PK ë níc ta tríc CM th¸ng 8/1945 – C¸i XH mµ “H¹nh phóc chØ lµ 1 c¸i ch¨n qu¸ hÑp. Ngêi nµy co th× ngêi kia bÞ hë” (Mua nhµ- Nam Cao). L·o H¹c, v× t×nh th¬ng con sâu nặng đã chấp nhận những giá lạnh cuộc đời để nhờng chút hơi ấm của tấm chăn hạnh phóc cho ngêi con xa nhµ. Còng qua c©u chuyện về lão Hạc, nhà văn đã thể hiện lòng thơng yêu, thái độ trân trọng đối với những con ngêi bÊt h¹nh nhng vÉn cao thîng chÊt phác, đôn hậu và đáng kính. 4. Cñng cè: GV hÖ thèng kiÕn thøc 2 tiÕt häc: - Nh©n vËt l·o H¹c - Nh©n vËt «ng gi¸o- ho¸ th©n cña nhµ v¨n Nam Cao. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i v¨n b¶n, häc thuéc ghi nhí - N¾m ch¾c kiÕn thøc c¬ b¶n trong vë ghi. - So¹n bµi: Tõ tîng h×nh, tõ tîng thanh. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. ****************************************** Bµi 4 – TiÕt 15. Tõ tîng h×nh - Tõ tîng thanh A/ môc tiªu bµi häc:. - Gióp häc sinh hiÓu thÕ nµo lµ tõ tîng h×nh, thÕ nµo lµ tõ tîng thanh; vai trß cña tõ tîng h×nh, tõ tîng thanh. - Có ý thức sử dụng từ tợng hình, từ tợng thanh để tăng thêm tính hình tợng, tÝnh biÓu c¶m trong giao tiÕp. B/ ChuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Nghiªn cøu néi dung, thiÕt kÕ bµi d¹y Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc c¸c vÝ dô, tr¶ lêi c©u hái vµo vë so¹n.. C/ Các hoạt động dạy – học:. 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: ThÕ nµo lµ trêng tõ vùng? Nªu mét vµi trêng tõ vùng mµ em biÕt? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Các em đã biết, từ là đơn vị cấu tạo thành câu. Nó có ý nghĩa diễn đạt và nội dung nhất định. Nhng ngoài ra, từ còn có rất nhiều tác dụng khác nữa trong việc biểu đạt sắc thái ý nghĩa của câu. Vậy những tác dụng đó cụ thể là gì? Chúng ta sẽ cùng tìm hiÓu qua bµi häc h«m nay. Hoạt động của GV và HS. Néi dung.

(48) Hoạt động 2: *GV treo bảng phụ. Gọi HS đọc ví dụ.. I/ §Æc ®iÓm vµ c«ng dông 1. VÝ dô: 2. NhËn xÐt:. H: Em hãy chỉ ra các từ in đậm( đợc gạch ch©n) trong ®o¹n v¨n trªn? ->HS nªu. H: Trong c¸c tõ in ®Ëm trªn, nh÷ng tõ nµo - Mãm mÐm gîi t¶ h×nh ¶nh, d¸ng vÎ, tr¹ng th¸i? - Xång xéc - VËt v· - Rò rîi - Xéc xÖch H: NghÜa cña tõng tõ lµ g×? - Sßng säc. - Móm mém: đã rụng hết răng. - Xång xéc: Ch¹y th¼ng vµo. - Vật vã: Trạng thái lăn lộn vì đau đớn. - Rò rîi: Tãc b¬ phê, xo· xuèng. - Xéc xÖch: QuÇn ¸o láng lÎo, kh«ng ngay ng¾n. - Sòng sọc: Mắt trợn, đảo rất nhanh. H: Những từ trên có tác dụng gì trong văn -> Gợi tả hình ảnh cụ thể, sinh động và cã gi¸ trÞ biÓu c¶m cao. tù sù vµ miªu t¶? GV: Gắn với nội dung văn bản đã học để gi¶ng gi¶i: + Gîi t¶ h×nh ¶nh l·o H¹c:..... + BiÓu c¶m:..... H: Nh÷ng tõ gîi t¶ h×nh ¶nh cô thÓ, cã gi¸ trị biểu cảm cao nh trên đợc gọi là gì? => Tõ tîng h×nh. GV: Gi¶ng gi¶i. H: Tiếp theo, những từ in đậm (đợc gạch ch©n) nµo m« pháng ©m thanh cña tù nhiªn - Hu hu hoÆc cña con ngêi? -¦ö H: NghÜa cña nh÷ng tõ trªn? - Hu hu: Khãc to, khãc 1 c¸ch tù nhiªn. - ¦ ö: Rªn khÏ, Êm øc. H: Những từ trên có tác dụng gợi tả nh thế -> Gợi âm thanh cụ thể, sinh động, có gi¸ trÞ biÓu c¶m cao. nµo? GV: g¾n víi néi dung v¨n b¶n: + ¢m thanh:... + BiÓu c¶m:... H: Nh÷ng tõ m« pháng ©m thanh cña tù nhiªn hoÆc cña con ngêi, cã gi¸ trÞ biÓu cảm trong văn thơ đợc gọi là gì? => Tõ tîng thanh. GV: Gi¶ng gi¶i cho HS H: Ngoài những từ tợng thanh đợc in đậm trong ®o¹n trÝch trªn, em h·y t×m trong ®o¹n trÝch cßn cã tõ tîng thanh nµo n÷a? -> X«n xao. * GV ®a thªm vÝ dô (Ghi s½n vµo b¶ng phô): “Anh DËu uèn vai ng¸p dµi mét tiÕng. UÓ o¶i chèng tay xuèng ph¶n, anh võa rªn võa ngÈng ®Çu lªn. Run rÈy cÊt b¸t ch¸o, anh mới kề vào đến miệng, Cai lệ và ngời nhà.

(49) Lí trởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thíc vµ d©y thõng...” (TrÝch “Tøc níc vì bê”) H: H·y chØ ra c¸c tõ tîng h×nh, tõ tîng thanh trong ®o¹n v¨n trªn? -> Tîng h×nh: UÓ o¶i, run rÈy. -> Tîng thanh: SÇm sËp. H: T¸c dông cña nh÷ng tõ tîng h×nh, tîng thanh trong ®o¹n v¨n trªn? -> Lµm næi bËt h×nh ¶nh èm yÕu, mÖt mái cña anh DËu vµ nh÷ng ©m thanh ån µo, dån dËp cña bän tay sai. H: Em h·y lÊy thªm vÝ dô vÒ nh÷ng tõ tîng h×nh, tîng thanh mµ em biÕt? -> HS lÊy vÝ dô GV kh¸i qu¸t vµ ®a ra ghi nhí. Gọi HS đọc ghi nhớ. Dặn học thuộc.. * Ghi nhí:( SGK – 49). Hoạt động 3: - Gọi HS đọc yêu cầu BT1. H: T×m nh÷ng tõ tîng h×nh, tõ tîng thanh II/ LuyÖn tËp: trong nh÷ng c©u sau? 1. Bµi tËp 1: - Tõ tîng h×nh: - Gäi HS lªn b¶ng ch÷a. + Rãn rÐn - GV gi¶i nghÜa c¸c tõ trong qu¸ tr×nh kiÓm + LÎo khoÎo tra. + Cháng quÌo - Tõ tîng thanh: - GV nªu yªu cÇu BT2. + Soµn so¹t. H: T×m Ýt nhÊt 5 tõ tîng h×nh gîi t¶ d¸ng ®i cña ngêi? 2.Bµi tËp 2: - HS chia lµm 5 nhãm th¶o luËn. Ghi kÕt qu¶ vµo b¶ng phô. - C¸c nhãm nép kÕt qu¶. GV nhËn xÐt. Tõ tîng h×nh gîi t¶ d¸ng ®i: - Lom khom - NhÑ nhµng - Tho¨n tho¾t - GV nªu yªu cÇu bµi tËp 3 - Huúnh huþch - Cho HS lµm bµi c¸ nh©n. - Gäi tõng HS tr¶ lêi. GV kÕt hîp ghi b¶ng. - Rãn rÐn. 3. Bµi tËp 3: - Cêi ha h¶: cêi to, tá ra kho¸i chÝ. - Cời hì hì: phát ra từ đằng mũi, biểu lộ sù thÝch thó, cã vÎ hiÒn lµnh. - Cêi h« hè: cêi to vµ th« lç. - Cêi h¬ hí: cêi tho¶i m¸i, vui vÎ, - Gọi HS đọc yêu cầu và các từ ngữ đã cho. không che đậy ý tứ. - Mỗi HS đặt 1 câu, trả lời miệng. 4. Bµi tËp 4: - GV nhËn xÐt. §Æt c©u: + Gãi thæi µo µo, nhng vÉn nghe râ tiÕng cµnh c©y kh« g·y l¾c r¾c. + C« Êy khãc, níc m¾t r¬i l· ch·. + Trên cành đào cuối đông đã lấm tấm nh÷ng nô hoa bÐ xÝu..

(50) - GV híng dÉn häc sinh c¸ch su tÇm. - Yªu cÇu HS vÒ nhµ lµm.. + Đêm tối, trên con đờng khúc khuỷu thấp thoáng những đốm đom đóm sáng lËp loÌ. + Chiếc đồng hồ báo thức trên bàn kêu tích tắc suốt đêm. + Ma r¬i lép bép trªn nh÷ng tµu l¸ chuèi. + §µn vÞt ®ang l¹ch b¹ch vÒ chuång. + Ngời đàn ông cất giọng ồm ồm. 5. Bµi tËp 5:. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng kiÕn thøc: - ThÕ nµo lµ tõ tîng h×nh? - ThÕ nµo lµ tõ tîng thanh? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí. Lµm BT5. - So¹n bµi: “Liªn kÕt c¸c ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... ***********************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 4 – TiÕt 16. Liªn kÕt c¸c ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh hiểu cách sử dụng các phơng tiện để liên kết các đoạn văn, khiến chóng liÒn ý, liÒn m¹ch. 2. VÒ kÜ n¨ng: HS viết đợc các đoạn văn liên kết, mạch lạc và chặt chẽ. 3. Về thái độ: Tu©n thñ c¸ch tr×nh bµy néi dung trong ®o¹n v¨n, cã ý thøc liªn kÕt c¸c ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n. B/ ChuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Nghiªn cøu néi dung bµi. Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: §äc c¸c vÝ dô, tr¶ lêi c©u hái vµo vë so¹n.. C/ Các hoạt động dạy – học:.

(51) 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: ThÕ nµo lµ ®o¹n v¨n? C¸c c©u trong ®o¹n v¨n cã nhiÖm vô g×? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở các tiết học trớc, các em đã tìm hiểu về bố cục của văn bản và cách xây dựng đoạn văn trong văn bản. Vậy khi tạo lập văn bản, các đoạn văn đó cần phải có sự liên kết với nhau nh thế nào để tạo sự thống nhất và làm rõ chủ đề văn bản? Thầy cïng c¸c em sÏ t×m hiÓu qua bµi häc h«m nay. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2:. Néi dung I/ T¸c dông cña viÖc liªn kÕt c¸c ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n. 1. VÝ dô 1:. *Gọi HS đọc ví dụ trong SGK H: §o¹n v¨n (a) t¶ c¶nh g×? ->T¶ c¶nh s©n trêng lµng MÜ LÝ trong ngµy khai trêng. H: §o¹n v¨n (b) cho biÕt c¶m gi¸c g× cña nh©n vËt “t«i”? -> C¶m gi¸c trong lÇn ghÐ th¨m trêng tríc ®©y. H: Tuy cïng viÕt vÒ mét ng«i trêng, nhng gi÷a viÖc t¶ c¶nh s©n trêng hiÖn t¹i víi c¶m gi¸c vÒ ng«i trêng Êy tríc ®©y cã sù g¾n bã víi nhau kh«ng? T¹i sao? -> Kh«ng. (Theo logic th«ng thêng, lÏ ra c¶m gi¸c Êy ph¶i lµ c¶m gi¸c ë thêi ®iÓm hiÖn t¹i khi chøng kiÕn ngµy tùu trêng. V× vËy nÕu viết nh thế ngời đọc sẽ cảm thấy hụt hẫng khi đọc đoạn văn sau). -> Hai ®o¹n v¨n kh«ng cã sù liªn kÕt. H: Qua đó em có nhận xét gì?. 2. VÝ dô 2: * Gọi HS đọc 2 đoạn văn trong VD2. H: Hai ®o¹n v¨n trong VD2 kh¸c 2 ®o¹n v¨n - Cụm từ: “Trớc đó mấy hôm” trong VD1 ë chç nµo? H: Cụm từ “Trớc đó mấy hôm” là thành phần g× trong c©u? Nã bæ sung cho c©u ý nghÜa g×? -> Tr¹ng ng÷.-> Bæ sung nghÜa vÒ mÆt t. gian. H: Cụm từ “Trớc đó mấy hôm” giúp 2 đoạn v¨n liªn hÖ víi nhau nh thÕ nµo? -> Tạo sự liên tởng cho ngời đọc với đoạn văn tríc.(tõ thùc t¹i nhí vÒ qu¸ khø).ChÝnh sù liªn tëng nµy t¹o nªn sù g¾n bã chÆt chÏ gi÷a 2 ®o¹n v¨n víi nhau, lµm cho 2 ®o¹n v¨n liÒn ý, liÒn m¹ch. H: Vậy cụm từ “Trớc đó mấy hôm” đóng vai -> Lµ ph¬ng tiÖn liªn kÕt. trß g×? H: Qua vÝ dô, em h·y cho biÕt t¸c dông cña => T¸c dông: G¾n kÕt c¸c ®o¹n v¨n, viÖc liªn kÕt ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n? t¹o ra sù liªn hÖ ý nghi· gi÷a c¸c ®o¹n. GV gi¶ng gi¶i, chuyÓn ý. Hoạt động 3:. II/ C¸ch liªn kÕt c¸c ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n..

(52) 1. Dùng từ ngữ để liên kết. a) VÝ dô 1. * Gọi HS đọc 2 đoạn văn trong SGK. H: Hai ®o¹n v¨n trªn liÖt kª 2 kh©u cña qu¸ tr×nh lÜnh héi vµ c¶m thô t¸c phÈm v¨n häc. §ã lµ nh÷ng kh©u nµo? -> + T×m hiÓu + C¶m thô. H: T×m c¸c tõ ng÷ liªn kÕt trong ®o¹n v¨n - B¾t ®Çu...Sau... trªn? H: §Ó liªn kÕt c¸c ®o¹n cã quan hÖ liÖt kª, ngêi ta thêng dïng nh÷ng tõ ng÷ nh thÕ nµo? - Trớc hết...Sau đó... - Đầu tiên...Sau đó...Cuối cùng... - Mét lµ...Hai lµ...Ba lµ... - MÆt kh¸c... H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸c tõ ng÷ nµy? -> Sö dông tõ ng÷ cã t¸c dông liÖt kª. * Gọi HS đọc 2 đoạn văn trong SGK. b) VÝ dô 2: H: T×m quan hÖ ý nghÜa gi÷a 2 ®o¹n v¨n trªn? -> C¶m nhËn vÒ trêng lµng MÜ LÝ tríc vµ sau khi ®i häc. H: T×m tõ ng÷ cã t¸c dông liªn kÕt trong 2 ®o¹n v¨n trªn? Ngoµi ra ta cã thÓ thay b»ng tõ - Trớc đó...Nhng lần này... nµo? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸c tõ ng÷ nµy? Nã - Tr¸i l¹i... cã t¸c dông g×? -> Sử dụng từ ngữ có ý nghĩa đối lập. GV gi¶ng gi¶i. * Cho HS đọc lại 2 đoạn văn ở mục I phần 2 (trang 50- 51) H: Hãy cho biết từ “đó” thuộc từ loại nào? “Trớc đó” là khi nào?. c) VÝ dô 3:. -> Trớc đó là trớc lúc diễn ra sự việc nhân vật - Đó (đại từ chỉ định)-> Chỉ từ. “t«i” lÇn ®Çu tiªn c¾p s¸ch tíi trêng. H: Phơng tiện dùng để liên kết đoạn ở đây là g×? -> Sử dụng chỉ từ, đại từ. * Gọi HS đọc 2 đoạn văn. d) VÝ dô 4: H: Em h·y ph©n tÝch mèi quan hÖ ý nghÜa gi÷a 2 ®o¹n v¨n? -> + Đoạn 1: Diễn đạt ý nhĩa cụ thể. + §o¹n 2: Mang ý tæng kÕt, kh¸i qu¸t. H: T×m tõ ng÷ liªn kÕt trong 2 ®o¹n v¨n trªn? H: Ngoµi côm tõ “Nãi tãm l¹i” ta cã thÓ thay thÕ tõ nµo vµo ®Çu ®o¹n 2 mµ t¸c dông liªn kÕt - Nãi tãm l¹i. không thay đổi? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ nghi· cña c¸c tõ - Nh×n chung. nµy? -> Sö dông tõ ng÷ cã ý nghÜa tæng GV: §Ó liªn kÕt ®o¹n cã ý nghÜa cô thÓ víi kÕt, kh¸i qu¸t. ®o¹n cã ý nghÜa tæng kÕt kh¸i qu¸t, ngêi ta thêng dïng nh÷ng tõ ng÷ cã ý nghÜa tæng kÕt, kh¸i qu¸t sù viÖc. Ngoµi viÖc nèi c¸c ®o¹n v¨n b»ng tõ ng÷,.

(53) ngêi ta cßn dïng c¶ c©u.... 2. Dùng câu nối để liên kết các ®o¹n v¨n. a) VÝ dô:. * Gọi HS đọc ví dụ.. b) NhËn xÐt: H: §o¹n v¨n thø nhÊt vµ ®o¹n v¨n thø 2 diÔn đạt nội dung gì? -> Đoạn 1: Lời động viên của u §o¹n 2: Suy nghÜ cña cu TÝ. - C©u liªn kÕt: “¸i chµ! L¹i cßn H: T×m c©u liªn kÕt ®o¹n 1 víi ®o¹n 2? chuyện đi học nữa cơ đấy”! H: Tại sao câu đó lại có tác dụng liên kết? -> ChuyÓn ý, nèi liÒn 2 ®o¹n v¨n. -> V× nã thÓ hiÖn râ mèi quan hÖ ý nghÜa gi÷a 2 đoạn.(Nếu không có câu LK này, ngời đọc sÏ tëng nhÇm ®o¹n v¨n 2 vÉn lµ lêi ngêi mÑ). H: Qua t×m hiÓu bµi h«m nay, em h·y cho biÕt: Liªn kÕt c¸c ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n cã t¸c dông g×? Cã nh÷ng ph¬ng tiÖn liªn kÕt chñ yÕu nµo? HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. GV đa ra ghi nhớ, gọi HS đọc. * Ghi nhí (SGK- 53) Hoạt động 4: - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung BT. - GV híng dÉn cho HS lµm bµi c¸ nh©n. - HS nªu kÕt qu¶. - GV nhËn xÐt, ch÷a.. III/ LuyÖn tËp: Bµi tËp 1: - Nãi nh vËy -> Tæng kÕt, kh¸i qu¸t. - Thế mà -> Mang ý đối lập. - Còng -> ChØ tõ. - Tuy nhiên -> Mang ý đối lập.. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung: - T¸c dông cña viÖc liªn kÕt c¸c ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n? - Nªu mét sè c¸ch liªn kÕt ®o¹n v¨n? 5. Híng ®Én häc bµi: - Häc theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu vÝ dô - Häc thuéc ghi nhí. Lµm tiÕp c¸c bµi tËp cßn l¹i. - Soạn bài: “ Từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội”. D- rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... ************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 5 – TiÕt 17. Từ ngữ địa phơng và.

(54) biÖt ng÷ x· héi A/ Môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh hiểu rõ thế nào là từ ngữ địa phơng, thế nào là biệt ngữ xã hội. 2. VÒ kÜ n¨ng: Biết sử dụng từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội đúng lúc, đúng chỗ. 3. Về thái độ: Tránh lạm dụng từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội, gây khó khăn trong giao tiÕp. B/ ChuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2 Häc sinh: §äc tríc bµi vµ tr¶ lêi c©u hái.. C/ Các hoạt động dạy- học:. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: ThÕ nµo lµ tõ tîng h×nh, tõ tîng thanh? T¸c dông cña nã? Nªu mét sè tõ tîng h×nh, tõ tîng thanh mµ em biÕt? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thệu bài: Chúng ta đang sử dụng và học tiếng Việt. Nhng tiếng Việt mà chúng ta đã và ®ang dïng lµ tiÕng ViÖt toµn d©n- nghÜa lµ ng«n ng÷ phæ biÕn vµ th«ng dông nhÊt. Vậy ở một số địa phơng hoặc một số tầng lớp xã hội nhất định, từ ngữ của họ thờng dïng lµ nh÷ng tõ ng÷ nh thÕ nµo? Chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: *Gọi HS đọc ví dụ.. Néi dung I/ Từ ngữ địa phơng. 1. VÝ dô: 2. NhËn xÐt:. H: H·y chØ ra nh÷ng tõ in ®Ëm trong c¸c vÝ dô trªn? (HS chØ ra: B¾p, bÑ, ng«). H: Bắp và bẹ ở đây đều có nghĩa là gì? -> Ng«. GV gi¶ng cho HS vÒ néi dung cña 2 VB cã nh÷ng c©u trÝch dÉn trong vÝ dô trªn: + BÑ: trong VB “Tøc c¶nh P¸c Bã”-> cao B»ng n¨m 1941. + B¾p: trong VB “Khi con tu hó”-> HuÕ th¸ng 7/ 1939. H: Trong 3 từ: bắp, bẹ, ngô từ nào là từ địa phơng, còn từ nào đợc dùng phổ biến trong - Bắp, bẹ-> Từ ngữ địa phơng. toµn d©n? - Ng«-> Tõ ng÷ toµn d©n. H: Qua vÝ dô trªn, em h·y ph©n biÖt tõ ng÷ địa phơng và từ ngữ toàn dân? -> Toµn d©n: Lµ nh÷ng tõ ng÷ chuÈn mùc, đợc sử dụng rộng rãi trong các tác phẩm v¨n häc, trong c¸c giÊy tê v¨n b¶n hµnh chính và đợc sử dụng rộng rãi trong cả nớc. -> §Þa ph¬ng: ChØ sö dông trong ph¹m vi.

(55) một hoặc một số địa phơng nhất định. - GV ®a ra ghi nhí 1. - Gọi HS đọc. * GV ®a ra vÝ dô: “ BÇy choa cã ché m« må” H: §äc c©u trªn em thÊy nÕu chuyÓn thµnh tõ ng÷ toµn d©n th× c©u cã nghÜa nh thÕ nµo? -> “Chóng tao cã thÊy ®©u nµo”. GV: Ví dụ này dùng toàn từ ngữ địa phơng ë NghÖ An- Hµ TÜnh. Ngêi nghe nÕu kh«ng phải là ngời địa phơng thì sẽ thấy khó hiểu v« cïng. Thực tế cho thấy, dùng từ ngữ địa phơng nhiÒu sÏ g©y trë ng¹i cho viÖc giao tiÕp víi quy mô rộng. Do đó khi giao tiếp với những ngời không cùng địa phơng mình, cần lu ý không nên quá lạm dụng từ địa phơng.. * Ghi nhí 1( SGK- 58). Hoạt động 3: Gọi HS đọc VD ở phần 1. H: Em h·y chØ ra nh÷ng tõ in ®Ëm trong II/ BiÖt ng÷ x· héi. 1. VÝ dô 1: ®o¹n v¨n trªn? -> MÑ, mî. H: Trong ®o¹n v¨n cã chç t¸c gi¶ dïng tõ “mÑ”, cã chç l¹i dïng tõ “mî”. Em h·y gi¶i thÝch t¹i sao? -> Dïng tõ “mÑ” khi kÓ l¹i c©u chuyÖn. V× đối tợng ngời nghe là độc giả-> mọi ngời cïng biÕt, cïng hiÓu v× tõ “mÑ” lµ tõ ng÷ toµn d©n. -> Dùng từ “mợ” khi kể lại lời đáp của bé Hồng trong cuộc đối thoại với bà cô. H: Gia đình bé Hồng trong đó có bà cô thuéc tÇng líp g× trong XH cò? -> Thîng lu. H: Vì vậy ta có thể kết luận từ “mợ” đợc xÕp vµo lo¹i tõ ng÷ g×? GV: ë XH ta tríc c¸ch m¹ng th¸ng 8, tÇng - Mî-> BiÖt ng÷ x· héi (tõ ng÷ cña tÇng líp thîng lu, trung lu thêng cho con c¸i hä líp thîng lu trong XH cò, chØ ngêi mÑ). gäi cha mÑ lµ cËu mî. Chñ nhµ gäi ngêi gióp viÖc lµ con sen. Ngîc l¹i, ngêi gióp viÖc gäi chñ nhµ lµ «ng, bµ, vµ gäi con c¸i cña chñ nhµ lµ c«, cËu... 2. VÝ dô 2: *Gọi HS đọc VD2. H: Hãy chỉ ra những từ in đậm đợc gạch ch©n? H: Nh÷ng tõ: “ngçng”, “tróng tñ”ë ®©y cã nghÜa lµ g×? - Ngçng: ChØ ®iÓm 2. H: Tầng lớp nào trong XH thờng dùng các - Trúng tủ: Khi làm bài, gặp đúng bài trớc đây đợc giải rồi hay đã thuộc rồi tõ ng÷ nµy? H: Kh¸c víi tõ ng÷ toµn d©n, biÖt ng÷ x· -> BiÖt ng÷ x· héi(tõ ng÷ cña giíi HS).

(56) hội chỉ đợc sử dụng trong phạm vi nào? -> Trong một tầng lớp XH nhất định. - GV ®a ra ghi nhí 2. - Gọi HS đọc.. * Ghi nhí 2:(SGK - 5. *GV ®a thªm vÝ dô: “ Cím, l©m tÆc, h¶i tÆc, kh«ng tÆc...” -> Yêu cầu HS cho biết các từ trên đợc sử dông trong tÇng líp XH nµo. IIi/ Sử dụng từ ngữ địa phơng và biệt ng÷ x· héi. Hoạt động 4: 1. Trong đời sống: H: Qua ph©n tÝch c¸c vÝ dô ë trªn, em cÇn - Ph¶i tuú thuéc t×nh huèng giao tiÕp. chú ý điều gì khi sử dụng từ ngữ địa phơng - Không nên quá lạm dụng -> SÏ g©y khã hiÓu cho nh÷ng ngêi ë vµ biÖt ng÷ XH? T¹i sao? địa phơng khác. 2. Trong th¬ v¨n: * Cho HS đọc các ví dụ. H: H·y cho biÕt nh÷ng tõ ng÷ in ®Ëm trong vÝ dô (a) cã nghÜa lµ g×? + M«: nµo, ®©u. + BÇy tui: chóng t«i. + VÝ: víi. + Nớ: đó, đây. + HiÖn chõ: b©y giê. + Ra ri: nh thÕ nµy. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ nh÷ng tõ ng÷ trªn? H: Tác giả sử dụng những từ ngữ địa phơng nh vậy nhằm mục đích gì? H: Gi¶i thÝch nghÜa cña c¸c tõ in ®Ëm trong vÝ dô (b)? + C¸: vÝ tiÒn. + D»m thîng: tói ¸o trªn. + Mõi: móc túi để lấy cắp. H: Những từ ngữ này đợc xếp vào loại từ nµo? H: T¸c gi¶ dïng nh÷ng biÖt ng÷ x· héi nµy nhằm mục đích gì?. - Dùng từ ngữ địa phơng -> Tô đậm màu sắc địa phơng.. - Dïng biÖt ng÷ x· héi -> NhÊn m¹nh vµo tÇng líp x· héi cña nh©n vËt.. H: Qua ®©y em thÊy, nh÷ng ngêi ë nh÷ng địa phơng khác nhau, nếu muốn hiểu lời nói cña nhau th× khi giao tiÕp ph¶i cã c¸ch sö dông tõ ng÷ nh thÕ nµo cho phï hîp? -> Phải hiểu đợc một số từ ngữ toàn dân có nghĩa tơng ứng với các từ ngữ địa phơng để sö dông khi cÇn thiÕt. * Ghi nhí 3: (SGK - 58) - GV ®a ra ghi nhí 3. IV/ LuyÖn tËp: - Gọi HS đọc. 1. Bµi tËp 1 Hoạt động 5: §Þa ph¬ng Toµn d©n - Gọi HS đọc yêu cầu..

(57) - GV híng dÉn HS c¸ch t×m. - KÎ cét trªn b¶ng, gäi HS lªn ®iÒn. - GV nhËn xÐt.. - M¸, u, bÇm - Ba, thÇy, tÝa - Con heo - Hép quÑt - ChÐn c¬m - MÌ - ¸o b«ng. - MÑ - Bè - Con lîn - BËt löa - B¸t c¬m - Võng - ¸o hoa.. H: T×m mét sè tõ ng÷ cña tÇng líp häc sinh 2. Bµi tËp 2: và giải thích nghĩa của các từ ngữ đó? - TÇng líp häc sinh: + Trøng: ®iÓm 0 + GËy: ®iÓm 1 + Ngçng: ®iÓm 2 + Ghi đông: điểm 3 + GhÕ ®Èu: ®iÓm 4 H: Tìm thêm một số từ ngữ của các tầng lớp + Phao: tài liệu để quay cóp. x· héi kh¸c mµ em biÕt? - TÇng líp x· héi ®en: + §¹i ca: Ngêi cã quyÒn lùc, cÇm ®Çu tæ chøc. + Đàn em, đệ tử: Những ngời dới quyÒn, yÕu thÕ h¬n. + Cím: Lùc lîng chøc n¨ng cã nhiÖm vô truy b¾t téi ph¹m. - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung BT3. - GV híng dÉn cho HS lµm bµi c¸ nh©n. - Gäi HS tr×nh bµy. - GV nhËn xÐt, ch÷a.. 3.Bµi tËp 3: a) Nªn dïng b) Kh«ng nªn dïng c) Kh«ng nªn dïng d) Kh«ng nªn dïng e) Kh«ng nªn dïng g) Nªn dïng.. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung bµi. - Thế nào là từ ngữ địa phơng? - ThÕ nµo lµ biÖt ng÷ x· héi? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc ghi nhí, lµm thªm bµi tËp 4, 5 vµo vë. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: “Tãm t¾t v¨n b¶n tù sù”. D/ rót kinh nghiÖm:. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... ***************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 5 – TiÕt 18.

(58) Tãm t¾t v¨n b¶n tù sù A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh nắm đợc mục đích và cách thức tóm tắt một văn bản tự sự 2. VÒ kÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng tãm t¾t v¨n b¶n tù sù trong qu¸ tr×nh häc c¸c t¸c phÈm v¨n ch¬ng. 3. Về thái độ: Có thái độ khách quan, trung thực khi tóm tắt văn bản.. B/ ChuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc bµi, tr¶ lêi c©u hái vµo vë so¹n.. C/ Các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: H·y cho biÕt t¸c dông cña viÖc liªn kÕt c¸c ®o¹n v¨n vµ c¸ch liªn kÕt c¸c ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở lớp 6, các em đã đợc học thế nào là văn bản tự sự và đã biết cách tìm hiểu những sù viÖc chÝnh trong v¨n b¶n tù sù Êy. Trong giao tiÕp hµng ngµy, chóng ta dïng ng«n ngữ, lời nói của mình thông báo một sự việc, một nội dung nào đó cho ngời khác nghe. Nhng trong qu¸ tr×nh tr×nh bµy, ta ph¶i lµm thÕ nµo nÕu c©u chuyÖn rÊt dµi? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu vấn đề này qua bài học hôm nay. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2:. Néi dung I/ ThÕ nµo lµ tãm t¾t v¨n b¶n tù sù.. H: Em h·y nh¾c l¹i: ThÕ nµo lµ VB tù sù? -> VB tù sù thêng lµ nh÷ng v¨n b¶n cã cèt truyÖn víi c¸c nh©n vËt, chi tiÕt vµ sù kiÖn tiªu biÓu. Khi viÕt, nhµ v¨n thªm vµo rÊt nhiều các yếu tố, chi tiết phụ khác để làm cho truyện thêm sinh động, hấp dẫn và có hån. ( Lu ý: chØ cã 1 sè VB lµ kh«ng cã cèt truyÖn). H: Trong cuéc sèng hµng ngµy, cã nh÷ng v¨n bản tự sự chúng ta đã học, đã đọc. Nhng nếu muốn ghi lại nội dung chính của chúng để sử dông hoÆc th«ng b¸o cho ngêi # biÕt th× ph¶i lµm nh thÕ nµo? -> Ph¶i tãm t¾t v¨n b¶n. GV: Những lúc cha có điều kiện để đọc nh÷ng t¸c phÈm dµi hoÆc cã nh÷ng lóc thêi gian qu¸ Ýt nhng c¸c em l¹i cã nhu cÇu muèn biết ND chính của VB thì chỉ cần đọc phần tãm t¾t VB lµ c¸c em sÏ râ ngay. H: Qua đó, theo ý kiến của em, thế nào là -> Tãm t¾t v¨n b¶n tù sù lµ ghi l¹i 1 tãm t¾t v¨n b¶n tù sù? c¸ch ng¾n gän, trung thµnh nh÷ng néi ( Hớng dẫn HS chọn câu trả lời đúng nhất).

(59) dung chÝnh cña v¨n b¶n. GV: Tãm t¾t lµ 1 kÜ n¨ng rÊt cÇn thiÕt trong học tập, trong nghiên cứu hoặc trong đời sống. Do những yêu cầu và mục đích khác nhau, khi tãm t¾t VB tù sù ngêi ta thêng lîc bá ®i nh÷ng chi tiÕt, nh©n vËt vµ c¸c t×nh tiÕt phụ trợ không quan trọng. Chỉ để lại những sù viÖc vµ ND chñ yÕu cña t¸c phÈm. V× vËy tãm t¾t v¨n b¶n chÝnh lµ rót l¹i mét c¸ch ng¾n gän (thËm chÝ hÕt søc ng¾n gän) những ND, t tởng, hành động chính của 1 câu chuyÖn, 1 cuèn s¸ch, 1 sù viÖc...VËy ph¶i tãm t¾t b»ng c¸ch nµo? Hoạt động 3:. * Gọi HS đọc VB tóm tắt trong SGK. H: V¨n b¶n tãm t¾t trªn kÓ l¹i néi dung cña v¨n b¶n nµo? -> VB “S¬n Tinh- Thuû Tinh” H: Dựa vào đâu mà em nhận ra đợc điều đó? -> Dùa vµo c¸c nh©n vËt, sù viÖc, chi tiÕt tiªu biểu...đã đợc nêu trong văn bản tóm tắt. H: Văn bản tóm tắt trên có nêu đợc các nội dung chÝnh cña truyÖn “S¬n Tinh- Thuû Tinh” kh«ng? -> Đã nêu đợc nội dung, nhân vật, sự việc chÝnh cña c©u chuyÖn. H: V¨n b¶n tãm t¾t trªn cã g× kh¸c so víi VB gốc mà các em đã đợc học?. II/ C¸ch tãm t¾t v¨n b¶n tù sù. 1. Những yêu cầu đối với một văn b¶n tãm t¾t: a) VÝ dô: b) NhËn xÐt:. - Dung lîng: ng¾n h¬n. - Lêi v¨n: lµ lêi cña ngêi viÕt tãm t¾t GV: Nh¾c l¹i nh÷ng ý trªn. -> Sè lîng nh©n chø kh«ng trÝch nguyªn v¨n tõ t¸c vËt vµ sù viÖc Ýt h¬n trong VB gèc v× ngêi phÈm. tãm t¾t chØ lùa chän c¸c nh©n vËt chÝnh vµ - Sè lîng nh©n vËt vµ sù viÖc: Ýt h¬n. nh÷ng sù viÖc quan träng. H: Các nhân vật và sự việc đợc tóm tắt có bị sai lÖch so víi t¸c phÈm kh«ng? H: Tõ viÖc t×m hiÓu c¸c VD trªn, em h·y cho - Néi dung: kh«ng sai lÖch. biết các yêu cầu đối với 1 VB tóm tắt? -> HS tr¶ lêi. GV chốt lại: VB tóm tắt phải đáp ứng đúng mục đích & yêu cầu cần tóm tắt; phải đảm b¶o tÝnh kh¸ch quan, tÝnh hoµn chØnh, tÝnh cân đối(GV giảng rõ nó thể hiện nh thế nào). Để đảm bảo các yêu cầu trên, chúng ta sÏ ph¶i tiÕn hµnh tuÇn tù c¸c bíc nh thÕ nµo? H: Muốn viết đợc 1 VB tóm tắt, theo em phải.

(60) làm những việc gì? Nó đợc thực hiện theo 2. Các bớc tóm tắt văn bản tự sự: tr×nh tù nµo? - GV chèt l¹i kiÕn thøc, ®a ra phÇn ghi nhí. - Gọi HS đọc.. - Đọc kĩ văn bản để hiểu đúng chủ đề. - Xác định ND chính cần tóm tắt. - S¾p xÕp c¸c ND theo 1 thø tù hîp lÝ. - ViÕt VB tãm t¾t b»ng lêi v¨n cña m×nh * Ghi nhí:(SGK- 61). 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung bµi: - ThÕ nµo lµ tãm t¾t v¨n b¶n tù sù? - Một văn bản tóm tắt phải đạt đợc những yêu cầu gì? - Nªu c¸c bíc tãm t¾t v¨n b¶n? 5. Híng dÉn häc bµi: - Nắm chắc các nội dung đã học. - Häc thuéc ghi nhí. - Tập tóm tắt 1 trong các VB đã học. - So¹n bµi: “LuyÖn tËp tãm t¾t v¨n b¶n tù sù”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ***********************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 5 – TiÕt 19. LuyÖn tËp tãm t¾t v¨n b¶n tù sù A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh nắm đợc mục đích và cách thức tóm tắt một văn bản tự sự. 2. VÒ kÜ n¨ng: RÌn luyÖn kÜ n¨ng tãm t¾t v¨n b¶n tù sù. 3. Về thái độ: Có thái độ khách quan, trung thực khi tóm tắt VB tự sự.. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tãm t¾t c¸c v¨n b¶n theo yªu cÇu Ghi b¶ng phô 2. Häc sinh: ¤n l¹i c¸ch tãm t¾t. Tr¶ lêi c©u hái trong SGK.. C/ các hoạt động dạy – học:. 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: ThÕ nµo lµ tãm t¾t v¨n b¶n tù sù? Nªu c¸c bíc tãm t¾t v¨n b¶n tù sù? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài:.

(61) ở tiết học trớc, các em đã đợc học cách tóm tắt VB tự sự. Để làm tốt công việc này mét c¸ch thµnh th¹o vµ nhuÇn nhuyÔn, chóng ta sÏ tiÕn hµnh lµm mét sè bµi tËp. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Bµi tËp 1: * Gọi 1 HS đọc yêu cầu và nội dung BT1. 1. NhËn xÐt: H: Bản liệt kê trên đã nêu đợc những sự viÖc tiªu biÓu vµ c¸c nh©n vËt quan träng - Bản liệt kê đã nêu đầy đủ các sự việc, cña truyÖn “L·o H¹c” cha? nh©n vËt trong truyÖn. H: NÕu ph¶i bæ sung, em sÏ nªu thªm nh÷ng g×? -> HS tr¶ lêi. H: H·y s¾p xÕp c¸c sù viÖc nªu trªn theo 2. S¾p xÕp l¹i: mét thø tù hîp lÝ? a) L·o H¹c cã mét ngêi con trai... b) Con trai l·o H¹c ®i phu... d) Vì muốn để lại mảnh vờn cho con... e) Lão mang tiền dành dụm đợc gửi ông gi¸o... c) Cuéc sèng mçi ngµy mét khã kh¨n... g) Mét h«m l·o xin Binh T Ýt b¶ chã... h) «ng gi¸o rÊt buån khi nghe Binh T kÓ chuyÖn Êy. i) L·o bçng nhiªn chÕt- c¸i chÕt thËt d÷ déi. k) C¶ lµng kh«ng hiÓu v× sao l·o chÕt... 3. Viết VB tóm tắt theo thứ tự đã sắp xÕp. “L·o H¹c cã mét ngêi con trai, mét GV: Yªu cÇu HS viÕt v¨n b¶n tãm t¾t m¶nh vên vµ mét con chã vµng. Con trai lão không lấy đợc vợ, bỏ đi phu ở đồn ng¾n gän (kho¶ng 10 dßng) ®iÒn cao su, l·o chØ cßn l¹i “cËu Vµng”. V× muèn gi÷ l¹i m¶nh vên cho con, l·o đành phải bán con chó mặc dù hết sức buån b·, ®au xãt. L·o mang tÊt c¶ tiÒn dành dụm đợc gửi ông giáo và nhờ ông trông coi mảnh vờn để sau này cho con. Cuéc sèng mçi ngµy mét khã kh¨n, l·o kiếm đợc gì ăn nấy và bị ốm một trận khñng khiÕp. Mét h«m, l·o xin Binh T Ýt bả chó, nói là để bẫy chó rồi rủ Binh T uèng rîu. ¤ng gi¸o rÊt buån khi nghe Binh T kÓ chuyÖn Êy. Nhng råi l·o bçng nhiªn chÕt, c¸i chÕt thËt d÷ déi. C¶ lµng kh«ng hiÓu v× sao l·o chÕt, chØ cã Binh T vµ «ng gi¸o hiÓu”. - Gäi HS tr×nh bµy. II/ Bµi tËp 2: - GV theo dâi vµ nhËn xÐt. 1. Sù viÖc vµ nh©n vËt tiªu biÓu: a) Chị Dậu nấu cháo định cho chồng ăn Hoạt động 3: để còn đi trốn. H: Em h·y nªu nh÷ng sù viÖc chÝnh, tiªu b) Cai lÖ vµ ngêi nhµ LÝ trëng xång xéc biÓu vµ nh©n vËt chÝnh quan träng trong tiÕn vµo. c) Lóc ®Çu, chÞ DËu tha thiÕt van xin nh-.

(62) ®o¹n trÝch “Tøc níc vì bê”?. ng không đợc. d) Cai lệ đấm chị, xông đến trói anh Dậu. e) Chị đánh tên Cai lệ ngã chỏng quèo. g) Tiếp đó chị giằng gậy, vật nhau với tên ngêi nhµ LÝ trëng. h) Anh DËu tá ý can ng¨n nhng chÞ vÉn cha ngu«i c¬n giËn. 2. Tãm t¾t ®o¹n trÝch: “ §îc bµ hµng xãm cho b¸t g¹o, chÞ DËu đã nấu cháo, định cho chồng ăn rồi sẽ đi trèn. Ch¼ng ngê, tªn Cai lÖ vµ ngêi nhµ LÝ trëng xång xéc tiÕn vµo thóc su, mét mình chị Dậu đứng ra đối phó. Lúc đầu H: H·y viÕt mét v¨n b¶n tãm t¾t ®o¹n chÞ tha thiÕt tr×nh bµy, van xin nhng không đợc. Đến khi Cai lệ đấm vào ngực trÝch nµy? chị, xông tới đòi trói anh Dậu chị mới GV híng dÉn HS viÕt kh¶ng 10 dßng. liều mạng cự lại. Chỉ một động tác ngắn gän, chÞ tóm ngay cæ tªn Cai lÖ Ên giói ra cửa khiến hắn ngã chỏng quèo. Tiếp đó chÞ gi»ng gËy, vËt nhau víi tªn ngêi nhµ LÝ trëng cuèi cïng h¾n bÞ chÞ tóm tãc, l¼ng cho 1 c¸i ng· nhµo ra thÒm. Anh DËu tá ý can ng¨n nhng chÞ vÉn cha ngu«i c¬n giËn”. *§äc thªm: - Gäi HS tr×nh bµy. 1. Tãm t¾t “DÕ MÌn phiªu lu kÝ” - GV nhËn xÐt vµ cho ®iÓm bµi lµm tèt. - Cho HS đọc tham khảo 2 văn bản tóm 2. Tóm tắt “Quan Âm Thị Kính”. t¾t. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i: - C¸c bíc tãm t¾t v¨n b¶n tù sù. - Yêu cầu đối với 1 văn bản tóm tắt. 5. Híng dÉn häc bµi: - Đọc lại bản tóm tắt ở BT1 và BT2 để rút kinh nghiệm. - Lµm thªm BT3 vµo vë. - Lập dàn ý chi tiết cho đề bài ở bài viết số 1 để tiết sau trả bài. D/ Rót kinh nghiÖm. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............... ******************* Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 5 – TiÕt 20. Tr¶ bµi tËp lµm v¨n sè 1 A/ mục tiêu cần đạt:. 1. VÒ kiÕn thøc: - Gióp häc sinh cñng cè kiÕn thøc vÒ kiÓu v¨n b¶n tù sù..

(63) - Qua quá trình GV nhận xét bài viết, HS có thể nhận ra u điểm , nhợc điểm để từ đó có hớng khắc phục và sửa chữa. 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng kÕt hîp ph¬ng thøc tù sù víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m. 3. Về thái độ: - Có thái độ nghiêm túc trong việc sửa các lỗi mắc phải. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: ChÊm bµi, nhËn xÐt cô thÓ Ph©n lo¹i bµi kiÓm tra. 2. Häc sinh: Lập dàn ý cho đề bài.. C/ các hoạt động dạy – học:. 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: KiÓm tra sù chuÈn bÞ cña HS. 3. Bµi míi: Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 1: I/ Xác lập yêu cầu của đề: H: Em hãy nhắc lại đề bài của bài Tập lµm v¨n nµy? * §Ò bµi: - HS nªu, GV chÐp lªn b¶ng. H·y kÓ vÒ mét kØ niÖm x¶y ra gi÷a em víi 1 ngêi b¹n, víi thÇy c« gi¸o hay víi ngêi th©n khiÕn cho em nhí m·i. * Yªu cÇu:. H: §Ò bµi yªu cÇu ta ph¶i tiÕn hµnh c«ng - KÓ l¹i 1 kØ niÖm. viÖc g×? H: §©y lµ thÓ lo¹i v¨n nµo? -> ThÓ lo¹i: tù sù. II/ Dµn ý: Hoạt động 2: 1. Më bµi: H: PhÇn më bµi em viÕt nh thÕ nµo? - Giíi thiÖu hoµn c¶nh khiÕn em nhí l¹i kØ niÖm. - Giíi thiÖu sù viÖc, nh©n vËt, t×nh huèng x¶y ra c©u chuyÖn. (Còng cã thÓ nªu kÕt qu¶ cña sù viÖc tríc råi míi kÓ nguyªn nh©n, diÔn biÕn sau) 2. Th©n bµi: KÓ l¹i diÔn biÕn c¸c sù viÖc theo 1 H: PhÇn th©n bµi em sÏ kÓ l¹i c¸c sù viÖc trình tự nhất định. g×? Em sÏ s¾p xÕp c¸c sù viÖc Êy theo tr×nh tù - Më ®Çu: C©u chuyÖn më ®Çu ntn? DiÔn ra ë ®©u, khi nµo, víi ai? nµo? - DiÔn biÕn: C©u chuyÖn diÔn biÕn ra sao? - §Ønh ®iÓm:§Ønh ®iÓm cña sù viÖc lµ g×? - KÕt thóc: Sù viÖc kÕt thóc nh thÕ nµo? 3. KÕt bµi: H: PhÇn kÕt bµi cÇn ph¶i tr×nh bµy ®iÒu - Nªu kÕt côc cña sù viÖc. - C¶m nghÜ cña ngêi kÓ chuyÖn vµ nh÷ng g×? ấn tợng sâu sắc còn mãi đến hôm nay..

(64) III/ NhËn xÐt: 1. ¦u ®iÓm: * VÒ h×nh thøc: §a sè tr×nh bµy s¹ch sÏ, ch÷ viÕt râ Hoạt động 3: rµng, râ bè côc. * VÒ néi dung: GV nhận xét sơ bộ những u điểm và tồn - Hiểu yêu cầu của đề, biểu đạt đúng phơng thức. t¹i cña HS. - Lµm s¸ng tá néi dung c©u chuyÖn, diÔn đạt trôi chảy. 2. H¹n chÕ: * H×nh thøc: Mét sè tr×nh bµy bÈn, cßn dïng bót xo¸, ch÷ viÕt Èu, bè côc cha râ rµng. * Néi dung: - Diễn đạt còn lủng củng, cha trôi chảy. - Mắc nhiều lỗi dùng từ và diễn đạt. - Cha sö dông dÊu c©u. - ViÕt lan man, kh«ng to¸t ý IV/ Ch÷a lçi: 1. Lçi chÝnh t¶ Hoạt động 4: GV: Nªu c¸c tõ viÕt sai: Sin lçi, lÈn quÈn,giun sî, .... - Gọi HS nêu cách viết đúng.. 2. Lçi dïng tõ. - GV: + Em loÐ lªn t×nh c¶m víi b¹n.-> N¶y sinh 3. Lỗi diễn đạt. + Khãc bÇn bËt. -> nøc në + TÇm 4 tuæi. -> kho¶ng 4 tuæi + Nh kiÓu nã biÕt lçi. -> dêng nh GV: - Em cã quen víi mét ngêi b¹n th©n V/ Tr¶ bµi, gäi ®iÓm: -> Em ch¬i rÊt th©n víi mét ngêi b¹n. Gäi HS m¾c lçi tù söa. Hoạt động 5: - GVtr¶ bµi cho HS - Gäi ®iÓm, ghi ®iÓm vµo sæ. - Chọn 1, 2 bài tiêu biểu đọc mẫu. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i cho HS: - Dàn ý đại cơng của kiểu bài tự sự. - Nh÷ng yªu cÇu c¬ b¶n vÒ ND vµ h×nh thøc cña 1 bµi v¨n. 5. Híng dÉn häc bµi: - ViÕt l¹i bµi v¨n vµo vë bµi tËp. - So¹n bµi: “C« bÐ b¸n diªm”..

(65) D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................... ********************************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. V¨n b¶n. : C«. Bµi 6 – TiÕt 21. bÐ b¸n diªm ( An - ®ec – xen). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp hoc sinh hiểu đợc tình cảnh đáng thơng và những mộng ớc chính đáng của c« bÐ b¸n diªm bÊt h¹nh. 2. VÒ kÜ n¨ng: Kh¸m ph¸ nghÖ thuËt kÓ chuyÖn hÊp dÉn, cã sù ®an xen gi÷a hiÖn thùc vµ méng tëng víi c¸c t×nh tiÕt, diÔn biÕn hîp lÝ cña truyÖn . 3. Về thái độ: Gi¸o dôc HS lßng th¬ng yªu con ngêi, biÕt chia sÎ víi nh÷ng con ngêi bÊt h¹nh. Có thái độ học tập và yêu quý tác phẩm văn học nớc ngoài. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: §äc kÜ v¨n b¶n Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: §äc v¨n b¶n, t×m hiÓu chó thÝch. T×m bè côc, tr¶ lêi c¸c c©u hái trong SGK.. C/ các hoạt động dạy – học:. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: KiÓm tra sù chuÈn bÞ cña HS. 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Tuổi thơ của mỗi chúng ta, ai đã từng cắp sách tới trờng hẳn đều biết đến nhà văn An - đec – xen tác giả viết truyện trẻ em nổi tiếng khắp năm châu . Ông đã đ a ngời đọc vào thế giới cổ tích kì ảo và vô cùng hấp dẫn, thú vị. Để hiểu rõ hơn về ông vµ nh÷ng s¸ng t¸c cña «ng, chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu qua bµi h«m nay. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y cho biÕt đôi nét về nhà văn An - đec – xen? -> An - ®ec – xen (1805 – 1875) lµ nhµ v¨n §an M¹ch næi tiÕng víi lo¹i truyÖn kÓ cho trẻ em. Đan Mạch là một đất nớc nhỏ bé thuéc khu vùc B¾c ¢u. DiÖn tÝch chØ b»ng khoảng 1/8 nớc ta, thủ đô là Cô- Pen HaGhen. Nhng nơi đây rất tự hào đã có một nhµ v¨n næi tiÕng. TruyÖn cña «ng cã nh÷ng. Néi dung I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm..

(66) t¸c phÈm biªn so¹n tõ truyÖn cæ tÝch, nhg còng cã nh÷ng t¸c phÈm do chÝnh «ng s¸ng tác. Bạn đọc 5 châu đã rất quen thuộc với nh÷ng truyÖn:... TruyÖn cña «ng nhÑ nhµng, trong trÎo, to¸t lªn lßng yªu th¬ng con ngêi, nhÊt lµ nh÷ng ngêi nghÌo khæ. TruyÖn “C« bÐ b¸n diªm” kh«ng ph¶i lµ truyÖn cæ tÝch mµ lµ mét t¸c phÈm do nhµ văn sáng tác. Truyện đã đợc lợc bỏ phần đầu nhng không ảnh hởng đến nội dung, và vẫn giữ nguyên nhan đề nh tác giả đã đặt. Hoạt động 3:. II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch.. * GV hớng dẫn cách đọc: §äc víi giäng nhÑ nhµng, thÓ hiÖn t×nh cảm của mình đối với nhân vật em bé. * GV đọc mẫu. Gọi HS đọc tiếp đến hết. * Nhận xét cách đọc của HS * Gi¶i nghÜa chó thÝch: 4,7,10,12. Hoạt động 4: H: Trong văn bản, tác giả đã sử dụng những III/ Tìm hiểu văn bản: phơng thức biểu đạt nào? -> Tù sù, miªu t¶ vµ biÓu c¶m. (Miªu t¶ vµ biÓu c¶m ®an xen gi÷a hiÖn thùc vµ méng tëng; biÓu c¶m ë 1 sè t×nh huèng...) H: Ai lµ ngêi kÓ chuyÖn? -> T¸c gi¶. Sö dông ng«i thø 3. H: Dùa vµo m¹ch kÓ vµ néi dung v¨n b¶n em h·y cho biÕt VB cã thÓ chia lµm mÊy phÇn? ND tõng phÇn lµ g×? -> Bè côc: 3 phÇn. - P1: Từ đầu-> Cứng đờ ra. ( Hoµn c¶nh cña c« bÐ b¸n diªm) - P2: Chà... chà...-> Thợng đế. (C¸c lÇn quÑt diªm vµ méng tëng) - P3: Cßn l¹i. (c¸i chÕt th¬ng t©m cña c« bÐ) * HS đọc thầm đoạn 1. H: Nhà văn đã giới thiệu nh thế nào về gia 1. Em bé trong đêm giao thừa c¶nh cña em bÐ? - Gia c¶nh: + Nhµ nghÌo + Må c«i mÑ, sèng víi cha vµ bµ néi. H: Em bé đang phải làm công việc gì để mu + Cha khó tính, nghiện rợu + Bà nội qua đời sinh? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ gia c¶nh vµ c«ng - C«ng viÖc: B¸n diªm trªn phè. viÖc cña em bÐ? GV: Mẹ mất sớm. Đó là một thiệt thòi lớn -> Nghèo khổ, bất hạnh, cô đơn, vất nhất trong cuộc đời của mỗi con ngời. Và vả..

(67) kh«ng may cho c« bÐ, em ph¶i må c«i mÑ khi tuæi cßn qu¸ nhá. MÊt m¸t Êy lÏ ra ph¶i đợc ngời cha bù đắp, nhng không, ngời cha suèt ngµy say rîu, chöi rña, m¾ng nhiÕc em. Em chỉ có một niềm an ủi duy nhất đó là bà nội nhng bà cũng qua đời. Em phải sống cïng ngêi cha v« tr¸ch nhiÖm trong 1 c¨n gác xép. Chui rúc trong xó tối tăm đó, mùa hè thì nóng bức vô cùng nhng mùa đông thì giã rÝt thËt dÔ sî. Hai cha con ph¶i lÊy giÎ r¸ch vÝt vµo nh÷ng lç hæng... Kh«ng cã ai ch¨m sãc, an ñi, vç vÒ-> ThiÕu thèn c¶ vÒ vËt chÊt lÉn tinh thÇn, ph¶i tù ®i kiếm sống...Bàn tay của em đã cứng đờ ra vì rÐt. H: Ngay ở đầu đoạn trích, tác giả đã miêu tả thời gian, không gian có gì đặc biệt? H: T×nh tr¹ng cña em bÐ lóc nµy?. - Thêi gian: §ªm giao thõa - Kh«ng gian: §êng phè rÐt d÷ déi. - Em bÐ: GV: Đêm giao thừa là thời điểm chuyển + Đầu trần, chân đất giao gi÷a n¨m cò vµ n¨m míi. Mäi ngêi + Dß dÉm trong bãng tèi quây quần bên nhau trò chuyện, nghỉ ngơi + Bụng đói, cật rét. vµ thëng thøc nh÷ng mãn ¨n truyÒn thèng. Nhng tr¸i l¹i, em bÐ ph¶i lang thang ngoµi đờng phố để bán diêm, nhất lại là trong không khí lạnh giá vô cùng.(ở Đan MạchMột nớc Bắc Âu- nhiệt độ có lúc xuống tới 0 độ c, mặt nớc đóng băng cả lại). Trong lúc này đây, trên đờng phố có một em bé nhà nghèo, đầu trần, chân đi đất, bụng đói, cật rÐt, dß dÉm trong bãng tèi... H: Đối diện với cảnh ấy, mọi ngời đón giao thõa nh thÕ nµo? H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật g× khi kÓ l¹i nh÷ng chi tiÕt nµy? T¸c dông - Trong c¸c nhµ: S¸ng rùc cña nã? - Ngoµi phè: Sùc nøc mïi ngçng quay. GV: §èi lËp víi c« bÐ, mäi ngêi trªn phè đón giao thừa rất vui vẻ, không khí ấm cúng, - NT: Tơng phản, đối lập nhiều thức ăn ngon, đèn sáng rực. Em bé -> Nổi bật tình cảnh đáng thơng, tội phải ngồi vào góc tờng để tránh rét. Bởi có nghiệp của em bé. về nhà mà không bán đợc bao diêm nào thì cũng sẽ bị bố đánh. Hoàn cảnh của em thật đáng thơng. Đây có thể là hình ảnh thật, đã từng xảy ra trên đất nớc Đan Mạch thời An - đéc – xen. Nhng cũng có thể là tình huống do nhà văn sáng tạo ra để khắc hoạ câu chuyện với tình huống hoàn toàn đối lập. H: Hình ảnh cô bé bán diêm trong đêm giao thõa gîi cho em suy nghÜ g×?.

(68) -> Gäi tõ 2- 3 HS tr¶ lêi. GV củng cố nội dung đã học. C©u chuyÖn sÏ tiÕp diÔn nh thÕ nµo? Chóng ta sÏ tiÕp tôc t×m hiÓu ë tiÕt sau. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung. - Gia c¶nh cña c« bÐ b¸n diªm? - Tình trạng của cô bé bán diêm trong đêm giao thừa? 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc kÜ l¹i néi dung v¨n b¶n. - Nắm chắc các phần đã học. - Tìm hiểu các nội dung còn lại của văn bản để tiết sau học tiếp. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............... ******************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 6 - TiÕt 22. V¨n b¶n:. C« bÐ b¸n diªm. (tiÕp) (An- ®ec- xen). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp hoc sinh hiểu đợc nỗi xót xa thơng cảm của tác giả đối với những ngời nghÌo khæ, nhÊt lµ víi trÎ em nhá sèng gi÷a nh÷ng ngêi thê ¬, l¹nh nh¹t. 2. VÒ kÜ n¨ng: Kh¸m ph¸ nghÖ thuËt kÓ chuyÖn hÊp dÉn, cã sù ®an xen gi÷a hiÖn thùc vµ méng tëng víi c¸c t×nh tiÕt, diÔn biÕn hîp lÝ cña truyÖn . 3. Về thái độ: Gi¸o dôc HS lßng th¬ng yªu con ngêi, biÕt chia sÎ víi nh÷ng con ngêi bÊt h¹nh. Có thái độ học tập và yêu quý tác phẩm văn học nớc ngoài. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y 2. Häc sinh: T×m hiÓu c¸c néi dung cßn l¹i theo híng dÉn.. C/ các hoạt động dạy- học:. 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: Hình ảnh cô bé bán diêm trong đêm giao thừa đợc tác giả miêu tả nh thế nào? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nh¾c l¹i néi dung tiÕt 1 vµ chuyÓn ý. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2:. III/ T×m hiÓu v¨n b¶n: 1..

(69) 2. Nh÷ng méng tëng vµ thùc t¹i cña c« bÐ b¸n diªm. * HS đọc thầm đoạn 2. H: Câu chuyện đợc tiếp tục nhờ một chi tiết nµo cø lÆp ®i lÆp l¹i? -> Em bÐ quÑt diªm 5 lÇn. H: V× sao em bÐ ph¶i quÑt diªm? -> Để sởi ấm. Nhng chính là để đợc chìm trong thÕ giíi ¶o ¶nh do em bÐ tëng tîng ra. GV: Em bé quẹt diêm tất cả 5 lần. Trong đó 4 lÇn ®Çu lµ quÑt 1 que, cßn lÇn thø 5 lµ quÑt hÕt sè diªm cßn l¹i trong bao. VËy nh÷ng méng tëng vôt loÐ lªn tríc m¾t em lµ g×? Sau nh÷ng méng tëng Êy thùc t¹i mµ em phải đối mặt là gì? Méng tëng H: Trong lần quẹt diêm thứ nhất, cô bé đã thÊy nh÷ng g×? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¶nh tîng nµy? H: Điều đó cho thấy mong ớc gì của cô bé b¸n diªm? H: Nhng chỉ một lát sau đốm sáng nhỏ nhoi đó vụt tắt. Trên tay em là que diêm đã tàn h¼n. Lóc nµy thùc t¹i quay trë vÒ víi em nh thÕ nµo? H: Em tiÕp tôc quÑt que diªm thø 2. Qua ánh lửa diêm, cô bé đã thấy những gì? H: Cảnh tợng đó gợi cho em suy nghĩ gì? H: §iÒu nµy nãi lªn mong íc g× cña c« bÐ b¸n diªm? H: Rồi que diêm cũng vụt tắt ngay sau đó, thực tế đã thay thế cho mộng tởng nh thế nµo? H: Trong lÇn quÑt diªm thø ba, c« bÐ thÊy nh÷ng g×?. H: Em đọc đợc mong ớc nào của cô bé từ c¶nh tîng Êy? GV: Với suy nghĩ “Khi có một vì sao đổi ng«i lµ cã mét linh hån bay vÒ trêi víi thîng đế” em bé chắc hẳn nghĩ rằng cuộc sống nơi có thợng đế sẽ là cuộc sống rất tốt đẹp và thật may mắn cho những linh hồn đó. Với ý nghÜ nh vËy em quÑt tiÕp que diªm thø t. H: Có gì đặc biệt trong lần quẹt diêm thứ t? H: Khi nh×n thÊy bµ em bÐ reo lªn “Bµ ¬i, cháu van bà, bà xin thợng đế chí nhân cho. Thùc t¹i. * LÇn 1: - Ngåi tríc lß sëi - BÇn thÇn c¶ ngrùc hång. ời. Nghĩ đến -> S¸ng sña, Êm c«ng viÖc. ¸p, th©n mËt. => Mong ớc đợc -> Thể nào về sëi Êm. nhµ còng bÞ cha m¾ng. * LÇn 2: - Bµn ¨n s¹ch sÏ với những đồ dïng quý gi¸. -> Sang trọng, đủ ®Çy, sung síng. => Mong ớc đợc ¨n ngon. * LÇn 3: - C©y th«ng N« en, hµng tr¨m ngän nÕn, nh÷ng bø tranh, nh÷ng ng«i sao... -> Mong ớc đợc vui đón Nô en.. - Phè x¸ v¾ng teo, l¹nh buèt, tuyÕt phñ tr¾ng xo¸... - Khách qua đờng lãnh đạm..

(70) cháu về với bà” khi đó cô bé bán diêm đã mong íc ®iÒu g×?. * LÇn 4: - Bµ néi hiÖn vÒ.. H: Qua 4 lÇn quÑt diªm, em cã suy nghÜ g× vÒ nh÷ng mong íc cña c« bÐ?. -> Mong đợc mãi ở cùng bà, đợc che chë, yªu th¬ng.. GV: ThÕ lµ c« bÐ quÑt tÊt c¶ sè diªm cßn l¹i trong bao. Diªm nèi nhau chiÕu s¸ng nh gi÷a ban ngµy... H: Khi tất cả những que diêm đó cháy lên, còng lµ lóc c« bÐ thÊy g×? H: Nhng thực tại, em có đợc bay cao, cao mãi, chẳng còn đói rét đau buồn nào de doạ nh trong méng tëng cña em kh«ng? H: Theo em, tác giả sắp đặt song song cảnh méng tëng vµ c¶nh thùc t¹i nh vËy nh»m mục đích gì?. => Bèn lÇn quÑt diªm lµ 4 mong íc gi¶n dÞ, ch©n thµnh,chÝnh đáng. * LÇn 5: - Bµ d¾t em bay lªn.. - Em bÐ chÕt vì đói và rÐt.. H: Trong c¸c méng tëng Êy, ®iÒu nµo xuÊt ph¸t tõ thùc tÕ, cßn ®iÒu nµo chØ lµ méng tëng? -> Nổi bật mong ớc chính đáng và số -> HS tr¶ lêi. phËn bÊt h¹nh cña em bÐ. GV: Kết thúc của một số phận bất hạnh- đó chÝnh lµ c¸i chÕt. Mét c¸i chÕt ngay sau những mộng tởng ấm áp, đủ đầy, đẹp đẽ, ngêi s¸ng lung linh vµ v« cïng h¹nh phóc. * HS đọc thầm đoạn 3. H: Kết thúc câu chuyện là cảnh rất đỗi thơng tâm. Tác giả đã miêu tả cảnh thơng tâm 3. Cái chết của cô bé bán diêm. đó nh thế nào? H: KÕt thóc nµy gîi cho em suy nghÜ g×?. - Em bÐ: + Thi thÓ ngåi gi÷a nh÷ng bao diªm. + M¸ hång, m«i mØm cêi.. H: Trong khi đó, cảnh vật và mọi ngời xung quanh đợc miêu tả nh thế nào? -> C¸i chÕt th¬ng t©m.. - C¶nh vËt: Bõng s¸ng. H: §iÒu nµy gîi cho em suy nghÜ g× vÒ sè - Mäi ngêi: Vui vÎ ra khái nhµ, ch¼ng phận những con ngời LĐ nghèo khổ trong ai để ý đến cô bé đã chết bên đờng. x· héi cò? -> Thế gian luôn lạnh lùng đối với hững ngời dân nghèo khổ. Họ không có chỗ để ấm no, vui síng vµ h¹nh phóc trªn thÕ giíi nµy. H: Từ đó, em hiểu gì về tấm lòng của nhà v¨n An- ®ec- xen dµnh cho thÕ giíi nh©n vËt tuæi th¬ cña «ng? H: Có gì đặc sắc trong nghệ thuật kể chuyện => Xót thơng, đồng cảm với số phận.

(71) cña t¸c gi¶ mµ chóng ta cÇn häc tËp?. em bÐ; Tè c¸o x· héi thê ¬ tríc ngêi nghÌo khæ.. - GV chèt l¹i, ®a ra phÇn ghi nhí. - Gọi HS đọc.. - NghÖ thuËt: + §an xen méng ¶o vµ thùc t¹i. + KÕt hîp TS, MT vµ BC. + Tơng phản, đối lập.. GV: Sự thực là em bé khốn khổ kia đã chết. Nói về cái chết, ngời ta hay nghĩ đến bi *Ghi nhớ: (SGK- 68) kÞch. Nhng viÕt vÒ c¸i chÕt cña c« bÐ b¸n diªm nh thÕ, t¸c phÈm cña An- ®ec- xen l¹i là một bi kịch lạc quan. Rõ ràng, đến những dßng cuèi cña ¸ng v¨n, t×nh th¬ng, niÒm tin con ngời và khát vọng về những điều tốt đẹp nhÊt cho con ngêi trong câi lßng nhµ v¨n Đan Mạch vẫn thấm đẫm chất nhân đạo, nh©n v¨n. VB C« bÐ b¸n diªm” cã nghÖ thuËt kÓ chuyÖn hÊp dÉn, ®an xen gi÷a hiÖn thùc vµ méng tëng, víi c¸c chi tiÕt t¬ng ph¶n, diÔn biến hợp lí đã truyền cho chúng ta lòng thơng cảm đối với 1 em bé bất hạnh, lay động trong ta t×nh th¬ng vµ niÒm tin ë con ngêi. Nhất là những con ngời phải đối mặt với những khó khăn thử thách ở đời mà vẫn kh«ng ngu«i mong muèn, kh¸t väng nh÷ng điều tốt đẹp nhất. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung bµi. - Em h·y nh¾c l¹i néi dung nh÷ng lÇn quÑt diªm cña c« bÐ? - Truyện đã nói với chúng ta thông điệp gì? 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i v¨n b¶n, häc néi dung theo tr×nh tù ph©n tÝch. - Häc thuéc ghi nhí. - So¹n bµi: “Trî tõ - th¸n tõ”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......... ************************ Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 6 – TiÕt 23. Trî tõ - Th¸n tõ A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh hiểu đợc thế nào là trợ từ, thế nào là thán từ và tác dụng của chúng 2. VÒ kÜ n¨ng: BiÕt ph©n biÖt trî tõ víi th¸n tõ 3. Về thái độ: BiÕt dïng trî tõ vµ th¸n tõ trong c¸c trêng hîp giao tiÕp cô thÓ.. B/ ChuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn:.

(72) Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y Ghi vÝ dô vµ BT1 ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô vµ tr¶ lêi c©u hái. C/ các hoạt động dạy – học:. 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: Em hãy phân biệt khái niệm từ ngữ toàn dân, từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã héi? Cho vÝ dô? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Tiếng Việt của chúng ta rất phong phú về mặt từ loại. Ngoài danh từ, động từ, tính từ, đại từ, số từ...mà các em đã đợc học ở lớp dới, hôm nay chúng ta sẽ đợc làm quen với các từ loại khác, đó là trợ từ và thán từ. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: - GV treo b¶ng phô cã ghi vÝ dô - Gọi HS đọc.. Néi dung I/ Trî tõ 1. VÝ dô:. 2. NhËn xÐt: - GV híng dÉn HS so s¸nh nghÜa. H: Nghĩa của câu 1 nói ăn ở đây với mức độ - Ăn hai bát cơm. -> Chỉ mức độ nh thÕ nµo? b×nh thêng. H: Câu 2 khác câu 1 ở từ nào? Từ đó diễn tả mức độ ăn ở câu 2 có giống với bình thờng - ¡n nh÷ng hai b¸t c¬m. -> Qu¸ kh«ng? møc b×nh thêng. => NhÊn m¹nh: ¨n 2 b¸t c¬m lµ nhiÒu. H: ë c©u 3, thay thÕ cho tõ “nh÷ng” lµ tõ “có” vậy từ “có” ở đây chỉ mức độ ăn nh thế - ¡n cã hai b¸t c¬m. -> Ýt h¬n b×nh nµo? thêng. H: NghÜa cña c©u 3 nhÊn m¹nh ®iÒu g×? => NhÊn m¹nh ¨n 2 b¸t c¬m lµ Ýt. H: Xét về cấu tạo ngữ pháp, cách diễn đạt của c¶ 3 c©u cã kh¸c nhau kh«ng? -> Giống nhau cách diễn đạt. H: Sè lîng tõ ng÷ ë 3 c©u cã g× kh¸c nhau? -> C©u 2, 3 cã tõ “nh÷ng”, “cã”. H: Tõ “nh÷ng” vµ tõ “cã” ®i kÌm vµ bæ sung nghÜa cho tõ nµo? -> Hai (sè tõ) H: ViÖc sö dông tõ ®i kÌm trong c©u cã t¸c dông ntn? -> Bổ sung ý nghĩa cho câu, biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc hoặc nhấn mạnh ý. VD: Đích thị hắn làm việc đó. ChÝnh m¾t t«i nh×n thÊy... -> NhÊn m¹nh tÝnh x¸c thùc cña sù viÖc. => Những từ đó đợc gọi là trợ từ. H: VËy em hiÓu thÕ nµo lµ trî tõ? Em cã nhËn.

(73) xÐt g× vÒ vÞ trÝ cña c¸c trî tõ trong c©u? - HS tr¶ lêi. GV ®a ra ghi nhí 1. - Gọi HS đọc. Hoạt động 3: - Gọi HS đọc ví dụ trong SGK H: ChØ ra c¸c tõ in ®Ëm trong vÝ dô trªn? -> Nµy, a, v©ng. H: Tõ “nµy” trong vÝ dô (a) lµ lêi nãi cña ai đối với ai? -> Cña l·o H¹c víi «ng gi¸o. H: Tõ “nµy” cã t¸c dông g× trong c©u?. * Ghi nhí:(SGK – 69) II/ Th¸n tõ. 1. VÝ dô: 2. NhËn xÐt:. - “Nµy”-> G©y sù chó ý.. H: Tõ “a” trong c©u sau lµ lêi cña ai? -> Lêi cña con chã (trong suy nghÜ cña l·o H¹c) H: Từ “a” bộc lộ thái độ và tình cảm gì?. - “A” -> Thái độ tức giận, trách H: Tõ “nµy” trong vÝ dô (b) lµ lêi cña ai nãi mãc. víi ai? -> Bµ hµng xãm nãi víi chÞ DËu. H: Tõ “nµy” ë ®©y cã gièng tõ “nµy” ë vÝ dô (a) vÒ t¸c dông kh«ng? -> Giống. (đều gây sự chú ý cho ngời đối tho¹i). H: Từ “vâng” trong ví dụ (b) đợc dùng với vai trò gì trong giao tiếp? (để hỏi, để nói hay để đáp)? -> Dùng để đáp. H: Dùng từ “vâng” để đáp còn biểu thị thái - “Vâng” -> Thái độ lễ phép. độ gì? GV: Gióp HS so s¸nh: + A! MÑ vÒ -> Vui mõng. + A! L·o giµ tÖ l¾m-> Bùc tøc, tr¸ch mãc. => Ph¶i chó ý ng÷ ®iÖu. H: H·y xem xÐt c¸c tõ “A”, “nµy”, “v©ng” khi hô đáp một mình có thể làm thành câu kh«ng? -> C¸c tõ trªn: GV: Câu độc lập đó thờng ở dạng câu đặc + Có thể làm thành câu độc lập. biÖt. H: C¸c tõ Êy cã kh¶ n¨ng kÕt hîp víi c¸c tõ ngữ khác để làm thành câu đợc không? Nếu tạo thành câu thì các từ trên đứng ở vị trí nào? + Cã thÓ cïng c¸c tõ ng÷ kh¸c t¹o GV: Những từ A, này, vâng, ô hay, ôi, trời thành câu và thờng đứng ở đầu câu. ơi...đợc gọi là thán từ. H: VËy thÕ nµo lµ th¸n tõ? - HS tr¶ lêi, GV ®a ra ghi nhí. GV: Lu ý: Khi sử dụng thán từ phải chú ý đến * Ghi nhớ 2: (SGK – 70 vai x· héi. Hoạt động 4:.

(74) III/ LuyÖn tËp: - GV treo b¶ng phô néi dung bµi tËp 1. 1. Bµi tËp 1. - Gọi HS đọc yêu cầu và các ví dụ. H: Trong c¸c tõ in ®Ëm, tõ nµo lµ trî tõ, tõ nµo kh«ng ph¶i trî tõ? - Gọi HS lên bảng đánh dấu theo quy ớc(+), a. (+) b. (-) (-). c. (+) d. (-) H: Em h·y gi¶i thÝch nghÜa cña c¸c trî tõ in ®Ëm? GV: Gîi ý: Để giải nghĩa các từ đó, các em thử bỏ chúng đi, không sử dụng từ đó trong câu nữa và so sánh 2 câu để rút ra nhận xét.. - Gọi HS đọc nội dung BT3. - Híng dÉn c¸ch lµm. - HS nêu kết quả, GV ghi đáp án lên bảng.. - GV nªu yªu cÇu BT4. - Gọi HS đọc nội dung từng phần. - GV cho HS lµm bµi c¸ nh©n. - HS nªu kÕt qu¶.. - GV nêu yêu cầu và hớng dẫn HS đặt câu.. e.(-) g. (+) h. (-) i.(+). 2. Bµi tËp 2: a. Lấy -> ý nhấn mạnh mức độ tối thiÓu, kh«ng yªu cÇu h¬n. b. Nguyªn -> Toµn vÑn, kh«ng sai khác đi đợc.=> Tiền thách quá cao. §Õn -> NhÊn m¹nh (qu¸ v« lÝ) c. C¶ -> NhÊn m¹nh viÖc ¨n qu¸ møc b×nh thêng. d. Cø -> NhÊn m¹nh viÖc lÆp ®i lÆp l¹i, nhµm ch¸n. 3. Bµi tËp 3: a. Nµy, µ. b. Êy. c. V©ng. d. Chao «i. e. Hìi ¬i. 4. Bµi tËp 4: a. - Ha ha -> Béc lé sù kho¸i chÝ. - ¸i ¸i -> Béc lî sî h·i. b. - Than «i -> Tá ý nuèi tiÕc. 5. Bµi tËp 5. VD: - Trời! Bông hoa đẹp quá. - ¤i! T«i mõng v« kÓ. - V©ng! Em biÕt råi ¹. - Eo «i! Tr«ng con r¾n k×a. - ¸i! §au qu¸.. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung bµi: - ThÕ nµo lµ trî tõ? - ThÕ nµo lµ th¸n tõ? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu bµi. - Häc thuéc ghi nhí. - ChuÈn bÞ bµi: “Miªu t¶ vµ biÓu c¶m trong v¨n tù sù”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ...........

(75) ***************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 6 - TiÕt 25. Miªu t¶ vµ biÓu c¶m trong v¨n b¶n tù sù A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Nhận biết đợc sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố: kể, miêu tả và biểu lé t×nh c¶m cña ngêi viÕt trong 1 v¨n b¶n tù sù. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Nắm đợc cách thức vận dụng các yếu tố này trong văn bản tự sự. 3. Về thái độ: - Học sinh có tình cảm chân thực đối với đối tợng đợc kể. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o c¸c tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: §äc tríc bµi vµ tr¶ lêi c©u hái.. C/ các hoạt động dạy - học:. 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: KiÓm tra sù chuÈn bÞ cña HS 3. Bµi míi. Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở các lớp dới, các em đã đợc học về văn tự sự, văn miêu tả và văn biểu cảm. Chúng đợc tách rời nh là những phơng thức biểu đạt độc lập. Nhng lên lớp 8, các phơng thức ấy đợc kết hợp lại với nhau trong cùng một văn bản một cách nhuần nhuyễn. Sự kết hợp giữa các phơng thức đó trong cùng 1 văn bản có tác dụng nh thế nào? Chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2: - GV ®a ra b¶ng phô - Gọi HS đọc đoạn văn. H: H·y nh¾c l¹i thÕ nµo lµ kÓ, t¶ vµ biÓu c¶m? - Kể: Là tập trung nêu sự việc, hành động cña nh©n vËt. - Tả: Là chỉ ra, tái hiện lại các đặc điểm về màu sắc, hình dáng, mức độ, tính chÊt...cña sù vËt, sù viÖc. - BiÓu c¶m: Bµy tá t×nh c¶m, c¶m xóc, thái độ của ngời viết trớc sự việc, hành động hay con ngời. H: Cho biÕt néi dung chÝnh cña ®o¹n trÝch trªn? -> Cuộc gặp gỡ đầy cảm động của nhân. I/ Sù kÕt hîp c¸c yÕu tè: kÓ, t¶ vµ biÓu lé t×nh c¶m trong v¨n b¶n tù sù. 1. VÝ dô:. 2. NhËn xÐt:.

(76) vËt “t«i” víi ngêi mÑ l©u ngµy kh«ng gÆp. H: C¸c yÕu tè: kÓ, t¶, biÓu c¶m trong đoạn văn đợc thể hiện qua những từ ngữ, c©u v¨n, h×nh ¶nh, chi tiÕt nµo? -> Chia HS thµnh 3 nhãm. * KÓ: + Nhãm 1: kÓ - MÑ t«i cÇm nãn vÉy. + Nhãm 2: t¶ - T«i ch¹y theo xe mÑ. + Nhãm 3: biÓu c¶m. - MÑ kÐo t«i lªn xe. - T«i oµ lªn khãc. - MÑ t«i còng sôt sïi theo. - T«i ngåi bªn mÑ, ng¶ vµo c¸nh tay mÑ, quan s¸t khu«n mÆt mÑ. * T¶: - Thë hång héc, tr¸n ®Ém må h«i, rÝu c¶ ch©n l¹i. - MÑ kh«ng cßm câi, x¸c x¬ qu¸ - G¬ng mÆt mÑ vÉn s¸ng....gß m¸. * BiÓu c¶m: - Hay t¹i sù sung síng....mÑ t«i l¹i t¬i đẹp nh thuở còn sung túc? - T«i c¶m thÊy...th¬m tho l¹ thêng. - Ph¶i bÐ l¹i...míi thÊy ngêi mÑ cã mét H: Các yếu tố miêu tả, biểu cảm này đứng êm dịu vô cùng. riªng hay ®an xen víi yÕu tè tù sù? GV: C¸c yÕu tè tù sù, miªu t¶, biÓu c¶m -> c¸c yÕu tè ®an xen vµo nhau: võa kÓ, không đứng tách riêng mà đan xen vào vừa tả, vừa biểu cảm. nhau một cách hài hoà để tạo nên một m¹ch v¨n nhÊt qu¸n. Còng cã khi 3 yÕu tè nµy kÕt hîp víi nhau trong 1 c©u. H: NÕu bá hÕt yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m ®i th× ®o¹n v¨n sÏ trë nªn nh thÕ nµo? Em hãy đọc đoạn văn chỉ còn nguyên yếu tố tù sù cho c¶ líp nghe? -> HS đọc. H: Theo em ®o¹n v¨n nµo hÊp dÉn, l«i cuốn ngời đọc hơn? -> §o¹n v¨n cã yÕu tè miªu t¶, biÓu c¶m xen lÉn tù sù. GV: Cã thÓ nhËn thÊy, nÕu bá yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m ®i th× viÖc kÓ chuyÖn trong ®o¹n v¨n trªn sÏ bÞ ¶nh hëng. ®o¹n v¨n sÏ trở nên khô khan, không gây xúc động cho ngời đọc. H: Qua ®©y em thÊy yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m cã t¸c dông nh thÕ nµo trong viÖc kÓ chuyÖn? => Miªu t¶ vµ biÓu c¶m gióp viÖc kÓ H: Ngợc lại nếu ta bỏ các yếu tố kể trong chuyện thêm sinh động và sâu sắc. ®o¹n v¨n, chØ cßn nguyªn miªu t¶ vµ biÓu c¶m th× ®o¹n v¨n sÏ bÞ ¶nh hëng nh thÕ nµo? -> §o¹n v¨n sÏ kh«ng cßn c¸c sù viÖc vµ.

(77) nh©n vËt, kh«ng cßn cèt truyÖn nªn trë thµnh vu v¬, khã hiÓu. GV: Nh vËy, trong VB tù sù, cã mÆt c¸c yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m lµ cÇn thiÕt, chóng bæ sung vµ hç trî cho nhau. Trong thùc tÕ, kh«ng thÓ chØ ra mét ranh giới tuyệt đối giữa các yếu tố tự sự, miªu t¶ vµ biÓu c¶m trong v¨n b¶n. Mµ c¸c yÕu tè nµy lu«n ®an xen vµo nhau, hç trợ cho nhau để tập trung làm rõ chủ đề cña v¨n b¶n. Tuy nhiªn, khi t×m hiÓu v¨n b¶n tù sù th× chóng ta ph¶i tËp trung vµo c¸c yÕu tè tự sự (vì đây là phơng thức biểu đạt chính) vµ chØ cÇn lít qua c¸c yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m. Cßn khi t×m hiÓu v¨n b¶n miªu t¶ th× ngîc l¹i. §©y lµ mèi quan hÖ biÖn chøng mang tÝnh nguyªn lÝ cña s¸ng t¹o. NÕu xa rêi sÏ r¬i vµo cùc ®oan phiÕn diÖn. H: Qua t×m hiÓu vÝ dô, em h·y cho biÕt thÕ nµo lµ v¨n tù sù kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m? -> HS tr¶ lêi, GV ®a ra ghi nhí. - Gọi HS đọc ghi nhớ. * Ghi nhí: (SGK – 74) Hoạt động 3: - Gọi 1HS đọc yêu cầu BT1. II/ LuyÖn tËp: - GV chia líp thµnh 4 nhãm theo tæ - GV nªu nhiÖm vô: Ph©n tÝch gi¸ trÞ cña Bµi tËp 1: c¸c yÕu tè tù sù, miªu t¶ vµ biÓu c¶m trong c¸c VB trªn. - Gọi đại diện từng nhóm trả lời. - GV bổ sung, thống nhất đáp án. 4. Cñng cè: - Kh¸i niÖm vÒ thÓ lo¹i v¨n tù sù kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m. - Vai trß cña c¸c yÕu tè. 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc theo qu¸ tr×nh ph©n tÝch vÝ dô. - Häc thuéc ghi nhí, lµm hoµn chØnh BT1 vµo vë. - So¹n bµi: “§¸nh nhau víi cèi xay giã”.. D/ rót kinh nghiÖm ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................... **********************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 7 – TiÕt 26. V¨n b¶n:. §¸nh nhau víi cèi xay giã (TrÝch “§«n Ki- h«- tª” cña Xec- van- tet).

(78) A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Thấy đợc tài nghệ của Xec -van –tet trong việc xây dựng cặp nhân vật bất hủ:Đôn Ki- hô- tê và Xan Chô- pan- xa tơng phản nhau về mọi mặt. Đánh giá đúng đắn các mặt tốt, xấu của 2 nhân vật này từ đó rút ra bài học thực tiễn. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng đọc, kể, tóm tắt truyện, phân tích, so sánh,đánh giá nhân vật trong tác phÈm v¨n häc. - TÝch hîp víi phÇn TLV luyÖn tËp viÕt ®o¹n v¨n tù sù kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m. 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng yªu thÝch, t×m hiÓu v¨n häc níc ngoµi. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Tãm t¾t néi dung tiÓu thuyÕt “§«n Ki-h«-tª”. 2. Häc sinh: Đọc trớc văn bản, đọc chú thích. T×m bè côc vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái.. C/ các hoạt động dạy –học:. 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: H·y nªu nh÷ng méng tëng xuÊt hiÖn sau mçi lÇn quÑt diªm cña c« bÐ b¸n diªm? C¶m nhËn cña em sau khi häc xong v¨n b¶n nµy? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở tiết ngữ văn trớc, qua văn bản “Cô bé bán diêm”, các em đã đợc làm quen với nhà văn An- đec- xen và câu chuyện giàu hình ảnh, màu sắc nhng cũng tràn đầy thơng cảm đối với số phận nghèo khổ trên đất nớc Đan Mạch. Hôm nay thầy cùng các em sẽ làm quen với một nhà văn nớc ngoài khác. Ông đã đa chúng ta đến với đất nớc T©y Ban Nha thÕ kØ thø 17 qua nh÷ng nh©n vËt rÊt ®iÓn h×nh. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiệu đôi nét về tác giả và tác phẩm? -> HS tr¶ lêi. GV: §Êt níc T©y Ban Nha n»m ë phÝa t©y Châu Âu. Trong thời đại Phục Hng – thời đại thịnh vợng nhất của văn học (thế kỉ XIV> XVI) đất nớc này đã sản sinh ra nhà văn Xec –van –tet . M. Xec- van- tet (1547 – 1616) lµ mét nhà văn đã trải qua rất nhiều khổ đau thời tuæi trÎ: BÞ b¾t ®i lÝnh, bÞ th¬ng ph¶i vÒ quª tĩnh dỡng, trên đờng về đã bị bọn cớp biển bắt giam, bị tù đày ở An- giê- ri... “§«n Ki- h«- tª” lµ tiÓu thuyÕt bÊt hñ của nhà văn, đợc ông sáng tác trong khoảng thêi gian tõ 1605 – 1615.. TiÓu thuyÕt gåm 126 ch¬ng, vµ ®o¹n trÝch nµy n»m ë ch¬ng VIII. Nhan đề của chơng này là: “Cuộc dặp gì rïng rîn qu¸ søc tëng tîng gi÷a hiÖp sÜ §«n Ki- h«- tª víi nh÷ng cèi xay giã vµ những sự việc khác đáng ghi nhớ”..

(79) Hoạt động 3:. II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch.. GV hớng dẫn đọc: Đọc to, rõ ràng, chú ý các câu đối thoại. + Lêi cña §«n Ki- h«- tª: Võa tù tin, ng©y th¬ xen lÉn hµi híc. + Lêi cña Xan- ch«- pan- xa: ThËt thµ, chÊt ph¸c. - GV đọc mẫu, gọi 2, 3 HS đọc nối tiếp. - Gi¶i nghÜa c¸c chó thÝch: DÆm, gi¸m m·, hiÖp sÜ, ph¸p s, giang hå, t×nh n¬ng... Hoạt động 4: H: Trong văn bản, tác giả đã sử dụng những III/ Tìm hiểu văn bản. phơng thức biểu đạt nào? -> Tù sù, miªu t¶ vµ biÓu c¶m. H: Dùa vµo néi dung, ta cã thÓ chia v¨n b¶n thµnh mÊy phÇn? Néi dung tõng phÇn lµ g×? -> 3 phÇn: + P1: Tõ ®Çu -> Kh«ng c©n søc. (ThÇy trß §«n Ki- h«- tª tríc trËn chiÕn đấu) + P2: Nãi råi -> To¹c nöa vai. (HiÖp sÜ liÒu m×nh tÊn c«ng lò khæng lå) + P3: Võa bµn t¸n -> hÕt. (Hai thầy trò tiếp tục lên đờng) H: Em h·y liÖt kª 5 sù viÖc chÝnh trong v¨n bản này đã thể hiện rõ tính cách của 2 nv? -> HS tr¶ lêi. GV dïng b¶ng phô ghi 5 sù viÖc: 1. Nhìn thấy và nhận định của mỗi ngời về nh÷ng chiÕc cèi xay giã. 2. Thái độ và hành động của mỗi ngời đối víi nh÷ng chiÕc cèi xay giã. 3. Quan ®iÓm vµ c¸ch øng xö cña mçi ngêi 4. Khi bị đau đớn. 5. ChuyÖn ¨n, ngñ. H: Các sự việc trên đợc sắp xếp theo trình tự nµo? -> Thêi gian. H: Qua t×m hiÓu phÇn chó thÝch, em thÊy nhân vật Đôn Ki- hô- tê đợc giới thiệu nh 1. Hiệp sĩ Đôn Ki- hô- tê. thÕ nµo? - XuÊt th©n: Quý téc nghÌo. - Ngo¹i h×nh: GÇy gß, cao lªnh khªnh. - Trang phôc: - Cho HS quan sát tranh minh hoạ trong + Đầu đội mũ sắt + MÆc ¸o gi¸p s¾t Han gØ. SGK. H: Một đặc điểm nào trong tranh minh hoạ + Vai mang giáo dài còng gãp phÇn t¹o nªn h×nh tîng hiÖp sÜ §KHT?.

(80) GV: L·o Ki- ha- ®a (tªn thËt cña §KHT) - Cìi ngùa cßm. vốn là một quý tộc nghèo, vì đọc nhiều sách kiÕm hiÖp -> muèn trë thµnh hiÖp sÜ giang hồ -> Đổi tên thành ĐKHT, đặt tên ngựa, đặt tªn cho t×nh n¬ng... Một hiệp sĩ đã ngoài 50 tuổi, da dẻ sắt seo, ngåi trªn con ngùa cßm, ngêi th× gÇy gò, cao lênh khênh, đầu đội nón, tay cầm gi¸o dµi... H: ChÝnh v× qu¸ say mª truyÖn kiÕm hiÖp nh vậy nên lão đã nuôi lí tởng gì? H: để thực hiện ý tởng đó, ĐKHT đã hành - Lí tởng: làm hiệp sĩ để trừ gian ác, gióp ngêi l¬ng thiÖn. động nh thế nào? H: Vì sao ĐKHT lại muốn đánh nhau với - Hành động: Xông vào đánh cối xay giã. cèi xay giã? -> Tëng lµ nh÷ng tªn khæng lå. H: Mục đích của việc đánh nhau này? -> Trõ gian, diÖt ¸c, gióp ngêi l¬ng thiÖn. H: Đôn Ki- hô- tê đã nói với giám mã của m×nh nh thÕ nµo? -> “Xem ra anh ch¼ng thµnh th¹o g×...” H: Nh×n vµo SGK em h·y thuËt l¹i ng¾n gän trËn giao chiÕn gia §kHT vµ nh÷ng chiÕc cèi xay giã? - TrËn giao chiÕn: + Khiªn che kÝn th©n + L¨m l¨m ngän gi¸o + Thóc ngùa phi th¼ng tíi chiÕc H: Em cã h×nh dung vµ nhËn xÐt g× vÒ cèi xay giã gÇn nhÊt §KHT trong luc giao chiÕn? + §©m gi¸o vµo c¸nh qu¹t. -> Dòng c¶m nhng thÊy buån cêi. GV: Mục đích của ĐKHT là trừ gian diệt ác để cứu ngời lơng thiện. Đó quả là một mục đích cao đẹp. Nhng hành động của ĐKHT th× l¹i buån cêi v× nã xuÊt ph¸t tõ mét c¸i ®Çu hoang tëng vµ mª muéi. H: KÕt qu¶ cña trËn giao chiÕn? - KÕt qu¶: + Gi¸o gÉy tan tµnh. + Ngêi vµ ngùa l¨n ra xa. GV: VËy t¹i sao §KHT l¹i thua? Sau khi + §KHT n»m im kh«ng cùa quËy. thua trận ĐKHT đã rút ra đợc kinh nghiệm + Ngùa: to¹c nöa vai. cha? Ph¶n øng cña §KHT víi mäi sù viÖc xảy ra sau đó là gì? Chúng ta sẽ đợc tìm hiÓu ë tiÕt sau. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng kiÕn thøc. - XuÊt th©n, ngo¹i h×nh, trang phôc cña §KHT? - LÝ tëng cña §KHT? - TrËn giao chiÕn gi÷a §KHT vµ nh÷ng chiÕc cèi xay giã vµ kÕt qu¶ cña nã? 5. Híng dÉn häc bµi:.

(81) - §äc l¹i néi dung ®o¹n trÝch. - Häc thuéc néi dung c¬ b¶n trong vë ghi. - Tiếp tục tìm hiểu các nội dung còn lại của VB để học tiết sau. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................... *******************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 7 – TiÕt 27. V¨n b¶n:. §¸nh nhau víi cèi xay giã (TrÝch “§«n Ki- h«- tª” cña Xec- van- tet). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: TiÕp tôc gióp häc sinh: - Thấy đợc tài nghệ của Xec -van –tet trong việc xây dựng cặp nhân vật bất hủ:Đôn Ki- hô- tê và Xan Chô- pan- xa tơng phản nhau về mọi mặt. Đánh giá đúng đắn các mặt tốt, xấu của 2 nhân vật này từ đó rút ra bài học thực tiễn. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng đọc, kể, tóm tắt truyện, phân tích, so sánh,đánh giá nhân vật trong tác phÈm v¨n häc. - TÝch hîp víi phÇn TLV luyÖn tËp viÕt ®o¹n v¨n tù sù kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m. 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng yªu thÝch, t×m hiÓu v¨n häc níc ngoµi. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi b¶ng phô so s¸nh 2 nh©n vËt. 2. Häc sinh: TiÕp tôc tr¶ lêi c¸c c©u hái trong SGK.. C/ các hoạt động dạy –học:. 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: Nªu nh÷ng hiÓu biÕt cña em vÒ nh©n vËt §«n Ki- h«- tª? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở tiết 1, các em đã đợc tìm hiểu về nhân vật Đôn Ki- hô- tê, thấy đợc lí tởng cao đẹp của nhân vật này nhng đồng thời tác phẩm cũng đem đến cho ta những tiếng cời vì những hành động quá mù quáng. Đôn Ki- hô- tê thật đáng trách, đáng cời nhng cũng thật đáng thơng. Vậy câu chuyện sẽ tiếp diễn ra sao? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: H: Em h·y nh¾c l¹i cuéc giao chiÕn gi÷a §KHT víi nh÷ng chiÕc cèi xay giã? -> HS nh¾c l¹i.. Néi dung III/ T×m hiÓu v¨n b¶n (tiÕp). 1. HiÖp sÜ §«n Ki- h«- tª..

(82) H: V× sao §KHT l¹i thua? Em h·y so s¸nh lùc lîng gi÷a 2 bªn? -> Kh«ng c©n søc: + §KHT chØ cã mét m×nh. + 40 chiÕc cèi xay giã. H: Sau khi thua trận ĐKHT đã nói với gi¸m m· cña m×nh nh thÕ nµo? -> “ChuyÖn chinh chiÕn thêng biÕn ho¸ kh«n lêng...” H: Qua cuéc chiÕn nµy, em cã nhËn xÐt g× về hành động và suy nghĩ của ĐKHT? -> Hành động: dũng cảm, xả thân quên mình vì lí tởng.(đáng khâm phục) -> Suy nghÜ: kh«ng b×nh thêng, mï qu¸ng, mê muội. (đáng cời chê) H: Em cã kÕt luËn g× vÒ chµng hiÖp sÜ nµy?. => Lí tởng cao đẹp, hành động dũng GV: Những lí tởng cao đẹp đó, những hành cảm nhng đầu óc thì mê muội. động dũng cảm ấy, nếu gắn với 1 cái đầu th«ng minh, tØnh t¸o th× qu¶ lµ rÊt h÷u Ých cho đời. Nhng đằng này nó lại gắn với một cái đầu mê muội, ảo tởng dẫn đến hậu quả thËt th¶m h¹i. H: Một điều đáng cời nữa, đó là sau khi thất bại, ĐKHT vẫn có thái độ gì? -> §au còng kh«ng kªu rªn Cả đêm không ngủ nghĩ đến ngời yêu. (t tëng cña nh÷ng hiÖp sÜ lín). H: Tác giả đã sử dung biện pháp nghệ thuật g× khi x©y dùng nh©n vËt? - NghÖ thuËt: Khoa tr¬ng. -> NT khoa trơng đợc sử dụng tài tình. đằng sau nhân vật là tiếng cời, một tiếng cời phảng phất của tác giả gửi gắm thế hệ mai sau. GV: chuyÓn ý: Cïng ®i phiªu lu vµ s¸t c¸nh víi §KHT trên mọi nẻo đờng còn có 1 nhân vật nữa. §ã lµ gi¸m m· Xan Ch«- pan- xa. VËy ®©y lµ mét ngêi nh thÕ nµo? Cã gièng §KHT kh«ng? Chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu. H: Dới ngòi bút độc đáo của tác giả, hình 2. Giám mã Xan- chô Pan- xa. ¶nh Xan- ch«- pan- xa hiÖn lªn nh thÕ nµo? - XuÊt th©n: N«ng d©n. GV: Tr¸i ngîc víi §KHT, XCPX lµ ngêi - H×nh d¸ng: BÐo, lïn. xuất thân trong một gia đình nông dân, - Cỡi con lừa thấp lè tè. d¸ng ngêi bÐo lïn, cìi con lõa thÊp lÌ tÌ. - Lµm gi¸m m· cho §KHT. NhËn lµm gi¸m m· cho §KHT víi hi väng sau nµy sÏ “c«ng thµnh danh to¹i”, b¸c sÏ đợc ông chủ cho làm thống đốc, cai trị một vài hòn đảo. Tác phong của bác rất đủng đỉnh, lúc nµo còng mang theo bÇu rîu vµ c¸i tói 2 ngăn đựng đầy thức ăn ngon. Từ hoàn cảnh,.

(83) dáng vẻ đến hành lí mang theo đều trái ngợc so với ĐKHT. H: Khi ĐKHT chuẩn bị đánh nhau với cối xay gió, XCPX có thái độ nh thế nào? GV: Trớc khi vào trận đấu kì quặc, XCPX - Can ngăn ĐKHT: Đó là những chiếc đã nhìn thấy rõ kẻ thù của “Hiệp sĩ cối xay gió. §KHT”, chøng tá ®Çu ãc b¸c nµy kh«ng đến nỗi mê muội. Bác còn giải thích rõ cho chñ cña m×nh: “C¸i vËt tr«ng gièng c¸nh tay lµ nh÷ng c¸nh qu¹t, khi cã giã thæi chúng sẽ quay tròn làm chuyển động cối đá bªn trong...” H: Nhng §KHT cø thóc ngùa x«ng lªn, mÆc kÖ nh÷ng lêi can ng¨n cña XCPX. VËy khi ngăn cản chủ mà không đợc, XCPX đã lµm g×? -> Bỏ mặc chủ, không theo chủ đến chỗ đánh nhau. H: Theo em, bác xử sự nh thế có đúng kh«ng? -> Vừa đúng vừa không đúng. + Đúng: Vì biết đó ko phải là những tên k. lå; biÕt lµ chñ m×nh nhÇm lÉn, gµn dë. + Sai: V× kh«ng quyÕt t©m ng¨n c¶n triÖt để, khiến chủ bị thua 1 cách thảm hại; bỏ mÆc chñ trong lóc giao chiÕn. H: Khi thấy ĐKHT bị thơng, XCPX đã có hành động gì? H: Em có nhận xét gì về thái độ và hành - Thúc lừa đến cứu chủ, nâng, đỡ ĐKHT lªn ngùa. động của XCPX đối với chủ? GV: MÆc dï thÊt b¹i nhng §KHT vÉn cho -> TËn tôy, hÕt lßng phôc vô chñ. rằng mình hành động đúng; cho rằng đã là hiệp sĩ giang hồ thì ngã không đợc kêu, bị th¬ng thÕ nµo còng kh«ng rªn rØ, dï cã xæ c¶ gan ruét ra ngoµi. H: VËy XCPX cã c¸ch nh×n nhËn vÒ vÊn đề này nh thế nào? H: C¸ch nh×n nhËn nµy chøng tá b¶n chÊt - H¬i ®au lµ rªn rØ ngay. g× cña XCPX? H: Theo dâi ®o¹n cßn l¹i, em thÊy XCPX -> ThËt thµ vµ hÌn nh¸t. cßn cã së thÝch nµo kh¸c? H: Chi tiết này chứng minh cho đức tính gì - ThÝch: ¨n uèng, ngñ. cña XCPX? H: Qua ph©n tÝch, em thÊy nh©n vËt XCPX -> Thùc dông. cã phÈm chÊt g× næi bËt? GV: Tỉnh táo trong hành động và suy nghĩ => Đầu óc thì tỉnh táo nhng lí tởng lại khi thÊy cèi xay giã, thùc tÕ vµ thùc dông thÊp hÌn. trớc mọi quan điểm nh: đau đớn là kêu ngay, đói khát là phải nghĩ đến ăn uống, mệt là phải ngủ. Thích đợc hởng quyền lợi, thu chiến lợi phẩm, muốn làm thống đốc.

(84) vài hòn đảo, thích hành động theo sở thích vµ nhu cÇu c¸ nh©n... H: Trong văn bản, tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để làm nổi bật tính cách cña 2 nh©n vËt: §KHT vµ XCPX? GV: Bằng ngòi bút sinh động, hóm hỉnh, nhà văn Xec- van- tet đã khắc hoạ 2 nhân - NT: Tơng phản, đối lập; cách xây dựng vật ĐKHT và XCPX với mọi đặc điểm đều nhân vật độc đáo. tr¸i ngîc víi nhau. H: Hãy chỉ rõ từng mặt đối lập của 2 nhân vvËt nµy? -> HS nªu. * GV sö dông b¶ng phô: §«n Ki- h«- tª Xan- ch«- pan- xa - Dßng dâi quý - N«ng d©n. téc. - Cao lªnh khªnh, - ThÊp, bÐo, ngåi ngåi trªn con ngùa trªn con lõa lïn tÞt. cßm. - Kh¸t väng cao - ¦íc muèn tÇm thc¶. êng. - Mong giúp ích - Chỉ nghĩ đến cá cho đời. nh©n. - §Çu ãc mª muéi. - Lu«n tØnh t¸o. - H·o huyÒn, xa thùc tÕ. - ThiÕt thùc, g¾n víi - Hành động dũng cuộc sống. c¶m. - Hành động hèn nh¸t. H: T¸c gi¶ sö dông biÖn ph¸p t¬ng ph¶n, đối lập nh vậy nhằm mục đích gì? GV: Nếu bổ sung, bù trừ đợc cho nhau thì 2 ngêi sÏ trë thµnh 2 nh©n vËt hoµn h¶o. Với lí tởng cao cả và hành đông dũng cảm -> Hai nhân vật bổ sung, tô đậm cho nh §KHT mµ g¾n víi 1 c¸i ®Çu lu«n tØnh nhau. t¸o, thùc tÕ nh XCPX th× h¼n “ hiÖp sÜ ĐKHT” đã làm đợc nhiều việc lớn. Vµ ngîc l¹i.... Trong tác phẩm này, mỗi nhân vật đều có những mặt u điểm, đáng khen và những nhợc điểm đáng chê trách. Xây dựng đợc cặp nhân vật bất hủ này, tác giả đã làm cho tiểu thuyết ĐKHT đã hấp dẫn lại càng thêm hấp dÉn h¬n. H: Em cã suy nghÜ g× khi häc xong v¨n b¶n nµy? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. - Gọi HS đọc ghi nhớ.. * Ghi nhí: (SGK).

(85) 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung bµi. 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc néi dung c¬ b¶n trong vë ghi; häc thuéc ghi nhí. - ChuÈn bÞ bµi tiÕt sau: T×nh th¸i tõ. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... ****************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 7 – TiÕt 28. T×nh th¸i tõ A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Hiểu đợc thế nào là tình thái từ. - BiÕt sö dông t×nh th¸i tõ phï hîp víi t×nh huèng giao tiÕp vµ t¹o lËp v¨n b¶n. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Phân biệt đợc tình thái từ với trợ từ, thán từ. - Tích hợp đợc với văn bản “Lão Hạc” của Nam Cao. 3. Về thái độ: - Giáo dục học sinh ý thức sử dụng tình thái từ để tạo sắc thái cho lời nói.. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy –học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: ThÕ nµo lµ trî tõ? ThÕ nµo lµ th¸n tõ? Cho vÝ dô? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở tiết Tiếng Việt trớc, các em đã đợc tìm hiểu về trợ từ, thán từ và tác dụng của nó. Đó là nhấn mạnh, biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc; làm dấu hiệu bộc lộ tình cảm, cảm xúc, thái độ...Ngoài trợ từ và thán từ ra vẫn còn có 1 số từ ngữ khác làm thành phần phụ trong câu, đi kèm và bổ sung, biểu thị sắc thái cho câu. để biết đó là nh÷ng tõ ng÷ nh thÕ nµo? Chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu qua tiÕt häc h«m nay. Hoạt động của GV và HS Hoạt động2:. Néi dung I/ Chøc n¨ng cña t×nh th¸i tõ. 1. VÝ dô:. * GV treo b¶ng phô cã ghi c¸c vÝ dô SGK. 2. NhËn xÐt. - Gọi HS đọc. H: Hãy chỉ ra các từ in đậm đã đợc gạch.

(86) ch©n? -> µ, ®i, thay, ¹. H: NÕu c¸c c©u a, b, c bá hÕt c¸c tõ trªn th× ý nghĩa của chúng có gì thay đổi? -> Kh«ng cßn ý nghÜa n÷a. H: Cô thÓ, ë vÝ dô a) nÕu bá tõ “µ” ®i th× nghÜa cña c©u v¨n sÏ trë nªn nh thÕ nµo? -> Kh«ng cßn lµ c©u nghi vÊn n÷a. a) à -> dùng để hỏi. H: vËy tõ “µ” ë ®©y cã t¸c dông g×? => T¹o lËp c©u nghi vÊn. H: ë vÝ dô b) nÕu bá tõ “®i” th× ý nghÜa cña c©u cã g× kh¸c? -> Kh«ng cßn lµ c©u cÇu khiÕn n÷a. H: VËy tõ “®i” cã t¸c dông nh thÕ nµo? b) §i -> ý cÇu khiÕn. H: ë vÝ dô c) tõ “thay” gióp t¸c gi¶ thÓ hiÖn =>T¹o lËp c©u cÇu khiÕn. t×nh c¶m g×? -> Th¬ng xãt cho sè phËn cña KiÒu: cã tµi, cã nhan s¾c nhng l¹i gÆp chuyÖn kh«ng hay. H: NÕu bá tõ “thay” ë c©u nµy ®i, th× t×nh c¶m cña t¸c gi¶ sÏ trë nªn nh thÕ nµo? ->Kh«ng cßn s©u s¾c n÷a. H: Tõ “thay” cã t¸c dông g× trong c©u th¬ c) Thay -> ThÓ hiÖn t×nh c¶m, c¶m trªn? xóc. GV: C¸c tõ “µ”, “®i”, “thay” võa lµm râ nghÜa => T¹o lËp c©u c¶m th¸n. trong câu, vừa cần thiết để tạo lập nên các kiểu câu phân loại theo mục đích nói. H: ë vÝ dô d) tõ “¹” biÓu thÞ s¾c th¸i t×nh c¶m g× cña ngêi nãi? d) ¹ -> KÝnh träng, lÔ phÐp. => BiÓu thÞ s¾c th¸i t×nh c¶m. VD: + Em chµo c« ! + Em chµo c« ¹ ! -> Cïng lµ c©u chµo nhng c©u sau thÓ hiÖn mức độ lễ phép cao hơn câu trớc. H: XÐt cÊu t¹o ng÷ ph¸p, c¸c tõ “µ”, “®i”, “thay”, “¹” lµ thµnh phÇn g× trong c©u? -> Lµ thµnh phÇn phô H: MÆc dï lµ thµnh phÇn phô nhng chóng cã vai trß nh thÕ nµo? -> Giúp tạo lập đợc các kiểu câu phù hợp với mục đích nói. H: Qua t×m hiÓu c¸c vÝ dô, em hiÓu thÕ nµo lµ tình thái từ? Chúng thờng đứng ở những vị trí nµo trong c©u? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. - Gọi HS đọc ghi nhớ 1. * Ghi nhí 1: (SGK – 81) H: Em h·y lÊy thªm mét sè vÝ dô vÒ TTT ? GV: VËy khi sö dông t×nh th¸i tõ, ta cÇn chó ý những đặc điểm nào? Hoạt động 3: - Gọi HS đọc ví dụ trong SGK.. II/ Sö dông t×nh th¸i tõ. 1. VÝ dô: 2. NhËn xÐt:.

(87) H: ë vÝ dô a) lµ lêi cña ai nãi víi ai? ThÓ hiÖn a) B¹n cha vÒ µ? t×nh c¶m g×? -> Th©n mËt. -> B¹n hái b¹n. H: Mối quan hệ giữa ngời hỏi với ngời đợc hái xÐt vÒ tuæi t¸c nh thÕ nµo? => Quan hÖ ngang hµng. H: ë vÝ dô b) lµ lêi cña ai nãi víi ai? C©u hái b) ThÇy mÖt ¹? nµy thÓ hiÖn t×nh c¶m g×? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ mèi quan hÖ x· héi, -> KÝnh träng. thứ bậc của ngời hỏi và ngời đợc hỏi? => Quan hÖ vai díi – vai trªn. H: §©y lµ ai nhê ai? Nã béc lé t×nh c¶m g×? c) B¹n gióp t«i 1 tay nhÐ! H: Quan hÖ x· héi thÓ hiÖn trong c©u nãi -> Th©n mËt nµy? => Quan hÖ ngang hµng. H: §©y còng lµ c©u cã t¸c dông cÇu khiÕn, nhng từ “ạ” đã giúp ngời nói bộc lộ tình cảm d) Bác giúp cháu một tay ạ! -> KÝnh träng. g×? H: Quan hÖ thø bËc ë ®©y? => Quan hÖ vai díi – vai trªn. GV ®a ra vÝ dô: + MÑ vÒ råi µ? + ¤ng gióp ch¸u mét tay ®i! H: Cã nªn sö dông t×nh th¸i tõ nh trªn kh«ng? T¹i sao? H: Qua ph©n tÝch c¸c vÝ dô, em thÊy khi sö dông t×nh th¸i tõ ta ph¶i chó ý ®iÒu g×? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i vµ ®a ra ghi nhí. - Gọi HS đọc ghi nhớ . * Ghi nhí 2: (SGK – 81) Hoạt động 4: III/ LuyÖn tËp. - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung BT1. H: Trong các từ đợc in đậm ở câu trên, từ nào 1. Bài tập 1: lµ t×nh th¸i tõ? Tõ nµo kh«ng ph¶i lµ t×nh th¸i tõ? - Gäi HS tr¶ lêi. - T×nh th¸i tõ: b, c, e, i. - GV ch÷a tõng c©u. - Kh«ng ph¶i t×nh th¸i tõ: a, d, g, h. - Gv nªu yªu cÇu BT2. - Chia HS lµm 3 nhãm th¶o luËn. - §¹i diÖn c¸c nhãm nªu kÕt qu¶. - gäi HS nhËn xÐt chÐo.. - Gọi HS đọc yêu cầu BT3. - GV híng dÉn c¸ch lµm.. 2. Bµi tËp 2: a) Chø: Mang ý nghi vÊn nhng dïng trong trêng hîp ®iÒu muèn hái đã it nhiều đợc khẳng định. b) Chø: muèn nhÊn m¹nh ®iªï võa khẳng định, cho là không thể khác đợc. c) Ư: Hỏi với thái độ phân vân. d) Nhỉ: Thái độ thân mật. e) Nhé: Dặn dò. Thái độ thân mật. g) Vậy: Thái độ miễn cỡng. h) Cơ mà: Thái độ thán phục. 3. Bµi tËp 3:.

(88) - Gäi mçi em tr×nh bµy mét c©u.. - HS đọc thầm yêu cầu trong SGK. - Lµm viÖc c¸ nh©n, nªu kÕt qu¶. - GV nhận xét, khẳng định đáp án.. - Nã lµ häc sinh giái c¬ mµ. - Con thích đợc tặng cặp sách cơ! 4. Bµi tËp 4: a) Tha thÇy, em xin phÐp hái thÇy một câu đợc không ạ? b) Đằng ấy đã học bài rồi chứ? c) MÑ s¾p söa ®i lµm ph¶i kh«ng ¹?. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung bµi. - ThÕ nµo lµ t×nh th¸i tõ? - Khi sö dông t×nh th¸i tõ ph¶i chó ý ®iÒu g×? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí; lµm thªm BT 5 vµo vë. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: LuyÖn tËp viÕt ®o¹n v¨n tù sù kÕt hîp miªu t¶ vµ biÓu c¶m (yêu cầu HS chọn 1 sự việc đã cho ở phần I để viết thành đoạn văn TS có kết hợp các yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m). D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............... ************************ Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 7 – TiÕt 29. LuyÖn tËp viÕt ®o¹n v¨n tù sù kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Cñng cè kiÕn thøc vÒ ®o¹n v¨n, cÊu tróc ®o¹n v¨n, liªn kÕt ®o¹n, chuyÓn ®o¹n. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Tích hợp với một số văn bản trớc đó và các tiết TV đã học. - BiÕt c¸ch vËn dông tù sù kÕt hîp víi MT vµ BC 3. Về thái độ: - Giáo dục t tởng, tình cảm của HS đối với đối tợng đợc nói tới.. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. ViÕt mÉu ®o¹n v¨n theo yªu cÇu cña SGK 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n. ViÕt ®o¹n v¨n theo yªu cÇu.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò:.

(89) H: Trong văn bản tự sự ngời ta thờng kết hợp các yếu tố biểu đạt nào? Cho biết tác dụng của sự kết hợp đó? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nêu mục tiêu tiết học để HS nắm đợc. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2:. I/ Từ sự việc và nhân vật đến đoạn v¨n tù sù cã yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m. 1. VÝ dô:. GV nªu mét sè sù viÖc vµ nh©n vËt: a. Chẳng may em đánh vỡ một lọ hoa b. Giúp một bà cụ qua đờng... c. NhËn mét mãn quµ nh©n ngµy sinh nhËt... GV: Tõ c¸c sù viÖc vµ nh©n vËt trªn, nhiÖm vô cña chóng ta lµ ph¶i x©y dùng nh÷ng ®o¹n v¨n tù sù, cã c¶ c¸c yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu cảm. Vậy để có đợc những đoạn văn ta phải 2. C¸c bíc thùc hiÖn: qua c¸c bíc sau:. H: Theo em, ta ph¶i thùc hiÖn theo nh÷ng bíc nµo? a. Lùa chän sù viÖc chÝnh. -> HS tr¶ lêi. H: Trong 3 sự việc đã cho, em sẽ lựa chọn sự viÖc nµo? + Sự việc có đối tợng là đồ vật + Sự việc có đối tợng là con ngời. + Sù viÖc mµ con ngêi lµ chñ thÓ tiÕp nhËn. VD: Chän sù viÖc a. H: Víi sù viÖc trªn, em sÏ lùa chän ng«i kÓ b. Lùa chän ng«i kÓ. cña m×nh lµ ng«i thø mÊy? - Ng«i thø nhÊt. -> Ng«i thø nhÊt. Xng t«i(em) H: Em hãy xác định thứ tự kể: Câu chuyện c. Xác định thứ tự kể: b¾t ®Çu tõ ®©u? - Më ®Çu: Cã thÓ giíi thiÖu, ®a ra cảm nhận ban đầu về đối tợng. VDô: Cã thÓ kÓ theo tr×nh tù sau: + Lọ hoa đang để ở trên bàn, chẳng may em đi qua làm đổ, lọ hoa rơi xuống nền nhà. + Lä hoa vì thµnh nh÷ng m¶nh nhá vôn. + Ng¾m nghÝa, m©n mª nh÷ng m¶nh vì cã hoa văn rất đẹp. + Thu dän, nhÆt m¶nh vì, c¶m thÊy tiÕc, sî... + Thái độ của ngời thân.... - DiÔn biÕn: KÓ l¹i sù viÖc mét c¸ch chi tiÕt (cã xen lÉn MT vµ BC). H: Em sÏ viÕt nh÷ng c©u kÕt thóc ®o¹n v¨n - KÕt thóc: nh thÕ nµo? + C¶m xóc, suy nghÜ cña b¶n th©n + Bµi häc kinh nghiÖm vÒ tÝnh cÈn th©n. H: Em sẽ miêu tả lọ hoa của mình nh thế d. Xác định các yêú tố MT và BC - MT: h×nh d¸ng, mµu s¾c, chÊt liÖu, nµo?.

(90) H: Em sÏ biÓu c¶m ë nh÷ng t×nh tiÕt nµo?. vẻ đẹp... - BC: Suy nghÜ, t×nh c¶m, sù tr©n träng, ngìng mé, ho¶ng sî, nuèi tiÕc, ©n hËn.... 3.ViÕt ®o¹n v¨n: GV híng dÉn häc sinh: + ViÕt c©u më ®o¹n. + TriÓn khai c¸c c©u v¨n tiÕp theo. + §¶m b¶o tÝnh liªn kÕt, m¹ch l¹c cña ®o¹n v¨n. - Gọi HS đọc đoạn văn vừa viết. - Cho HS kh¸c nhËn xÐt. - GV nhận xét bổ sung và đọc cho HS nghe đoạn văn đã chuẩn bị. II/ LuyÖn tËp: 1. Bµi tËp 1: §o¹n v¨n kÓ chuyÖn l·o H¹c sang GV: Híng dÉn HS c¸ch lµm: Nhân vật và sự việc đã cho sẵn, em hãy đóng báo tin bán chó. vai ông giáo để viết đoạn văn này. Hoạt động 3:. 2. Bµi tËp 2: H: Trªn c¬ së ®o¹n v¨n em võa viÕt ë BT1, So s¸nh 2 ®o¹n v¨n. h·y so s¸nh víi ®o¹n v¨n t¬ng tù trong v¨n b¶n “L·o H¹c” vµ rót ra nhËn xÐt? - HS nªu nhËn xÐt. - GV chèt l¹i ý kiÕn. 4. Cñng cè: - C¸c bíc viÕt mét ®o¹n v¨n tù sù. - Mét sè lu ý khi viÕt. 5. Híng dÉn häc bµi: - N¾m ch¾c c¸ch viÕt ®o¹n v¨n tù sù kÕt hîp MT vµ BC - Lµm BT1, BT2 phÇn luyÖn tËp. - Đọc tham khảo phần đọc thêm ở cuối bài. - So¹n v¨n b¶n: “ChiÕc l¸ cuèi cïng”. D/ rót kinh nghiÖm:. ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ……. ********************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 8 – TiÕt 30. V¨n b¶n: A/ môc tiªu bµi häc:. ChiÕc l¸ cuèi cïng (O. Hen- ri). 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Khám phá vài nét cơ bản của nghệ thuật truyện ngắn O. Hen- ri. Rung động trớc cái hay, cái đẹp và lòng cảm thông của tác giả đối với những nỗi bất hạnh của ngời nghèo..

(91) - sức mạnh của cái đẹp, của nghệ thuật, của tình yêu cuộc sống đã kết thành 1 tác phẩm hội hoạ kiệt tác. Sự sắp xếp các tình tiết khéo léo dẫn dến sự đảo ngợc tình huèng 2 lÇn. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng đọc, tóm tắt, phân tích nhân vật và tình huống truyện. 3. Về thái độ: - GD học sinh lòng yêu thơng con ngời, thái độ trân trọng những giá trị nghệ thuËt. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc văn bản, đọc chú thích, tìm bố cục. Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: Em rút ra đợc bài học thiết thực gì qua 2 hình tợng nhân vật: Đôn Kihô- tê và Xan- chô- pan- xa? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Văn học Mĩ là 1 nền văn học trẻ so với các nớc Châu Âu, nhng cũng đã xuất hiện những nhà văn kiệt xuất nh: Hê- min- guây, Giắc- lơn- đơn...trong số đó, tên tuổi của O. Hen- ri næi bËt lªn nh 1 t¸c gi¶ truyÖn ng¾n tµi danh. VËy O. Hen- ri sÏ giíi thiÖu víi chóng ta ®iÒu g×? Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2:. Néi dung I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm.. H: Qua t×m hiÓu bµi ë nhµ, em h·y cho biÕt đôi nét về tác giả O. Hen- ri? -> O. Hen- ri(1862 – 1910) lµ nhµ v¨n MÜ chuyªn viÕt truyÖn ng¾n. NhiÒu truyÖn cña ông để lại cho bạn đọc những ấn tợng thật s©u s¾c: C¨n g¸c xÐp, Tªn c¶nh s¸t & g· lang thang, Quà tặng của các đạo sĩ... C¸c truyÖn cña O. Hen- ri thêng nhÑ nhàng nhng toát lên tinh thần nhân đạo cao c¶, t×nh th¬ng yªu ngêi nghÌo khæ rÊt c¶m động. Đoạn trích này là phần cuối của truyÖn “ChiÕc l¸ cuèi cïng” Hoạt động 3: GV hớng dẫn đọc: + §äc víi giäng rng rng, nghÑn ngµo,c¶m động. + Ph©n biÖt lêi kÓ, t¶ cña t¸c gi¶ vµ lêi nãi cña nh©n vËt. GV đọc mẫu đoạn đầu, gọi HS đọc nối tiếp. Nhận xét cách đọc của HS. H: H·y tãm t¾t ng¾n gän VB nµy? -> HS. * Gi¶i nghÜa c¸c chó thÝch: 2, 3, 4, 6, 7.. II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch..

(92) Hoạt động 4:. III/ T×m hiÓu v¨n b¶n:. H: Văn bản đã kết hợp những phơng thức biểu đạt nào? -> Tù sù, mt vµ bc. H: Dùa vµo néi dung, VB cã thÓ chia lµm mÊy phÇn? Néi dung tõng phÇn lµ g×? -> 3 phÇn: + P1: Khi hai ngời lên gác..-> tởng đá. (Cô B¬- men vµ Xiu lo sî nh×n nh÷ng chiÕc l¸ thêng xu©n cuèi cïng). + P2: S¸ng h«m sau...-> thÕ th«i. ( ChiÕc l¸ vÉn tån t¹i, Gi«n- xi qua c¬n nguy kÞch). + P3: Cßn l¹i. ( Xiu kÓ cho Gi«n- xi nghe vÒ tp kiÖt t¸c & c¸i chÕt cña cô B¬- men). GV: V¨n b¶n nµy còng cã thÓ kh«ng cÇn chia bè côc v× c©u chuyÖn rÊt liÒn m¹ch, theo dßng thêi gian vµ sù tiÕp nèi c¸c sù viÖc. H: Câu chuyện diễn ra ở nớc Mĩ vào thời - Thời gian: Mùa đông. gian nµo? - Kh«ng gian: Gãc phè nhá hÑp. H: Kh«ng gian x¶y ra c©u chuyÖn? H: C¸ch chän thêi gian, kh«ng gian cña t¸c -> C¶m gi¸c: Kh«ng khÝ truyÖn võa ngét ng¹t, võa l¹nh lÏo. gi¶ gîi cho em c¶m gi¸c g×? GV: C¸ch giíi thiÖu cña t¸c gi¶ rÊt cã hiÖu quả, nó cuốn hút ngời đọc theo dõi tiếp câu chuyÖn. H: TruyÖn cã mÊy nh©n vËt? Ai lµ nh©n vËt chÝnh? 1. BÖnh t×nh vµ t©m tr¹ng cña -> Cã 3 nv. Gi«n- xi lµ nh©n vËt chÝnh. Gi«n- xi. H: Nhân vật Giôn- xi đợc tác giả giới thiệu - Hoạ sĩ nghèo - Thuª phßng trä ë thµnh phè nh thÕ nµo? - BÞ bÖnh viªm phæi - Nhỏ bé, thiếu máu, nằm bất động. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ Gi«n- xi qua nh÷ng -> GÇy yÕu, bÖnh nÆng vµ nguy kÞch. lêi giíi thiÖu nµy? GV: BÖnh viªm phæi lµ 1 c¨n bÖnh nguy hiểm, đã có rất nhiều ngời bị quật ngã bởi bệnh thờng xảy ra vào mùa đông- khi tiết trêi v« cïng l¹nh gi¸. BÖnh cña Gi«n- xi ®ang ngµy cµng nguy kÞch, nhÊt lµ víi søc vãc nhá bÐ, m¶nh mai nh c«. Céng víi c¸i nghèo, thuốc thang không đầy đủ thì cô khó cã thÓ chèng l¹i c¨n bÖnh qu¸i ¸c nµy. H¬n n÷a, c« l¹cp-i sèng ë 1 khu phè tåi tµn, ë trªn tÇng trªn cña c¨n hé cho thuª... H: N»m trªn giêng bÖnh cho ngµy th¸ng tr«i đi, biểu hiện và hành động nào của Giôn- xi.

(93) lµm em chó ý?. - M¾t: thÉn thê - Ra lệnh kéo rèm: đếm lá thờng xu©n theo chiÒu ngîc l¹i.. H: Tại sao cô lại theo dõi và đếm những chiÕc l¸ thêng xu©n ®ang ngµy cµng Ýt dÇn - Quan niÖm: Khi chiÕc l¸ cuèi cïng rông, c« sÏ ra ®i. nh vËy? H: Em h×nh dung nh thÕ nµo vÒ t©m tr¹ng -> T©m tr¹ng ch¸n n¶n, tuyÖt väng, cña Gi«n- xi lóc nµy? H: Tình trạng ấy ảnh hởng nh thế nào đến buông xuôi. Bệnh càng nguy kịch. bÖnh t×nh cña c«? GV: MÆc dï tuæi cßn trÎ, nhng do cuéc sèng nghÌo khæ, thiÕu thèn thuèc thang, l¹i m¾c c¨n bÖnh nÆng cho nªn Gi«n- xi ®©m ra ch¸n n¶n. C« thÉn thê më to cÆp m¾t nh×n ra ngoài cửa sổ để đếm những chiếc lá thờng xu©n theo chiÒu ngîc l¹i v¬Ý quan niÖm: ChiÕc l¸ cuèi cïng rông xuèng lµ c« sÏ chÕt, c« còng sÏ tõ bá cuéc sèng nµy gièng nh chiÕc l¸ kia. H: Qua đó em thấy Giôn- xi là ngời nh thế => Yếu đuối, thiếu nghị lực, không muèn sèng. nµo? GV: Sè phËn cña 1 con ngêi mµ l¹i g¾n vµo nh÷ng chiÕc l¸. Mµ l¹i lµ l¸ cña c©y thêng xuân- loại cây rụng lá vào mùa đông. Cô không mong muốn gì hơn là đợc nhìn thấy gi©y phót chiÕc l¸ cuèi cïng l×a cµnh-> T©m trạng đó cho thấy cô thật yếu đuối, thiếu nghÞ lùc, ®Çu hµng sè phËn. Hình ảnh cây thờng xuân lúc này: đã già, rễ mục nát, thân..., 3 ngày trớc cây còn đến h¬n 30 chiÕc l¸. VËy mµ b©y giê chØ cßn cã 1 chiÕc. Ma giã th× ®ang vïi dËp nh vËy, chắc chắn rằng, chỉ đêm nay thôi, chiếc lá cuèi cïng sÏ rông xuèng. H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật g× trong ®o¹n v¨n t¶ c©y thêng xu©n? T¸c dông cña nã? -> NghÖ thuËt: miªu t¶.-> Gîi sù giµ nua, tµn lôi, mong manh. H: Theo dâi tiÕp c©u chuyÖn, ®iÒu bÊt ngê g× đã xảy ra sau 1 đêm ma gió vùi dập phũ * ChiÕc l¸ cuèi cïng vÉn cßn. phµng? H: H×nh ¶nh chiÕc l¸ cuèi cïng tån t¹i trªn têng khi trêi höng s¸ng cã ý nghÜa g×? -> §em l¹i niÒm hi väng sèng cho Gi«n- xi, sù sèng vÉn cßn tån t¹i. H:T©m tr¹ng cña Gi«n- xi lóc nµy nh thÕ - Gi«n- xi: + ThÊy m×nh nh cã téi. + Xin ch¸o, s÷a, rîu . nào? Có thay đổi gì không? + Muèn vÏ vÞnh Napl¬. H: Từ tâm trạng lạc quan đó, bệnh tình của -> Bệnh giảm, phấn chấn hẳn lên. => Muèn sèng. Gi«n- xi cã chuyÓn biÕn nh thÕ nµo?.

(94) H: Điều gì đã khiến cho Giôn- xi khỏi bệnh nhanh nh vËy? GV: T¸c dông cña thuèc men, cña sù ch¨m sóc và động viên mà Xiu dành cho...Nhng cái chính là từ tâm trạng hồi sinh, caí ý định muèn sèng cø m¹nh dÇn, Êm ®Çn trong c¬ thÓ vµ t©m hån thanh cao. Nhng ®iÒu lín lao nhất làm cho tâm trạn cô thay đổi chính là sự gan góc, kiên cờng của chiếc lá. Nó đã giµ nua, mong manh nh vËy mµ cßn ch¼ng rụng, huống hồ ta còn trẻ...-> Giôn- xi đã vơn lên, chiến thắng bệnh tậtvà chiến thắng c¶ b¶n th©n m×nh. H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật - NT: Miªu t¶ diÔn biÕn t©m tr¹ng. g× khi x©y dùng nh©n vËt Gi«n- xi? GV: Giôn- xi đã tự giải lời nguyền, chiếc lá đã giúp cô tự phê phán nghiêm khắc. 4. Cñng cè: GV hÖ thèng l¹i néi dung tiÕt häc. 5. Híng dÉn häc bµi: - Đọc lại văn bản để hiểu thêm nội dung đã học. - Häc thuéc kiÕn thøc c¬ b¶n trong vë ghi. - Trả lời các câu hỏi trong SGK để chuẩn bị nội dung cho tiết học sau. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............... ***************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 8 – TiÕt 31. V¨n b¶n: ChiÕc A/ môc tiªu bµi häc:. l¸ cuèi (O.cïng (TiÕp) Hen- ri). 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Khám phá vài nét cơ bản của nghệ thuật truyện ngắn O. Hen- ri. Rung động trớc cái hay, cái đẹp và lòng cảm thông của tác giả đối với những nỗi bất hạnh của ngời nghèo. - Sức mạnh của cái đẹp, của nghệ thuật, của tình yêu cuộc sống đã kết thành 1 tác phẩm hội hoạ kiệt tác. Sự sắp xếp các tình tiết khéo léo dẫn dến sự đảo ngợc tình huèng 2 lÇn..

(95) 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng đọc, tóm tắt, phân tích nhân vật và tình huống truyện. 3. Về thái độ: - GD học sinh lòng yêu thơng con ngời, thái độ trân trọng những giá trị nghệ thuËt. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: Em h·y ph©n tÝch diÔn biÕn t©m tr¹ng cña nh©n vËt Gi«n- xi? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nh¾c l¹i néi dung tiÕt 1 vµ chuyÓn ý. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2:. H: Nhân vật Xiu đợc tác giả giới thiệu nh thế nµo? -> Ho¹ sÜ nghÌo. Tõ Ca-li-phor-ni-a tíi, thuª nhµ trä ë cïng víi Gi«n- xi. H: Mèi quan hÖ cña Xiu víi Gi«n- xi? -> Lµ b¹n th©n cïng c¶nh ngé. GV: Kh«ng nh÷ng hä lµ nh÷ng ngêi trÎ tuæi cïng c¶nh ngé: Ho¹ sÜ nghÌo, tõ xa tíi lËp nghiÖp mµ ë phÇn ®Çu VB, t¸c gi¶ cßn giíi thiÖu hä lµ chÞ em kÕt nghÜa. H: Ngay ở đầu đoạn trích, Xiu đã có việc làm vµ suy nghÜ g× khi Gi«n- xi cø nh×n ra ngoµi cửa sổ để theo dõi những chiếc lá thờng xu©n?. Néi dung III/ T×m hiÓu v¨n b¶n: 1. BÖnh t×nh vµ t©m tr¹ng Gi«n-xi. 2. T×nh th¬ng cña Xiu.. - KÐo mµnh che kÝn cöa sæ H: “S¸ng h«m sau, Xiu tØnh dËy sau khi chîp - Sî sÖt ngã nh×n c©y thêng xu©n. mắt đợc 1 tiếng đồng hồ” Chi tiết này cho em biÕt viÖc lµm nµo cña Xiu? GV: Tuy chỉ là chị em kết nghĩa, nhng Xiu - Thức cả đêm chăm sóc Giôn-xi. đã chăm sóc Giôn- xi nh với đứa em ruột thịt. Cảnh ngộ của Xiu cũng đói nghèo, thiếu thốn nh Gi«n- xi nhng may m¾n h¬n em, Xiu kh«ng bÞ èm. Soang c« lu«n lo l¾ng, thÊp thám tríc t×nh tr¹ng søc khoÎ vµ t©m tr¹ng bi quan của Giôn- xi. Cô đã kéo mành, sợ sệt nhìn..., thức cả đêm...Và khi Giôn- xi ra lậnh kéo mành lên, cô đã miễn cỡng làm theo với thái độ hết sức chán nản. H: Trong thêi gian Gi«n- xi bÞ bÖnh, mÆc dï rÊt ch¸n n¶n, nhng Xiu vÉn dµnh cho em nh÷ng lêi nãi nh thÕ nµo?.

(96) - Lêi nãi: “Em th©n yªu” H: Đi kèm với lời nói đó là cử chỉ gì? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ lêi nãi, cö cö chØ - Cö chØ: Cói xuèng gÇn gèi. cña Xiu? -> DÞu dµng, ©n cÇn GV: Xiu đã nói với Giôn- xi: “Chị sẽ làm gì ®©y?” Bëi víi Xiu, mÊt Gi«n- xi lµ 1 viÖc ngoài sức chịu đựng. Mất Giôn- xi mọi việc sÏ ch¼ng cßn ý nghÜa g× n÷a. V× thÕ c« cè hÕt sức để chăm sóc em. H: Xiu đã có những việc làm gì để chăm sóc cho søc khoÎ cña Gi«n- xi? - NÊu ch¸o, pha s÷a H: Nh÷ng viÖc lµm nµy chøng tá Xiu mong - Mêi b¸c sÜ muèn ®iÒu g×? H: Qua những cử chỉ, việc làm, thái độ của -> Mong Giôn- xi khỏi bệnh. Xiu, em thÊy Xiu lµ ngêi nh thÕ nµo? => Lµ ngêi nh©n hËu, t×nh c¶m ch©n GV: T×nh b¹n bÌ, tÊm lßng nh©n ¸i bao dung thµnh, trong s¸ng. cña Xiu thËt ch©n thµnh vµ trong s¸ng. Nã xuất phát từ sự đồng cam cộng khổ giữa cuộc sèng thiÕu thèn vÒ vËt chÊt. Nhng c¸i chÝnh lµ xuÊt ph¸t tõ lßng bao dung, nh©n hËu cña Xiu .Cuèi cïng, t/c¶m trong s¸ng, ch©n thµnh cña Xiu đã đợc đền đáp. Giôn- xi đã chiến thắng bÖnh tËt. Sù chiÕn th¾ng cña Gi«n- xi còng chÝnh lµ niÒm vinh quang cña Xiu. H: Vậy để có đợc sự vinh quang đó, không chØ cã Gi«n- xi, Xiu cïng nç lùc mµ cßn cã sự giúp đỡ của ngời thứ 3. Đó là ai? H: Theo dâi phÇn ch÷ nhá, em thÊy cô B¬- 3. KiÖt t¸c cña cô B¬- men. men đợc tác giả giới thiệu nh thế nào? -> Lµ 1 ho¹ sÜ nghÌo. Thuª phßng sèng ë tÇng díi. Bốn chục năm nay mơ ớc vẽ đợc 1 kiệt tác nhng cha thực hiện đợc. Sèng b»ng nghÒ lµm mÉu cho c¸c ho¹ sÜ kh¸c. GV: Lµ 1 ho¹ sÜ nghÌo, hoµn c¶nh còng t¬ng tù nh Gi«n- xi vµ Xiu nhng cô B¬- men lµ ngêi rÊt giµu nghÞ lùc, lu«n Êp ñ íc m¬ lín nhÊt của đời nghệ sĩ là có đợc 1 kiệt tác, đánh dấu cuộc đời hoạt động nghệ thuật của mình. Nhng mãi đến tận bây giờ, hơn 40 năm làm nghệ thuật mà cụ vẫn cha vẽ đợc. H: Theo dâi c©u chuyÖn, em thÊy cô B¬-men dµnh cho Gi«n- xi t×nh c¶m g×? -> Còng sî sÖt ngã ra ngoµi cöa sæ nh×n c©y thêng xu©n-> Lo Gi«n- xi sÏ chÕt. GV: Trong phần đầu của câu chuyện (đã đợc lợc bỏ) tác giả đã giới thiệu cụ Bơ- men có vẻ bÒ ngoµi kh¸ d÷ tîn: Mét cô giµ ngoµi 60, vóc ngời thô, để râu rậm, có vẻ khó gần với mọi ngời. Nhng đối với Xiu và Giôn- xi, hai ho¹ sÜ trÎ sèng ë tÇng trªn th× cô rÊt quan t©m và yêu mến. Có lần cụ đã nói vui mình là.

(97) “Con chã xåm canh g¸c cho 2 n÷ ho¹ sÜ trÎ”. Và cũng đã có lần, khi nghe Xiu kể lại chuyÖn Gi«n- xi g¾n sè phËn cña m×nh vµo nh÷ng chiÕc l¸ thêng xu©n, cô rÊt bùc m×nh: “Tại sao trên đời này lại có những con ngời ngí ngÈn muèn chÕt v× c¸i d©y leo chÕt tiÖt nào đó đã rụng hết lá”. H: Khi biết đợc suy nghĩ của Giôn- xi, cụ Bơmen đã làm gì để cứu cô?. - Vẽ chiếc lá cuối cùng trong 1 đêm H: Để có đợc bức tranh, cụ đã phải đánh đổi ma tuyết để cứu Giôn-xi. ®iÒu g×? H: H×nh ¶nh “chiÕc l¸ cuèi cïng” trong bøc -> BÞ sng phæi chÕt. tranh của cụ Bơ- men đợc miêu tả nh thế nào? H: Cụ Bơ- men đã vẽ chiếc lá trong hoàn - Bức tranh “Chiếc lá cuối cùng” + Gièng nh thËt. c¶nh nµo? Cã b×nh thêng kh«ng? GV: Trong đêm tối trời, ma và tuyết rơi dữ + Vẽ trong hoàn cảnh đặc biệt khó dội, ngọn đèn dầu leo lét mà cụ Bơ- men khăn. mang theo chØ gióp cô soi vµo bøc tranh cña m×nh chø kh«ng gióp cô quan s¸t chiÕc l¸ trên cây đợc. Và có lẽ chiếc lá thật cũng đã rụng từ lâu, cụ không thể nhìn mẫu đợc. H: Vậy cụ đã vẽ chiếc lá bằng giác quan gì? GV: B¶n chÊt cña nghÖ thuËt lµ sù s¸ng t¹o kh«ng ngõng cña ngêi nghÖ sÜ. Cô thÓ ë ®©y + VÏ b»ng sù c¶m nhËn cña tr¸i tim lµ c«ng viÖc vÏ tranh. NÕu chØ ph¶n ¸nh vµ tµi n¨ng trung thùc h×nh mÉu th× míi gäi lµ “sao chÐp” chứ cha thể là 1 tác phẩm hội hoạ đẹp. Cụ Bơ- men trong văn bản này đã vẽ tranh bằng c¶m nhËn - 1 sù c¶m nhËn tinh tÕ tuyÖt vêi xuÊt ph¸t tõ 1 tr¸i tim bao dung, nh©n hËu. H: Nhân vật Xiu đã nhận xét bức tranh này là một kiệt tác. Em có đồng ý không? -> §ång ý v×: + ChiÕc l¸ gièng nh thËt. + Vẽ bằng cả tấm lòng trong hoàn cảnh đặc biÖt. + Cứu sống đợc Giôn- xi. + §æi c¶ sinh m¹ng cña ngêi s¸ng t¹o. GV: Trong lí luận hội hoạ, kiệt tác đợc thể hiện ở từng đờng nét, ở những sắc màu, ở bố ->Một kiệt tác nghệ thuật có giá trị. côc, ë chÊt liÖu...vµ nã ph¶i cã hån, ph¶i chøa đựng sự sống và toát ra sự sống. Nó phải tác động tích cực tới cuộc sống, tác động đến tâm hån vµ t×nh c¶m cña ngêi xem vµ råi thøc tØnh hä. Bøc tranh “ChiÕc l¸ cuèi cïng” cña cô Bơ-men đã mang đầy đủ các yếu tố của 1 kiệt t¸c héi ho¹. H: Theo em, bøc tranh “ChiÕc l¸ cuèi cïng” mang ý nghÜa g×? (NghÖ thuËt ch©n chÝnh.

(98) ph¶i lµ nghÖ thuËt híng tíi ai)?. => Là hình ảnh đẹp của tình yêu thơng và là kết quả của sự lao động GV: Bøc tranh cña ho¹ sÜ B¬-men kh«ng ph¶i nghÖ thuËt ch©n chÝnh. lµ “ThÇn dîc” gióp con ngêi c¶i tö hoµn sinh, mµ nã lµ t¸c phÈm cña t×nh ngêi. ChÝnh An®ec-xen – nhµ viÕt truyÖn cæ tÝch næi tiÕng thế giới cũng đã nói: “Không có câu chuyện cổ tích nào đẹp bằng câu chuyện do cuộc sèng viÕt nªn”-> NghÖ thuËt ch©n chÝnh ph¶i là nghệ thuật đợc tạo ra từ tình yêu thơng con ngêi, nghÖ thuËt ch©n chÝnh ph¶i lµ nghÖ thuËt v× con ngêi. H: ë cuèi truyÖn, t¹i sao nhµ v¨n kÕt thóc bằng lời kể của Xiu mà không để Giôn- xi ph¶n øng g× thªm? -> Không để cho Giôn- xi trả lời-> Truyện có d âm đặc biệt, để lại trong lòng ngời đọc nhiÒu suy nghÜ, c¶m xóc. H: Theo dõi mạch truyện, em thấy tác giả đã sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt g×? - NT: + Tạo đợc tình tiết hấp dẫn. GV: + Truyện tạo đợc tình huống hấp dẫn. + Kết cấu: đảo ngợc tình huống Chính Xiu cũng không đợc cụ Bơ-men cho truyện 2 lần. biết ý định của mình. Chính cô cũng ngạc nhiªn khi thÊy chiÕc l¸ cuèi cïng vÉn cßn. + Kết cấu: đảo ngợc tình huống truyện 2 lÇn: - Lần 1: Giôn-xi đi từ chỗ chết đến sự sống. - Lần 2: Cụ Bơ-men đi từ khoẻ mạnh bình thờng đến cái chết. H: T¸c dông cña biÖn ph¸p nghÖ thuËt nµy? -> g©y bÊt ngê, thó vÞ. GV: Hai tình huống đảo ngợc trái chiều nhau: Một cụ gìa đi từ sự sống đến cái chết để dẫn dắt một cô gái đi từ chỗ chết trở về với sự sống đã đợc nhà văn kể lại thật tự nhiªn, logic nh sù tuÇn hoµn tù nhiªn, logic của cuộc đời. Cả 2 tình huống đều liên quan đến bệnh phổi và chiếc lá cuối cùng. Tất cả những điều đó đã đem lại cho thiên truyện 1 d vÞ khã quªn. GV ®a ra phÇn ghi nhí. * Ghi nhí: (SGK). Gọi HS đọc. GV: Tãm l¹i, chØ cã mÊy trang trÝch ®o¹n ë cuèi truyÖn ng¾n: “CLCC” cña nhµ v¨n MÜ O. Hen-ri chúng ta đã thấy rõ: Truyện đợc xây dùng b»ng nhiÒu t×nh tiÕt hÊp dÉn, s¾p xÕp chÆt chÏ, khÐo lÐo, kh¾c ho¹ nh©n vËt râ nÐt, kết cấu đảo ngợc tình huống 2 lần thật độc đáo và hấp dẫn. Nổi bật hơn cả là hình ảnh chiÕc l¸ dòng c¶m vµ ch©n dung nh÷ng con ngêi tuy nghÌo khæ nhng t×nh yªu th¬ng th× bao la, v« tËn. TruyÖn ng¾n “CLCC” lµ bµi ca cảm động, giàu chất nhân văn, ngợi ca tình.

(99) ngời rất đáng đọc, đáng suy ngẫm. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung: - Tình thơng của Xiu đối với Giôn-xi đợc thể hiện nh thế nào? - Em cã nhËn xÐt g× vÒ bøc tranh “ChiÕc l¸ cuèi cïng”? - Quan ®iÓm cña em vÒ nghÖ thuËt ch©n chÝnh? 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i v¨n b¶n. - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí. - Chuẩn bị tiết sau: Su tầm các từ ngữ địa phơng chỉ ngời ruột thịt, thân thích. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............... ******************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 8 – TiÕt 31. Chơng trình địa phơng phÇn tiÕng viÖt A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh biết đợc từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích đợc dùng ở địa phơng các em đang sinh sống. 2. VÒ kÜ n¨ng: Tiến hành so sánh các từ ngữ địa phơng với các từ ngữ toàn dân tơng ứng để thÊy râ tõ ng÷ nµo trïng víi tõ ng÷ toµn d©n, tõ ng÷ nµo kh«ng trïng. 3. Về thái độ: Giáo dục học sinh ý thức sử dụng từ đúng chuẩn mực, không lạm dụng từ ngữ địa phơng gây khó hiểu. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu. Su tÇm 1 sè tõ ng÷ phôc vô néi dung bµi. 2. Häc sinh: Su tÇm tõ ng÷ theo híng dÉn cña GV. KÎ b¶ng, ®iÒn tõ vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học:. 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: H: Em hãy nhắc lại thế nào là từ ngữ toàn dân? Thế nào là từ ngữ địa phơng? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở bài 5, tiết 17 các em đã đợc làm quen với những từ ngữ địa phơng trên cả nớc và một số biệt ngữ xã hội của các tầng lớp khác nhau. Vậy ở địa phơng em đã sử dụng những từ ngữ địa phơng nào để chỉ mối quan hệ ruột thịt tơng ứng với những từ ngữ toàn dân? Hôm nay chúng ta sẽ thống kê và tìm hiểu những từ đó. Hoạt động 2:.

(100) Câu 1: Thống kê các từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích dùng ở địa phơng em có nghĩa tơng đơng với từ ngữ toàn dân. STT Tõ ng÷ toµn d©n Từ ngữ đợc dùng ở địa phơng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34. Cha MÑ ¤ng néi Bµ néi ¤ng ngo¹i Bµ ngo¹i B¸c (anh trai cha) B¸c (vî anh trai cña cha) Chó (em trai cña cha) ThÝm (vî chó) B¸c (chÞ g¸i cña cha) B¸c (chång chÞ g¸i cña cha) C« (em g¸i cña cha) Chó (chång em g¸i cña cha) B¸c (anh trai cña mÑ) B¸c (vî anh trai cña mÑ) CËu (em trai cña mÑ) Mî (vî em trai cña mÑ) B¸c (chÞ g¸i cña mÑ) B¸c (chång chÞ g¸i cña mÑ) D× (em g¸i cña mÑ) Chó (chång em g¸i cña mÑ) Anh trai ChÞ d©u (vî cña anh trai) ChÞ g¸i Anh rÓ (chång cña chÞ g¸i) Em g¸i Em rÓ (chång cña em g¸i) Em trai Em d©u (vî cña em trai) Con Con d©u (vî cña con trai) Con rÓ (chång cña con g¸i) Ch¸u (con cña con).. Hoạt động 3: Câu 2: Một số từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích đợc dùng ở địa phơng khác: +. Cha: TÝa, Ba, CËu, ThÇy... +. MÑ: M¸, Mî, U, BÇm, Bu... +. ¤ng ngo¹i: ¤ng v·i... +. Bµ ngo¹i: Bµ v·i... +. B¸c: B¸, Giµ... +. Anh c¶: Anh hai... +. ChÞ c¶: ChÞ hai... +. Cô: Cè. Hoạt động 4: Câu 3: Su tầm một số thơ ca có sử dụng từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích ở địa ph¬ng em: + ChÞ ng· em n©ng. + Chó còng nh cha. + SÈy cha cßn chó, sÈy mÑ bó d×..

(101) + Con chÞ nã ®i, con d× nã lín. + Phúc đức tại mẫu. + B¸n anh em xa mua l¸ng giÒng gÇn. +Sẩy cha ăn cơm với cá, sẩy mẹ liếm lá ngoài đờng +. Anh em nh ch©n nh tay Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần.. +. Cã cha cã mÑ th× h¬n Không cha không mẹ nh đờn đứt dây.. +. ThËt thµ nh thÓ l¸i tr©u Th¬ng nhau nh thÓ nµng d©u mÑ chång.. +. Lªn non míi biÕt non cao Nu«i con míi biÕt c«ng lao mÑ thÇy. + +. BÇm ¬i cã rÐt kh«ng bÇm? Heo heo giã nói l©m th©m ma phïn.... (Ca dao) (Ca dao) (Ca dao) (Ca dao). (Tè H÷u) C©y xanh th× l¸ còng xanh Cha mẹ hiền lành để đức cho con. (Ca dao). 4. Cñng cè: GV nhắc lại một số lu ý khi sử dụng từ ngữ địa phơng. 5. Híng dÉn häc bµi: - Tìm thêm từ ngữ chỉ ngời ruột thịt đợc sử dụng ở các địa phơng khác. - So¹n bµi: LËp dµn ý cho bµi v¨n tù sù. D/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .............................................................................................................................. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. ************************** Bµi 8 – TiÕt 32. LËp dµn ý cho bµi v¨n tù sù kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m. A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh nhận diện đợc bố cục các phần: Mở bài, thân bài và kết bài cña 1 v¨n b¶n tù sù kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m. 2. VÒ kÜ n¨ng: BiÕt c¸ch t×m, lùa chän vµ s¾p xÕp ý trong bµi v¨n Êy. 3. Về thái độ: Tuân thủ các bớc làm bài văn để đảm bảo bố cục. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y..

(102) ChuÈn bÞ dµn ý ghi ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô vµ tr¶ lêi c©u hái.. C/ các hoạt động dạy – học:. 1. ổn định lớp 2. KiÓm tra bµi cò: KiÓm tra vë so¹n bµi cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Nh©n vËt vµ sù viÖc lµ hai yÕu tè c¬ b¶n trong v¨n b¶n tù sù. Nhng khi lµm v¨n bản tự sự, cũng cần phải có những phơng thức biểu đạt đan xen để bộc lộ sắc thái và ý nghĩa, cũng là để việc kể chuyện thêm sinh động hơn, sâu sắc hơn. Các em đã đợc học điều đó ở các tiết học trớc và cũng đã đợc viết các đoạn văn. Vậy khi lập dàn ý cho bµi v¨n tù sù kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m ta ph¶i lµm nh thÕ nµo? Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2:. I/ Dµn ý cña bµi v¨n tù sù: 1. T×m hiÓu dµn ý cña bµi v¨n tù sù: a. VÝ dô: V¨n b¶n: “Mãn quµ sinh nhËt” - Gọi HS đọc văn bản trong SGK b. NhËn xÐt: H: Bµi v¨n trªn gåm cã 3 phÇn: Më bµi, th©n * Bè côc: bài và kết bài. Hãy chỉ ra 3 phần đó và nội dung cña tõng phÇn. -> Më bµi: Tõ ®Çu...la liÖt trªn bµn. Th©n bµi: Vui th× vui thËt...kh«ng nãi. KÕt bµi: C¶m ¬n...hÕt. H: §äc thÇm phÇn më bµi vµ cho biÕt néi - Më bµi: KÓ vµ t¶ l¹i quang c¶nh dung kh¸i qu¸t cña phÇn nµy? chung cña buæi sinh nhËt. H: Phần mở bài đã giới thiệu sự việc gì? + Sù viÖc: Buæi sinh nhËt H: Ai lµ nh©n vËt chÝnh, ng«i kÓ ë ng«i sè + Nh©n vËt: Trang (xng t«i) mÊy? H: Hoµn c¶nh x¶y ra c©u chuyÖn? (chuyÖn x¶y ra ë ®©u? vµo lóc nµo? trong hoµn c¶nh + T×nh huèng x¶y ra c©u chuyÖn: Nh©n buæi sinh nhËt, t¹i nhµ Trang, nµo?) buæi s¸ng. GV: Còng cã khi ë phÇn më bµi, t¸c gi¶ giíi thiÖu kÕt qu¶ cña sù viÖc, sè phËn cña nh©n vËt tríc råi míi kÓ nguyªn nh©n, diÔn biÕn sau.VD: L·o H¹c kÓ chuyÖn m×nh b¸n chã: “ Cậu Vàng đi đời rồi ông giáo ạ...” H: Ngoµi ra, c©u chuyÖn cßn cã nh÷ng nh©n vËt nµo? Ai lµ nh©n vËt chÝnh? TÝnh c¸ch cña mçi nh©n vËt ra sao? -> C¸c nv: Trang, Trinh, Thanh... Nh©n vËt chÝnh: Trang. TÝnh c¸ch: + Trang: Hån nhiªn, vui mõng, sèt ruét. + Trinh: Kín đáo, chân thành, đằm th¾m. + Thanh: Hån nhiªn, nhanh nhÑn, tinh ý..

(103) H: Em hãy chú ý vào phần 2 của VB và cho - Thân bài: Món quà sinh nhật độc đáo biÕt sù viÖc chÝnh cña phÇn nµy? + Më ®Çu: Buæi sinh nhËt s¾p kÕt thóc. H: C©u chuyÖn diÔn ra nh thÕ nµo? Më ®Çu Trang sèt ruét v× ngêi b¹n th©n nhÊt cha đến. lµ sù viÖc g×? + Diễn biến: Trinh đến và giải toả H: Diễn biến của sự việc ra sao? đỉnh điểm những băn khoăn của Trang. + §Ønh ®iÓm: Trinh ®a ra mãn quµ cña c©u chuyÖn ë ®©u? sinh nhật độc đáo. - KÕt bµi: C¶m nghÜ cña Trang vÒ mãn H: Đọc thầm phần 3 của văn bản và cho biết quà sinh nhật độc đáo. câu chuyện đã kết thúc nh thế nào? H: Theo em, trong c©u chuyÖn nµy, ®iÒu g× đã tạo nên sự bất ngờ cho Trang? -> BÊt ngê chÝnh lµ mãn quµ ®Çy ý nghÜa v× nó đợc chăm sóc, nâng niu suốt mấy tháng * Yếu tố miêu tả và biểu cảm: trêi. H: Các yếu tố miêu tả và biểu cảm đợc kết hîp vµ thÓ hiÖn ë nh÷ng chç nµo trong truyÖn? -> Miªu t¶: Suèt c¶ buæi s¸ng, nhµ t«i tÊp nËp kÎ ra ngêi vµo...c¸c b¹n ngåi chËt c¶ nhµ...nh×n thÊy Trinh ®ang t¬i cêi...Trinh dÉn t«i ra vên...Trinh lom khom...Trinh vÉn lÆng lÏ cêi, chØ gËt ®Çu kh«ng nãi. -> BiÓu c¶m: T«i vÉn cø bån chån kh«ng yªn... B¾t ®Çu lo...tñi th©n vµ giËn Trinh...giËn m×nh qu¸... t«i run run.... c¶m ¬n Trinh qu¸... quý gi¸ lµm sao... H: T¸c dông cña yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m trong v¨n b¶n nµy?. - Miêu tả: Giúp ngời đọc hình dung kh«ng khÝ buæi sinh nhËt, cö chØ, ®iÖu bé cña tõng ngêi. - Biểu cảm: Bộc lộ đợc tình cảm bạn bÌ ch©n thµnh, s©u s¾c.. H: ViÖc sö dông yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m trong bµi v¨n tù sù cã vai trß vµ ý nghÜa g×? -> Làm văn bản tự sự thêm sinh động, hấp dÉn vµ s©u s¾c. H: Các sự việc trong văn bản này đợc kể * Thứ tự kể: theo thø tù nµo? (TuÇn tù theo thêi gian hay KÓ tuÇn tù theo thêi gian xen lÉn håi có sự đảo ngợc, từ hiện tại nhớ về quá khứ)? ức. GV: Cñng cè néi dung: ViÖc tr¶ lêi tÊt c¶ c¸c c©u hái trªn chÝnh lµ chúng ta đã tìm ra dàn ýcơ bản của văn bản “Mãn quµ sinh nhËt”. VËy 1 v¨n b¶n tù sù 2. Dµn ý cña 1 bµi v¨n tù sù: (SGK – 95) kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m cã dµn ý nh thÕ nµo? H: Dµn ý cña mét bµi v¨n tù sù kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m cã bè côc mÊy phÇn?.

(104) -> 3 phÇn: MB, TB, KB. H: PhÇn më bµi thêng cã néi dung g×? H: PhÇn th©n bµi ph¶i thùc hiÖn nh÷ng yªu cÇu nµo? H: PhÇn kÕt bµi, ngêi viÕt sÏ nªu g×? GV chèt l¹i vµ ®a ra b¶ng phô cã ghi néi dung dµn ý. §äc tõng môc cho HS theo dâi. II/ LuyÖn tËp: Bµi tËp 1: Hoạt động 3: a. PhÇn më bµi: - Giới thiệu quang cảnh đêm giao - Gọi HS đọc yêu cầu bài 1. thõa. - Chia líp thµnh 4 nhãm giao viÖc: - Giíi thiÖu nh©n vËt chÝnh: Em bÐ + Nhãm 1: PhÇn më bµi. b¸n diªm. + Nhãm 2: PhÇn th©n bµi. - Giíi thiÖu gia c¶nh cña em. + Nhãm 3: PhÇn kÕt bµi. b. PhÇn th©n bµi: + Nhãm 4: X§ yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m. - Sự việc 1: Lúc đầu không bán đợc diªm + Sî kh«ng d¸m vÒ nhµ. + T×m chç tr¸nh rÐt + Bị gió rét và cái đói hành hạ - Sù viÖc 2: QuÑt diªm sëi Êm( Nh÷ng méng tëng vµ thùc t¹i ®an xen) + LÇn 1: Lß sëi + LÇn 2: Bµn ¨n thÞnh so¹n, mãn ngçng quay. + LÇn 3: C©y th«ng N«-en + LÇn 4: Bµ néi hiÖn vÒ + LÇn 5: Em cïng bµ bay lªn c. KÕt bµi: - Cô bé bán diêm đã chết vì đói và rét trong đêm giao thừa - Ngµy ®Çu n¨m míi vµ mäi ngêi - C¶m nghÜ cña ngêi kÓ d. YÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m: - Miªu t¶: + Ngän löa lóc dÇu xanh lam... + Tuyết phủ kín mặt đất... + Tay cầm que diêm đã tàn... + Diªm ch¸y vµ s¸ng rùc lªn... + Hµng ngµn ngän nÕn... - BiÓu c¶m: + Chµ! Gi¸ quÑt ...nhØ? + Trông đến vui mắt + Chµ! ¸nh s¸ng k× dÞ lµm sao... + ThËt lµ dÔ chÞu... + BÇn thÇn c¶ ngêi... + Cha bao giê em thÊy bµ to lín vµ GV nªu yªu cÇu bµi 2. - Hớng dẫn HS cách làm. Yêu cầu về nhà đẹp lão nh thế này. lµm. Bµi tËp 2: ( BT vÒ nhµ) 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i dµn ý cña 1 v¨n b¶n tù sù kÕt hîp miªu t¶ vµ biÓu c¶m. 5. Híng dÉn häc bµi:.

(105) - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí, lµm bµi tËp 2. - So¹n bµi: “Hai c©y phong”.. D/ rót kinh nghiÖm:. ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ................... ***********************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 9 – TiÕt 33. V¨n b¶n:. Hai c©y phong. (TrÝch “Ngêi thÇy ®Çu tiªn” – Ai-ma-t«p) A môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: - Gióp häc sinh: Ph¸t hiÖn trong v¨n b¶n ‘Hai c©y phong”cã 2 m¹ch kÓ Ýt nhiÒu phân biệt lồng vào nhau dựa trên các đại từ nhân xng khác nhau của ngời kể chuyện. V× ë trong bµi, ngêi kÓ chuyÖn nãi m×nh lµ ho¹ sÜ cho nªn híng t×m hiÓu chÝnh lµ ngßi bót ®Ëm chÊt héi ho¹ cña t¸c gi¶ khi miªu t¶ hai c©y phong. - Thấy đợc những nguyên nhân khiến hai cây phong gây xúc động cho ngời kể chuyÖn. 2. VÒ kÜ n¨ng: -Rèn kĩ năng đọc và phân tích tác phẩm tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm. 3. Về thái độ: - GD häc sinh biÕt yªu th¬ng, tr©n träng nh÷ng kØ niÖm tuæi th¬. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc trớc văn bản, đọc chú thích, tìm bố cục và nội dung từng phần. Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: Tại sao tác giả O. Hen-ri lại đặt tên cho tác phẩm của mình là “Chiếc lá cuèi cïng”? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Các em ạ! đất nớc C-rơ-g-xtan là 1 đất nớc tơi đẹp có núi đồi, thảo nguyên và những dãy núi trập trùng với những áng mây bay lơ lửng. Đất nớc này đã sản sinh ra nhà văn nổi tiếng Ai-ma-tôp với tác phẩm “Ngời thầy đầu tiên”. Tác phẩm đã đợc giải thởng Lê-nin về văn học nghệ thuật. Tuy không tìm hiểu đợc nội dung và ý nghĩa của tác phẩm nhng để cảm nhận phần nào tài năng của tác giả cũng nh giá trị của tác phẩm, hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu 1 đoạn trích trong tác phẩm đó, có tựa đề “Hai c©y phong”. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiÖu.

(106) đôi nét về tác giả? GV: Ai-ma-tôp xuất thân trong một gia đình viên chức. Năm 1913 ông tốt nghiệp đại học vµ lµm c¸n bé kÜ thuËt ch¨n nu«i. Mét thêi gian sau «ng häc tiÕp, ra trêng «ng chuyÓn hẳn sang nghề báo chí và viết văn. Ông đợc d luận đánh giá cao ngay từ tác phẩm đầu tay: ‘Gia-mi-li-a”- (1858), “Núi đồi và thảo nguyªn”- (1961) gåm 3 truyÖn: “Hai c©y phong”, “Cây phong non trùm khăn đỏ”, “Mắt lạc đà”. Tập truyện này đã đợc giải thởng Lê-nin. Ngoài ra ông còn 1 số tác phẩm kh¸c: Con tµu tr¾ng, Mét ngµy dµi h¬n thÕ kØ, Cánh đồng mẹ. H: §o¹n trÝch “Hai c©y phong”n»m ë vÞ trÝ nµo trong t¸c phÈm: “Ngêi thÇy ®Çu tiªn”? -> N»m ë phÇn ®Çu Nhan đề do ngời biên soạn sách đặt. II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch. Hoạt động 3: GV híng dÉn: §oc víi giäng nhá nhÑ vµ tha thiết thể hiện tâm hồn đầy xúc động của ngời kÓ chuyÖn. - GV đọc mẫu: Từ đầu -> Thân thuộc ấy. - Gọi 2 HS đọc nối tiếp đến hết. - Nhận xét cách đọc của HS * Gi¶i nghÜa chó thÝch:1,2,3,4,6,11 GV: Qua thêi gian vµ ma n¾ng, 2 c©y phong còng dÇn lín lªn trë thµnh 2 c©y cæ thô sõng sững đứng ở đầu làng, đem lại cho dân làng, nhÊt lµ c¸c em nhá- thÕ hÖ sau cña thÇy ®uysen biÕt bao niÒm vui trong s¸ng.§o¹n trÝch “Hai cây Phong” đã đa ngời đọc vào thế giới hiÖn t¹i sau rÊt nhiÒu n¨m thÇy §uy-sen d¹y An-t-nai häc tËp. Để cảm nhận đợc vẻ đẹp của 2 cây phong vµ t©m hån cña líp trÎ, sù g¾n bã gi÷a c©y vµ ngêi thuéc thÕ hÖ nèi tiÕp bíc ®i cña thÇy §uy-sen, c.ta sÏ chuyÓn sang phÇn III. Hoạt động 4: H: Tác giả đã sử dụng những phơng thức biểu III/ Tìm hiểu văn bản: đạt nào? -> Tù sù, MT vµ BC GV: Tríc khi ®i vµo néi dung cô thÓ, chóng ta sÏ t×m hiÓu m¹ch kÓ. H: V¨n b¶n nµy cã mÊy m¹ch kÓ? §ã lµ 1. M¹ch kÓ: nh÷ng m¹ch kÓ nµo? Nh©n danh ai? H: “T«i” vµ “chóng t«i” thuéc tõ lo¹i nµo? -> §¹i tõ nh©n xng. + T«i: ng«i thø nhÊt sè Ýt + Chóng t«i: ng«i thø nhÊt sè nhiÒu. GV: Trong m¹ch kÓ xng “t«i”, ngêi kÓ chuyÖn tù xng lµ ho¹ sÜ. Chóng ta rÊt dÔ nghÜ r»ng “t«i”- ngêi kÓ chuyÖn ë ®©y chÝnh lµ t¸c. - T«i: C¸ nh©n ngêi kÓ chuyÖn - Chóng t«i: Ngêi kÓ chuyÖn nh©n danh bän con trai..

(107) gi¶. Nhng trong v¨n ch¬ng, kh«ng nhÊt thiÕt bao giê ngêi kÓ chuyÖn cóng lµ t¸c gi¶. Trong m¹ch kÓ xng “chóng t«i” vÉn lµ ngêi kÓ chuyÖn nhng l¹i nh©n danh bän con trai. Vµ håi Êy ngêi kÓ chuyÖn còng chÝnh lµ 1 đứa trẻ trong bọn. H: Theo em, m¹ch kÓ nµo quan träng h¬n? V× sao? -> M¹ch kÓ cña ngêi kÓ chuyÖn xng “t«i” quan träng h¬n. V× nã thÓ hiÖn t×nh c¶m s©u s¾c cña 1 con ngêi trëng thµnh sau bao n¨m quay trë l¹i quª h¬ng vµ 1 ngßi bót ®Ëm chÊt héi ho¹. H: T¸c dông cña c¸ch kÓ chuyÖn kÕt hîp 2 m¹ch kÓ nµy? GV: Văn bản đợc viết bằng ngòi bút tự sự -> Mở rộng cảm xúc vừa chung lại kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m; Thêi gian võa riªng. hiÖn t¹i xen lÉn håi tëng l¹i qu¸ khø. Nh©n vËt “t«i” song song xuÊt hiÖn cïng víi “chóng t«i”, cïng t©m sù chia sÎ c¶m xóc víi ngời đọc. Để thấy đợc hình ảnh hai cây phong hiện lªn víi nh÷ng c¶m xóc d¹t dµo, nh÷ng suy nghÜ l¾ng s©u qua ng«n tõ vµ h×nh ¶nh chÊp chíiluca Èn lóc hiÖn, lóc thËt lóc mê rÊt thó vÞ, chóng ta cïng t×m hiÓu néi dung qua 2 m¹ch kÓ trªn. * HS đọc thầm mạch kể “chúng tôi” từ chỗ: “Vµo nh÷ng n¨m häc cuèi cïng...biªng biÕc kia” H: Cho biÕt néi dung cña ®o¹n v¨n? GV: Kí ức của “tôi” còn giữ lại đến tận ngày h«m nay, vµ giê ®©y nã chît sèng l¹i vµ µo vÒ 2. Hai c©y phong vµ kÝ øc tuæi th¬. nh hiÖn ra tríc m¾t. H: KÝ øc s©u s¾c nhÊt vÒ tuæi th¬ cña “t«i” diÔn ra vµo thêi gian nµo? H: Tại sao thời gian đó lại để lại kí ức sâu sắc - Năm học cuối cùng trớc khi nghỉ hè. trong “t«i”? Nã g¾n víi kØ niÖm nµo? + Ph¸ tæ chim GV: Ngôn ngữ lời văn chuyển đổi từ hiện + Khám phá một thế giới đẹp đẽ. tại( Cách cảm nhận của 1 ngời đã trởng thµnh)trë l¹i víi nh÷ng kØ niÖm tuæi th¬ ®Çy th¬ méng, víi nh÷ng kØ niÖm tuyÖt vêi: “Ch¹y µo...”- 1 lêi kÓ, 1 lêi nhËn xÐt thËt ng©y th¬ vµ thó vÞ. C¸c cËu bÐ gièng nh những con chim non đã chiếm lĩnh cả vơng quèc nµy, vßm c©y, bÇu trêi nµy... H: Trong kØ niÖm ph¸ tæ chim, h×nh ¶nh hai c©y phong hiÖn lªn trong m¾t bän trÎ nh thÕ nµo? - Hai c©y phong: + Khæng lå + Nghiªng ng¶ ®u ®a + Bãng r©m m¸t.

(108) + TiÕng l¸ xµo x¹c dÞu hiÒn GV: Trong m¹ch kÓ xen lÉn miªu t¶, hai c©y + C¸c m¾t mÊu phong chỉ đợc phác hoạ bằng đôi ba nét, nhng + Cành cao ngất. đó là những nét phác hoạ có giá trị của ngời ho¹ sÜ. Hai c©y phong khæng lå víi bao m¾t mÊu, cµnh cao...bãng m¸t... ®ung ®a...¸nh n¾ng xuyªn qua vßm l¸ t¹o nªn nh÷ng chiÕc g¬ng nhá ph¶n chiÕu ¸nh s¸ng lµm lÊp lo¸. Chim chao ®i chao l¹i t« ®iÓm thªm cho bøc ho¹. Chúng ta đều biết bọn trẻ trèo lên cây để phá tổ chim, nhng họ không dừng lại ở viÖc ph¸ tæ chim mµ cßn thi nhau trÌo lªn cao xem ai can đảm và khéo léo hơn ai. H: §iÒu g× bÊt ngê x¶y ra víi bän trÎ, thu hót bän trÎ vµ lµm cho chóng ng©y ngÊt? -> Tõ trªn cao nh×n xuèng, nh 1 phÐp mµu nhiệm, bọn trẻ nhìn thấy cả 1 thế giới đẹp vô ngÇn víi kh«ng gian bao la vµ ¸nh s¸ng. GV: §Õn nh÷ng dßng nµy, nh©n vËt “t«i” mê đi để “chúng tôi” hiện lên, choán lấy tất cả. Phải chăng “tôi” muốn thay đổi điểm nhìn, ho¸ th©n thùc sù vµo thÕ giíi tuæi th¬ vµ råi cùng các cậu bé sửng sốt, mỗi đứa nín thở...quên cả tổ chim, chỉ còn lại 1 thế giới tơi đẹp mà trung tâm là làng Ku-ku-rêu. H: Díi con m¾t bän trÎ, lµng Ku-ku-rªu hiÖn lªn nh thÕ nµo? - Lµng Ku-ku-rªu: + §Êt réng bao la +Chuång ngùa-> C¨n nhµ g¸c xÐp. + D¶i th¶o nguyªn hoang vu + Làn sơng mờ đục GV: B×nh(c¨n cø vµo néi dung SGK) + Nh÷ng dßng s«ng lÊp l¸nh. H: §Ó miªu t¶ hai c©y phong vµ c¶nh lµng Ku-ku-rêu tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ - NT: So s¸nh, nh©n ho¸ thuËt g×? T¸c dông? -> Gîi t¶ h×nh ¶nh, mµu s¾c, ©m thanh H: Em hình dung nh thế nào về làng Ku-ku- sinh động rªu? => Một bức tranh đẹp thơ mộng, bí ẩn H: Trớc vẻ đẹp thơ mộng của quê hơng mình, và đầy quyến rũ. các cậu bé đã bộc lộ điều gì? -> Chóng t«i nÐp m×nh ngåi trªn c¸c cµnh c©y, qu¶ thËt trong nh÷ng gi©y phót Êy, ë những đỉnh cao ấy, tầm mắt nhìn của tuổi thơ đợc mở rộng, chiều suy nghĩ đợc khơi sâu, cả tâm hồn và trí tuệ nh đang đợc cất cánh để cảm nhận biết bao vẻ đẹp rộng dài, lắng nghe biết bao âm thanh huyền ảo để rồi suy nghĩ, méng m¬, kh¸t väng... Nhê hai c©y phong lín lao, v÷ng vµng nâng đỡ, dìu dắt lên tận ngọn, các chú bé mới đợc mở rộng tầm mắt, vơn tới bao điều thú vị, bæ Ých. H: §o¹n v¨n t¶ c¶nh bän trÎ trÌo lªn hai c©y.

(109) phong để từ đó say mê khám phá thảo nguyên mªnh m«ng cã ý nghÜa g×? -> Hai c©y phong lµ n¬i héi tô cña niÒm vui tuæi th¬ g¾n bã, chan hoµ, th©n ¸i. Lµ n¬i tiÕp søc cho tuæi th¬ kh¸m ph¸ thÕ giíi. GV: ChØ b»ng mét kØ niÖm tuæi th¬ cô thÓ của một nhân vật cụ thể, nhà văn đã đánh thức trong lòng ngời đọc biết bao kỉ niệm êm đềm thân thiết về quê hơng đất nớc khi còn ấu thơ cũng nh lúc đã trung niên. Có lẽ những kỉ niệm tuổi thơ đó ngời kể chuyện sẽ còn giữ mãi trong cuộc đời mình. 4. Cñng cè: GV hÖ thèng néi dung bµi häc: - Hai m¹ch kÓ vµ t¸c dông nghÖ thuËt cña nã - H×nh ¶nh hai c©y phong vµ lµng Ku-ku-rªu 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i néi dung v¨n b¶n - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Soạn tiếp nội dung còn lại để học tiết sau. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............... ************************* Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 9 – TiÕt 34. V¨n b¶n:. Hai c©y phong. (TiÕp) (TrÝch “Ngêi thÇy ®Çu tiªn” – Ai-ma-t«p). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: - Giúp học sinh: Thấy đợc cảm xúc, tình cảm của nhân vật “tôi”và lũ trẻ; Thấy đợc việc lồng hai ngôi kể để tạo sắc thái trong cách kể. - Hình ảnh hai cây phong gây xúc động cho ngời đọc; Mối quan hệ giữa thầy §uy-sen vµ hai c©y phong 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng đọc và phân tích tác phẩm tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm. 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng biÕt ¬n, kÝnh träng thµnh qu¶ cña nh÷ng thÕ hÖ ®i tríc. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: H×nh ¶nh hai c©y phong vµ kÝ øc tuæi th¬? 3. Bµi míi:.

(110) Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Sau khi học xong tiết 1 của văn bản này, các em đã thấy hình ảnh hai cây phong chiếm vị trí trung tâm của văn bản và gây xúc động sâu sắc cho ngời kể chuyện cũng nh độc giả chúng ta. Vậy tại sao hai cây phong lại gây xúc động sâu sắc đến nh vậy? Chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu qua tiÕt 35. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2:. Néi dung III/ T×m hiÓu v¨n b¶n: 3. Hai c©y phong vµ thÇy §uy-sen. *HS đọc thầm đoạn đầu văn bản. H: Ên tîng næi bËt cña “t«i” trong mçi lÇn vÒ a. Hai c©y phong: th¨m quª lµ g×? H: Hai cây phong đợc giới thiệu qua những - Giữa 1 ngọn đồi chi tiÕt nµo? - Nh những ngọn hải đăng đặt trên núi H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật - NT: So s¸nh g× khi miªu t¶ hai c©y phong? -> Hai cây phong là tín hiệu dẫn đờng H: Cách so sánh đó có ý nghĩa gì? vÒ quª. -> Khẳng định vai trò quan trọng của hai cây phong(không thể thiếu đối với ngời đi xa về lµng). GV: H×nh ¶nh hai c©y phong hiªn ngang đứng giữa ngọn đồi đầu làng, đi từ phía nào còng thÊy...nh 1 ngän h¶i ®¨ng. Hai c©y phong đã làm hiệm vụ chỉ lối dẫn đờng cho biÕt bao nhiªu con ngêi lµng Ku-ku-rªu híng vÒ quª h¬ng? NghÖ thuËt so s¸nh cña nhµ v¨n thËt cã ý nghÜa. Theo dõi đoạn văn đặc tả hai cây phong, tõ chç: “Trong lßng t«i...tho¶ng qua” ta thÊy trong lßng nh©n vËt “t«i” kh«ng thiÕu g× c¸c lo¹i c©y nhng hai c©y phong nµy kh¸c h¼n. H: Em h·y t×m nh÷ng chi tiÕt chøng tá hai c©y phong nµy kh«ng gièng nh c¸c lo¹i c©y - Cã tiÕng nãi, cã t©m hån riªng - Nghiêng ngả thân cây, lay động lá kh¸c? cµnh - Kh«ng ngít tiÕng r× rµo: + Lµn sãng thuû triÒu + TiÕng th× thÇm + Im bÆt + CÊt tiÕng thë dµi - Khi mây đen kéo đến, bão dông xô g·y cµnh, tØa trôi l¸: + Nghiªng ng¶ tÊm th©n dÎo dai + RÐo vï vï... H: Hai cây phong đợc miêu tả bằng những - NT: So sánh, nhân hoá nÐt nghÖ thuËt nµo? GV: Tác giả đã hoá thân vào nhân vật để kể chuyện, để miêu tả với hàng loạt những liên tởng, so sánh, nhân hoá: Âm thanh, tiếng nói của cây phong dù ngày cũng nh đêm, chúng vÉn...(sgk).

(111) H: Qua nh÷ng h×nh ¶nh so s¸nh, nh©n ho¸ Êy => Cã søc sèng m¹nh mÏ, dÎo dai, bÊt gióp em hiÓu thªm ®iÒu g× vÒ hai c©y phong? khuÊt nhng vÉn dÞu dµng, th©n th¬ng. GV: Đoạn văn đặc tả hai cây phong bằng những hình ảnh so sánh rất đặc sắc và nhân hoá cao độ để hai cây phong trở nên sống động nh con ngời. H: Điều đó cho thấy tài năng nghệ thuật gì cña t¸c gi¶? -> N¨ng lùc c¶m nhËn tinh tÕ, kh«ng chØ c¶m nhËn b»ng thÞ gi¸c, thÝnh gi¸c mµ cßn b»ng c¶ trÝ tëng tîng m·nh liÖt vµ phong phó, mang t©m hån nghÖ sÜ hµi hoµ hai tè chÊt: Héi ho¹ vµ ©m nh¹c. Râ rµng, qua c¶m nhËn cña ngêi nghÖ sÜ, hai c©y phong hiÖn lªn víi h×nh hµi cao lín, hiên ngang, với đờng nét lá cành uyển chuyÓn, nhÊt lµ nh÷ng ©m thanh cña nã lµm cho nó đẹp kì diệu. Đó là hình ảnh của quê hơng, và cũng là biểu tợng cho sức sống mạnh mÏ, dÎo dai, hiªn ngang, bÊt khuÊt mµ dÞu dµng th©n th¬ng cña nh÷ng con ngêi n¬i ®©y. chính vì vậy mà “Cứ mỗi lần về quê, tôi đều cã bæn phËn...nh×n râ”. H: Theo em, trong những lời lẽ đó, nhân vật “tôi” đã bộc lộ tình cảm nào của mình với hai c©y phong? -> Yªu quª h¬ng tha thiÕt, yªu c¶ thiªn nhiªn lẫn con ngời, đặc biệt là 2 cây phong. H: Nh÷ng lêi v¨n nµo thÓ hiÖn rÊt râ tr¹ng th¸i t©m hån cña nh©n vËt “t«i”? -> “Ta sắp đợc thấy chúng cha...ngây ngất” H: Em hiÓu g× vÒ tr¹ng th¸i t©m hån cña nh©n vật “tôi” qua lời văn biểu cảm đó? -> Nhớ cây đắm say, mãnh liệt nh tâm hồn nặng lòng nhớ thơng con ngời khi đứng dới gèc c©y. T×nh yªu quª h¬ng trong t©m hån ngây ngất hoà quyện cùng đất trời. Đoạn văn truyÒn c¶m, hÊp dÉn nh 1 bµi th¬, 1khóc h¸t. H: Tại sao cảm xúc đó lại gắn liền với 1 nỗi buån da diÕt ë nh©n vËt “t«i”? -> Hai c©u phong lµ h×nh ¶nh trong s¸ng, t¬i đẹp, thân thuộc với tuổi thơ. Vì thế xa quê đã l©u-> trë vÒ quª-> n¶y sinh nçi buån. * Cho HS chó ý ®o¹n cuèi v¨n b¶n. H: “Ngêi v« danh” ë ®©y cã nghÜa lµ g×? H: Theo em, “Ngời vô danh” đợc nhắc tới trong v¨n b¶n lµ ai? -> ThÇy §uy-sen. H: Em cã suy nghÜ g× vÒ t×nh c¶m cña nh©n vËt “t«i” lóc nµy? -> Yªu quý hai c©y phong g¾n liÒn víi t×nh yêu quý ngời thầy giáo đã trồng hai cây phong Êy víi íc m¬ vµ hi väng vÒ sù trëng thµnh cña trÎ em n¬i ®©y..

(112) H: §Õn ®©y em hiÓu nguyªn nh©n nµo khiÕn cho h×nh ¶nh hai c©y phong chiÕm vÞ trÝ trung tâm trong văn bản và gây xúc động cho ngời - Hai cây phong: + G¾n víi h×nh ¶nh lµng kÓ chuyÖn? + G¾n víi kØ niÖm tuæi th¬ + Là nhân chứng xúc động về thầy §uy-sen. b.ThÇy §uy-sen: H: Qua t×m hiÓu chó thÝch, em thÊy thÇy Đuy-sen đợc tác giả giới thiệu nh thế nào? -> Lµ mét thÇy gi¸o trÎ §îc ®oµn thanh niªn céng s¶n cö vÒ lµng d¹y häc. H: ThÇy §uy-sen cã nh÷ng g¾n bã vµ kØ niÖm - G¾n bã víi lµng Ku-ku-rªu - G¾n bã víi lò häc trß g× ë n¬i ®©y? - Giúp đỡ An-t-nai - Trång hai c©y phong GV: ThÇy §uy-sen lµ ngêi thÇy ®Çu tiªn vÒ lµng vµ còng lµ ngêi thÇy ®Çu tiªn cña An-tnai vµ lò b¹n gÇn 40 n¨m vÒ tríc mµ ngêi kÎ chuyện gần đây mới đợc biết. Thầy Đuy-sen trồng hai cây phong trên đỉnh đồi cao, không những thầy gửi gắm vào đó bao ớc mơ hi väng mµ thÇy cßn m·i m·i v÷ng ch½inh hai cây phong trên đỉnh đồi cao kia để dõi theo thÕ hÖ mai sau. Th¶o luËn: NÕu nh©n vËt “t«i” mang h×nh bãng cña t¸c gi¶ Ai-ma-t«p th× em hiÓu g× vÒ nhµ v¨n nµy qua v¨n b¶n “Hai c©y phong”? -> Tâm hồn nhạy cảm với vẻ đẹp cao quý. T×nh c¶m tha thiÕt g¾n bã víi c¶nh vµ ngêi n¬i ®©y. Giµu lßng yªu th¬ng con ngêi, cã tµi miªu t¶ vµ biÓu c¶m khi kÓ chuyÖn. H: Sau khi häc xong v¨n b¶n, em cã c¶m nhËn g× vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt? - HS tr¶ lêi. * Ghi nhí: (SGK- 101) - GV chèt l¹i. ®a ra phÇn ghi nhí. - Gọi HS đọc ghi nhớ, dặn học thuộc. *Liên hệ: VB hai cây phong đã thức dậy tình c¶m nµo trong em? 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i néi dung chÝnh cña t¸c phÈm. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i v¨n b¶n - Häc theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu v¨n b¶n - Häc thuéc ghi nhí,chän 1 ®o¹n kho¶ng 10 dßng miªu t¶ hai c©y phong mµ em thích nhất để học thuộc. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: ViÕt bµi TLV sè 2(V¨n tù sù). D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

(113) ......................................................................................................................................... ............... ********************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 9 -TiÕt 35 +36. ViÕt bµi tËp lµm v¨n sè 2 ( KiÓu bµi tù sù kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m) A/ mục tiêu cần đạt:. 1. KiÕn thøc: - Học sinh vận dụng kiến thức đã học về kiểu bài tự sự kết hợp với miêu tả và biểu dụng để kể lại một câu chuyện. - Biết chọn thứ tự kể và kể lại sự việc theo một trình tự nhất định. 2. KÜ n¨ng: - Häc sinh biÕt triÓn khai bµi viÕt theo bè côc 3 phÇn, biÕt chuyÓn ®o¹n vµ liªn kÕt ®o¹n. - BiÕt kÕt hîp c¸c yÕu tè phô trî cho qu¸ tr×nh kÓ chuyÖn nh: miªu t¶, biÓu c¶m. 3. Thái độ: - Có tình cảm chân thực, sâu sắc đối với nhân vật và sự việc đợc kể. B/ H×nh thøc kiÓm tra:. Tù luËn. C/ đề bài:. Hãy kể lại một việc em đã làm khiến cha mẹ rất vui lòng. D/ §¸p ¸n vµ biÓu ®iÓm:. 1. PhÇn më bµi: 2® - Giíi thiÖu hoµn c¶nh khiÕn em nhí l¹i kØ niÖm. - Giíi thiÖu sù viÖc, nh©n vËt, t×nh huèng x¶y ra c©u chuyÖn. ( Còng cã thÓ nªu kÕt qu¶ cña sù viÖc tríc råi míi kÓ nguyªn nh©n, diÔn biÕn sau). 2.PhÇn th©n bµi: 6® Kể lại diễn biến câu chuyện theo một trình tự nhất định - C©u chuyÖn më ®Çu nh thÕ nµo? DiÔn ra ë ®©u? Khi nµo? Víi ai? - C©u chuyÖn diÔn biÕn ra sao? §Ønh ®iÓm cña sù viÖc lµ g×? - KÕt qu¶ cña sù viÖc? 3. PhÇn kÕt bµi: 2® - Nªu suy nghÜ vµ c¶m xóc cña b¶n th©n; t×nh c¶m cña m×nh víi bè mÑ vµ mäi ngêi vµ ngîc l¹i. - Lêi nh¾n göi. *) Thu bµi: - HÕt giê gi¸o viªn thu bµi. - NhËn xÐt giê lµm bµi cña häc sinh..

(114) *) Híng dÉn häc bµi: - Xem lại lí thuyết về kiểu bài để tự rút kinh nghiệm. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: Nãi qu¸. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............... *********************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 9 - TiÕt 37. Nãi qu¸ A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh: Hiểu đợc khái niệm và giá trị biểu cảm của nói quá trong văn b¶n nghÖ thuËt còng nh trong giao tiÕp h»ng ngµy. 2. VÒ kÜ n¨ng: BiÕt nhËn diÖn sö dông biÖn ph¸p nãi qu¸ phï hîp víi t×nh huèng giao tiÕp vµ t¹o lËp v¨n b¶n B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: Vë so¹n bµi cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Để tăng sức biểu cảm trong lời ăn tiếng nói hằng ngày, nhân dân ta đã sử dụng rất nhiÒu biÖn ph¸p tu tõ c¶ vÒ tõ vùng còng nh ng÷ nghÜa. §Ó g©y Ên tîng m¹nh, ngêi ta đã dùng cách phóng đại mức đọ, quy mô, tính chất của các sự vật hiện tợng đợc miêu t¶. VËy cô thÓ biÖn ph¸p nµy cã t¸c dông g×? Chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: * GV treo b¶ng phô cã ghi c¸c vÝ dô trong SGK. - Gọi HS đọc.. Néi dung I/ Nãi qu¸ vµ t¸c dông cña nãi qu¸ 1. VÝ dô:. 2. NhËn xÐt. H: Nói: “đêm t5 cha nằm đã sáng, ngày t10 a. “...cha nằm đã sáng cha cời đã tối” nhằm thể hiện điều gì? ...cha cời đã tối”.

(115) - ý nói: đêm T5 và ngày T10 rất ng¾n.. H: VËy: “Må h«i th¸nh thãt nh ma ruéng b. “Cày đồng... cµy” nghÜa lµ g×? ...th¸nh thãt nh ma ruéng cµy” - ý nãi: må h«i ít ®Ém, nhá giät. H: Nãi nh trªn cã qu¸ sù thËt kh«ng? Nh»m -> Nhấn mạnh, phóng đại quy mô, nhÊn m¹nh ®iÒu g×? mức độ, tính chất của sự vật hiện tợng H: C¸ch nãi nh vËy cã t¸c dông g×? => T¸c dông: G©y Ên tîng, t¨ng søc H: Qua t×m hiÓu c¸c vÝ dô, em hiÓu thÕ nµo lµ biÓu c¶m. nãi qu¸? * Ghi nhí: (SGK) -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. - Gọi HS đọc ghi nhớ . * Bµi tËp: H·y chØ ra phÐp tu tõ nãi qu¸ vµ t¸c dông biÓu c¶m cña nã trong c¸c c©u ca dao sau: a. Bao giờ cây cải làm đình Gç lim lµm ghÐm th× m×nh lÊy ta. b. §ªm n»m lng ch¼ng bÐn giêng Mong trời mau sáng ra đờng gặp em. §¸p ¸n: a. Cây cải làm đình Gç lim lµm ghÐm -> ý nãi: ViÖc nµy lµ v« lÝ, khã kh¨n, kh«ng thÓ x¶y ra. b. Lng ch¼ng bÐn giêng -> ý nãi: T©m tr¹ng n«n nãng bån chån, chẳng thiết đến ngủ, nghỉ của chàng trai. Hoạt động 3:. III/ LuyÖn tËp. 1. Bµi tËp 1: - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung BT1. H: T×m biÖn ph¸p nãi qu¸ vµ gi¶i thÝch ý nghÜa cña chóng? a. Sỏi đá cũng thành cơm - Gäi HS tr¶ lêi. -> Thành quả lao động gian khổ, vất - GV ch÷a tõng c©u. v¶, nhäc nh»n-> NiÒm tin vµo bµn tay lao động. b. Đi lên đến tận trời -> VÕt th¬ng ch¼ng cã nghÜa lÝ g×, không đáng bận tâm. c. ThÐt ra löa -> Ngêi cã quyÒn thÕ, hung h¨ng-> Có quyền sinh quyền sát đối với ngời khác. - GV nªu yªu cÇu BT2. - Chia HS lµm c¸c nhãm th¶o luËn. - §¹i diÖn c¸c nhãm nªu kÕt qu¶. - Gäi HS nhËn xÐt chÐo.. 2. Bµi tËp 2: a) Chó ăn đá, gà ăn sỏi. b) BÇm gan tÝm ruét c) Ruột để ngoài da d) Në tõng khóc ruét.

(116) e) V¾t ch©n lªn cæ 3. Bµi tËp 3: - Gọi HS đọc yêu cầu và các thành ngữ. - GV híng dÉn c¸ch lµm. - Gäi mçi em tr×nh bµy mét c©u.. - HS đọc thầm yêu cầu trong SGK. - Lµm viÖc c¸ nh©n, nªu kÕt qu¶. - GV nhận xét, khẳng định đáp án.. a. Nàng có vẻ đẹp nghiêng nớc nghiªng thµnh b. §oµn kÕt t¹o nªn søc m¹nh dêi non lÊp biÓn c. C«ng viÖc lÊp biÓn v¸ trêi Êy lµ công việc của nhiều đời, nhiều thế hÖ d. Những chiến sĩ mình đồng da sắt đã trở về sau cuộc chiến vĩ đại của d©n téc e. M×nh nghÜ n¸t ãc mµ vÉn kh«ng giải đợc bài toán này. 4. Bµi tËp 4: - Ng¸y nh sÊm - Tr¬n nh mì - Nhanh nh c¾t - Lừ đừ nh ông từ vào đền - Đủng đỉnh nh chĩnh trôi sông - Lóng tóng nh gµ m¾c tãc 5. Bµi tËp 5:. H: ViÕt mét ®o¹n v¨n ng¾n cã sö dông biÖn ph¸p nãi qu¸? - HS tù lµm díi sù híng dÉn cña GV. - Gäi HS tr×nh bµy. - GV nhËn xÐt. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung bµi: - ThÕ nµo lµ nãi qu¸? - T¸c dông cña nãi qu¸? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Häc thuéc ghi nhí, lµm thªm BT6. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: ¤n tËp truyÖn kÝ ViÖt Nam. + Lập bảng thống kê theo các mục sau: STT- Tên VB- tác giả - năm tác phẩm ra đờithể loại – nội dung chủ yếu - đặc sắc nghệ thuật. + So s¸nh sù kh¸c nhau gi÷a c¸c VB trong c¸c bµi 2, 3, 4. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. *******************************. Bµi 10– TiÕt 38.

(117) ¤n tËp truyÖn kÝ ViÖt Nam n A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh: hệ thống hoá các truyện kí Việt Nam đã học từ đầu học kì trên các mặt: Đặc sắc về nội dung t tởng và hình thức nghệ thuật. Từ đó bớc đầu thấy đợc một phần quá trình hiện đại hoá văn học VN đã hoàn thành về cơ bản vào đầu TK XX 2. VÒ kÜ n¨ng: RÌn cho HS kÜ n¨ng ghi nhí, hÖ thèng ho¸, so s¸nh, kh¸i qu¸t vµ tr×nh bµy nhËn xÐt kÕt luËn trong qu¸ tr×nh «n tËp. 3. VÒ th¸i dé: Khích lệ lòng yêu mến đối với văn học VN B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Nghiªn cøu néi dung ch¬ng tr×nh KÎ b¶ng, hÖ thèng kiÕn thøc ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái 1,2,3 trong SGK. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: Vë so¹n bµi cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV: Từ đầu năm đến giờ chúng ta đã đợc học những văn bản nào thuộc phần truyện – kí VN hiện đại? HS: Tr¶ lêi. GV: Bây giờ, chúng ta sẽ cùng thống kê các nội dung cơ bản để ôn tập lại phần văn häc nµy. Hoạt động 2: Luyện tập: Câu hỏi 1: Bảng thống kê các văn bản truyện kí VN đã học. TT Tªn VB. T¸c gi¶. 1. T«i ®i häc. Thanh TÞnh (19111988). 2. Trong lßng Nguyªn mÑ Hång (19181982). N¨m tp ra ThÓ đời lo¹i 1941 TruyÖn ng¾n. Néi dung chñ yÕu §Æc s¾c NT Nh÷ng kØ niÖm trong s¸ng vÒ ngày đầu tiên đợc đến trờng đi học.. - Tù sù tr÷ t×nh - TS kÕt hîp MTvà BC, đánh gi¸, so s¸nh.. 1940. Nỗi cay đắng tủi cùc vµ t×nh yªu th¬ng mÑ cña chó bÐ Hång khi xa mẹ và khi đợc n»m trong lßng mÑ.. - Tù sù tr÷ t×nh - TS kÕt hîp MT vµ BC, đánh giá - Sö dông h×nh ¶nh so s¸nh.. Håi kÝ.

(118) 3. Tøc níc vì Ng« TÊt 1939 bê Tè (18931954). TiÓu thuyÕt. V¹ch trÇn bé mÆt tµn ¸c, bÊt nh©n của chế độ thực d©n nöa phong kiÕn, tè c¸o chÝnh s¸ch thuÕ v« nhân đạo. - Ngßi bót hiÖn thùc khoÎ kho¾n, giµu tinh thÇn l¹c quan. - X©y dùng t×nh huèng truyÖn bÊt ngê, cã cao trµo.. 4. L·o H¹c. TruyÖn ng¾n. - Sè phËn ®au th¬ng, phÈm chÊt cao quý cña ngêi n«ng d©n cïng khæ trong XH VN tríc CMT8. - Thái độ yêu thơng, trân trọng của tác giả đối víi ngêi n«ng d©n.. - Kh¾c ho¹ nh©n vËt cô thÓ, sống động. C¸ch kÓ chuyÖn míi mÎ, linh ho¹t. - Ng«n ng÷ ch©n thùc, ®Ëm đà chất nông th«n.. Nam Cao 1943 (19151951). C©u hái 2: H: H·y t×m nh÷ng ®iÓm gièng nhau vµ kh¸c nhau chñ yÕu vÒ néi dung t tëng còng nh h×nh thøc nghÖ thuËt cña 3 VB a. Gièng nhau: trong c¸c bµi 2,3,4? - Về thể loại: đều là VB tự sự hiện đại. - Về thời gian ra đời: Trớc cách mạng, trong giai ®o¹n 1930 – 1945. - Về đề tài, chủ đề: Con ngời và cuộc sống xã hội đơng thời; Đi sâu vào miêu tả sè phËn cña nh÷ng con ngêi cùc khæ bÞ vïi dËp. - VÒ gi¸ trÞ t tëng: Chan chøa tinh thÇn nhân đạo: + Yªu th¬ng, tr©n träng nh÷ng t×nh c¶m, những phẩm chất đẹp đẽ, cao quý của con ngêi. + Tè c¸o nh÷ng g× tµn ¸c, xÊu xa. - VÒ gi¸ trÞ nghÖ thuËt: + Bót ph¸p ch©n thùc, hiÖn thùc, gÇn gòi. + Ng«n ng÷: RÊt gi¶n dÞ + C¸ch kÓ chuyÖn vµ miªu t¶ ngêi, miªu GV: Nh÷ng ®iÓm gièng nhau ë trªn còng t¶ t©m lÝ rÊt cô thÓ vµ hÊp dÉn. chính là đặc điểm của dòng văn xuôi hiện thùc VN tríc CMT8. Dßng v¨n häc b¾t ®Çu kh¬i nguån tõ nh÷ng n¨m 20 nhng ph¸t triÓn m¹nh mÏ vµ rùc rì vµo nh÷ng n¨m 30 vµ ®Çu nh÷ng n¨m 40 cña thÕ kØ XX, ®em l¹i cho VHVN nh÷ng tªn tuæi nhµ v¨n vµ nh÷ng t¸c phÈm kiÖt xuÊt..

(119) VH hiÖn thøc phª ph¸n VN còng gãp phần đáng kể vào quá trình hiện đại hoá VHVN về nhiều mặt: đề tài, chủ đề, thể loại đến xây dựng nhân vật, ngôn ngữ... TT Tªn VB. b. Kh¸c nhau:. T¸c gi¶ Ph¬ng §Ò tµi, chñ Néi dung chñ §Æc s¾c nghÖ thức b. đạt đề cụ thể yÕu thuËt. 1. Trong lßng Nguyªn Håi kÝ( Tù T×nh c¶nh mÑ Hång sù tr÷ khèn khæ t×nh) của đứa trẻ må c«i, mÑ ®i lÊychång xa.. Nâi ®au xãt tñi hËn vµ t×nh c¶m th¬ng nhí mÑ khi ë xa; c¶m xóc HP nồng nàn khi đợc mằm trong lßmg mÑ.. Giäng v¨n võa ch©n thµnh, võa tha thiÕt. C xóc d©ng trµo, m liÖt. C¸ch ss liªn tëng míi mÎ.. 2. Tøc níc vì Ng« bê TÊt Tè. TiÓu thuyÕt( Tù sù xen lÉn MT vµ BC). Ngêi n«ng d©n cïng khổ bị đè nÐn, ¸p bøc đã uất ức vïng lªn. Tố cáo c độ bất nh©n tµn ¸c; ca ngợi vẻ đẹp t©m hån, søc m¹nh vïng lªn ®. tranh m¹nh mÏ cña ngêi p. n÷ n«ng th«n VN tríc CM.. - X©y dùng nv chñ yÕu qua ng«n ng÷, cö chØvµ hµnh động; trong thế đối lập với c¸c nv kh¸c. - KÓ chuyÖn, MT rất sđộng.. 3. L·o H¹c. TruyÖn ng¾n( Tù sù xen lÉn tr÷ t×nh). Mét «ng giµ nghÌo, giµu tự trọng đã d»n vÆt ®au khæ v× trãt lõa 1 con chó, đã tự tử v×.... Sè phËn bi th¶m cña ngêi n«ng d©n cïng khæ vµ nh©n phẩm cao đẹp cña hä. nv đợc miêu t¶& ph©n tÝch diÔn biÕn t©m lÝ s©u s¾c. C©u chuyÖn ®c kÓ 1 c¸ch linh ho¹t, ch©n thùc kÕt hîp víi tr÷ t×nh & triÕt lÝ.. Nam Cao. C©u hái 3: Trong 3 v¨n b¶n: “Trong lßng mÑ”, “Tøc níc vì bê”, “L·o H¹c” em thÝch nhÊt ®o¹n v¨n hoÆc nh©n vËt nµo? Gi¶i thÝch t¹i sao? GV híng dÉn HS thùc hiÖn theo mÉu: - §ã lµ ®o¹n v¨n:...... - Trong v¨n b¶n:...... - Cu¶ t¸c gi¶:....... - LÝ do yªu thÝch: + VÒ néi dung t tëng + VÒ h×nh thøc nghÖ thuËt + LÝ do kh¸c * Gîi ý:.

(120) - NV ChÞ DËu(Tøc níc vì bê) Em rÊt c¶m th«ng cho hoµn c¶nh cña chÞ, kh©m phôc sù vïng lªn ph¶n kh¸ng l¹i ¸p bøc bÊt c«ng cña chÞ. - §o¹n v¨n L·o H¹c kÓ chuyÖn b¸n cËu Vµng víi «ng gi¸o: Th¬ng cho hoµn c¶nh cña lão Hạc, kính trọng lão – một con ngời nhân hậu, cảm đông trớc tình cảm của lão đối với cậu Vàng. - Đoạn văn bé Hồng gặp lại mẹ và đợc ngồi trong lòng mẹ: Bé Hồng đợc sống lại nh÷ng gi©y phót sung síng, h¹nh phóc khi ë trong lßng mÑ. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i néi dung chÝnh cña tiÕt häc. 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc néi dung c¸c c©u hái - ViÕt thªm 1 kÕt truyÖn kh¸c cho VB “L·o H¹c” - Chẩn bị bài mới: “Thông tin về ngày trái đất năm 2000”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .............................................................................................................................. ********************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 10 – TiÕt 39. V¨n b¶n: Th«ng. tin về ngày trái đất n¨m 2000. A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh:thấy đợc tác hại, mặt trái của việc sử dụng bao bì ni lông, tự mình hạn chế sử dụng bao bì ni lông và tích cực vận động mọi ngời cùng thực hiện. Thấy đợc tính thuyết phục trong cách thuyết minh về tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông cũng nh tính hợp lí của những kiến nghị mà văn bản đã đề xuất. 2. VÒ kÜ n¨ng: Cã kÜ n¨ng ph©n biÖt VB nhËt dông víi c¸c kiÓu Vb kh¸c. 3. Về thái độ: GD học sinh có ý thức trong vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt và trong nhiệm vụ b¶o vÖ m«i trêng. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc trớc văn bản, đọc chú thích Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: Vë so¹n bµi cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Các em ạ! Rác thải hiện nay là một vấn đề rất bức xúc,gây ô nhiễm môi trờng. Nh÷ng ngêi d©n sèng ë gÇn nh÷ng n¬i r¸c th¶i thêng ph¶i chÞu cuéc sèng nhiÒu ¸p lực và đe doạ do những chất thải gây ra. Vấn đề đặt ra ở đây là bảo vệ môi trờng.

(121) xung quanh ta, rộng hơn là bảo vệ trái đất – ngôi nhà chung của mọi ngời đang bị ô nhiễm nặng nề là nhiệm vụ khoa học, xã hội, văn hoá vô cùng quan trọng đối với toàn nh©n lo¹i, còng lµ nhiÖm vô cña mçi chóng ta. VËy cô thÓ r¸c th¶i cã t¸c h¹i ntn? Nhiệm vụ của chúng ta là gì? Tiết học hôm nay sẽ giúp các em biết điều đó. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: GV: ở các lớp dới, các em đã đợc học các v¨n b¶n nhËt dông: + Líp 6: CÇu Long Biªn- chøng nh©n lÞch sö. + Líp 7: Cæng trêng..., MÑ t«i, Cuéc chia tay..., Ca HuÕ... H: Em h·y nh¾c l¹i: ThÕ nµo lµ VB n. dông? -> V¨n b¶n nhËt dông lµ nh÷ng v¨n b¶n cã néi dung ph¶n ¸nh hiÖn thùc sù viÖc vµ x· héi ®ang diÔn ra thùc tÕ, nãng báng hµng ngµy. GV: VB nhËt dông kh«ng ph¶i lµ 1 trong 6 kiểu văn bản mà các em đã đợc tìm hiểu ở lớp 6. Néi dung cña VB nhËt dông ph¶n ¸nh nh÷ng hiÖn thùc kh¸ch quan, v× vËy nã cã thÓ viết theo nhiều phơng thức biểu đạt khác nhau nh: tù sù, nghÞ luËn, thuyÕt minh...Vb “Thông tin về ngày trái đất năm 2000” là 1 VB nhËt dông nã ph¶n ¸nh m«i trêng ®ang bÞ ô nhiễm nặng nề, đáng báo động -> Phải bảo vệ sự trong lành của môi trờng trái đất.. I/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch.. GV: hớng dẫn: đọc rõ ràng, mạch lạc, phát ©m chÝnh x¸c c¸c thuËt ng÷ chuyªn m«n. - GV đọc, gọi 2 HS đọc nối tiếp. - Chó thÝch: 1, 2, 3, 4, 9 GV: VB nµy chÝnh lµ mét bøc th«ng ®iÖp vÒ m«i trêng. VËy néi dung bøc th«ng ®iÖp lµ g×? chóng ta sÏ chuyÓn sang phÇn II. Hoạt động 3: GV: ở các VB trớc, các em đã đợc tìm hiểu c¸c VB: T«i ®i häc, Trong lßng mÑ, L·o Hạc...Những văn bản này khi viết tác giả đã sö dông ph¬ng thøc tù sù kÕt hîp MT vµ BC. H: VËy VB “Th«ng tin...2000” cã sö dông phơng thức biểu đạt trên không? -> Kh«ng. H: V¨n b¶n nµy nh»m tr×nh bµy víi chóng ta ®iÒu g×? -> R¸c th¶i b»ng bao ni l«ng vµ « nhiÔm m«i trêng. GV: Nh÷ng VB cã néi dung nh»m tr×nh bµy tri thøc vÒ c¸c sù vËt hiÖn tîng trong tù nhiªn và XH nh thế này đợc gọi là VB thuyết minh. VB thuyÕt minh cã tÝnh chÊt nh thÕ nµo, giê TLV tíi sÏ t×m hiÓu.. II/ T×m hiÓu v¨n b¶n:.

(122) H: V¨n b¶n nµy cã thÓ chia lµm mÊy phÇn? néi dung tõng phÇn lµ g×? -> 3 phÇn: + P1: Tõ ®Çu...-> 1 ngµy kh«ng sö dông bao b× ni l«ng. ( Nguyên nhân ra đời của bản thông điệp) + P2: Nh chúng ta đã biết...-> Môi trờng. ( T¸c h¹i cña viÖc sö dông bao b× ni l«ng vµ 1 sè gi¶i ph¸p nh»m ng¨n chÆn nã). + P3: Cßn l¹i ( Lêi kªu gäi: “1 ngµy...ni l«ng”) GV: Vậy nguyên nhân nào ra đời bản thông ®iÖp? Chóng ta sÏ ®i t×m hiÓu phÇn 1. 1. Thông báo về ngày trái đất: * HS chó ý P1 H: Em hãy cho biết sự kiện nào đợc thông b¸o trong P1? - Ngµy 22/4 hµng n¨m lµ “ngµy tr¸i đất” -> nhằm bảo vệ môi trờng. - Cã 141 níc tham dù. H: Tại sao ngày 22/4 hàng năm đợc gọi là - Năm 2000: VN tham gia với chủ đề “Mét ngµy kh«ng sö dông bao b× ni ngày trái đất? -> Bởi nội dung hoạt động của tổ chức môi tr- lông” êng nh»m kªu gäi toµn nh©n lo¹i b¶o vÖ tr¸i đất của chúng ta. H: Ngày trái đất đợc tổ chức hàng năm để bàn về vấn đề gì? -> Bàn về những chủ đề có liên quan đến những vấn đề môi trờng nóng bỏng nhất của từng nớc và từng khu vực. đợc Mĩ khởi xớng năm 1970-> 141 nớc tham dự-> mục đích cïng b¶o vÖ m«i trêng sèng. Nguån g©y « nhiÔm MT nhÊt lµ r¸c th¶i CN vµ r¸c th¶i SH: + R¸c th¶i CN: tr¸ch nhiÖm xö lÝ chñ yÕu thuéc vÒ c¸c c¬ quan nhµ nc vµ c¸c doanh nghiÖp. + Rác thải SH: Gắn chặt với đời sống của mỗi ngêi, vµ mçi ngêi còng ph¶i cã hiÓu biÕt tèi thiÓu vÒ nã. => ChÝnh v× vËy, n¨m 2000 lÇn ®Çu tiªn VN tham gia ngày trái đất dới sự chủ trì của bộ khoa häc c«ng nghÖ vµ MT. 13 c¬ quan nhµ nc vµ tæ chøc phi chÝnh phñ nhÊt trÝ chän chñ đề thiết thực, phù hợp với hoàn cảnh VN, gần gòi víi tÊt c¶ mäi ngêi mµ l¹i cã ý nghÜa rÊt to lín: “Mét ngµy kh«ng sö dông...”=> §ã lµ nguyên nhân ra đời của bản thông điệp này. VËy t¹i sao VN ta l¹i ®a ra b¶n th«ng ®iÖp nµy? Ta c¨n cø vµo ®©u? 2. T¸c h¹i cña viÖc sö dông bao b× ni * HS đọc thầm P2 H: T¸c h¹i cña viÖc sö dông bao b× ni l«ng ®- l«ng vµ biÖn ph¸p h¹n chÕ sö dông nã. îc nãi tíi ë nh÷ng ph¬ng diÖn nµo?.

(123) GV: Thùc tÕ cho thÊy rÊt râ: Bao b× nil«ng thêng vøt bõa b·i n¬i c«ng céng g©y mÊt mÜ quan. Bản thân túi nilông qua sử dụng đã là rác thải, song cái đặc biệt của loại rác thải này là nó đợc dùng để gói các loại rác thải kh¸c-> G©y khã ph©n huû, sinh ra c¸c chÊt độc hại có thể tồn tại đến 20 năm sau. Hiện nay mỗi năm có hơn 400.000 tấn Pôli-ê-ti-len đợc chôn lấp tại miền bắc nc Mĩ. NÕu kh«ng ph¶i ch«n c¸c phÕ phÈm nµy th× hàng năm sẽ có thêm bao nhiêu đất canh tác; ë Mª-hi-c«, ngêi ta x¸c nhËn nguyªn nh©n c¸ chÕt nhiÒu do nuèt ph¶i r¸c th¶i lµ bao b× nilông; ở vờn bách thú Cô-bê (ấn độ) 90 con hơu đã ăn phải những hộp nhựa đựng thức ăn thõa cña kh¸ch th¨m quan. Khi đốt bao bì nilông sản sinh ra khí độc chøa c¸c thµnh phÇn c¸c-bon cã thÓ lµm thủng tầng ôzôn, gây nhiễm độc khí đi-ô-xin, g©y ngÊt, lo¹n nhÞp tim, g©y dÞ tËt bÈm sinh... H: Qua ph©n tÝch, em cã nhËn xÐt g× vÒ t¸c h¹i cña bao b× nil«ng?. * T¸c h¹i: - Kh«ng ph©n huû - C¶n trë sù sinh trëng cña thùc vËt - G©y xãi mßn, lò lôt, h¹n h¸n - Làm tắc đờng nớc thải, gây ngập lụt> muỗi phát sinh lây truyền dịch bÖnh. - Lµm chÕt sinh vËt khi nuèt ph¶i. - Làm ô nhiễm thực phẩm đựng trong tói, g©y h¹i cho n·o, ung th phæi. - Khi đốt: sinh ra khí độc gây ngộ độc, khó thở , nôn ra máu.... GV: Trớc thực tại đó, chúng ta phải có việc => G©y « nhiÔm m«i trêng, ¶nh hëng lµm cô thÓ. lớn đến sức khoẻ con ngời. * HS chó ý “V× vËy...m«i trêng” H: H·y chØ ra t¸c dông cña tõ “V× vËy”? -> Liªn kÕt néi dung c¸c ®o¹n Vừa khẳng định vấn đề, vừa có kêu gọi chóng ta ph¶i lµm-> nh 1 c©u nèi dÉn d¾t suy nghĩ của ngời đọc 1 cách tự nhiên. H: Vậy các tác giả đã đa ra các biện pháp nµo? * BiÖn ph¸p: - Thay đổi thói quen sử dụng bao bì nil«ng - Kh«ng sö dông bao b× nil«ng khi H: Theo em, biÖn ph¸p nµo hiÖu qu¶ nhÊt? kh«ng cÇn thiÕt -> BiÖn ph¸p cuèi cïng. GV: Trong qu¸ tr×nh viÕt ngêi viÕt sö dông - Thay tói nil«ng b»ng vËt liÖu kh¸c phơng pháp liệt kê kết hợp với phân tích, - Vận động mọi ngời cùng làm theo. ng«n tõ s¸ng tá, rµnh m¹ch, dÔ hiÓu, dÔ nhí, dễ làm theo-> Đó chính là đặc điểm cơ bản cña VB thuyÕt minh. * HS chó ý phÇn cuèi. H: §o¹n v¨n cuèi nµy cã 3 tõ “h·y”. Tõ nµy cã ý nghÜa nh thÕ nµo trong ng«n ng÷?.

(124) -> Biểu thị yêu cầu có tính chất mệnh lệnh 3. Lời kêu gọi và hành động hoặc thuyết phục, động viên ngời khác làm 1 việc gì đó, nên có thái độ nào đó. H: Từ “hãy” ở đầu mỗi câu văn đã nêu lên nh÷ng yªu cÇu g×? H: Vì sao chúng ta cần phải quan tâm đến trái đất và bảo vệ trái đất? -> Vì trái đất là điều kiện sống còn của mỗi ngêi. GV: Kh«ng nªn nghÜ r»ng m×nh dïng Ýt bao b× nil«ng . vµ cµng kh«ng nªn nghÜ r»ng m×nh x¶ r¸c nh thÕ nµy kh«ng thÊm vµo ®©u so víi trái đất bao la. Giả dụ 1 hộ gia đình chỉ sử dụng có 1 bao b× nil«ng 1 ngµy th× c¶ níc sÏ cã trªn 25 triÖu bao nil«ng bÞ vøt vµo m«i trêng 1 ngµy vµ trªn tØ bao mçi n¨m. Cßn trªn thùc tÕ, 1 gia đình phải sử dụng từ 3 đến 5 bao nilông 1 ngµy v× vËy con sè cßn khñng khiÕp h¬n n÷a. (§ã lµ chØ tÝnh riªng VN) -> Vì vậy các đề xuất trên thật cụ thể, gần gòi, dÔ lµm. H: Học xong VB, em rút ra đợc điều gì? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. - Gọi HS đọc ghi nhớ. GV Chèt: VB nµy lµ lêi kªu gäi b×nh thêng mµ trang träng. Nã cã ý nghÜa trùc tiÕp vµ to lớn ảnh hởng đến sự sống còn của chúng ta. V× vËy mçi chóng ta cÇn ph¶i cã viÖc lµm thực tế để bảo vệ môi trờng. Bởi bảo vệ môi trêng còng lµ b¶o vÖ chÝnh m×nh.. - H·y: + Quan tâm đến trái đất + Bảo vệ trái đất + Cùng nhau hành động vì “1 ngày...”. * Ghi nhí: (SGK). H: Tríc khi cã th«ng tin nµy, em hiÓu g× vÒ t¸c h¹i cña bao b× nil«ng? H: VËy sau khi häc xong v¨n b¶nnµy, em thu * LuyÖn tËp; đợc những kiến thức nào? H: Theo em, em sÏ sö dông vËt liÖu g× thay thÕ cho bao b× nil«ng trong 1 sè trêng hîp nhất định? 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng bµi - H·y nh¾c l¹i t¸c h¹i cña viÖc sö dông bao b× b»ng nil«ng? - §Ó h¹n chÕ sö dông nã, ta ph¶i lµm g×? 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i néi dung VB, häc thuéc néi dung c¬ b¶n trong vë ghi. - Häc thuéc ghi nhí. - So¹n bµi: “Nãi gi¶m, nãi tr¸nh”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ..............................................................................................................................

(125) ************************* Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 10– TiÕt 40. Nãi gi¶m – Nãi tr¸nh A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh: hiểu đợc thế nào là nói giảm, nói tránh và giá trị biểu cảm của nãi gi¶m, nãi tr¸nh trong v¨n b¶n nghÖ thuËt còng nh trong giao tiÕp h»ng ngµy. 2. VÒ kÜ n¨ng: BiÕt sö dông biÖn ph¸p nãi gi¶m, nãi tr¸nh phï hîp víi t×nh huèng giao tiÕp vµ t¹o lËp v¨n b¶n. Tích hợp với 1 số VB đã học. B/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: H·y nh¾c l¹i thÕ nµo lµ nãi qu¸? Cho vÝ dô? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Cho vÝ dô sau: “Bác đã lên đờng, nhẹ bớc tiên” (B¸c ¬i – Tè H÷u) H: Tõ g¹ch ch©n ë trªn cã nghÜa lµ g×? -> NghÜa lµ “chÕt”. H: Vậy tại sao ngời viết không dùng cách diễn đạt đó? Mà lại viết là “lên đờng”? Cô cïng c¸c em sÏ t×m ra c©u tr¶ lêi qua bµi häc h«m nay. Hoạt động của GV và HS Hoạt động2:. Néi dung. I/ Nãi gi¶m, nãi tr¸nh vµ t¸c dông cña nãi gi¶m, nãi tr¸nh * GV treo b¶ng phô cã ghi c¸c vÝ dô trong 1. VÝ dô1: SGK. - Gọi HS đọc. H: Trong lêi di chóc cña m×nh, Chñ tÞch HCM đã viết: “...” Vậy cụm từ in đậm trong a) §i gÆp cô C¸c m¸c, cô Lªnin vµ c©u nãi trªn cña Ngêi cã nghÜa lµ g×? các vị đàn anh khác -> ChÕt. H: ë vÝ dô tiÕp theo, em hiÓu tõ “®i” cã nghÜa b) §i lµ g×? -> ChÕt. H: Tõ “ch¼ng cßn” trong vÝ dô c cã nghÜa lµ c) Ch¼ng cßn g×?.

(126) -> ChÕt. H: Theo em, t¹i sao ngêi viÕt, ngêi nãi l¹i kh«ng dïng tõ “chÕt” mµ dïng c¸c tõ in ®Ëm => Tr¸nh g©y c¶m gi¸c qu¸ ®au buån, ghª sî, nÆng nÒ. nh trªn? * GV treo bảng phụ, gọi HS đọc ví dụ.. 2. VÝ dô 2:. H: H·y t×m tõ in ®Ëm? H: T¹i sao t¸c gi¶ dïng tõ “bÇu s÷a” mµ - BÇu s÷a. kh«ng dïng tõ ng÷ kh¸c cïng nghÜa? => Tr¸nh th« tôc, thiÕu lÞch sù - GV lÊy vÝ dô: + Anh Êy bÞ thæ huyÕt -> n«n ra m¸u + Ch¸u bÐ bÞ ®i ngoµi -> Tr¸nh th« tôc, thiÕu lÞch sù dèi víi ngêi nghe. 3. VÝ dô 3: * Gọi HS đọc ví dụ H: C¸ch nãi nµo sö dông biÖn ph¸p nãi gi¶m, nãi tr¸nh? H: H·y so s¸nh vµ cho biÕt c¸ch nãi nµo nhÑ - C¸ch 2: Nãi gi¶m nãi tr¸nh. nhµng, tÕ nhÞ h¬n? -> NhÑ nhµng, tÕ nhÞ h¬n. H: Qua qu¸ tr×nh ph©n tÝch, t×m hiÓu vÝ dô, em h·y cho biÕt thÕ nµo lµ nãi gi¶m, nãi tr¸nh vµ t¸c dông cña nã? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i * Ghi nhí: (SGK) - Gọi HS đọc ghi nhớ (SGK – 108) * GV treo b¶ng phô: Nh÷ng c¸ch sö dông nãi gi¶m, nãi tr¸nh: . VD1: ChÕt ®i, mÊt. quy tiªn, tõ trÇn, hi sinh... => Dùng từ đồng nghĩa (thuần Việt hoặc H¸n ViÖt). VD2: Bµi th¬ cña anh dë l¾m - > Bài thơ của anh cha đợc hay lắm => Phủ định bằng từ trái nghĩa. VD3: Anh cßn kÐm l¾m -> Anh cÇn ph¶i cè g¾ng nhiÒu h¬n n÷a. => Nãi vßng. VD4: ¤ng ©ý s¾p chÕt råi -> ¤ng Êy s¾p råi. => Nãi trèng (tØnh lîc). GV: C¸i hay , c¸i gi¸ trÞ nghÖ thuËt cña nãi gi¶m nãi tr¸nh lµ ph¶i xÐt nã trong hoµn c¶nh giao tiÕp. Cô thÓ: trong t×nh huèng 4 nªu ë trªn, nÕu t¸ch ra khái v¨n c¶nh th× ngêi nghe sẽ không hiểu đợc nghĩa 1 cách chính xác. H: Quay trë l¹i c¸c vÝ dô, em thÊy c¸c t¸c gi¶ đã sử dụng cách nói giảm nói tránh nào? - HS tr¶ lêi. Hoạt động 3: - Gọi HS đọc yêu cầu của BT1. - Gäi 2 HS lªn b¶ng ®iÒn tõ vµo chç trèng.. II/ LuyÖn tËp. 1. Bµi tËp 1:.

(127) a. §i nghØ b. Chia tay nhau H: Hãy tìm các từ có nghĩa tơng đơng với các c. Khiếm thị d. Cã tuæi từ đợc nói giảm nói tránh ở trên? H: Ngời nói đã sử dụng cách nói giảm nói e. Đi bớc nữa tr¸nh nµo? -> Sử dụng từ đồng nghĩa. 2. Bµi tËp 2: a) 2. Anh nªn hoµ nh· víi b¹n bÌ. b) 2. Anh kh«ng nªn ë ®©y n÷a. c) 1. Xin đừng h. thuốc trong phòng. d) 1. Nã nãi n.thÕ lµ thiÕu thiÖn chÝ e) 2. H«m qua em cã lçi víi anh, em xin anh thø lçi. 3. Bµi tËp 3: a. Anh lêi häc qu¸ -> Anh cha đợc chăm học lắm. - Gọi HS đọc yêu cầu trong SGK H: Hãy vận dụng cách nói giảm, nói tránh để b. Hành động của anh xấu đặt 5 câu đánh giá trong những trờng hợp -> Hành động của anh cha đợc đẹp ®©u. kh¸c nhau? c. Con ngêi c« ta thËt n«ng c¹n - HS chia 5 nhãm lµm bµi. -> Con ngời cô ta cha đợc sâu sắc - §¹i diÖn nªu k.qu¶. GV nhËn xÐt. l¾m. d. Em häc cßn kÐm l¾m -> Em cßn ph¶i cè g¾ng nhiÒu trong häc tËp. e. Ch÷ cña em rÊt xÊu -> Chữ của em cha đợc đẹp lắm. - GV nªu yªu cÇu BT2. - GV dïng b¶ng phô ghi ND. - Gäi HS lªn b¶ng khoanh trßn vµo ®Çu c©u.. 4. Cñng cè: - ThÕ nµo lµ nãi gi¶m, nãi tr¸nh? - T¸c dông cña nãi gi¶m, nãi tr¸nh? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí, lµm bµi tËp 4. - ¤n tËp kiÕn thøc, tiÕt sau kiÓm tra 45 phót v¨n häc. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............... ***************************. Ngµy so¹n:.

(128) Ngµy thùc hiÖn: Bµi 11– TiÕt 41. KiÓm tra V¨n häc. (45phót). A/ mục tiêu cần đạt:. 1. KiÕn thøc: - Học sinh vận dụng kiến thức đã học về các tác phẩm Văn học VN giai ®o¹n 1930 – 1945. - Biết xác định nội dung, phơng thức biểu dạt, phân tích chi tiết, nêu c¶m nhËn vÒ nh©n vËt v¨n häc. 2. KÜ n¨ng: - Häc sinh biÕt lµm bµi kiÓm tra kÕt hîp tr¾c nghiÖm vµ tù luËn. - BiÕt triÓn khai phÇn tù luËn theo bè côc 3 phÇn nh 1 bµi v¨n hoµn chØnh, biÕt chuyÓn ®o¹n vµ liªn kÕt ®o¹n. 3. Thái độ: - Có tình cảm chân thực, sâu sắc đối với nhân vật và sự việc trong tác phẩm VH. B/ H×nh thøc kiÓm tra:. Tr¾c nghiÖm + Tù luËn. C/ đề bài:. PhÇn I. Tr¾c nghiÖm: (3 ®iÓm) Câu 1: (0,5đ) Điền từ vào chỗ trống để có đáp án đúng: A. Nỗi nhớ ngày khai trờng đầu tiên của nhà văn Thanh Tịnh đợc khơi nguồn vào thêi ®iÓm.................................... B. Trong cuộc đời mỗi con ngời, kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò, nhất là buổi tựu trờng đầu tiên thờng đợc.................................................. Câu 2: (1đ) Đọc kĩ và khoanh tròn vào đáp án đúng: 1/ Tªn khai sinh cña nhµ v¨n Nam Cao: A. NguyÔn H÷u Tri B. TrÇn H÷u Tri C. NguyÔn Têng Long D. TrÇn Têng Long 2/ Tác phẩm những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng đợc viết dới dạng: A.Tuú bót B. TruyÖn ng¾n C. TiÓu thuyÕt D. Håi kÝ 3/ Nhận định nào đúng nhất về tâm trạng bé Hồng khi trả lời cô? A. Tøc tèi B. Buån b· C. Đau đớn, tủi cực D. Im lÆng 4/ Hoàn cảnh gia đình của lão Hạc là: A. Vợ và con trai bỏ nhà đi, lão sống cô độc. B. Vợ mất, con trai bỏ đi, lão mua con chó Vàng về nuôi cho đỡ buồn. C. Vợ và con trai vì đói kém mà mất cả, lão bầu bạn với con chó Vàng. D. Vî mÊt sím, con trai ®i phu, l·o bÇu b¹n víi con chã Vµng. C©u 3: (0,5®) §iÒn tªn c¸c nh©n vËt trong Tøc níc vì bê vµo tuyÕn n.v cho phï hîp: A. Nh©n vËt chÝnh........................................................................................................ B. Nh©n vËt phô........................................................................................................... Câu 4: (1đ) Nối thông tin ở cột A với cột B để có đáp án đúng: A B KÕt qu¶ 1. Nh÷ng c¶m gi¸c trong s¸ng Êy n¶y në trong lßng t«i 2.ý nghÜ Êy tho¸ng qua trong t©m trÝ t«i nhÑ nhµng 3.Trêng MÜ LÝ võa xinh x¾n, võa oai nghiªm 4 T«i c¶m thÊy. a. Nh mét lµn m©y v¾t ngang trªn ngän mói. b. Nh mÊy cµnh hoa t¬i mØm cêi giữa bầu trời quang đãng. c.Nh đá một quả ban tởng tợng. d. Nh cái đình làng Hoà ấp.

(129) e. Nh qu¶ tim t«i ngõng ®Ëp PhÇn II. Tù luËn: (7 ®iÓm) Nªu c¶m nghÜ cña em vÒ nh©n vËt chÞ DËu qua ®o¹n trÝch ‘Tøc níc vì bê”. D/ §¸p ¸n vµ biÓu ®iÓm:. PhÇn I. Tr¾c nghiÖm: (3 ®iÓm) C©u 1:(0,5®) A. Cuèi thu B. Ghi nhí m·i C©u 2: (1®) 1/ B. TrÇn H÷u Tri 2/ D. Håi kÝ 3/ C. Đau đớn, tủi cực 4/ D. Vî mÊt sím...bÇu b¹n víi con chã Vµng. C©u 3: (0,5®) A. ChÞ DËu, Cai lÖ, Ngêi nhµ lÝ trëng. B. Bà hàng xóm, anh Dậu, hai đứa trẻ. Câu 4: Đáp án đúng: 1–b 2–a 3–d 4 – e. PhÇn II. Tù luËn: (7 ®iÓm) a. Më bµi: (1®) Chị Dậu là nv chính trong tiểu thuyết “Tắt đèn” của NTT. Chị bị lâm vào cảnh nghèo đói, cơ hàn nhng vẫn bộc lộ đợc bản chất vô cùng tốt đẹp. b. Th©n bµi: (5®) - Chị D là ngời vợ, ngời mẹ đảm đang tháo vát, biết chăm sóc chồng con chu đáo: NÊu ch¸o, móc ra b¸t, qu¹t cho chãng nguéi, mêi chång ¨n tríc, ngåi chê xem chång ¨n cã ngon miÖng kh«ng... - Chị D là ngời c xử nhũn nhặn, lễ phép: ăn nói mềm mỏng, động viên chồng; trớc thái độ xấc xợc đầy quyền uy của bọn tay sai chị vẫn ngọt nhạt ông – cháu và thành khÈn van xin... - Chi D còn là ngời có sức mạnh tiềm tàng: bị xúc phạm, bị đánh đập chị đã vùng lên chống cự lại chúng, đánh chúng với thái độ vô cùng quyết liệt... c. KÕt bµi: (1®) Đánh giá khái quát: Chị D là ngời có phẩm chất cao quý: đảm đang, tháo vát, thành thËt. L¬ng thiÖn, cã søc sèng tiÒm tµng m¹nh mÏ...Tiªu biÓu cho ngêi phô n÷ n«ng d©n tríc CM th¸ng 8. *) Thu bµi: - HÕt giê gi¸o viªn thu bµi. - NhËn xÐt giê lµm bµi cña häc sinh. *) Híng dÉn häc bµi: - Xem lại nội dung kiến thức trong sách, vở để tự rút kinh nghiệm. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: LuyÖn nãi: KÓ chuyÖn theo ng«i kÓ kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m. E/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ************************************.

(130) Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 10 - TiÕt 42. LuyÖn nãi: KÓ chuyÖn theo ng«i kÓ kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m. A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: - Gióp häc sinh: biÕt tr×nh bµy miÖng tríc tËp thÓ mét c¸ch râ rµng, g·y gän, sinh động về một câu chuyện có kết hợp miêu tả và biểu cảm. - ¤n tËp l¹i vÒ ng«i kÓ 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng nãi tríc líp vµ t¸c phong cho HS. 3. Về thái độ: Gi¸o dôc t×nh c¶m ch©n thùc, s©u s¾c; biÕt thÓ hiÖn t×nh c¶m Êy trong qu¸ tr×nh nãi. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n. ViÕt bµi luyÖn nãi, tËp nãi ë nhµ.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: Vë so¹n bµi cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nêu mục tiêu bài học và những yêu cầu cần đạt. Hoạt động của GV và HS Hoạt động2:. H: KÓ theo ng«i thø nhÊt lµ kÓ nh thÕ nµo? H: Cã nh÷ng VB nµo sö dông ng«i kÓ nµy? H: Nªu t¸c dông cña ng«i kÓ nµy? -> kÓ theo ng«i thø nhÊt, ngêi kÓ cã thÓ trùc tiÕp kÓ ra nh÷ng g× m×nh nghe, m×nh thÊy, m×nh tr¶i qua; Cã thÓ trùc tiÕp nãi ra nh÷ng suy nghÜ, t×nh c¶m cña chÝnh m×nh, kÓ nh ngêi ë trong cuéc-> Lµm t¨ng tÝnh ch©n thùc, tÝnh thuyÕt phôc, “nh lµ cã thËt” cña c©u chuyÖn. H: Nh thÕ nµo lµ kÓ theo ng«i thø 3? H: Nªu t¸c dông cña ng«i kÓ nµy? -> C¸ch kÓ nay gióp ngêi kÓ cã thÓ kÓ mét c¸ch linh ho¹t, tù do nh÷ng g× diÔn ra víi nh©n vËt. H: Em h·y lÊy vÝ dô vÒ c¸ch kÓ nµy?. Néi dung I/ ChuÈn bÞ ë nhµ: 1.¤n tËp ng«i kÓ: a) KÓ theo ng«i thø nhÊt - Ngêi kÓ xng “t«i”. - VD: “T«i ®i häc”, “Trong lßng mÑ”. b) KÓ theo ng«i thø 3: - Ngêi kÓ tù giÊu m×nh, gäi tªn c¸c sù vËt b»ng chÝnh tªn gäi cña chóng.. - VÝ dô: c¸c VB: “Tøc níc vì bê”,.

(131) “L·o H¹c”, “§¸nh nhau víi cèi xay H: Theo em, tại sao ta phải thay đổi cách kể? gió”, “Chiếc lá cuối cùng”... -> Tuú vµo mçi cèt truyÖn cô thÓ, ë nh÷ng t×nh huèng cô thÓ mµ ngêi viÕt lùa chän ng«i kÓ cho phï hîp. Còng cã khi trong cïng 1 truyÖn, ngêi viÕt l¹i dïng c¸c ng«i kÓ kh¸c nhau (thay đổi ngôi kể) để quan sát các sự vËt, sù viÖc ë nh÷ng ®iÓm nh×n kh¸c nhau, làm tăng tính sinh động, phong phú khi miêu t¶ svËt, sviÖc, con ngêi. 2.ChuÈn bÞ luyÖn nãi: * Gọi HS đọc đoạn văn cần luyện nói. H: Khi kÓ l¹i néi dung ®o¹n v¨n trªn ë ng«i kể thứ nhất thì ta phải thay đổi nh thế nào? -> Cần thay đổi các yểu tố kể: . + Chuyển đổi ngôi kể thành ngôi thứ nhất. + ChuyÓn lêi tho¹i trùc tiÕp thµnh gi¸n tiÕp. + Lùa chän chi tiÕt miªu t¶ vµ biÓu c¶m cho s¸t hîp víi ng«i kÓ thø nhÊt Hoạt động 3: GV: Yªu cÇu HS kÓ l¹i ®o¹n v¨n trªn theo III/ LuyÖn nãi trªn líp: ng«i kÓ thø nhÊt cho c¶ líp nghe (Trong khi kể, kết hợp các đông tác, cử chỉ, nét mặt để miêu tả và thể hiện tình cảm. - HS chia nhóm để thống nhất cách kể. - §¹i diÖn c¸c nhãm lªn kÓ l¹i - Nhãm kh¸c nhËn xÐt Sù viÖc cÇn kÓ l¹i nh sau: - GV nhËn xÐt, chØnh söa nÕu cÇn. “ Tôi xám mặt, vội vàng đặt con bé xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay ngời nhµ LÝ trëng vµ van xin: “Ch¸u van ông, nhà cháu vừa mới tỉnh lại đợc 1 lóc, xin «ng tha cho”, h¾n nãi: “Tha nµy, tha nµy...” Võa nãi h¾n võa bÞch lu«n vµo ngùc t«i mÊy bÞch...x«ng vµo trãi chång t«i. Lúc ấy, tức quá không thể chịu đợc, tôi míi liÒu m¹ng cù l¹i: “Chång t«i ®au ốm, ông không đợc phép hành hạ!” Cai lệ tát vào mặt tôi 1 cái đánh bốp råi cø thÕ nh¶y vµo c¹nh chång t«i . T«i nghiÕn hai hµm r¨ng: “Mµy trãi ngay chång bµ ®i, bµ cho mµy xem!”. Råi t«i tóm lÊy cæ h¾n, Ên dói ra cöa....ra thÒm”. 4. Cñng cè: Muèn giê luyÖn nãi cã chÊt lîng vµ hiÖu qu¶, chóg ta cÇn lu ý chuÈn bÞ bµi nãi bằng cách viết đề cơng chứ không nên viết thành văn, không học thuộc lòng, không nói từ đầu chí cuối bằng 1 giọng đều đều. Cần phân biệt đợc giọng nói với lời thoại của các nhân vật trong truyện; Phân biệt lời văn miêu tả với lời văn đối thoại, lời văn tù sù víi lêi v¨n biÓu c¶m. 5. Híng dÉn häc bµi: - VÒ nhµ luyÖn nãi tèt cho ®o¹n v¨n võa thùc hµnh tríc líp - Tìm 1 số đoạn văn trong các vb đã học, thử thay đổi ngôi kể.

(132) - So¹n bµi: C©u ghÐp. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ********************************************* Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 11– TiÕt 43. C©u ghÐp A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh: nắm đợc đặc điểm của câu ghép và nắm đợc 2 cách nối các vế c©u trong c©u ghÐp: dïng tõ ng÷ vµ dïng dÊu c©u. 2. VÒ kÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng nhËn biÕt vµ sö dông c©u ghÐp trong giao tiÕp vµ t¹o lËp v¨n b¶n. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: ThÕ nµo lµ nãi gi¶m, nãi tr¸nh? Nªu vÝ dô? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở bậc tiểu học, các em đã đợc học cách phân biệt câu đơn, câu ghép. Vậy câu ghép có cấu tạo nh thế nào? để nối các vế câu ngời ta thờng sử dụng những phơng tiÖn g×? Chóng ta sÏ tiÕp tôc t×m hiÓu. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2:. Néi dung I.§Æc ®iÓm cña c©u ghÐp 1. VÝ dô:. * GV treo b¶ng phô cã ghi c¸c vÝ dô trong SGK. 2. NhËn xÐt. - Gọi HS đọc. H: Tìm các cụm C – V trong các câu đã đợc g¹ch ch©n? -> HS t×m. H: Ph©n tÝch cÊu t¹o cña nh÷ng c©u cã 2 hoÆc C©u 1: Tôi/ quên thế nào đợc những cảm nhiÒu côm C – V? C V GV gọi từng em lên xác định thành phần câu giác trong sáng ấy nảy nở trong c v trªn b¶ng phô..

(133) lßng t«i/ nh/ mÊy cµnh hoa t¬i/ C mỉm cời giữa bầu trời quang đãng. V -> Câu có 2 cụm C - V trong đó có 1 côm C-V nhá n»m trong côm C-V lín. C©u 2: Buæi mai h«m Êy, 1 buæi mai ®Çy TN s¬ng thu vµ giã l¹nh,/ mÑ t«i/ ©u C yÕm n¾m tay t«i dÉn ®i trªn con V đờng làng dài và hẹp. -> C©u cã 1 côm C – V C©u 3: Cảnh vật chung quanh tôi/ đều thay C V đổi, vì chính lòng tôi /đang có sự C V thay đổi lớn: hôm nay tôi/ đi học. TN C V -> C©u cã 3 côm C- V kh«ng bao chøa nhau. GV: KÎ b¶ng cho HS quan s¸t råi gäi HS lªn ®iÒn kÕt qu¶ ë vÝ dô trªn vµo b¶ng.. KiÓu c. t¹o c©u. C©u cô thÓ. C©u cã 1 côm C-V. C©u 2 (Câu đơn). C©u cã 2 hoÆc nhiÒu côm C-V H: Dựa vào những kiến thức đã học ở bậc tiểu häc vµ qu¸ tr×nh t×m hiÓu, em h·y cho biÕt trong những câu trên, câu nào là câu đơn, câu nµo lµ c©u ghÐp? -> Câu 2: Câu đơn vì có 1 cum C-V. Câu 1: Là dùng cụm C-V để mở rộng câu C©u 3: Lµ c©u ghÐp. C©u nµy cã 3 côm C-V vµ côm C-V cuèi cïng gi¶i thÝch nghÜa cho côm C-V thø 2.-> C¸c côm C-V nµy kh«ng bao hµm nhau. H: Qua t×m hiÓu vÝ dô, em h·y cho biÕt thÕ nµo lµ c©u ghÐp vµ nã cã cÊu t¹o ng÷ ph¸p nh thÕ nµo? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i.. Côm C-V nhá n»m C©u 1 trong côm (C©u C-V lín. réng). më. C¸c côm C-V kh«ng C©u 3 bao chøa (C©u ghÐp) nhau..

(134) - Gọi HS đọc ghi nhớ. * Ghi nhí 1: (SGK- 112) * Bµi tËp: Hãy xác định thành phần câu trong câu sau . và cho biết đó là loại câu gì? Hoa mãng ngùa/ në tr¾ng trªn sên nói cao/ vµ/ hoa mai/ dÖt vµng hai bªn bê suèi. -> C©u cã 2 côm C-V kh«ng bao chøa nhau => C©u ghÐp. Hoạt động 3:. II. C¸ch nèi c¸c vÕ c©u:. H: T×m thªm c¸c c©u ghÐp trong ®o¹n trÝch ë môc I? - Gäi HS tr¶ lêi. - GV ch÷a tõng c©u. + C©u 1(Trong ®o¹n trÝch). Hằng năm, cứ vào cuối thu,/ lá ngoài đờng/ TN C rụng nhiều,/ và / trên không/ có những đám V QHT TN C m©y /bµng b¹c/, lßng t«i /l¹i nao nøc nh÷ng V C V kØ niÖm m¬n man cña buæi tùu trêng. -> 3 côm C -V + C©u 3: (Trong ®o¹n trÝch) Nh÷ng ý tëng Êy/ t«i /cha lÇn nµo ghi lªn BN C V giÊy /v× / håi Êy/ t«i/ cha biÕt ghi /vµ/ ngµy qht TN C V qht TN nay/ t«i/ còng kh«ng nhí hÕt. C V -> 3 côm C-V + C©u 7 (Trong ®o¹n trÝch)... H: Qua t×m hiÓu nh÷ng c©u trªn, em thÊy c¸c vế câu đợc nối với nhau bằng cách nào?. 1. Dïng tõ ng÷ cã t¸c dông nèi H: Dựa vào kiến thức đã học ở lớp dới, hãy a) Nối bằng các quan hệ từ: Vµ, v× nªu thªm vÝ dô vÒ c¸ch nèi c¸c vÕ c©u trong c©u ghÐp? b) Nèi b»ng cÆp quan hÖ tõ + V× - nªn + NÕu - th×... c) Nối bằng 1 cặp phó từ, đại từ hay chØ tõ + Đâu - đấy + Cha - đã VD: + Bạn đi đâu tớ đi đấy + Đây là con trâu nhà cái Hạnh, đấy mới + Đây - đấy lµ con tr©u nhµ t«i. H: Hãy chú ý câu 1 và câu 7 vừa tìm đợc, em hãy cho biết các câu này có dùng từ ngữ để nối các vế câu không? Ngời viết đã dùng phơng tiện nào?.

(135) 2. Dùng dấu câu để nối - Dïng dÊu phÈy H: Qua t×m hiÓu em thÊy cã mÊy c¸ch nèi c¸c - Dïng dÊu chÊm phÈy vÕ c©u trong c©u ghÐp? §ã lµ nh÷ng c¸ch - Dïng dÊu hai chÊm. nµo? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i - Gọi HS đọc ghi nhớ. * Ghi nhí 2: (SGK – 112) Hoạt động 4: III/ LuyÖn tËp. - GV nªu yªu cÇu BT1. 1. Bµi tËp 1: - Chia HS lµm 4 nhãm th¶o luËn. - §¹i diÖn c¸c nhãm nªu kÕt qu¶. a. - Gäi HS nhËn xÐt chÐo. + U van DÇn, u l¹y DÇn -> Nèi b»ng dÊu phÈy + ChÞ con cã ®i, u míi cã tiÒn...chø. -> Nèi b»ng dÊu phÈy + Sáng ngày ngời ta đánh trãi...kh«ng? -> Nèi b»ng dÊu phÈy. + Nếu Dần..., chốc nữa...đây...đấy! -> Nèi b»ng dÊu phÈy vµ cÆp chØ tõ đây - đấy. b. + Cô tôi...câu, cổ họng tôi đã nghẹn ø, khãc kh«ng ra tiÕng. -> Nèi b»ng dÊu phÈy + Gi¸ nh÷ng hñ tôc..., t«i quyÕt ...míi th«i. -> Nèi b»ng dÊu phÈy. c. Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lßng t«i se l¹i, khoÐ m¾t....cay. -> Nèi b»ng dÊu hai chÊm vµ dÊu phÈy. d. + H¾n lµm nghÒ ¨n trém...bëi v× l·o l¬ng thiÖn qu¸. -> Nèi b»ng qht : Bëi v× - HS đọc thầm yêu cầu trong SGK. - Lµm viÖc c¸ nh©n - Gäi HS lªn b¶ng tr×nh bµy - GV nhận xét, khẳng định đáp án.. 2. Bµi tËp 2: a) Vì trời nắng to nên đồng ruộng nứt nÎ hÕt c¶. b) Nếu anh đánh nó thì tôi sẽ không tha thø cho anh ®©u. c) Tuy nhµ Lan ë kh¸ xa trêng nhng s¸ng nµo Lan còng ®i häc sím. d) Kh«ng nh÷ng Nam häc giái mµ cËu Êy cßn khÐo tay n÷a.. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung bµi: - ThÕ nµo lµ c©u ghÐp? - Cã mÊy c¸ch nèi c¸c vÕ c©u trong c©u ghÐp? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu.

(136) - Häc thuéc ghi nhí, lµm thªm BT3, BT4 vµo vë. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: T×m hiÓu chung vÒ VB thuyÕt minh.. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... ***************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 11 - TiÕt 44. T×m hiÓu chung vÒ v¨n b¶n thuyÕt minh A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Hiểu đợc khái niệm, vai trò, vị trí, đặc điểm của văn bản thuyết minh trong đời sống con ngời. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Nhận biết và phân biệt đợc văn bản thuyết minh với các văn bản tự sự, miêu t¶, biÓu c¶m, nghÞ luËn. 3. Về thái độ: - Gi¸o dôc ý thøc tiÕp cËn, yªu thÝch vµ tr©n träng kiÓu VB th«ng dông nµy. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: §äc c¸c vÝ dô Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: Vë so¹n bµi cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản rất thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống, nó cung cấp những kiến thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân...của các sự vật, hiÖn tîng trong tù nhiªn XH. VËy v¨n b¶n thuyÕt minh lµ nh÷ng v¨n b¶n nh thÕ nµo? Nó đợc trình bày bằng những phơng pháp gì? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu. Hoạt động của GV và HS Hoạt động2:. - Gọi HS đọc VB thứ nhất H: Văn bản trình bày vấn đề gì? H: Ngoµi ra VB cßn giíi thiÖu, gi¶i thÝch ®iÒu. Néi dung I/ Vai trò và đặc điểm chung của v¨n b¶n thuyÕt minh 1.Văn bản thuyết minh trong đời sèng con ngêi. a) VB “C©y dõa B×nh §Þnh” - Tr×nh bµy lîi Ých cña c©y dõa..

(137) g×?. - Giíi thiÖu, gi¶i thÝch tõng bé phËn g¾n víi nh÷ng lîi Ých mµ c¸c c©y kh¸c kh«ng cã.. H: Em thêng gÆp nh÷ng VB cã néi dung nh -> Những mẩu chuyện về địa lí. thÕ nµy ë ®©u?. b) VB: “T¹i sao l¸ c©y cã mµu xanh lôc” - Gọi HS đọc VB thứ hai. H: VB này trình bày, giới thiệu, giải thích với - Trình bày vấn đề: Lá cây có màu xanh lôc chóng ta ®iÒu g×? - Gi¶i thÝch vÒ t¸c dông cña chÊt diÖp lôc H: VB nµy thêng gÆp ë ®©u? -> Hỏi đáp về thực vật. - Gọi HS đọc VB thứ ba H: VB nµy giíi thiÖu víi chóng ta ®iÒu g×? H: VB nµy thuéc lÜnh vùc nµo? H: Em h·y kÓ thªm 1 sè VB cïng lo¹i víi 3 VB mµ chóng ta võa t×m hiÓu? -> HS tr¶ lêi. GV: Những VB trên đề cập đến những vấn đề nh: địa lí, thực vật, VH- XH...Trong đời sống cña chóng ta, nh÷ng VB giíi thiÖu, híng dÉn sö dông m¸y vi tÝnh, tivi, xe m¸y, bÕp ga...gióp chóng tat×m hiÓu vÒ tÝnh n¨ng, cÊu t¹o, c¸ch sö dông, c¸ch b¶o qu¶n...HoÆc nh÷ng Vb giíi thiÖu, qu¶ng c¸o 1 s¶n phÈm tren Tivi; B¶n tr×nh bµy kÕt qu¶ thÝ nghiÖm, b¶n giíi thiÖu danh lam th¾ng c¶nh...TÊt c¶ đều là VB thuyết minh. Hằng ngày, chúng ta đợc gặp rất nhiều VB thuyết minh. Có nghiã là VB thuyết minh đợc sử dụng hết sức rộng rãi, mọi ngành nghề đều cần dùng đến kiểu VB này. Vậy VB thuyết minh có đặc điểm gì?. c) VB “HuÕ” - Giíi thiÖu HuÕ nh 1 trung t©m v¨n ho¸ nghÖ thuËt lín cña VN víi những đặc điểm riêng và tiêu biểu. - > V¨n ho¸- x· héi.. 2. §Æc ®iÓm chung cña VB thuyÕt H: C¸c VB trªn cã thÓ xem lµ VB tù sù, miªu minh tả, biểu cảm và nghị luận đợc không? Vì sao? -> Không. Vì chúng có những đặc điểm khác . víi nh÷ng VB trªn. H: VËy VB thuyÕt minh kh¸c víi nh÷ng VB trªn ë chç nµo? + VB tù sù: KÓ l¹i sù viÖc vµ nh©n vËt -> VB thuyÕt minh kh«ng cã. + VB miêu tả: Tái hiện lại đặc điểm, hình d¸ng, mµu s¾c... -> VB thuyÕt minh kh«ng nh»m t¸i hiÖn mµ chỉ chủ yếu làm cho ngời ta hiểu vấn đề. + VB biÓu c¶m: Béc lé t×nh c¶m, c¶m xóc, sù đánh giá... -> VB thuyết minh không nhằm mục đích trªn nªn cã rÊt Ýt..

(138) + VB nghị luận: làm sáng tỏ các vấn đề nêu ra b»ng dÉn chøng vµ lÝ lÏ. -> VB thuyÕt minh chØ cã kiÕn thøc. H: Vậy em thấy 3 VB trên đều có chung 1 đặc điểm gì? GV: Chính vì thiên về trình bày đặc điểm tiêu biểu của đối tợng -> Làm cho chúng thành 1 kiểu văn bản đặc trng. H: Các VB trên đã thuyết minh về đối tợng b»ng nh÷ng ph¬ng thøc nµo? H: Các tri thức đợc nêu trong VB thuyết minh có phải do ngời viết h cấu, bịa đặt, tởng tợng hay suy luËn ra kh«ng? H: Vậy các tri tức trong VB thuyết minh đòi hái ph¶i nh thÕ nµo?. - Trình bày những đặc điểm tiêu biểu của đối tợng.. - Ph¬ng thøc: Tr×nh bµy, giíi thiÖu, gi¶i thÝch.. GV: Khoa häc, kh¸ch quan, x¸c thùc nghÜa lµ - C¸c tri thøc: Khoa häc, kh¸ch ph¶i chØ ra nh÷ng ®iÓm tèt, xÊu cña c¸c sù vËt quan, x¸c thùc, cã Ých cho con ngêi. hiện tợng đợc thuyết minh một cách trung thành nhất, không đợc dùng cảm quan của cá nhân để đánh giá sv. VB thuyÕt minh cã tÝnh chÊt thùc dông, cung cấp tri thức là chính, không đòi hỏi phải thởng thức cái hay, cái đẹp nh tác phẩm VH. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ ng«n ng÷ cña VB thuyÕt minh? H: Qua t×m hiÓu, em hiÓu thÕ nµo lµ VB - Ng«n ng÷: ChÝnh x¸c, râ rµng, chÆt thuyết minh? VB thuyết minh có những đặc chẽ ®iÓm g×? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. - Gọi HS đọc ghi nhớ. Hoạt động 3:. * Ghi nhí: (SGK – 117). II/ LuyÖn tËp: 1. Bµi tËp 1: a. VB “Khëi nghÜa N«ng V¨n H: §©y cã ph¶i lµ VB thuyÕt minh kh«ng? V× V©n(1833-1835)” sao? - Lµ VB thuyÕt minh -> V× nã cung cÊp kiÕn thøc lÞch sö. - Gọi 1 HS đọc phần b. H: Đây có phải là VB thuyết minh không? Vì b. VB Con giun đất” sao? - Lµ VB thuyÕt minh -> V× nã cung cÊp kiÕn thøc vÒ sinh vËt. - GV nªu yªu cÇu BT1 - Gọi 1 HS đọc phần a.. H: VB “Thông tin về ngày trái đất năm 2000” 2. Bài tập 2: - VB “Thông tin về ngày trái đất thuéc lo¹i VB nµo? năm 2000” là VB nhật dụng. Vì phơng thức biểu đạt là thuyết minh. H: PhÇn néi dung thuyÕt minh trong VB cã - Néi dung thuyÕt minh: Nh»m tr×nh t¸c dông g×? bµy, ph©n tÝch t¸c h¹i cña bao b×.

(139) nil«ng. 3. Bµi tËp 3: - C¸c VB kh¸c còng cã lóc cÇn sö dông yÕu tè thuyÕt minh. Nhng thuyết minh (trong trờng hợp đó) chỉ lµ yÕu tè phô trî.. - HS đọc yêu cầu BT3. - HS suy nghÜ vµ tr¶ lêi c¸ nh©n.. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung bµi: - ThÕ nµo lµ VB thuyÕt minh? - VB thuyết minh có đặc điểm gì? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Häc thuéc ghi nhí - ChuÈn bÞ tiÕt sau: VB “¤n dÞch thuèc l¸”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ........................................................................................................................... ***************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 12 - TiÕt 45. V¨n b¶n:. ¤n dÞch thuèc l¸. A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Xác định đợc quyết tâm phòng chống thuốc lá trên cơ sở nhận thức đợc tác hại to lớn, nhiều mặt của thuốc lá đối với đời sống cá nhân và cộng đồng. - Thấy đợc sự kết hợp chặt chẽ giữa phơng thức lập luận & thuyết minh trong v¨n b¶n. 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng nhËn biÕt c¸c ph¬ng ph¸p thuyÕt minh 3. Về thái độ: - GD học sinh có ý thức trong vấn đề phòng chống thuốc lá. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: §äc kÜ VB Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc trớc văn bản, đọc chú thích Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò:.

(140) H: Em h·y nªu t¸c h¹i cña viÖc sö dông bao b× b»ng nil«ng vµ biÖn ph¸p h¹n chÕ sö dông nã? 3.Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Hót thuèc l¸, thuèc lµo lµ mét thãi quen, mét thó vui, thËm chÝ cã thÓ xem lµ 1 phÇn phong tôc tËp qu¸n cña ngêi VN ta. Hót nhiÒu, hót m·i thµnh quen, thµnh nghiện, khó lòng cai bỏ đợc. Nghiện thuốc lá, thuốc lào từ lâu đã trở thành 1 căn bệnh khó chữa trị đối với nhiều ngời. HiÖn nay, hót thuèc l¸ dÇn thay thÕ cho thuèc lµo ë thµnh thÞ còng nh ë n«ng th«n. Hút thuốc không chỉ tốn tiền mà còn để lại nhiều hậu quả to lớn, tác hại không thể lờng hết. Đến mức chống thuốc lá, chống hút thuốc lá từ lâu đã trở thành 1 vấn đề khoa häc – XH mang tÇm thÕ giíi. Bµi “¤n dÞch thuèc l¸” chÝnh lµ 1 trong nh÷ng tiếng còi báo động gióng lên rất kịp thời. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch. GV: Hớng dẫn cách đọc: §oc râ rµng, m¹ch l¹c, chËm r·i. - GV đọc mẫu, gọi HS đọc nối tiếp. - Nhận xét cách đọc của HS - Gi¶i thÝch tõ khã: 1,2,3,5,6,9. -> VËy cô thÓ thuèc l¸ cã h¹i nh thÕ nµo? Chúng ta sẽ đợc tìm hiểu trong phần II. Hoạt động 3: II/ T×m hiÓu v¨n b¶n: H: VB nµy thuéc kiÓu VB nµo? v× sao em biÕt? -> VB nhËt dông. V× nã thuyÕt minh vÒ 1 vÊn đề khoa học XH. GV: Nó phản ánh những vấn đề cập nhật nãng báng diÔn ra tõng giê tõng phót trong cuộc sống hàng ngày. Nó trình bày vấn đề tác h¹i cña thuèc l¸. H: Phơng thức biểu đạt chính của VB? -> ThuyÕt minh, lËp luËn. H: V¨n b¶n nµy cã thÓ chia lµm mÊy phÇn? néi dung tõng phÇn lµ g×? -> 3 phÇn: + P1: Tõ ®Çu...-> AIDS ( Thuèc l¸ trë thµnh «n dÞch – dÉn d¾t vµo đề) + P2: Ngµy tríc...-> Ph¹m ph¸p. (Nh÷ng t¸c h¹i cña thuèc l¸ vµ hót thuèc l¸ đối với cá nhân và cộng đồng) + P3: Cßn l¹i (Kêu gọi cả thế giới đứng lên chống lại ôn dÞch thuèc l¸) GV: Vậy tại sao thuốc lá lại đợc gọi bằng cái tªn “«n dÞch”? Chóng ta sÏ ®i t×m hiÓu phÇn 1 Th«ng b¸o n¹n dÞch 1. * HS chó ý P1 H: Em hãy cho biết tin tức nào đợc thông b¸o trong phÇn më bµi? ->Th«ng b¸o vÒ dÞch h¹ch, thæ t¶, AIDS..

(141) H: Nạn dịch thuốc lá có liên quan gì đến con - Ôn dịch thuốc lá đe doạ trực tiếp đến tÝnh m¹ng con ngêi. ngêi? GV: Các bệnh dịch đợc thông báo đều đe doạ trực tiếp đến tính mạng con ngời. Nhng theo nghiªn cøu cña c¸c nhµ khoa häc th× thuèc l¸ cßn nguy hiÓm h¬n c¶ AIDS mµ ngêi ta ph¶i gäi nã nh 1 tiÕng chöi rña: “§å «n dÞch”! -> Cách gọi gây sự chú ý cho ngời đọc. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch th«ng b¸o vÊn đề của tác giả? Cách thông báo đó có tác dông g×? -> Th«ng b¸o ng¾n gän, chÝnh x¸c n¹n dÞch thuèc l¸-> NhÊn m¹nh hiÓm ho¹ to lín cña n¹n dÞch nµy. H: T¸c gi¶ dùa vµo tri thøc g× khi nãi vÒ n¹n dÞch nµy? -> Dùa vµo khèi lîng h¬n 5 v¹n c«ng tr×nh nghiên cứu để đa ra nhận định đó. Nó nh 1 mệnh đề không cần bàn luận gì thêm. H: Thái độ của em sau khi đọc, đón nhận th«ng tin nµy? V× sao? -> HS tr¶ lêi.. 2. T¸c h¹i cña thuèc l¸: H: Nói về tác hại của thuốc lá, tác giả đã so * Ngời trực tiếp hút: s¸nh b»ng h×nh ¶nh nµo? - D©u: Con ngêi, søc khoÎ con ngêi. - T»m: Khãi thuèc l¸ -> Khãi thuèc l¸ kh«ng lµm ngêi ta l¨n ra chÕt ngay mµ nã thÊm vµo c¬ thÓ khiÕn ngêi ta chÕt dÇn dÇn. H: Tác giả đã giải thích tác hại của khói thuốc lá đối với ngời hút nh thế nào? - Khói thuốc lá có nhiều chất độc: + H¾c Ýn: Lµm tª liÖt tÕ bµo niªm m¹c + ¤ xit c¸c- bon: Ng¨n chÆn sù trao đổi ỗi của hồng cầu. + Ni-c«-tin: G©y huyÕt ¸p cao, t¾c H: Tất cả những chất trên tác hại cụ thể đến động mạch, nhồi máu cơ tim. ngêi hót thuèc l¸ nh thÕ nµo? -> Viªm phÕ qu¶n, ung th. GV: Tõ hót thuèc l¸ mµ ngêi hót m¾c nhiÒu c¨n bÖnh nguy hiÓm kh¸c (H×nh ¶nh 2 l¸ phæi trong qu¶ng c¸o, h×nh ¶nh ch¶y m¸u n·o trong qu¶ng c¸o trªn Ti-vi...) Khói thuốc lá đặc biệt nguy hiểm, không chỉ đối với ngời hút mà còn đối với những ngời xung quanh. Vậy ảnh hởng của nó đối với nh÷ng ngêi xung quanh ntn? * ảnh hởng đối với ngời xung quanh: H: Khói thuốc lá có ảnh hởng ntn đối với nh÷ng ngêi xung quanh mÆc dï hä kh«ng - Vî con, ngêi lµm viÖc cïng phßng: + Cũng nhiễm độc, đau tim, viêm phế trùc tiÕp hót? qu¶n, ung th... + Gây nhiễm độc thai nhi, gây đẻ non, trÎ s¬ sinh suy yÕu..

(142) - Đầu độc, nêu gơng xấu cho con em. => Hót thuèc l¸ lµ huû diÖt c¬ thÓ vµ H: Suy nghÜ cña em vÒ t¸c h¹i cña thuèc l¸, nh©n c¸ch truæi trÎ. đặc biệt là đối với giới trẻ? GV: H¹i søc khoÎ b¶n th©n m×nh, h¹i c¶ ngêi xung quanh, và còn là tấm gơng xấu về đạo đức. Thuốc lá gặm nhấm sức khoẻ ngời hút, sức khoẻ ngời xung quanh, dạo đức con ngời và cả kinh tế. Những tác hại ấy đợc cảnh báo nh tiÕng chu«ng vang lªn ngµy 1 xa h¬n, cao h¬n. Nã thÊm s©u vµo trong lßng tÊt c¶ mäi 3. ChiÕn dÞch chèng thuèc l¸: líp ngêi. * HS chó ý vµo ND ®o¹n cuèi. H: Tªn cña chiÕn dÞch ë c¸c níc ph¸t triÓn hiÖn nay? H: ở châu Âu ngời ta đa ra biện pháp gì để - Cấm, phạt - Sö dông tµi liÖu, khÈu hiÖu ng¨n chÆn hót thuèc l¸? - NhiÒu níc cÊm qu¶ng c¸o H: Biện pháp này đã đem lại hiệu quả gì cho c¸c níc Ch©u ¢u? -> Gi¶m h¼n sè ngêi hót -> TriÓn väng “1 Ch©u ¢u kh«ng cßn thuèc l¸” H: ở VN chúng ta đã có pháp lệnh về phòng chèng thuèc l¸ cha? -> Cha cã. H: Nhà nớc ta đã có những biện pháp nào chèng thuèc l¸ trong thêi gian qua? -> Tuyên truyền, vận động, dùng khẩu hiệu trong c«ng së... Tăng thuế để hạn chế nhập khẩu In dßng ch÷: “Hót....søc khoÎ” trªn bao b×. H: HiÖn nay níc ta ®ang ë trong t×nh tr¹ng nhiÒu bÖnh tËt do vi trïng, kÝ sinh trïng g©y ra nh: Sèt rÐt, bÖnh phong, bÖnh lao, dÞch tả...Trớc tình trạng đó, mọi ngời phải có hàng => Mọi ngời phải đứng lên, chống lại, ng¨n ngõa. động gì? H: Em cã suy nghÜ g× vÒ b¶n th©n m×nh hiÖn nay vµ trong t¬ng lai sau khi häc xong v¨n b¶n nµy? -> HS H: Em có đặt câu hỏi “Tại sao không ngừng s¶n xuÊt thuèc l¸” kh«ng? -> Nan giải, khó giải quyết triệt để. H: Khi nªu kiÕn nghÞ chèng thuèc l¸, t¸c gi¶ bày tỏ thái độ gì? -> Cæ vò chiÕn dÞch, tin ë sù chiÕn th¾ng cña chiÕn dÞch nµy. H: Sau khi học xong VB, em hiểu thêm đợc nh÷ng g×? Cã g× cÇn kh¾c s©u trong lßng ngêi đọc? * Ghi nhí: (SGK-112) - HS tr¶ lêi. GV ®a ra ghi nhí..

(143) - Gọi HS đọc GVChèt: VB nµy lµ lêi kªu gäi khÈn thiÕt mµ trang träng. Nã cã ý nghÜa trùc tiÕp vµ to lớn đến sự chăm lo sức khoẻ của chúng ta. Vì vËy mçi chóng ta cÇn ph¶i cã nh÷ng viÖc lµm thực tế để chống hút thuốc lá đối với bản thân, gia đình và XH, và cũng là góp phần b¶o vÖ m«i trêng cña chóng ta.. * §äc thªm:. - GV hớng dẫn HS đọc phần đọc thêm trong SGK. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung bµi: - Tác hại của khói thuốc lá đối với ngời hút và những ngời xung quanh? - ViÖc lµm cô thÓ cña chóng ta? 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i VB, häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Häc thuéc ghi nhí - ChuÈn bÞ tiÕt sau: C©u ghÐp (tiÕp). D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ........................................................................................................................ *********************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 11 – TiÕt 46. C©u ghÐp. (TiÕp theo). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh nắm đợc mối quan hệ về ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép 2. VÒ kÜ n¨ng: Biết sử dụng các cặp quan hệ từ đã học để tạo câu ghép B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: ThÕ nµo lµ c©u ghÐp? Cã nh÷ng ph¬ng tiÖn nµo nèi c¸c vÕ trong c©u ghÐp? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài:.

(144) ở tiết học trớc, các em đã đợc biết đặc điểm của câu ghép và cách nối các vế trong c©u ghÐp víi nhau. Tuy nhiªn, gi÷a c¸c vÕ trong c©u ghÐp còng tån t¹i 1 mèi quan hÖ về ngữ nghĩa khá chặt chẽ. Vậy cụ thể mối quan hệ đó đợc thể hiện nh thế nào? Tiết học này các em sẽ đợc tìm hiểu. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2:. Néi dung I.Quan hÖ ý nghÜa gi÷a c¸c vÕ c©u 1. VÝ dô:. * GV treo b¶ng phô cã ghi c¸c vÝ dô trong SGK. 2. NhËn xÐt. - Gọi HS đọc. H: Quan hÖ ý nghÜa gi÷a c¸c vÕ trong c©u - Vế A: TV của chúng ta rất đẹp. ghÐp sau ®©y lµ quan hÖ g×? -> ChØ kÕt qu¶. - Vế B: Bởi vì...bởi vì đời sống... -> ChØ nguyªn nh©n. H: VËy c©u ghÐp nµy cã quan hÖ ý nghÜa nh => C©u cã quan hÖ nguyªn nh©n – thÕ nµo? kÕt qu¶. H: Em hãy diễn đạt lại câu nói trên theo trình tù nguyªn nh©n tríc, kÕt qu¶ sau? -> Bởi vì...cho nên TV của chúng ta rất đẹp. H: Dựa vào kiến thức đã học ở lớp dới, em h·y nªu c¸c quan hÖ ý nghÜa gi÷a c¸c vÕ trong * Các vế có quan hệ mục đích: c©u ghÐp mµ em biÕt? Cho VD? VD: Chúng em cố gắng học tập để bố mÑ vui lßng. * C¸c vÕ cã quan hÖ ®iÒu kiÖn – kÕt qu¶: VD: NÕu cã ai buån phiÒn cau cã th× g¬ng còng buån phiÒn cau cã theo. * C¸c vÕ cã quan hÖ t¬ng ph¶n: H: Dựa vào đâu để xác định đợc mối quan hệ VD: Mặc dù trời ma to nhng các bác n«ng d©n vÉn nhæ xong luèng m¹. ý nghÜa gi· c¸c vÕ trong c©u? -> Dùa vµo c¸c quan hÖ tõ hoÆc c¸c cÆp quan hÖ tõ t¬ng øng. H: Qua t×m hiÓu c¸c vÝ dô em thÊy c¸c vÕ trong c©u ghÐp thêng cã c¸c mèi quan hÖ nµo? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. * Ghi nhí : (SGK- 123) - Gọi HS đọc ghi nhớ. Hoạt động 3: - GV nªu yªu cÇu BT1. - Chia HS lµm 4 nhãm th¶o luËn. - §¹i diÖn c¸c nhãm nªu kÕt qu¶. - Gäi HS nhËn xÐt chÐo.. -. II. LuyÖn tËp: 1. Bµi tËp 1: a. VÕ 1 vµ vÕ 2: Quan hÖ nguyªn nh©n – kÕt qu¶. VÕ 2 vµ vÕ 3: Gi¶i thÝch. b. VÕ 1: NÕu...lu l¹i. -> ChØ §K VÕ 2: Th×... -> ChØ KQ. => Quan hÖ §K – KQ. c. Quan hÖ t¨ng tiÕn. d. Quan hÖ t¬ng ph¶n. e. - Câu 1: Dùng qht “rồi” để nối 2 vế. -> QhÖ nèi tiÕp..

(145) - C©u 2: VÕ 1: Anh chµng...-> Ng. nh©n VÕ 2: H¾n bÞ...-> K.qu¶. => Quan hÖ nguyªn nh©n – kÕt qu¶. 2. Bµi tËp 2: a. - Gọi HS đọc đoạn trích trong SGK. C1: Trêi xanh th¼m..., biÓn còng... H: T×m c©u ghÐp trong c¸c ®o¹n trÝch trªn? C2: Trêi r¶i m©y tr¾ng nh¹t, biÓn m¬ mµng dÞu h¬i s¬ng. C3: Trêi ©m u m©y ma, biÓn... C4: Trời ầm ầm giông gió, biển đục H: xác định quan hệ giữa các vế trong câu ngầu giận dữ. b. Các vế trong câu ghép trên đều có ghÐp trªn? quan hÖ nguyªn nh©n – kÕt qu¶. H: Cã thÓ t¸ch mçi vÕ c©u nãi trªn thµnh 1 c. Kh«ng nªn t¸ch c¸c vÕ c©u trªn thành những câu đơn vì chúng có quan câu đơn không? Vì sao? hÖ ý nghÜa kh¸ chÆt chÏ vµ tinh tÕ. 3. Bµi tËp 3: - HS đọc đoạn trích trong SGK. H: §o¹n trÝch trªn cã 2 c©u ghÐp rÊt dµi. Em * Hai c©u ghÐp: C1: L·o th× giµ...tr«ng coi cho nã. hãy tìm 2 câu ghép đó? C2: L·o giµ yÕu l¾m råi... nhê hµng H: XÐt vÒ mÆt lËp luËn, cã thÓ t¸ch mçi vÕ xãm c¶. của những câu ghép trên thành 1 câu đơn a. Kh«ng thÓ t¸ch mçi vÕ c©u thµnh 1 kh«ng? V× sao câu đơn. Vì nó thể hieenj cách diễn gi¶i cña l·o H¹c, mçi c©u l·o tr×nh bµy H: XÐt vÒ gi¸ trÞ biÓu hiÖn, nh÷ng c©u ghÐp 1 sù viÖc mµ l·o muèn nhê «ng gi¸o. dµi nh vËy cã t¸c dông nh thÕ nµo trong viÖc b. VÒ gi¸ trÞ biÓu hiÖn, nã chØ râ mèi miªu t¶ lêi lÏ cña nh©n vËt l·o H¹c? quan hÖ gi÷a t©m tr¹ng, hoµn c¶nh cña l·o H¹c víi sù viÖc mµ l·o cã nguyÖn vọng nhờ ông giáo giúp đỡ. -> C©u v¨n trë nªn “cã lÝ, cã t×nh” 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái hÖ thèng néi dung bµi: - Nªu mét sè mèi quan hÖ gi÷a c¸c vÕ trong c©u ghÐp? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Häc thuéc ghi nhí, lµm thªm BT 4. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: Ph¬ng ph¸p thuyÕt minh. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... ************************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 12 - TiÕt 47.

(146) Ph¬ng ph¸p thuyÕt minh A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Hiểu đợc vai trò, tác dụng của các phơng pháp thuyết minh. - Tích hợp với các VB thuyết minh đã học 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng sö dông c¸c ph¬ng ph¸p vµ x©y dùng kiÓu VB thuyÕt minh.. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: §äc c¸c vÝ dô Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: ThÕ nµo lµ VB thuyÕt minh? §Æc ®iÓm chung cña VB thuyÕt minh? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Các em đã biết, văn bản thuyết minh là kiểu văn bản rất thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống, nó cung cấp những kiến thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân...của các sự vật, hiện tợng trong tự nhiên XH. Nhng để đạt đợc mục đích đó, ngời viết VB thuyết minh cũng phải có phơng pháp phù hợp. Vậy những phơng pháp đó là gì? Chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu. Hoạt động của GV và HS Hoạt động2:. - Gọi HS đọc các VB thuyết minh trong sgk.. Néi dung I/ T×m hiÓu c¸c ph¬ng ph¸p thuyÕt minh. 1.Quan s¸t, häc tËp, tÝch luü tri thøc để làm bài văn thuyết minh a) VÝ dô.. b) NhËn xÐt: H: Các văn bản ấy đã sử dụng các loại tri thức - VB “C©y dõa B×nh §Þnh”: nµo? -> Sử dụng tri thức khoa học địa lí vÒ sù vËt. - VB “HuÕ”: -> Tri thøc v¨n hãa - VB “Con giun đất” -> Tri thøc khoa häc vÒ sù vËt. H: Vậy yêu cầu đối với 1 bài văn TM là gì? => ViÕt VB thuyÕt minh nhÊt thiÕt ph¶i cã tri thøc. GV: ThuyÕt minh thùc chÊt lµ cung cÊp tri thức cho ngời đọc về 1 đối tợng nào đó. H: Vậy làm thế nào để có đợc các tri thức ấy? - Muèn cã tri thøc ph¶i: + Quan s¸t + Häc tËp GV: Muốn viết 1 VB thuyết minh đạt yêu cầu + Tích luỹ tri thức + Th¨m quan. ngêi viÕt cÇn chuÈn bÞ:.

(147) + Quan sát, tìm hiểu đối tợng vè màu sắc, hình dáng, kích thớc, đặc điểm, tính chất...Quan sát ở đây không đơn giản là nhìn, xem mà phải phát hiện ra đặc điểm, phải phân biệt đợc sự vật này với sự vật khác. + Học tập: Tìm hiểu đối tợng trong sách báo, tra từ điển... và phải biết phân tích ( đối tợng Êy chia lµm mÊy bé phËn? Mèi quan hÖ cña c¸c bé phËn Êy? Chóng cã vai trß nh thÕ nµo?) + Th¨m quan: Trùc tiÕp ghi nhí th«ng qua c¸c gi¸c quan vµ ghi chÐp nh÷ng sè liÖu cÇn thiÕt. VD: Các VB đã học nh: Hoa đào, Chùa một cột, Sa pa...ta không thể tự suy luận mà viết đợc. H: Tãm l¹i, muèn lµm 1 bµi v¨n thuyÕt minh ta cÇn chuÈn bÞ nh÷ng g×? - HS nªu. GV chèt l¹i. - Gọi HS đọc ghi nhớ. GV chuyển ý. H: Để nêu bật đặc điểm, bản chất tiêu biẻu * Ghi nhớ1: (SGK- 128) cña sù vËt hiÖn tîng, ngêi ta thêng sö dông 2. Ph¬ng ph¸p thuyÕt minh nh÷ng ph¬ng ph¸p thuyÕt minh nµo? -> HS nªu. - Gọi HS đọc các câu văn trong sgk. H: Trong các câu văn trên, ta thờng gặp từ gì? a. Phơng pháp nêu định nghĩa-giải H: C¸c c©u v¨n nµy cã vÞ trÝ nh thÕ nµo trong thÝch VB chøa nã? H: ở đằng sau từ “là”, ngời ta thờng cung cấp - Có từ “là” nh÷ng kiÕn thøc nh thÕ nµo? - §øng ®Çu ®o¹n, cã vai trß giíi thiÖu -> Cung cấp tr thức, quy sự vật đợc định nghĩa vào loại của nó và chỉ ra đợc đặc điểm, công dụng của riêng nó. - HS đọc các câu văn, đoạn văn H: Ph¬ng ph¸p liÖt kª cã t¸c dông nh thÕ nµo b. Ph¬ng ph¸p liÖt kª đối với việc trình bày tính chất của sự vật? H: §o¹n liÖt kª ë VB “C©y dõa B×nh - KÓ ra c¸c thuéc tÝnh, c¸c biÓu hiÖn cùng loại để giúp ngời đọc ngời nghe Định”giúp em hiểu và nắm bắt đợc điều gì? dÔ hiÓu, dÔ n¾m b¾t sù vËt, sù viÖc. -> T¸c dông cña c©y dõa ë tõng bé phËn. H: Còn VB “Thông tin về ngày trái đất năm 2000” giúp em nắm bắt đợc diều gì? -> T¸c h¹i cña lo¹i r¸c th¶i b»ng nil«ng - Gọi HS đọc đoạn văn. c. Ph¬ng ph¸p nªu vÝ dô H: Em h·y chØ ra vÝ dô ë ®o¹n v¨n trªn? -> ë BØ... H: Tác dụng của nó đối với việc trình bày c¸ch xö ph¹t nh÷ng ngêi hót thuèc l¸ n¬i c«ng céng? -> Giúp ngời hút thuốc liên hệ với thực tế để cảm nhận vấn đề sâu sắc hơn. H: Vai trß cña ph¬ng ph¸p nªu vÝ dô trong.

(148) VB thuyÕt minh? - Gọi HS đọc đoạn văn. - T¨ng thªm søc thuyÕt phôc, t¹o sù H: Đoạn văn vừa đọc cung cấp cho em những cảm nhận vấn đề sâu sắc. sè liÖu nµo? -> Trong kh«ng khÝ, dìng khÝ chØ chiÕm 20% d. Ph¬ng ph¸p dïng sè liÖu thÓ tÝch, th¸n khÝ chiÕm 3%. NÕu kh«ng bæ sung thì 500 năm nữa con ngời và động vật sẽ dïng hÕt sè dìng khÝ Êy. H: NÕu kh«ng cã c¸c sè liÖu nh thªn th× cã làm sáng tỏ đợc vai trò của cỏ trong thành phè kh«ng? H: VËy ph¬ng ph¸p dïng sè liÖu cã t¸c dông g×? - Làm cơ sở thực tế, khẳng định độ tin - HS đọc đoạn văn. H: Em hãy cho biết câu văn so sánh trên có cậy của các tri thức đợc cung cấp. t¸c dông g× khi thuyÕt minh vÒ biÓn Th¸i B×nh e. Ph¬ng ph¸p so s¸nh D¬ng? -> Làm nổi bật đặc điểm: Biển TBD rất lớn. H: Trong khi lµm v¨n TM, sö dông ph¬ng ph¸p so s¸nh cã t¸c dông g×?. GV: §èi víi nh÷ng lo¹i sù vËt ®a d¹ng, ngêi ta chia ra từng loại để trình bày. Đối với sự vật cã nhiÒu bé phËn cÊu t¹o, cã hiÒu mÆt ngêi ta chia ra từng bộ phận, từng mặt để TM. H: Em hãy cho biết,VB “Huế” đã trình bày những đặc điểm của thành phố Huế qua nh÷ng mÆt nµo? ->HS tr¶ lêi. H: Lµm nh vËy cã t¸c dông g×?. - Làm nổi bật đặc điểm, tính chất của đối tợng. g. Ph¬ng ph¸p ph©n lo¹i ph©n tÝch. - Là chia đối tợng ra từng mặt, từng khía cạnh để thuyết minh.. H: Qua t×m hiÓu, em h·y cho biÕt cã mÊy ph¬ng ph¸p thuyÕt minh? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. -> Giúp ngời đọc dễ nắm bắt. - Gọi HS đọc ghi nhớ. Hoạt động 3: - Gọi 1 HS đọc yêu cầu trong sgk - HS chia nhãm th¶o luËn. - đại diện nêu KQ. GV nhận xét.. * Ghi nhí2: (SGK – 128). II/ LuyÖn tËp: 1. Bµi tËp 1: - KiÕn thøc vÒ khoa häc: T¸c h¹i cña khói thuốc lá đối với con ngời. - KiÕn thøc x· héi: T©m lÝ lÖch l¹c cña 1 sè ngêi coi hót thuèc l¸ l¸ lÞch sù.. - Gäi 1 HS nªu yªu cÇu trong sgk H: Trong v¨n b¶n “¤n dÞch thuèc l¸” t¸c gi¶ đã sử dụng những phơng pháp thuyết minh 2. Bài tập 2: - Ph¬ng ph¸p so s¸nh: nµo dÓ nªu bËt t¸c h¹i cña thuèc l¸?.

(149) + So s¸nh víi AIDS. + So s¸nh víi giÆc ngo¹i x©m - Ph¬ng ph¸p liÖt kª: LiÖt kª t¸c h¹i cña khãi thuèc l¸. - Ph¬ng ph¸p dïng sè liÖu: Sè % bÖnh nh©n, sè tiÒn mua thuèc l¸, sè tiÒn ph¹t... 4. Cñng cè: GV hÖ thèng néi dung bµi: Cã 6 ph¬ng ph¸p thuyÕt minh: + Nêu định nghĩa-giải thích + LiÖt kª + Nªu vÝ dô + Dïng sè liÖu + So s¸nh + Ph©n lo¹i-ph©n tÝch. 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Häc thuéc ghi nhí, lµm BT3, 4. - Ôn lại kiến thức để tiết sau trả bài. D/rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ........................................................................................................................... Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. *************************************** Bµi 12 - TiÕt 48. Tr¶ bµi kiÓm tra V¨n vµ bµi TËp lµm v¨n sè 2 A/ môc tiªu bµi häc: 1. VÒ kiÕn thøc: - Gióp häc sinh cñng cè l¹i toµn bé kiÕn thøc vÒ V¨n vµ lÝ thuyÕt TËp lµm v¨n th«ng qua ch÷a bµi kiÓm tra. - Thấy đợc u điểm và nhợc điểm của bài làm từ đó có ý thức học tập và sửa ch÷a. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng diễn đạt, dùng từ đặt câu chính xác. 3. Về thái độ: - Giáo dục ý thức nghiêm túc, thái độ sửa lỗi cho HS. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: ChÊm, ch÷a bµi, ph©n lo¹i bµi kiÓm tra. 2. Häc sinh: ¤n l¹i lÝ thuyÕt Xây dựng dàn ý chi tiết cho đề bài TLV. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp..

(150) 2. KiÓm tra bµi cò: 3. Bµi míi: Hoạt động của GV và HS Hoạt động 1:. Néi dung I/ Tr¶ bµi v¨n häc 45 phót 1. Xác định đáp án. * GV yêu cầu HS đọc đề bài và các câu hỏi phÇn tr¾c nghiÖm - Gäi HS tr¶ lêi tõng c©u - GV thống nhất đáp án *GV gọi HS đọc yêu cầu phần tự luận. H: Em sÏ tr×nh bµy c¶m nhËn cña em vÒ nh©n vËt chÞ DËu qua nh÷ng ph¬ng diÖn nµo? -> HS tr¶ lêi. - GV nhận xét bổ sung, thống nhất đáp án.. 2. NhËn xÐt: * ¦u ®iÓm: GV: + Nhiều em làm chính xác, đầy đủ phần trắc nghiÖm + PhÇn tù luËn: cã nh÷ng c¶m nhËn s©u s¾c, diễn đạt tốt. * H¹n chÕ: GV: + VÉn cßn mét sè em lµm sai phÇn tr¾c nghiÖm( Sai 1,2 c©u) + PhÇn tù luËn: C¶m nhËn vÒ nh©n vËt chÞ Dậu còn cha đầy đủ, cha toàn diện. Một số em cßn lÞªt kª c¸c t×nh tiÕt cña c©u chuyÖn. Mét vµi em cßn cha hÒ béc lé c¶m xóc. Diễn đạt còn lủng củng, khô khan, không to¸t ý. 3. Tr¶ bµi, gäi ®iÓm. - GV tr¶ bµi cho HS - Gäi ®iÓm, ghi ®iÓm vµo sæ. Hoạt động 2: - Gọi HS nhắc lại đề bài. - GV ghi b¶ng.. II/ Tr¶ bµi TËp lµm v¨n sè 2. 1. Xác định yêu cầu của đề. Đề bài: Kể lại một việc em đã làm khiÕn bè mÑ rÊt vui lßng. - ThÓ lo¹i: V¨n tù sù. H: ThÓ lo¹i cña bµi viÕt? H: Với yêu cầu nh vậy, phơng thức biểu đạt - Phơng thức biểu đạt: Tự sự kết hợp cña VB sÏ lµ g×? miªu t¶ vµ biÓu c¶m. 2. Lập dàn ý:(đã nêu ở tiết 36+37) H: Với đề bài này, phần mở bài em sẽ viết nh thÕ nµo? H: PhÇn th©n bµi sÏ cã nh÷ng ý nµo? C¸ch triển khai các ý đó? H: KÕt luËn em sÏ viÕt nh thÕ nµo? GV: + Một số em trình bày rất sạch đẹp. + Bè côc râ rµng. 3. NhËn xÐt: a. ¦u ®iÓm: - VÒ h×nh thøc:.

(151) + Kh«ng sai chÝnh t¶ GV: + §óng thÓ lo¹i + Diễn đạt trôi chảy + Kỉ niệm đợc kể khá sâu sắc. GV: + NhiÒu bµi tr×nh bµy bÈn, g¹ch xo¸ nhiÒu. + Chữ viết xấu, khó đọc. + Bè côc cha râ rµng.. - VÒ néi dung:. b. H¹n chÕ: - VÒ h×nh thøc. - VÒ néi dung. GV: + Diễn đạt còn lủng củng. + Dïng tõ cha chÝnh x¸c + C©u dµi, cha sö dông dÊu c©u + ViÕt lan man, dµi dßng + Lçi chÝnh t¶, dïng tõ sai, viÕt t¾t nhiÒu. + Cha đi đúng trọng tâm(vẫn còn kể 1 loạt sù viÖc chø cha ®i vµo 1 kØ niÖm cô thÓ). 3. Ch÷a lçi a. Lỗi diễn đạt GV: - Nhà em có nuôi một con vật nuôi, đó là một chú chó rất đẹp b. Kh«ng dïng dÊu c©u -> Nhà em có nuôi một chú chó rất đẹp - GV đọc đọn văn( Nếu có thời gian chép ®o¹n v¨n lªn b¶ng) c. Dïng tõ kh«ng chÝnh x¸c - Gäi HS ®iÒn dÊu c©u. GV: + Em loÐ lªn t×nh c¶m víi nã.-> N¶y sinh + Khãc bÇn bËt. -> nøc në + TÇm 4 tuæi. -> kho¶ng 4 tuæi + Nh kiÓu nã biÕt lçi. -> dêng nh. d. Lçi chÝnh t¶.. - GV: Nªu c¸c tõ viÕt sai: Sin lçi, lÈn quÈn,giun sî, .... - Gọi HS nêu cách viết đúng.. 4. Tr¶ bµi, gäi ®iÓm:. - GV tr¶ bµi cho HS - Gäi ®iÓm, ghi ®iÓm vµo sæ. 4. Củng cố: GV nhắc lại các yêu cầu và các lỗi cần tránh đối với việc tạo lập VB. 5. Híng dÉn häc bµi: - C¨n cø vµo dµn ý, phÇn nhËn xÐt vµ ch÷a lçi cña GV, C¸c em vÒ nhµ viÕt l¹i bµi v¨n vµo vë bµi tËp. - So¹n bµi: “Bµi to¸n d©n sè”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

(152) ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 13 - TiÕt 49. V¨n b¶n: Bµi. to¸n d©n sè. A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Nắm đợc mục đích và nội dung chính mà tác giả đặt ra qua VB là: Cần phải hạn chế sự gia tăng dân số. Đó chính là con đờng “Tồn tại hay không tồn tại” của chÝnh loµi ngêi. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Thấy đợc cách viết nhẹ nhàng, kết hợp với kể chuyện và lập luận trong việc thÓ hiÖn néi dung bµi viÕt. 3. Về thái độ: - GD häc sinh ý thøc gãp phÇn h¹n chÕ gia t¨ng d©n sè. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: §äc kÜ VB Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc trớc văn bản, đọc chú thích Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: Em hãy nêu tác hại của thuốc lá đối với ngời trực tiếp hút cùng nh đối với nh÷ng ngêi xung quanh? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV: yêu cầu HS đọc những câu tục ngữ, thành ngữ của cha ông ta nói về vấn đề sinh đẻ. GV bæ sung: + Mét con, mét cña. ai tõ! + Trêi sinh voi, trêi sinh cá! + Cã nÕp cã tÎ. + Con đàn cháu đống... §ã lµ nh÷ng c©u tôc ng÷, thµnh ng÷, nh÷ng c©u nãi cöa miÖng cña ngêi xa, ph¶n ánh quan niệm quý ngời, cần ngời, mong đẻ nhiều con trong gđ và xh nông nghiệp cổ truyền. Nhng cũng từ quan niệm ấy dẫn đến tập quán sinh đẻ tự do, vô kế hoạch, dẫn đến dân số nớc ta tăng nhanh vào loại đầu bảng trong khu vực và trên TG; dẫn đến đói nghèo và bệnh tật, lạc hậu. Chính sách dân số- kế hoạch hoá gđtừ lâu đã trở thành 1 trong những quốc sách hết sức quan trọng của đảng và nhà nớc ta. Bởi vì đã từ lâu, chúng ta đang cố tìm mọi cách để giửi bài toán hóc búa- bài toán dân số. Vậy bài to¸n Êy thùc chÊt nh thÕ nµo? Hoạt động của GV và HS. Néi dung.

(153) Hoạt động 2: I/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch. GV: Hớng dẫn cách đọc: §oc râ rµng, m¹ch l¹c, chËm r·i. GV đọc mẫu, gọi HS đọc nối tiếp. Nhận xét cách đọc của HS Gi¶i thÝch tõ khã: + Chµng A-®am vµ nµng £-va: Theo kinh thánh của đạo thiên chúa, đó là cặp vợ chồng đầu tiên trên trái đất đợc chúa tạo ra và sai xuống trần gian để hình thành và phát triển loµi ngêi. + Tån t¹i hay kh«ng tån t¹i: c©u nãi næi tiÕng cña nv H¨m-lÐt trong vë kÞch “H¨m-lÐt” cña SÕch-xpia (Anh). Hoạt động 3: II/ T×m hiÓu v¨n b¶n: H: VB này đợc viết theo thể loại nào? -> VB nhËt dông – nghÞ luËn CM, gi¶i thÝch 1 vấn đề XH: dân số gia tăng và hậu quả của nã. H: V¨n b¶n nµy cã thÓ chia lµm mÊy phÇn? néi dung tõng phÇn lµ g×? -> 3 phÇn: + P1: Tõ ®Çu...->S¸ng m¾t ra. ( Bài toán DS và KHHG đợc đặt ra từ thời cổ đại) + P2: §ã...-> Bµn cê ( Tốc độ gia tăng DS là hết sức nhanh ) + P3: Cßn l¹i ( Lời kêu gọi toàn dân hạn chế tốc độ gia tăng d©n sè ) H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ bè côa cña Vb? -> Mạch lạc, chặt chẽ, theo vấn đề luận điểm cña VB nghÞ luËn. TÊt c¶ tËp trung lµm râ vÊn đề chủ chốt: Bài toán DS là gì và giải quyết nã nh thÕ nµo?. 1 Nêu vấn đề DS và KHHGĐ * HS chó ý P1 H: Bµi to¸n DS theo t¸c gi¶ thùc chÊt lµ vÊn - Vấn đề DS và KHHGĐ đề gì? H: Vấn đề vày đợc đặt ra từ bao giờ? -> Đợc đặt ra từ thời cổ đại GV: T¸c gi¶ tá ra nghi ngê, ph©n v©n vµ kh«ng tin l¹i cã sù vªnh lÖch (V× t¸c gi¶ thÊy vấn đề DS và KHHGĐ mới chỉ đợc đặt ra vài chục năm gần đây) Cuối cùng tác giả đã “s¸ng m¾t ra” khi nghe xong c©u chuyÖn. H: Đoạn mở bài có cách diễn đạt nh thế nào? -> NhÑ nhµng, gi¶n dÞ, th©n mËt, t×nh c¶m. H: Cách diễn đạt này có tác dụng n.thế nào? -> GÇn gòi, tù nhiªn, dÔ thuyÕt phôc, l«i cuốn sự chú ý theo dõi của ngời đọc. Đọc đến đó, ai cũng muốn đọc tiếp để xem câu chuyện nh thÕ nµo mµ l¹i lµm cho ngêi viÕt tØnh ngé? * HS chó ý ®o¹n tiÕp theo..

(154) H: Đến đây, điều gì đã làm cho ngời viết tỉnh 2. Làm rõ vấn đề DS và KHHGĐ ngé? H: Em h·y tãm t¾t c©u chuyÖn kÐn rÓ cña nhµ - §a ra bµi to¸n cæ th«ng th¸i? -> HS tr¶ lêi. GV: §ã lµ mét bµi to¸n næi tiÕng, sö dông cÊp sè nh©n víi c«ng béi lµ 2.(« 1: 1h¹t, «2: 2 h¹t, «3: 4h¹t, «4: 8 h¹t, «5: 16 h¹t, «6: 32 h¹t, «7: 64 h¹t, «8: 128, «9: 256, «10: 512... Cứ nh thế, tính lên con số sẽ lên đến chóng mặt, khủng khiếp. đến ô 64, số thóc sẽ t¨ng lªn ngoµi søc tëng tîng vµ phñ kh¾p hµnh tinh. H: Vậy có ngời nào có đủ số thóc để xếp đủ 64 ô không? Nhà thông thái đặt ra bài toán cực kì khó đó để làm gì? -> §Ó c¸c chµng trai khã lßng mµ trë thµnh con rÓ cña «ng.-> Muèn c¸c chµng trai thÊt väng. H: Ngời viết dẫn chứng câu chuyện xa để nhằm mục đích gì? GV: Chủ ý của ngời viết đa ra bài toán cổ -> Nhằm nhìn nhận, đánh giá về sự nh 1 c©u chuyÖn ngô ng«n ®Çy th«ng minh vµ ph¸t triÓn cña DS trí tuệ để liên hệ đến vấn đề gia tăng DS. Từ câu chuyện này, ngời viết đã sử dụng phơng pháp nào để làm rõ vấn đề DS? - LËp luËn: GV: Lóc ®Çu, TG chØ cã 2 ngêi: A-®am vµ £- + Dïng s¸ch kinh th¸nh va. đến năm 1995: 5,63 tỉ ngời-> So với bài + T liệu , số liệu + Bµi to¸n DS. toán cổ, thì đã đến ô thứ 30 của bàn cờ. H: TiÕp theo, t¸c gi¶ cßn sö dông ph¬ng ph¸p nµo? H: Theo thèng kª cña Héi nghÞ Cai-r« (Ai - So s¸nh: TØ lÖ sinh tù nhiªn cña ngêi CËp) tØ lÖ sinh con cña ngêi phô n÷ ë 1 sè n¬i phô n÷. lµ bao nhiªu? -> HS. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ sù gia t¨ng DS ë ch©u Phi, ch©u ¸ nãi riªng vµ TG nãi chung? H: NÕu DS cø t¨ng nh vËy th× t×nh h×nh kinh tế, văn hóa của các nớc trên TG sẽ nh thế -> Nhịp độ gia tăng quá cao. nµo? H: Vậy giữa vấn đề DS và sự phát triển của => Nghèo nàn, lạc hậu, kin tế kém phát triển, văn hoá và đời sống không XH cã mèi quan hÖ ra sao? -> Tăng DS sẽ kìm hãm sự phát triển -> Là đợc nâng cao. nguyên nhân gây ra sự đói nghèo, lạc hậu-> Và chính sự đói nghèo lạc hậu lại là nguyên nh©n g©y ra sù t¨ng d©n sè. H: ViÖc t¸c gi¶ nªu ra mét vµi con sè dù b¸o tình hình gia tăng DS hiện nay và đến năm 2015, d©n sè TG t¨ng lªn 7 tØ ngêi nãi lªn.

(155) ®iÒu g×? -> Nói lên con số cụ thể, đó là hậu quả khôn lêng ®ang th¸ch thøc nh©n lo¹i, c¶nh b¸o nguy c¬ bïng næ d©n sè lu«n cã thÓ x¶y ra. H: Việc cảnh báo đó có tác dụng nh thế nào? -> Giúp con ngời hiểu đợc cái gốc của vấn đề, hạn chế DS chính là việc sinh đẻ có kế hoạch. GV: Trë l¹i víi bµi to¸n cæ...Tuy míi bíc thªm 1 «(Tõ 30 sang 31) nhng thùc chÊt nh©n loại đã bình phơng số lợng của mình mặc dù đã cố gắng rất nhiều để giảm từ 1,73% xuống cßn 1,57% trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. H: Em thÊy phÇn lËp luËn cña t¸c gi¶ trong phÇn th©n bµi nh thÕ nµo? -> Lí lẽ đơn giản mà chứng cứ đầy đủ. Sử dông c¸c ph¬ng ph¸p thuyÕt minh nh: thèng kª, so s¸nh, ph©n tÝch kÕt hîp víi dÊu c©u. GV: Tãm l¹i, trong phÇn th©n bµi, t¸c gi¶ kh«ng lÝ luËn dµi dßng, chung chung mµ chứng minh vấn đề bằng những con số cụ thể, chính xác, tin cậy-> ngời đọc sửng sốt, giật mình trớc thực trạng bài toán DS cứ tăng đều đặn -> Thật đáng lo ngại. * HS chó ý vµo ND ®o¹n cuèi. H: §o¹n kÕt VB lµ c©u nãi: “§õng để...tốt”.Em hiểu nh thế nào về lời nói ấy? H: Tại sao tác giả cho rằng : đó là con đờng “Tån t¹i hay kh«ng tån t¹i” cña chÝnh loµi ngêi? -> Con ngời muốn sống phải có đất-> con ngời phải biết điều chỉnh, hạn chế tăng dân số-> đây là vấn đề nghiêm túc và sống còn của nh©n lo¹i. H: Tác giả đã bộc lộ quan điểm và thái độ nh thế nào về vấn đề đời sống và KHHGĐ? -> Nhận thức đợc vấn đề và hiểm hoạ của nó, trân trọng cuộc sống tốt đẹp của con ngời. H: Con đờng hạn chế tốt nhất của GD dân số lµ g×? -> §Èy m¹nh GD phô n÷ tho¸t khái ¸p bøc, ngu dèt, kh«ng cßn phô thuéc vµo quyÒn lùc cña kÎ kh¸c. -> §Ò cao vai trß cña ngêi GV vµ c¸c bËc cha mÑ. H: Sau khi học xong VB, em đúc rút đợc điều g× cÇn ghi nhí? - HS tr¶ lêi. GV ®a ra ghi nhí. - Gọi HS đọc GV: Hớng dẫn HS liên hệ với phần đọc thêm để tìm câu trả lời: Con đờng nào là con đờng ngắn nhất để hạn chế sự gia tăng dân số?. 3. Lời kêu gọi việc hạn chế tốc độ gia t¨ng d©n sè - C©u nãi: “§õng ...cµng tèt” - > Phải sinh đẻ có kế hoạch để hạn chÕ gia t¨ng DS..

(156) * Ghi nhí: (SGK-112) * LuyÖn tËp: Bµi tËp 1: H: V× sao sù gia t¨ng DS cã tÇm quan träng hết sức to lớn đối với tơng lai nhân loại, nhất - §Èy m¹nh GD lµ nh÷ng DT nghÌo nµn, l¹c hËu? -> Sinh đẻ là quyền của phụ nữ, kh«ng thÓ cÊm ®o¸n b»ng mÖnh lÖnh vµ c¸c biÖn ph¸p th« b¹o mµ ph¶i GD -> họ hiểu vấn đề-> tự nguyện thực hiÖn. Bµi tËp 2: - Dân số phát triển-> ảnh hởng đến cuéc sèng con ngêi ë nhiÒu ph¬ng diÖn: chç ë, m«i trêng, viÖc lµm, XH... - Cuộc sống bị DS làm cho đói nghèo, vì nghèo đói mà trở nên lạc hậu, hạn chế GD và hiểu biết, từ đó lại là nguyên nhân dẫn đến tăng DS( tác động qua lại vói nhau). 4. Cñng cè: + Những năm gần đây VN ta có những hình thức nào để góp phần hạn chế gia tăng DS? (Tuyên truyền trên các phơng tiện thông tin đại chúng, phát tờ rơi, triển khai ở khu xãm...) + Em có nhận xét gì về DS và tốc độ tăng DS ở địa phơng ta? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo néi dung t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí. Lµm thªm BT 3. - Soạn bài: “Dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm ”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... ************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 13 – TiÕt 50. Dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc:.

(157) - Giúp học sinh hiểu rõ công dung của dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Biết sử dụng dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm đúng lúc, đúng chỗ trong tạo lập v¨n b¶n. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: Gi÷a c¸c vÕ trong c©u ghÐp cã mèi quan hÖ nh thÕ nµo? Nªu vÝ dô? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Trong qu¸ tr×nh t¹o lËp VB, c¸c em vÉn thêng sö dông dÊu c©u, tuy nhiªn mét sè em chØ ghi nhí c¸ch dïng chóng, vµ c¶m thÊy dïng nh vËy lµ phï hîp chø cha hiÓu râ và đầy đủ công dụng của từng loại dấu câu. Vì vậy bài học hôm nay sẽ giúp ta biết điều đó. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2:. I.Dấu ngoặc đơn. 1. VÝ dô:. * GV treo b¶ng phô cã ghi c¸c vÝ dô trong SGK. 2. NhËn xÐt. - Gọi HS đọc. H: Tìm các cụm từ nằm trong dấu ngoặc đơn? -> HS t×m. H: Dấu ngoặc đơn trong những đoạn trích trên dùng để làm gì? a. (Ngêi b¶n xø)-> Gi¶i thÝch. GV “Những ngời bản xứ”giúp ngời đọc hiểu rõ hơn phần đợc chú thích. Nhng nhiều khi có t¸c dông nhÊn m¹nh. b. (Ba khÝa...ngon)-> ThuyÕt minh. GV: Phần thuyết minh cho một loài động vật mà tên gọi của nó là “Ba khía” đợc dùng để gọi tên một con kênh nhằm giúp ngời đọc hình dung rõ hơn đặc điểm của con kênh này. c. (701 – 762)-> Bæ sung. GV: Cụm từ nằm trong dấu ngoặc đơn dùng để bổ sung về năm sinh và năm mất của nhà thơ Lí Bạch và cho ngời đọc biết Miên Châu thuéc tØnh nµo (Tø Xuyªn) H: Nếu bỏ phần trong ngoặc đơn thì ý nghĩa cña nh÷ng VB chøa nh÷ng ®o¹n v¨n trªn cã gì thay đổi? -> Không thay đổi.(phần chú thích chỉ nhằm cung cÊp th«ng tin kÌm theo chø kh«ng thuéc nghÜa c¬ b¶n) * Bµi tËp: PhÇn nµo trong c©u sau ®©y cã thÓ cho vµo dấu ngoặc đơn? tại sao? + Nam, líp trëng líp 8b cã giäng h¸t rÊt hay..

(158) + Mïa xu©n, mïa ®Çu tiªn cña mét n¨m lµ mïa cay cèi ®©m chåi n¶y léc. + Bé phim “Trêng chinh”, Phim Trung Quèc rÊt hay. -> Líp trëng líp 8b, Mïa ®Çu tiªn cña mét n¨m, Phim TQ ->V×: Cã t¸c dông gi¶i thÝch GV: + Phần trong dấu ngoặc đơn giúp ngời đọc thÊy nh÷ng g× x¶y ra trªn s©n khÊu hoÆc hiÓu tâm trạng, thái độ của nhân vật, tách biệt với lời nói của nhân vật. VD: “ Hiền: - Đồ đạc tôi gói hết rồi. Anh à, hay để ảnh ăn cháo đã (Mãc tói lÊy ra gãi thuèc). §©y, håi n·y c¸c anh giao cho 4 viªn thuèc nµy, nãi ph¶i cho ¶nh ¨n c¸i g× v« bông råi míi cho uèng (®a cho Hng)”. + Dấu ngoặc đơn còn dùng để đóng khungcho 1 tõ ng÷ cã t¸c dông chó thÝch cho 1 tõ kh«ng th«ng dông. VD: “TiÕng trèng cña PhÝa (LÝ trëng) thóc gäi nép thuÕ vÉn rÒn rÜ” – T« Hoµi. H: Qua t×m hiÓu vÝ dô, em h·y cho biÕt thÕ nào là dấu ngoặc đơn và nó có công dụng gì? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. * Ghi nhí 1: (SGK- 134) - Gọi HS đọc ghi nhớ * Chú ý: Trờng hợp dùng dấu ngoặc đơn với dấu chấm hỏi để tỏ ý hoài nghi và dùng với . dÊu chÊm than tá ý mØa mai hoÆc biÓu thÞ, bæ sung thªm. VD: “ Trong tÊt c¶ nh÷ng cè g¾ng, c¸c nhµ khai ho¸ nh»m båi dìng cho DTVN vµ d×u dắt họ trên con đơừng tiến bộ(?) thì phải kể viÖc b¸n rîu ti cìng bøc!” - N. ¸i Quèc Hoạt động 3: - XÐt c¸c vÝ dô trong sgk. II. DÊu hai chÊm: 1. VÝ dô:. H: DÊu hai chÊm trong nh÷ng ®o¹n trÝch sau 2. NhËn xÐt: Dấu hai chấm dùng để đánh dấu, dùng để làm gì ? b¸o tríc: a. Lời đối thoại b. Lêi dÉn trùc tiÕp GV: + Dấu hai chấm còn đứng trớc 1 chuỗi liệt kê: c. Giải thích lí do. VD: “Tự nhiên họ có 1 mâm cỗ rất lí thú: đủ mặt từ giò, thịt, trứng đến cá khô, da muối, đủ c¬m nÕp, c¬m tÎ, x«i, b¸nh... + Dấu hai chấm còn đánh dấu lời nói gián tiÕp:VD: “Ngêi ta thêng nãi: Nhµ P¸ Tra lµm thống lí ăn của dân nhiều, đồn Tây lại cho muèi vÒ b¸n nªn giµu l¾m...” – T« Hoµi + DÊu hai chÊm cßn ®i cïng víi tõ “c¶” vµ tõ “rằng”.VD: Các cháu nên hiểu rằng: Giúp đỡ đồng bào tức là tham gia kháng chiến”.- Hồ ChÝ Minh..

(159) GV sö dông b¶ng phô: Thªm dÊu hai chÊm vào những câu sau cho đúng với ý định ngời viÕt. a. Ngêi VN nãi “Häc thÇy kh«ng tµy häc bạn”, cũng nh nói “Không thày đố mày làm nªn”. b. Nam khoe với tôi rằng “Hôm qua tớ đợc ®iÓm 10”. c. Chiến công kì diệu m.xuân năm 1975 đã diễn ra trong t. gian rất ngắn 55 ngày đêm. §¸p ¸n: a. DÊu : sau tõ “nãi”-> gi¸n tiÕp. b. DÊu : sau tõ “r»ng”-> trùc tiÕp. c. DÊu : sau tõ “ng¾n” -> Bæ sung, gi¶i thÝch. H: Em hiÓu thÕ nµo lµ dÊu hai chÊm? Nã cã t¸c dông nh thÕ nµo? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i - Gọi HS đọc ghi nhớ. * Ghi nhí 2: (SGK – 134) Hoạt động 4: - GV nªu yªu cÇu BT1. - Gọi HS đọc các đoạn trích. - Gäi HS tr¶ lêi tõng phÇn.. - HS đọc thầm yêu cầu trong SGK. - Lµm viÖc c¸ nh©n - Gäi HS lªn b¶ng tr×nh bµy - GV nhận xét, khẳng định đáp án.. - GV nªu yªu cÇu BT3 - Gäi HS nªu ý kiÕn vµ gi¶i thÝch.. III/ LuyÖn tËp. 1. Bµi tËp 1: a. §¸nh dÊu phÇn gi¶i thÝch nghÜa của các cụm từ đó. b. §¸nh dÊu phÇn thuyÕt minh c. +§¸nh dÊu phÇn bæ sung(cã quan hÖ lùa chän) + Đánh dấu phần thuyết minh để lµm râ ph¬ng tiÖn ng«n ng÷. 2. Bµi tËp 2: a) §¸nh dÊu b¸o tríc phÇn gi¶i thÝch. b) Đánh dấu, báo trớc lời đối thoại. c) §¸nh dÊu, b¸o tríc phÇn thuyÕt minh. 3. Bµi tËp 3: - Cã thÓ bá dÊu hai chÊm. Tuy nhiªn kh«ng nªn bá khi kh«ng cÇn thiÕt v× nÕu bá, ý nghÜa c¬ b¶n cña c©u v¨n, ®o¹n v¨n kh«ng mÊt ®i nhng nghÜa của phần sau dấu : không đợc nhấn m¹nh n÷a.. 4 Cñng cè: - Thế nào là dấu ngoặc đơn? Công dụng? - ThÕ nµo lµ dÊu hai chÊm? C«ng dông? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc ghi nhí, lµm BT 3,4,5 - ChuÈn bÞ bµi míi: §Ò v¨n TM vµ c¸ch lµm bµi v¨n TM. D/rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

(160) ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... ********************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 13 - TiÕt 51. §Ò v¨n thuyÕt minh vµ c¸ch lµm bµi v¨n thuyÕt minh A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: - Giúp học sinh hiểu đợc cách làm bài văn thuyết minh: quan sát, tích luỹ và tr×nh bµy tri thøc. - Tích hợp với các VB thuyết minh đã học 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng tìm hiểu đề và kĩ năng kết hợp các phơng pháp thuyết minh để làm bµi cã hiÖu qu¶. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Tìm hiểu các đề bài và văn bản “Xe đạp” Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: Em hãy nhắc lại các phơng pháp thuyết minh đã học và nêu tác dụng của 1 ph¬ng ph¸p th«ng dông nhÊt. 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở các tiết học trớc, các em đã đợc tìm hiểu khái niệm của kiểu bài thuyết minh, đã biÕt 6 ph¬ng ph¸p th«ng dông trong bµi v¨n thuyÕt minh. H«m nay chóng ta sÏ tiÕp tục tìm hiểu đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh để hoàn thiện về kiÓu bµi nµy. Hoạt động của GV và HS Hoạt động2:. Néi dung. I/ §Ò v¨n thuyÕt minh vµ c¸ch lµm bµi v¨n thuyÕt minh. 1.§Ò v¨n thuyÕt minh - Gọi HS đọc các đề văn thuyết minh trong a) Ví dụ. sgk. b) NhËn xÐt: H: Các đề văn đều biểu đạt nội dung gì? -> Yêu cầu và đối tợng TM - Yªu cÇu: ThuyÕt minh, giíi thiÖu, H: Nêu 1 số lệnh đề thờng gặp? gi¶i thÝch. H: §èi tîng TM cã thÓ gåm nh÷ng lo¹i nµo? - Đối tợng thuyết minh: Con ngời, đồ vËt, di tÝch, con vËt, thùc vËt, mãn.

(161) ¨n, ... H: Làm sao em biết đó là văn TM? -> V× nã yªu cÇu thuyÕt minh, gi¶i thÝch chø kh«ng kÓ, miªu t¶ vµ biÓu c¶m. H: Xác định phạm vi về nội dung của mỗi đề? Yêu cầu khi làm đề bài đó? -> §Ò a.: Hä vµ tªn, quª h¬ng vµ truyÒn thèng gia đình; Giới thiệu quá trình rén luyện, học tập, phấn đấu; Năng khiếu đặc biệt, thành tích næi bËt, nh÷ng cèng hiÕn... -> Đề b: Tác giả, nhà xuất bản, năm SX, đánh giá chung về tập truyện; Nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật; Khẳng định những đóng gãp tÝch cùc cña tËp truyÖn. -> §Ò c: Nguån gèc, chÊt liÖu, cÊu t¹o, h×nh dáng, màu sắc; Vai trò và tác dụng đối với đời sống thực tế và VH-XH. -> §Ò d: Giíi thiÖu nguån gèc, chÊt liÖu, kiÓu d¸ng, mµu s¾c; Vai trß, t¸c dông, gi¸ trÞ thÈm mĩ của chiếc áo dài trong đời sống, sinh hoạt vµ VH cña con ngêi. -> §Ò e: ChÊt liÖu, cÊu t¹o, nguyªn lÝ lµm viÖc; T¸c dông... -> §Ò g: ChÊt liÖu, cÊu t¹o, mµu s¾c; T¸c dụng, tính u việt của nó đối với địa hình rừng nói phøc t¹p. -> Đề h: Vị trí địa lí, các đặc điểm nổi bật , cÊu t¹o c¸c truyÒn thuyÕt g¾n víi nã; Vai trß, tầm quan trọng đối với đời sống văn hoá tinh thần, ý nghĩa đối với hiện tại và tơng lai. -> Đề i: Tên con vật, các đặc điểm về hình d¸ng: TËp tÝnh sinh ho¹t, tÝnh nÕt, thãi quen; Quan hệ, vai trò của nó đối với đời sống con ngêi. -> Đề k: Tên loài hoa, các đặc điểm nổi bật về h×nh d¸ng, mµu s¾c, h¬ng vÞ; quy tr×nh ch¨m sãc, uèn tØa, c¸ch sö dông, gi¸ trÞ thÈm mÜ, ý nghÜa... -> §Ò l: Tªn mãn ¨n, nguån gèc, nguyªn liÖu , quy tr×nh chÕ biÕn; Mµu s¾c, h¬ng vÞ, gi¸ trÞ dinh dìng, vai trß... -> §Ò m: Nguån gèc, c¸ch thøc tæ chøc, vai trß, t¸c dông... -> §Ò n: XuÊt xø, tªn gäi, c¸ch lµm, h×nh dáng, màu sắc, các đặc điểm nổi bật, giá trị sử dông vµ gi¸ trÞ thÈm mÜ... 2. C¸ch lµm bµi v¨n thuyÕt minh a. VÝ dô: - Gọi HS đọc VB trong sgk b. NhËn xÐt: H: Xác định đối tợng của bài văn này? -> Chiếc xe đạp H: Xác định bố cục của bài văn? Nội dung * Më bµi: Tõ ®Çu-> Søc ngêi. cña tõng phÇn? (Giới thiệu chiếc xe đạp) * Th©n bµi: TiÕp -> Tay cÇm. (Thuyết minh chi tiết về chiếc xe đạp).

(162) - C¸c bé phËn chÝnh: + Hệ thống truyền động + HÖ thèng ®iÒu khiÓn + HÖ thèng chuyªn chë - C¸c bé phËn phô: + Ch¾n bïn + Ch¾n xÝch + §Ìn * KÕt bµi: Cßn l¹i (Vai trò của xe đạp trong đời sống GV: Chó ý: CÇn ph©n biÖt VB nµy víi VB hiÖn t¹i vµ t¬ng lai) miêu tả 1 chiếc xe đạp (nếu miêu tả phải chú ý đến màu sắc, kiểu dáng, vẻ đẹp...của chiếc xe. Vµ khi miªu t¶ ph¶i cã yÓu tè c¶m xóc nh thÝch hay kh«ng thÝch, yªu mÕn, tù hµo...) H: Trong VB nµy cã yÕu tè miªu t¶ kh«ng? ->Không. Vì mục đích của VB là giúp ngời đọc hiểu cấu tạo và nguyên lí vận hành của xe đạp. H: Xác định phơng pháp thuyết minh đợc sử dông trong bµi? -> Ph¬ng ph¸p: gi¶i thÝch vµ liÖt kª. H: Tãm l¹i, mét bµi v¨n thuyÕt minh gåm cã mÊy phÇn vµ nhiÖm vô cña tõng phÇn lµ g×? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. * Ghi nhí: (SGK –140). - Gọi HS đọc ghi nhớ. Hoạt động 3:. II/ LuyÖn tËp: 1. Bµi tËp 1: LËp dµn ý. - Gọi 1 HS đọc yêu cầu trong sgk. §Ò: Giíi thiÖu vÒ chiÕc nãn l¸ VN a. Më bµi: Nªu §N vÒ chiÕc nãn l¸ VN H: PhÇn th©n bµi sÏ giíi thiÖu, tr×nh bµy b. Th©n bµi: - H×nh d¸ng, chÊt liÖu nh÷ng tri thøc nh thÕ nµo? - C¸ch lµm - N¬i chuyªn s¶n xuÊt - Vai trò tác dụng (đội, làm quà tặng, ®iÖu móa nãn, biÓu tîng cña ngêi phô n÷...) c. KÕt bµi: §¸nh gi¸ chung vÒ kh¶ H: NhiÖm vô cña phÇn kÕt bµi? n¨ng p. triÓn trong hiÖn t¹i vµ t¬ng lai. H: PhÇn më bµi cÇn nªu ®iÒu g×?. 2. Bµi tËp 2 Tham kh¶o dµn ý trong sgk - Gọi HS đọc dàn ý trong sgk H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ dµn ý nµy? -> Khá đầy đủ và chi tiết. H: Tõ dµn ý nµy, em cã thÓ triÓn khai thµnh 1 VB thuyÕt minh hoµn thiÖn kh«ng? -> GV híng dÉn HS vÒ nhµ viÕt. 4 Cñng cè: - §Ò v¨n thuyÕt minh thêng cã néi dung g×? - Để làm đợc bài văn TM, ta phải làm theo bố cục nh thế nào? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc ghi nhí, lµm BT2 nh híng dÉn - Thử lập dàn ý cho 1 số đề bài ở phần 1.

(163) - Chuẩn bị bài mới: Chơng trình địa phơng. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... ********************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 13 - TiÕt 52. Chơng trình địa phơng (PhÇn V¨n) A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh bắt đầu có ý thức quan tâm đến truyền thống văn học của địa ph¬ng m×nh Qua việc tìm hiểu, chọn chép một số bài thơ hoặc bài viết về địa phơng 2. VÒ kÜ n¨ng: RÌn luyÖn kÜ n¨ng b×nh vµ tuyÓn chän v¨n th¬. 3. Về thái độ: Cñng cè t×nh c¶m vÒ quª h¬ng, cô thÓ lµ tØnh, huyÖn n¬i m×nh ®ang sinh sèng. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Su tầm các bài văn, thơ về địa phơng. 2. Häc sinh: Tìm hiểu, su tầm các bài văn, thơ về địa phơng. C/ các hoạt động dạy –học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: Vë so¹n cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Hôm nay chúng ta có tiết học về địa phơng - Với các tác giả là các nhà văn, nhà thơ có tiếng sinh ra ở địa phơng nhng hiện tại có thể đã mất, có thể sống và làm việc tại nơi khác. - Khái niệm về địa phơng cũng có 2 cấp độ: + TØnh, thµnh phè hoÆc quËn huyÖn n¬i m×nh sinh ra (Quª cò) + §Þa ph¬ng n¬i m×nh ®ang sinh sèng (Quª h¬ng thø hai) - Tác phẩm văn học địa phơng cũng có hai cách hiểu: + Là những tp của các tác giả là ngời địa phơng khác viết về địa phơng mình + Là những tp của các tác giả là ngời địa phơng viết về địa phơng. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động2: Gọi HS đọc yêu cầu trong sgk. - GV híng dÉn HS lËp b¶ng danh s¸ch c¸c nhµ v¨n nhµ th¬ quª ë tp, tØnh, quËn, huyÖn (nÕu cã) theo tõng. I/ C©u 1. B¶ng danh s¸ch c¸c t¸c gi¶ v¨n häc T Hä vµ tªn Bót T danh. N¬i sinh. N¨m sinh. Tp chÝnh.

(164) mục nh đã hớng dẫn. (mÊt). - Gäi HS bæ sung vµ gãp ý cho b¶n danh s¸ch. Hoạt động 3: - Gọi từng HS đọc các bài thơ, bài v¨n vÒ thiªn nhiªn, con ngêi, sinh ho¹t v¨n ho¸, truyÒn thèng lÞch sö cña quª h¬ng. - Gäi HS kh¸c nhËn xÐt -> GV nhËn xÐt bæ sung.. II/ C©u 2:. 4 Cñng cè: GV nhËn xÐt: + Sù chuÈn bÞ bµi cña HS + Tinh thần thái độ tham gia tiết học của HS 5. Híng dÉn häc bµi: - Su tầm thêm về các tác giả, tác phẩm địa phơng. - ChuÈn bÞ bµi míi: DÊu ngoÆc kÐp. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................... ********************************************* Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 14 – TiÕt 53. DÊu ngoÆc kÐp A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: HiÓu râ c«ng dung cña dÊu ngoÆc kÐp. BiÕt sö dông dÊu ngoÆc kÐp trong t¹o lËp v¨n b¶n. 2. VÒ kÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng nhËn biÕt vµvËn dông dÊu ngoÆc kÐp cã hiÖu qu¶. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y..

(165) Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n. C/ các hoạt động dạy –học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: Dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm có tác dụng nh thế nào? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở tiết TV trớc, các em đã đợc tìm hiểu vai trò, công dụng của hai loại dấu câu là dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm. Hôm nay chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu thêm công dông cña dÊu ngoÆc kÐp. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: * GV treo b¶ng phô cã ghi c¸c vÝ dô - Gọi HS đọc. H: T×m c¸c côm tõ n»m trong dÊu ngoÆc kÐp? -> HS t×m. H: DÊu ngoÆc kÐp trong nh÷ng ®o¹n trÝch trên dùng để làm gì? GV: DÉn 1 c©u nãi cña Gi¨ng ®i. Néi dung I.C«ng dông: 1. VÝ dô: 2. NhËn xÐt.. a. §¸nh dÊu lêi dÉn trùc tiÕp. b. Đánh dấu từ ngữ đợc hiểu theo -> Từ ngữ đợc hiểu theo 1 nghĩa đặc biệt. nghĩa đặc biệt Nghĩa đợc hình thành trên cơ sở phơng thức ẩn dụ: Dùng từ dải lụa để chỉ chiếc cầu (Dựa trªn ý: Sù mÒm m¹i) c. §¸nh dÊu tõ ng÷ mang ý mØa mai, ch©m biÕm -> T¸c gi¶ mØa mai b»ng c¸ch dïng l¹i chÝnh nh÷ng tõ ng÷ ,mµ thùc d©n Ph¸p dïng khi nãi về sự cai trị của chúng đối với VN. Vì vậy còng cã thÓ coi dÊu ngoÆc kÐp trong ®o¹n trích trên đợc dùng với công dụng: đánh dấu lêi dÉn trùc tiÕp. d. §¸nh dÊu tªn vë kÞch GV: ngoài ra ngời ta còn đánh dấu tên tác phÈm v¨n, th¬, truyÖn... * Mét sè trêng hîp kh¸c: - Có khi ý hay lời đợc thuật lại trong dấu ngoÆc kÐp lµ 1 c©u danh ng«n hay khÈu hiÖu VD: Chế độ ta là chế độ mới, nhân dân ta đang trau dồi đạo đức mới, đạo đức XHCN của những ngời lao động “Ta vì ngời, ngời vì ta” (Hå ChÝ Minh) - Có khi đánh dấu từ ngữ mới, tạo ra 1 từ xa lạ hoặc vận dụng từ trong 1 ý nghiã đặc biệt VD: Nời đi tiệm hút vụng gia đình gọi là đi “ Tr« ” (NguyÔn C«ng Hoan) GV: Tõ ng÷ trong trong dÊu ngoÆc kÐp t¸c gi¶ chØ tªn ngêi Hoa KiÒu- chñ tiÖm hót..

(166) H: Qua t×m hiÓu vÝ dô, em thÊy dÊu ngoÆc kÐp cã c«ng dông g×? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. * Ghi nhí : (SGK- 142) - Gọi HS đọc ghi nhớ Hoạt động 3:. II/ LuyÖn tËp. 1. Bµi tËp 1:. - Gọi HS đọc các đoạn trích. H: Gi¶i thÝch c«ng dông cña dÊu ngoÆc kÐp a. Cách nói giả định đợc dẫn trực tiếp trong tõng ®o¹n trÝch trªn? b. MØa mai - Gäi HS tr¶ lêi tõng phÇn. c. Lêi dÉn trùc tiÕp d. Lêi dÉn trùc tiÕp cã ý mØa mai ch©m biÕm. e. Lêi dÉn trùc tiÕp tõ hai c©u th¬ cña NguyÔn Du. - HS đọc thầm yêu cầu trong SGK. - Lµm viÖc c¸ nh©n - Gäi HS lªn b¶ng tr×nh bµy - GV nhận xét, khẳng định đáp án.. 2. Bµi tËp 2: a) ....cêi b¶o: -> Báo trớc lời đối thoại “c¸ t¬i”, “t¬i” -> Đánh dấu từ ngữ đợc dẫn lại. b) Chó TiÕn Lª: -> §¸nh dÊu lêi dÉn trùc tiÕp “ Cháu hãy vẽ....đối với cháu” -> Lêi dÉn trùc tiÕp. c) B¶o h¾n: “§©y lµ....1 sµo” -> §¸nh dÊu lêi dÉn trùc tiÕp. GV gi¶i thÝch: ViÕt hoa tõ “§©y” lµ lêi dÉn của ngời nói (ông giáo) đợc dùng vào thời 3. Bµi tËp 3: ®iÓm kh¸c- lóc con trai l·o H¹c vÒ. a. Lµ lêi dÉn trùc tiÕp nªn ph¶i dïng đủ dấu câu. b. Lêi dÉn trùc tiÕp (chØ lÊy ý c¬ b¶n - GV nªu yªu cÇu BT3 để diến đạt tành câu văn của ngời - Gäi HS nªu ý kiÕn vµ gi¶i thÝch. viÕt) -> Không dùng đủ dấu câu. 4. Cñng cè: Gäi HS nh¾c l¹i c«ng dông cña dÊu ngoÆc kÐp. 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo néi dung t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí. Lµm thªm BT 4, BT5. - Soạn bài: Luyện nói – thuyết minh về 1 thứ đồ dùng + §oc kÜ yªu cÇu cña c¸c môc + Làm một dàn ý chi tiết cho đề bài + Rèn kĩ năng diễn đạt. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ...........................................................................................................................

(167) *********************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 14 – TiÕt 54. LuyÖn nãi Thuyết minh về một thứ đồ dùng A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: - Giúp học sinh dùng hình thức luyện nói để củng cố tri thức, kĩ năng và cách làm bài văn thuyết minh về một thứ đồ dùng. - T¹o ®iÒu kiÖn cho HS m¹nh d¹n suy nghÜ, ph¸t biÓu. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng quan sát, suy nghĩ độc lập cho HS. - Rèn kĩ năng nói, phát biểu trớc đông ngời. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Lập dàn ý chi tiết cho đề bài trong SGK. 2. Häc sinh: Lập dàn ý sau đó viết chi tiết vào vở soạn.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: KiÓm tra vë so¹n cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nêu mục tiêu bài học để HS nắm đợc Hoạt động của GV và HS. Hoạt động 2: (KiÓm tra qu¸ tr×nh luyÖn nãi cña HS) - Gọi HS đọc đề bài. H: Em hãy xác định yêu cầu của đề?. Néi dung I.ChuÈn bÞ ë nhµ: *§Ò bµi: ThuyÕt minh vÒ c¸i phÝch níc.. - KiÓu bµi: ThuyÕt minh. GV: Vì nó giúp ngời đọc ngời nghe có những hiểu biết tơng đối đầy đủ về cái phích nớc. H: Để đạt đợc điều đó, em phải làm nh thế - Yêu cầu: trình bày đợc cấu tạo, nµo? nguyªn lÝ gi÷ nhiÖt, c«ng dông, c¸ch -> Quan s¸t, t×m hiÓu, ghi chÐp. b¶o qu¶n. * LËp dµn ý: H: PhÇn më bµi cã nhiÖm vô g×? (Cần xác định phích nớc là 1 thứ đồ dùng a. MB: Giới thiệu cái phích nớc. không thể thiếu của mỗi gia đình...) H: Sau khi đã giới thiệu, em sẽ thuyết minh b. TB: Thuyết minh cụ thể, chi tiết vÒ c¸i phÝch níc. vÒ chiÕc phÝch ë nh÷ng ph¬ng diÖn nµo? - CÊu t¹o: Gåm cã 2 phÇn: + PhÇn vá: bao gåm: Cæ phÝch,n¾p phÝch, th©n phÝch, tay cÇm, quai.

(168) xách, đế phích. + PhÇn ruét: B»ng thuû tinh, tr¸ng GV: Lu ý: Mçi 1 bé phËn c¸c em cßn ph¶i thuyÕt minh kÌm theo chÊt liÖu, mµu s¾c, h×nh b¹c, h×nh d¹ng t¬ng øng víi vá phÝch d¸ng, chøc n¨ng... H: Nguyªn lÝ gi÷ nhiÖt cña phÝch? - Nguyªn lÝ gi÷ nhiÖt: V× ruét phÝch cã 2 líp thuû tinh, ë gi÷a lµ ch©n không nên nhiệt độ không truyền đợc ra ngoài. Phía trong lớp thuỷ tinh đợc tráng bạc để hắt nhiệt vào. H: C«ng dông cña phÝch? - C«ng dông: V× tÝnh n¨ng gi÷ nhiÖt cho nên nhiệt độ của nớc trong phích có thể cao trong vòng 4 đến 6 tiÕng. RÊt tiÖn dông cho nhêi d©n: + Pha trµ + Pha s÷a cho trÎ em + T¾m + Ng©m c¸c lo¹i vËt liÖu tríc khi chÕ biÕn + Nớc nóng để nấu cơm, chế biến H: Để phích đợc bền đẹp, an toàn cho trẻ em món ăn đỡ mất thời gian... ta ph¶i sö dông vµ b¶o qu¶n nh thÕ nµo? - C¸ch sö dông vµ b¶o qu¶n: H: PhÇn kÕt bµi cã nhiÖm vô g×? em sÏ viÕt nh thÕ nµo? c. Kết bài: Khẳng định tầm quan GV: Ví dụ: Hiện nay trong nhiều gia đình trọng và khả năng phát triển trong tkhá giả đã có bình nớc nóng để tắm, hoặc ơng lai. b×nh ®un níc vµ gi÷ nhiÖt c¾m ®iÖn hiÖn d¹i. Nhng đa số các gia đình có thu nhập vừa phải vẫn coi cái phích là một thứ đồ dùng quen thuéc, th«ng dông vµ h÷u Ých, l¹i phï hîp víi viÖc di chuyÓn. V× vËy trong t¬ng lai , c¸i phích vẫn giữ đợc vị trí vững chắc trong mỗi gia đình Việt. H: Những tri thức cần thiết của đề bài này thuéc lÜnh vùc nµo? -> Tri thøc khoa häc thuéc lÜnh vùc vËt lÝ vµ đời sống. H: Xác định phơng pháp thuyết minh đợc sử dông trong bµi? -> Nêu định nghĩa-giải thích, phân loại phân tÝch, liÖt kª. Hoạt động 3: - Chia HS thµnh 4 nhãm - Yªu cÇu c¸c nhãm th¶o luËn néi dung nãi, II/ LuyÖn nãi trªn líp. cách nói (diễn đạt) và cử các bạn nói trớc lớp. 1. Chia tổ, nhóm thảo luận. - Gọi các HS đã chuẩn bị do nhóm đề cử lên tríc líp (Cã thÓ tr×nh bµy 1 phÇn trong bµi) - GV theo dâi, nh¾c nhë HS tr×nh bµy nghiªm 2. Tr×nh bµy tríc líp: túc, nói thành câu trọn vẹn, dùng từ đúng, m¹ch l¹c, ph¸t ©m râ. - NhËn xÐt cho ®iÓm HS tr×nh bµy tèt..

(169) 4. Cñng cè: Gäi HS nh¾c l¹i bè côc vµ nhiÖm vô cña c¸c phÇn trong bµi v¨n thuyÕt minh. 5. Híng dÉn häc bµi: - Rút ra những hạn chế trong bài chuẩn bị của mình, sửa chữa để hoàn chỉnh bài viết. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: ViÕt bµi TLV sè 3. + ¤n l¹i tÊt c¶ lÝ thuyÕt vÒ kiÓu bµi thuyÕt minh + Lập dàn ý cho các đề bài trong SGK. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ************************************************ Ngµy so¹n: Ngµy thùc hiÖn:. Bµi 14 - TiÕt 55+56. ViÕt bµi tËp lµm v¨n sè 3 (V¨n thuyÕt minh) A/ mục tiêu cần đạt:. 1. KiÕn thøc: - Học sinh vận dụng kiến thức đã học về kiểu bài thuyết minh để giới thiệu về một loại đồ dùng đơn giản. - Biết thuyết minh về đối tợng theo một trình tự nhất định. 2. KÜ n¨ng: - Häc sinh biÕt triÓn khai bµi viÕt theo bè côc 3 phÇn, biÕt chuyÓn ®o¹n vµ liªn kÕt ®o¹n. - Biết sử dụng các phơng pháp thuyết minh nh: Nêu định nghĩa-giải thích, phân lo¹i ph©n tÝch, liÖt kª. 3. Thái độ: - Có tình cảm chân thực, sâu sắc với đối tợng đợc thuyết minh. B/ H×nh thøc kiÓm tra: C/ đề bài:. Tù luËn. H·y thuyÕt minh vÒ c©y bót m¸y hoÆc bót bi.. D/ §¸p ¸n vµ biÓu ®iÓm:. 1. PhÇn më bµi: 1® - Giíi thiÖu tªn, c¸c lo¹i bót vµ kh¸i qu¸t vÒ c©y bót. 2. PhÇn th©n bµi: 8® ThuyÕt minh chi tiÕt vÒ c©y bó - CÊu t¹o: (2® ) gåm 2 bé phËn chÝn + Vá bót: Gåm ........ chÊt liÖu, mµu s¾c, tÝnh n¨ng. + Ruét bót: Gåm...... - Nguyên tắc hoạt động: (2đ) + NÕu lµ bót bi: Mùc cã thÓ ch¶y ra t¹o thµnh nÐt ch÷ lµ do ngêi ta g¾n ë ®Çu ngßi bót 1 viªn bi nhá. Lóc nµo mùc ë trong bót còng ch¹m tíi viªn bi. Khi ®a ngßi bót trªn giÊy, viªn bi l¨n vµ ®a mùc ra ngoµi... + Nếu là bút máy: Mực có thể ra đợc, tạo thành nét chữ là do cấu tạo đặc biệt của ngòi bút: ngời ta gắn ngòi bút vào ruột bút thật khít để không khí không vào đợc bªn trong khoang chøa mùc. V× vËy cÇm xu«i bót xuèng c¶ ngµy mùc còng kh«ng.

(170) ch¶y ra ngoµi. Khi ®a nÐt bót trªn trang giÊy, mùc sÏ ch¶y ra theo ngßi t¹o thµnh nÐt ch÷. - C«ng dông: (2®) Dïng cho HS, SV, c«ng nh©n viªn nhµ níc... vµ mäi ngêi d©n. Ngời ta sử dụng bút hàng ngày để học tập, nghi chép, trình bày, sáng tác...Cây bút trở thành 1 món quà thông dụng để HS, SV tặng nhau, trở thành 1 mặt hàng không thể thiªó trong c¸c cöa hµng kinh doanh v¨n phßng phÈm. Hµng n¨m, c¸c nhµ m¸y s¶n xuất bút tạo việc làm và thu nhập cho hàng ngàn lđ, đóng góp cho ngân sâch quốc gia hàng tỉ đồng... - C¸ch sö dông vµ b¶o qu¶n: (2®) C¸ch vÖ sinh bót, c¸ch thay ngßi, b¬m mùc, c¸ch cất bút, gài bút, cách cầm bút sao cho không bị dây mực ra tay, cách viết để ngòi bút đợc bền, không gãy, vị trí cất bút để không bị rơi khi đi trên đờng... 3. PhÇn kÕt bµi: 1® - §¸nh gi¸ vÒ vÞ trÝ vµ kh¶ n¨ng ph¸t triÓn cña c©y bót trong t¬ng lai *) Thu bµi: - HÕt giê gi¸o viªn thu bµi. - NhËn xÐt giê lµm bµi cña häc sinh. *) Híng dÉn häc bµi: - Xem lại lí thuyết về kiểu bài để tự rút kinh nghiệm. - Bµi tËp vÒ nhµ: h·y thuyÕt minh vÒ 1 loµi c©y quen thuéc trong vên nhµ em. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: V¨n b¶n: “Vµo nhµ ngôc Qu¶ng §«ng c¶m t¸c”. D/ rót kinh nghiÖm: ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................. *************************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 15 - TiÕt 57. V¨n b¶n:. Vµo nhµ ngôc Qu¶ng §«ng c¶m t¸c (Phan Béi Ch©u) A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: - Giúp học sinh: cảm nhận đợc vẻ đẹp của ngời chiến sĩ yêu nớc đầu thế kỉ XXNhững ngời mang chí lớn cứu nớc cứu dân dù ở bất kì hoàn cảnh nào vẫn giữ đợc phong th¸i ung dung, khÝ ph¸ch hiªn ngang bÊt khuÊt vµ niÒm tin vµo sù nghiËp gi¶i phãng DT. - Thấy đợc sức truyền cảm nghệ thuật qua giọng thơ, khẩu khí anh hùng của t¸c gi¶. 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng nhËn biÕt, c¶m thô vµ ph©n tÝch th¬ TNBC 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng tù hµo DT B/ chuÈn bÞ:.

(171) 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi néi dung bµi th¬ ra b¶ng phô 2. Häc sinh: Đọc trớc bài thơ, đọc chú thích Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: sù chuÈn bÞ cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Phan Bội Châu- nhà yêu nớc lẫy lừng của DT ta- đã từng bị thực dân Pháp kết án tö h×nh v¾ng mÆt tõ n¨m 1912. Cho nªn, khi bÞ bän qu©n phiÖt ë Qu¶ng §«ng b¾t giam, biết chúng có ý định trao trả mình cho Pháp, ông nghĩ rằng mình khó có thể thoát chết. Bởi thế ngay trong những ngày đầu vào ngục (năm 1914) PBC đã viết tác phẩm “Ngục trung th” nhằm để lại 1 bức th tuyệt mệnh, tâm huyết cho đồng bào đồng chí. Bài thơ “Vào ...cảm tác” PBC nói là làm ra để tự an ủi mình. Ông kể lại rằng: Khi làm xong bài thơ, ông đã “ngâm nga lớn tiếng rồi cời vang động cả 4 vách, hÇu nh kh«ng biÕt th©n m×nh ®ang bÞ nhèt trong ngôc”.VËy bµi th¬ cã néi dung ntn? Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiÖu đôi nét về PBC và tác phẩm? -> PBC (1867 – 1940) tªn thuë nhá lµ Phan V¨n San, tªn hiÖu lµ Sµo Nam, ngêi lµng §an NhiÖm, nay lµ x· Nam Hoµ, huyÖn Nam §µn, tØnh NghÖ An -> Lµ nhµ yªu níc, nhµ c¸ch m¹ng lín nhÊt cña DT ta trong vßng 25 n¨m ®Çu thÕ kØ XX. Tõng xuÊt d¬ng sang NhËt B¶n, Trung Quèc, Thái Lan để mu đồ sự nghiệp cứu nớc....PBC còng lµ nhµ v¨n, nhµ th¬ lín... -> T¸c PhÈm: “Vµo nhµ ngôc Q§ c¶m t¸c” lµ 1 bµi th¬ N«m n»m trong t¸c phÈm “Ngôc trung th” viÕt n¨m 1914. Hoạt động 3: II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch GV: Hớng dẫn cách đọc: §äc râ rµng, thÓ hiÖn khÈu khÝ hµo hïng, ngang tµng. CÆp c©u 3 – 4 chuyÓn sang giọng đọc thống thiết. - GV đọc mẫu, gọi HS đọc. - Nhận xét cách đọc của HS - Gi¶i thÝch tõ khã: 1, 2, 6. Hoạt động 4: H: Bài thơ này đợc viết theo thể thơ nào đã đợc học ở lớp 7? -> Thất ngôn bát cú đờng luật. H: Hãy kể tên một số bài thơ đợc làm theo thÓ th¬ nµy? -> Qua đèo Ngang, Bạn đến chơi nhà. H: KÕt cÊu cña bµi th¬ gåm mÊy phÇn?. III/ T×m hiÓu v¨n b¶n.

(172) -> 4 phÇn: §Ò, thùc, luËn, kÕt H: Giäng ®iÖu cña bµi th¬ nµy cã g× kh¸c so với giọng điệu của các bài thơ đã học? -> Giäng ®iÖu míi mÎ, tÝnh c¸ch ngang tµng, khÈu khÝ hµo hïng m¹nh mÏ. 1.Hai câu đề * HS đọc 2 câu đầu. H: Hai câu thơ đầu, tác giả đã tả thân phận VÉn lµ hµo kiÖt vÉn phong lu ngêi tï nh thÕ nµo? Ch¹y mái ch©n th× h·y ë tï -> Hµo kiÖt, phong lu, ch¹y mái ch©n... H: Qua cách miêu tả đó, em thấy đợc điều gì -> Con ngời có tài chí hơn ngời, phong thái đàng hoàng, tự tin và ung ë con ngêi PBC? dung, thanh th¶n. GV: PBC vµo ngôc mµ phong th¸i vÉn ung dung đờng hoàng, tự tin thanh thản cứ nh ngời chủ động nghỉ chân ở 1 nơi nào đó trên chặng đờng bôn ba của mình. Mà thực chất, đâu có phải nh vậy, chính tác giả đã kể lại r»ng m×nh bÞ ¸p gi¶i ®i “Nµo xiÒng xÝch, nµo trãi chÆt vµo ngôc l¹i bÞ giam chung 1 chç víi bän xö tö...” H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật g×? T¸c dông cña nã trong viÖc thÓ hiÖn ý th¬ cña t¸c gi¶? - NT: ®iÖp tõ “vÉn” GV: Vµo tï nhng l¹i cã cuéc sèng hµo kiÖt -> L¹c quan, hµi híc phong lu...thËt lµ mét sù hµi híc, mØa mai. Trong tï th× lÊy ®©u ra nh vËy? §©y chÝnh lµ sù t¹o ra cña t¸c gi¶. H: Giäng ®iÖu l¹c quan cã phÇn hµi híc nh vËy gióp em hiÓu g× vÒ ngêi chiÕn sÜ c¸ch => KhÝ ph¸ch ngang tµng, bÊt khuÊt. m¹ng? GV: Cèt c¸ch cña 1 bËc trîng phu lµ cã khÝ ph¸ch hiªng ngang, tÇm vãc lín lao, mang chÝ khÝ cña ngêi anh hïng thêi tríc. C¸i chÕt s¾p liÒn kÒ mµ PBC vÉn cã giäng ®iÖu nh vËy (Giäng ®iÖu quen thuéc, lèi th¬ ®Çy khÈu khÝ phæ biÕn ë v¨n th¬ truyÒn thèng). 2. Hai c©u thùc * HS chó ý 2 c©u thùc. §· kh¸ch kh«ng nhµ trong bèn biÓn H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ ©m hëng, giäng L¹i ngêi cã t«i gi÷a n¨m ch©u. ®iÖu? -> ¢m hëng trÇm l¾ng-> diÔn t¶ 1 nçi ®au cè kìm nén, khác với giọng điệu vui đùa ở 2 câu trªn. H: Hai c©u thùc gióp em hiÓu g× vÒ c¶nh ngé -> Cực tả nỗi phiêu bạt lênh đênh cña t¸c gi¶? không 1 mái ấm gia đình và còn là đối tîng bÞ truy n·. GV: Cực khổ về vật chất, đắng cay về tinh thÇn bëi nhiÒu n¨m xuÊt d¬ng, b«n ba kh¾p nơi, không mái ấm gia đình lại còn luôn bị truy n·, kh«ng lóc nµo yªn æn. H: Tõ hai c©u th¬ nµy, em cã nhËn xÐt g× vÒ => Cuộc đời CM bôn ba, sóng gió, cuộc đời hoạt động của ngời chiến sĩ PBC?.

(173) GV: Tõ n¨m 1905-> Khi bÞ b¾t lµ 1914, gÇn 10 n¨m trêi lu l¹c: khi th× ë NhËt, khi TQ, khi Xiêm...10 năm không 1 mái ấm gia đình cộng víi sù s¨n ®uæi cña kÎ thï, dï ë ®©u «ng còng là đối tợng bị truy bắt, nhất là cảnh ngộ éo le lúc này: đang đội trên đầu 1 bản án tử hình. Cã thÓ nãi 4 c©u ®Çu nãi vÒ khÝ ph¸ch, th©n thÕ cña PBC. H: VËy 4 c©u th¬ sau nãi vÒ ®iÒu g×? -> Sù nghiÖp cña PBC.. ®Çy bÊt tr¾c.. 3. Hai c©u luËn: Bña tay «m chÆt bå kinh tÕ Më miÖng cêi tan cuéc o¸n thï H: BÞ kÕt ¸n tö h×nh nhng PBC vÉn nu«i hoµi - > VÉn «m Êp hoµi b·o trÞ níc, cøu bão lớn. Hai câu thơ này cho em biết gì về ý đời. chÝ, lËp trêng cña nhµ th¬? => ý chÝ kiªn quyÕt, lËp trêng v÷ng GV: §©y lµ khÈu khÝ cña 1 bËc anh hïng hµo vµng kh«ng suy chuyÓn. kiÖt, dï ë trong hoµn c¶nh nµo vÉn kh«ng thay đổi. Vẫn theo đuổi sự nghiệp cứu nớc, “Bña tay...” vÉn cã thÓ ng¹o nghÔ “Më miÖng...” tríc mÆt kÎ thï. H: §Ó béc lé râ kh¸t väng, ý chÝ cña ngêi tï, tác giả đã sử dụng bút pháp nghệ thuật gì? H: Hai câu luận đã nói lên điều gì?. GV: Lèi nãi khoa tr¬ng, l·ng m¹n kiÓu anh - NT: Lèi nãi khoa tr¬ng, bót ph¸p hïng ca khiÕn con ngêi dêng nh kh«ng cßn lµ l·ng m¹n con ngêi thËt, con ngêi nhá bÐ b×nh thêng trong vò trô n÷a mµ lµ con ngêi tõ tÇm vãc đến năng lực, khẩu khí đều trở nên hết sức lín lao, thÇn th¸nh. 4. Hai c©u kÕt: Th©n Êy vÉn cßn, cßn sù nghiÖp Bao nhiªu nguy hiÓm sî g× ®©u. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch sö dông tõ ng÷ vµ giäng ®iÖu cña 2 c©u th¬ nµy? - Tõ ng÷: ng¾n gän; giäng ®iÖu trÇm H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật tĩnh - §iÖp tõ: “cßn” g×? H: Điệp từ đó đã thể hiện ý chí gì của ngời -> ý chÝ s¾t son, bÊt khuÊt, coi thêng chiÕn sÜ c¸ch m¹ng PBC? mäi hiÓm nguy-> Tin vµo sù nghiÖp GV: Lêi th¬ m¹nh mÏ, døt kho¸t, dâng d¹c c¸ch m¹ng. thÓ hiÖn khÝ ph¸ch ngang tµng, niÒm l¹c quan tin tëng vµo sù nghiÖp CM- Vµo sù nghiÖp chÝnh nghÜa cña m×nh, kh«ng sî bÊt k× mét hiÓm nguy, thö th¸ch nµo.... H: C¶m nhËn cña em vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt cña bµi th¬? -> HS tr¶ lêi. -> GV chèt l¹i, ®a ra ghi nhí * Ghi nhí: (SGK-148) - Gọi HS đọc GV: Tãm l¹i, b»ng giäng ®iÖu hµo hïng, cã søc l«i cuèn m¹nh mÏ, bµi th¬ “Vµo nhµ ngôc * Gọi HS đọc 2 câu kết..

(174) Q§ c¶m t¸c” lµ bøc ch©n dung tù ho¹ vÒ con ngêi vµ tinh thÇn cña PBC víi phong th¸i ung dung đờng hoàng và khí phách kiên cờng bất khuất vợt lên trên cảnh tù ngục khốc liệt để tự an ñi m×nh; gi÷ v÷ng lÝ tëng, niÒm tin vµ kh¸t väng cøu níc, cøu d©n. Cô PBC rÊt xøng đáng là 1 tấm gơng sáng để chúng ta noi theo. - Gọi HS đọc nội dung và yêu cầu BT1. - HS lµm bµi c¸ nh©n.. * LuyÖn tËp:. - C©u 3-4 §· kh¸ch kh«ng nhµ trong bèn biÓn L¹i ngêi cã téi gi÷a n¨m ch©u GV nhËn xÐt: ( Câu 3-4 và 5-6 bắt buộc phải đối ý, đối lời - Câu 5-6: víi nhau. Sè ch÷ b»ng nhau. C¸ch ng¾t nhÞp: Bña tay «m chÆt bå kinh tÕ Më miÖng cêi tan cuéc o¸n thï + C©u 3-4: 1/3/1/2 + C©u 5-6: 2/2/1/2 ) VD: Th¬ NguyÔn KhuyÕn: chïm th¬ thu, b¹n đến chơi nhà; Thơ Bà Huyện Thanh Quan: Qua đèo ngang. - Gọi HS đọc bài đọc thêm(Có thể cho HS về * Bài đọc thêm: nhà đọc) 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i nh÷ng nÐt chÝnh vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng bµi th¬ - Häc thuéc ghi nhí, häc néi dung c¬ b¶n trong vë ghi - Chuẩn bị bài “Đập đá ở Côn Lôn”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. **************************************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 59. V¨n b¶n: A/ môc tiªu bµi häc:. Đập đá ở Côn L«n (Phan Ch©u Trinh). 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh cảm nhận đợc vẻ đẹp của ngời chí sĩ yêu nớc đầu thế kỉ XXNhững ngời mang chí lớn cứu nớc cứu dân dù ở bất kì hoàn cảnh nào vẫn giữ đợc phong th¸i ung dung, khÝ ph¸ch hiªn ngang bÊt khuÊt vµ niÒm tin vµo sù nghiËp gi¶i phãng DT..

(175) Thấy đợc sức truyền cảm nghệ thuật qua giọng thơ, khẩu khí anh hùng của t. g 2. VÒ kÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng nhËn biÕt, c¶m thô vµ ph©n tÝch th¬ TNBC. 3. Về thái độ: GD häc sinh lßng tù hµo DT. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi néi dung bµi th¬ ra b¶ng phô 2. Häc sinh: Đọc trớc bài thơ, đọc chú thích Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: §äc thuéc lßng bµi th¬: “Vµo nhµ ngôc Qu¶ng §«ng c¶m t¸c” vµ nªu c¶m nhËn cña em ? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Còng nh Phan Béi Ch©u, Phan Ch©u Trinh lµ mét nhµ yªu níc ch¸y báng. N¨m 1908 nhân dân Trung kì nổi dậy chống su thuế, PCT là ngời lãnh đạo phong trào chống su thuế này và bị bắt, bị kết án chém đầu nhng trớc hết là đày ra Côn Đảo (4. 1908). Vài tháng sau, nhiều thân sĩ yêu nớc khắp Trung kì, Bắc kì cũng bị đày ra đây. Ngày đầu tiên, PCT đã ném 1 mảnh giấy vào khám của họ để an ủi, động viên: “Đây là 1 trờng học thiên nhiên, mùi cay đắng trong ấy, làm trai giữa thế kỉ XX này không thể không nếm cho biết”. Và bài thơ “Đập đá...” cũng đợc PCT làm trong thời gian đó. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiÖu đôi nét về tác giả PCT ? H: Bài thơ đợc sáng tác trong hoàn cảnh nào? -> HS tr¶ lêi. - GV bæ sung thªm. Hoạt động 3: II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch GV: Hớng dẫn cách đọc: §äc râ rµng, thÓ hiÖn khÈu khÝ ngang tµng vµ giäng ®iÖu hµo hïng cña t¸c gi¶. - GV đọc mẫu, gọi HS đọc. - Nhận xét cách đọc của HS - Gi¶i thÝch tõ khã: 4, 5, 6. Hoạt động 4: III/ T×m hiÓu v¨n b¶n H: Bài thơ này đợc viết theo thể thơ nào ? -> Thất ngôn bát cú đờng luật. H: KÕt cÊu cña bµi th¬ gåm mÊy phÇn? -> 4 phÇn: §Ò, thùc, luËn, kÕt GV: Còng gièng nh nh÷ng bµi th¬ thÊt ng«n bát cú khác, đặc biệt là giống với bài “Vào nhµ ngôc Q§ c¶m t¸c”, VB nµy còng cã kÕt cÊu 4 phÇn. Vµ chóng ta sÏ t×m hiÓu VB theo kÕt cÊu nµy. 1.Hai câu đề * HS đọc 2 câu đầu..

(176) H: Theo em, có thể đặt tiêu đề cho hai câu th¬ nµy nh thÕ nµo? T¹i sao? -> Tiêu đề: Thế đứng của chàng trai giữa đất trêi C«n L«n. V× nã thÓ hiÖn phÇn lín trong câu chữ của hai câu đề. H: Em có nhận xét gì về “thế đứng” này?. Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn Lõng lÉy lµm cho lë nói non. -> Thế đứng đàng hoàng, hiên ngang, H: Em cã nhí, cã biÕt nh÷ng c©u ca dao hoÆc m¹nh mÏ, cã søc khoÎ phi thêng. nh÷ng c©u th¬ nµo còng nãi vÒ ý “lµm trai”? VD: + Làm trai cho đáng nên trai Xuèng §«ng , §«ng tÜnh; lªn §oµi, §oµi tan (Ca dao) + Làm trai đứng ở trong trời đất Ph¶i cã danh g× víi nói s«ng. (NguyÔn C«ng Trø) Gieo Th¸i S¬n nhÑ tùa hång mao (Chinh Phô Ng©m) GV: §ã lµ quan niÖm nh©n sinh truyÒn thèng, lµ lßng kiªu h·nh lµ ý chÝ tù kh¼ng định bản thân của ngời đàn ông, ngời trai thời loạn; là khát vọng hành động cao cả phi thờng. Ngời tù đững giữa đất Côn Lôn giữa 1 hòn đảo xa ở ngoài biển khơi, núi non bát ng¸t hïng vÜ, mªnh m«ng, kh«ng c¶m thÊy m×nh nhá bÐ mµ tr¸i l¹i cßn tù hµo vÒ vÞ thÕ cña m×nh. H: Em hiÓu thÕ nµo lµ “lõng lÉy”? -> Ng¹o nghÔ, lÉm liÖt. H: Từ đó em có nhận xét gì về giọng điệu của tác giả ở hai câu đề? GV: C¸ch më ®Çu gièng hÖt c¸ch më ®Çu cña => Giäng ®iÖu, khÈu khÝ ngang tµng. PBC vÒ giäng ®iÖu, nhng kh¸c ë chç 2 c©u thơ của PCT không có ý đùa cợt, hài hớc mà thiªn vÒ híng hiªn ngang, hïng tr¸ng. * HS chó ý 2 c©u thùc.. 2. Hai c©u thùc Xách búa đánh tan dăm bảy đống H: C©u 3-4 miªu t¶ c«ng viÖc cô thÓ cña ngêi Ra tay ®Ëp bÓ mÊy tr¨m hßn. anh hïng. §ã lµ c«ng viÖc g×? -> Đập đá. H: Công việc này đợc miêu tả nh thế nào? GV: Trên hòn đảo trơ trọi giữa nắng, gió và - Công việc: nặng nề, cực nhọc biển khơi, giữa sự quản chế, o ép, đốc thúc, đánh đập của bọn cai tù, có thể nói công việc thËt nÆng nÒ, cùc nhäc vµ khèn khæ H: Tác giả đã sử dụng bện pháp nghệ thuật g×? H: Nhờ các biện pháp đó mà hình ảnh và - NT: động từ mạnh, lối nói khoa trhành động đập đá của những ngời tù có gây ơng, phép đối. cho em c¶m gi¸c nÆng nhäc, vÊt v¶ n÷a kh«ng?.

(177) GV: Bèn c©u th¬ ®Çu t¶ lµ chÝnh. H×nh ¶nh -> T thÕ, tinh thÇn vît lªn hoµn c¶nh, hiÖn lªn trong c¶m xóc tù hµo, tù do, kho¸ng lµm chñ hoµn c¶nh. đạt. Một công việc bắt buộc, sự quản lí nghiệt ng· rÊt nÆng nhäc vÊt v¶ biÕn thµnh 1 cuéc chinh phôc thiªn nhiªn dòng m·nh cña con ngêi cã søc m¹nh thÇn k×, nh 1 dòng sÜ. H: Qua giäng ®iÖu, viÖc lµm...em hiÓu g× vÒ ngêi tï CM trong bµi th¬? GV: Cã lêi b×nh r»ng: 4 c©u th¬ ®Çu dùng lªn => Con ngêi cã chÝ khÝ, coi thêng thö bøc tîng uy nghi vÒ nh÷ng tï nh©n C«n §¶o- th¸ch gian nan. những ngời anh hùng cứu nớc giữa chốn “địa ngục trần gian”. Vậy những vị anh hùng đó cã nh÷ng t©m sù g× trong nh÷ng ngµy lao khæ? * Gọi HS đọc 2 câu luận H: Phép đối tiếp tục đợc sử dụng nh thế nào 3. Hai câu luận: Th¸ng ngµy bao qu¶n th©n sµnh sái trong 2 c©u th¬ nµy? Ma n¾ng cµng bÒn d¹ s¾t son -> Th¸ng ngµy – ma n¾ng Bao qu¶n – cµng bÒn Th©n sµnh sái – d¹ s¾t son -> §èi lËp gi÷a thêi gian vµ c«ng viÖc khã - NT: §èi kh¨n; gi÷a vËt chÊt vµ tinh thÇn... H: Nhờ đó, tác giả muốn khẳng định điều gì? GV: Nhà thơ khẳng định cái chí lớn, cái quyết tâm cao của ngời tù yêu nớc bằng cách => Khẳng định cái chí lớn, quyết tâm đối – lối nói quen thuộc của loại thơ tỏ chí, cao: càng khó khăn càng bền chí, tá lßng. Kh«ng cã khã kh¨n vµ gian khæ nµo cµng gian khæ cµng s¾t son 1 lßng có thể làm họ chùn bớc, làm thay đổi quyết tâm và ý chí của ngời tù trên đảo. * Gọi HS đọc 2 câu kết.. 4. Hai c©u kÕt: Nh÷ng kÎ v¸ trêi khi lì bíc Gian nan chi kÓ viÖc con con -> Vµo tï, khæ sai chØ lµ viÖc nhá, H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật kh«ng đáng kể gì. g×? ThÓ hiÖn ë h×nh ¶nh nµo? H: Em hiÓu ýcña 2 c©u th¬ nµy nh thÕ nµo?. GV: Mạch thơ khoa trơng đến hai câu kết lại cµng t¨ng m¹nh. Nhµ th¬ ngÇm vÝ viÖc ®i ®Ëp - NT: Khoa tr¬ng: “kÎ v¸ trêi” đá ở Côn Lôn địa ngục cách biệt với đất liền, với đồng bào đồng chí nh việc của nữ thần cổ đại Trung Hoa đang tạo lập ra TG, vũ trụ. Bà Nữ Oa vá trời còn để thừa 1 viên đá cơ mà. Cho nên lỡ bớc, thì cái việc bị tù đày, bị khổ sai lao dÞch còng chØ lµ viÖc “con con”. H: Thái độ và cách hiểu nh trên đã cho em thÊy tinh thÇn, ý chÝ cña PCT nh thÕ nµo? H: Em cã suy nghÜ g× sau khi häc xong bµi => ý chÝ hµo hïng, l¹c quan, tin vµo sù nghiÖp c¸ch m¹ng. th¬ nµy? -> HS tr¶ lêi.GV chèt l¹i, ®a ra ghi nhí - Gọi HS đọc.

(178) GV: C¸ch kÕt thóc bµi th¬ nµy gièng víi c¸ch kÕt thóc bµi th¬ “Vµo nhµ ngôc Q§ * Ghi nhí: (SGK-150) cảm tác” ở chỗ: đều sử dụng câu cảm thán-> tỏ thái độ thách thức ngạo nghễ. Và giống ở phong thái ung dung đờng hoàng và khí ph¸ch kiªn cêng bÊt khuÊt vît lªn trªn c¶nh tï ngôc khèc liÖt, gi÷ v÷ng lÝ tëng, niÒm tin vµ kh¸t väng cøu níc, cøu d©n. - Gọi HS đọc nội dung và yêu cầu BT1. - HS lµm bµi c¸ nh©n. - Gäi Hs tr×nh bµy vµ nhËn xÐt. - HS đọc yêu cầu - Gäi 1 sè em nªu nhËn xÐt - GV tãm t¾t kh¸i qu¸t.. * LuyÖn tËp: Bµi tËp 1 Bµi tËp 2. 4 Cñng cè: GV nh¾c l¹i nh÷ng nÐt chÝnh vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng bµi th¬ - Häc thuéc ghi nhí, häc néi dung c¬ b¶n trong vë ghi - ChuÈn bÞ bµi: ¤n luyÖn vÒ dÊu c©u. + LËp b¶ng tæng kÕt vÒ dÊu c©u theo mÉu: Líp – Thø tù – DÊu c©u- T¸c dông + Lµm c¸c bµi tËp trong sgk. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... ******************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 15 - TiÕt 59. ¤n luyÖn vÒ dÊu c©u A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: - Giúp học sinh: nắm đợc những kiến thức về các dấu câu đã học 1 cách có hệ thống, từ đó vận dụng vào việc giải một số bài tập. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Cã ý thøc cÈn träng trong viÖc dïng dÊu c©u - Tránh đợc các lỗi thờng gặp về dấu câu. B/ chuÈn bÞ:.

(179) 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Tr¶ lêi c©u hái vµ lµm c¸c bµi tËp 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: KiÓm tra sù chuÈn bÞ cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nêu mục tiêu tiết học để HS nắm đợc.. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Tæng kÕt vÒ dÊu c©u: GV nªu yªu cÇu: Dùa vµo các bài đã học về dấu câu ở Lớp TT DÊu c©u c¸c líp 6, 7, 8 em h·y lËp b¶ng thèng kª theo mÉu. 6 1 DÊu chÊm (HS lËp s½n ë nhµ theo híng 2 DÊu chÊm dÉn cña GV). hái 3 DÊu chÊm than GV: Ngoµi nh÷ng t¸c dông trên, dấu câu còn dùng để 4 DÊu phÈy bày tỏ thái độ, tình cảm của ngêi viÕt. H: ở lớp 7, các em đã đợc häc nh÷ng dÊu c©u nµo? Nªu 1 DÊu chÊm t¸c dông cña chóng? 7 löng. H: ở lớp 8,các em đã đợc häc nh÷ng dÊu c©u nµo? Nªu t¸c dông cña chóng?. T¸c dông KÕt thóc c©u trÇn thuËt KÕt thóc c©u nghi vÊn KÕt thóc c©u cÇu khiÕn hoÆc c¶m th¸n. Ph©n c¸ch c¸c thµnh phÇn, c¸c bé phËn cña c©u. - BiÓu thÞ b.phËn cha liÖt kª hÕt. - BiÓu thÞ lêi nãi ngËp ngõng, ng¾t qu·ng. - Lµm d·n nhÞp ®iÖu c©u v¨n, chuÈn bÞ cho sù xuÊt hiÖn cña 1 tõ ng÷.... 2. DÊu chÊm - §¸nh dÊu ranh giíi c¸c phÈy vÕ cña 1 c©u ghÐp cã cÊu t¹o phøc t¹p. - §¸nh dÊu ranh giíi gi÷a c¸c bé phËn trong phÐp liÖt kª phøc t¹p.. 3. DÊu g¹ch - §¸nh dÊu bé phËn chó ngang thÝch, gi¶i thÝch. -§¸nh dÊu lêi nãi trùc tiÕp cña nh©n vËt. - BiÓu thÞ sù liÖt kª - Nèi c¸c tõ trong 1 liªn danh..

(180) 8. 4. DÊu nèi. 1. DÊu ngoÆc §¸nh dÊu phÇn cã chøc đơn n¨ng chó thÝch, gi¶i thÝch, bæ sung thªm.. 2. DÊu chÊm. 3. DÊu ngoÆc - §¸nh dÊu tõ ng÷, c©u, kÐp ®o¹n dÉn trùc tiÕp. - Đánh dấu từ ngữ đợc hiêu theo nghĩa đặc biệt. - §¸nh dÊu tªn t¸c phÈm đợc trích dẫn.. Hoạt động 3: - Gọi Hs đọc ví dụ H: VÝ dô thiÕu dÊu ng¾t c©u ë chç nµo? Nªn dïng dÊu g× ở chỗ đó?. - Gọi HS đọc ví dụ. g¹ch Dïng nèi c¸c tiÕng trong 1 tõ mµ phiªn ©m cã nhiÒu ©m tiÕt (Tõ níc ngoµi).. hai - B¸o tríc phÇn bæ sung, gi¶i thÝch, thuyÕt minh cho 1 phần trớc đó. - B¸o tríc lêi dÉn trùc tiếp và đối thoại.. II/ C¸c lçi thêng gÆp vÒ dÊu c©u: 1. Thiếu dấu câu khi câu đã kết thúc. * VÝ dô:. H: Ng¾t c©u sau tõ “nµy” lµ * NhËn xÐt: đúng hay sai? dấu ngắt câu sau từ “Xúc động”. H: Ta ph¶i dïng dÊu g× cho -->ThiÕu Ph¶i dïng dÊu chÊm. phï hîp? 2. Dïng dÊu ng¾t c©u khi c©u cha kÕt thóc. * VÝ dô: - GV nªu VD: * NhËn xÐt: Dïng dÊu chÊm sau tõ “Nµy” lµ sai v× c©u cha kÕt H: C©u trªn cßn thiÕu dÊu g× -thóc. để phân biệt ranh giới giữa c¸c bé phËn? H: Hãy đặt dấu câu vào chỗ -> Nên dùng dấu phẩy. thÝch hîp? 3. Thiếu dấu thích hợp để tách các bộ phận của câu khi cÇn thiÕt. * VÝ dô: - Gọi HS đọc ví dụ * NhËn xÐt: H: §Æt dÊu chÊm hái ë c©u 1 vµ dÊu chÊm ë c©u 2 trong đoạn văn trên đã đúng cha? v× sao? H: ở những vị trí đó nên dïng dÊu g×?. - ThiÕu dÊu phÈy -> Ph¶i thªm dÊu phÈy : Cam, quýt, bëi, xoµi... 4. LÉn lén c«ng dông cña c¸c dÊu c©u: * VÝ dô:. H: Qua t×m hiÓu c¸c vÝ dô * NhËn xÐt: em thÊy khi sö dông dÊu c©u.

(181) để tạo lập VB ta cần tránh nh÷ng lçi nµo? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. - Đặt dấu câu cha đúng vì nội dung không phù hợp - Gọi HS đọc ghi nhớ. (C©u 1 lµ c©u trÇn thuËt, c©u 2 lµ c©u nghi vÊn) Hoạt động 4:. -> Söa l¹i: + Sau c1: đặt dấu chấm + Sau c2: đặt dấu chấm hỏi.. - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung BT1. - Chia HS thµnh 4 nhãm th¶o luËn - §¹i diÖn c¸c nhãm tr×nh * Ghi nhí: (SGK – 151) bµy kÕt qu¶. - GV nhËn xÐt, ch÷a bµi. III/ LuyÖn tËp: 1. Bµi tËp 1. + rèi rÝt (,) tá ra d¸ng bé vui mõng (.) + tï téi (.) + C¸i TÝ (,) th»ng DÇn cïng vç tay reo (:) - GV nªu yªu cÇu BT 2. - Cho HS suy nghĩ và làm bài + (-) A (!) Thầy đã về (!) A (!) Thầy đã về(!) + chóng nã (,) phªn cöa (,) lªn thÒm (.) c¹nh ph¶n(,) c¸ nh©n. - Tõng em nªu ph¬ng ¸n tr¶ chiÕu r¸ch (.) + ngoài đình (,) chan chát (,) lùng thùng (,)ếch kêu (.) lêi. + bªn ph¶n (,)hái (:) - GV nhËn xÐt, ch÷a. + (-) ThÕ nµo (?) l¾m kh«ng (?) thÕ (?) ®©y mµ (!) 2. Bµi tËp 2: a. Sao m·i tíi giê anh míi vÒ (?)MÑ ë nhµ chê anh m·i! mÑ dÆn lµ anh ph¶i lµm xong bµi tËp trong chiÒu nay. b. Từ xa (,)trong cuộc sống lao động và sản xuất (,)nh©n d©n ta cã truyÒn thèng th¬ng yªu nhau (,) giúp đỡ lẫn nhau trong lúc khó khăn gian khổ (.) Vì vậy (,) có câu tục ngữ (:) “lá lành đùm lá rách”. c. Mặc dù đã qua bao nhiêu năm tháng (,) nhng tôi vẫn không quên đợc những k.niệm êm đềm thời hs. 4. Cñng cè: GV hái l¹i HS c«ng dông cña 1 sè lo¹i dÊu c©u phæ biÕn. 5.Híng dÉn häc bµi: - Học thuộc công dụng của các dấu câu đã học - Häc thuéc ghi nhí - Su tầm 1 số đoạn văn có sử dụng dấu câu đúng chỗ tạo hiệu quả diễn đạt cao để tham kh¶o. - Ôn tập kiến thức về T. Việt để tiết sau kiểm tra 1 tiết. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

(182) ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................... *************************************** Ngµy so¹n: Ngµy thùc hiÖn:. Bµi 15– TiÕt 60. KiÓm tra TiÕng ViÖt A/ mục tiêu cần đạt:. 1. KiÕn thøc: - Học sinh nhớ lại kiến thức đã học về Tiếng Việt trong học kì I năm lớp 8. - Biết vận dụng những kiến thức đã đợc trang bị vào một số tình huống cụ thể. 2. KÜ n¨ng: - Häc sinh biÕt lµm bµi kiÓm tra kÕt hîp tr¾c nghiÖm vµ tù luËn. 3. Thái độ: - Cã ý thøc sö dông TiÕng ViÖt vµ c¸c quy t¾c TiÕng ViÖt trong nãi, viÕt.. B/ H×nh thøc kiÓm tra:. Tr¾c nghiÖm + Tù luËn. C/ bảng đặc trng 2 chiều(ma trận):. Các mức độ Các chủ đề. TiÕng ViÖt. * Trêng tõ vùng. NhËn biÕt. Th«ng hiÓu. TN. TN. TL. TL. VËn dông thÊp TN. TL. T N. 1 (a,b). 1. 1,0 1. (c) 0,5. * Tõ tîng h×nh. TL. 1. 1,0 * BiÖt ng÷ XH. Tæng sè. 1. 0,5 1. (d) 0,5. * C©u ghÐp. 0,5 2 (a,b) 3,0. 1 3,0.

(183) * Cấp độ khái quát cña nghÜa tõ ng÷. 3 (a,b). 1. 2,0 * Trî tõ, th¸n tõ, t×nh th¸i tõ. Tæng sè: TØ lÖ. 4 (a,b,c). 2,0 1. 3,0. 3,0. 10,0. 1,0. 1,0. 8,0. 10%. 10%. 80%. IV/ đề bài:. C©u 1: (2®) §äc kÜ ®o¹n v¨n sau vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái: “Råi chÞ tóm lÊy cæ h¾n, Ên giói ra cöa. Søc lÎo khoÎo cña anh chµng nghiÖn ch¹y không kịp với sức xô đẩy của ngời đàn bà lực điền. Hắn ngã chỏng quèo trên mặt đất, miÖng vÉn nham nh¶m thÐt trãi vî chång kÎ thiÕu su...” (Ng÷ v¨n 8- tËp I) a. Thèng kª c¸c tõ cïng trêng tõ vùng: “Bé phËn c¬ thÓ ngêi”? -------------------------------------------------------------------------------------------b. Thống kê các từ cùng trờng từ vựng: “Hoạt động của ngời”? -------------------------------------------------------------------------------------------c. “Lực điền” và “Su” đợc xếp vào nhóm từ nào? -------------------------------------------------------------------------------------------d. “Lẻo khoẻo” và “Chỏng qoèo” đợc xếp vào nhóm từ nào? -------------------------------------------------------------------------------------------Câu 2: (3đ) Hãy xác định thành phần câu, quan hệ từ và chỉ ra mối quan hệ ý nghĩa gi÷a c¸c vÕ trong nh÷ng c©u ghÐp sau: a. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: h«m nay t«i ®i häc. (Thanh TÞnh) b. KÕt côc, anh chµng “hÇu cËn «ng LÝ” yÕu h¬n chÞ chµng con män, h¾n bÞ chÞ nµy tóm tãc l¼ng cho mét c¸i ng· nhµo ra thÒm. (Ng« TÊt Tè) Câu 3: (2đ) Dựa vào kiến thức đã học về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ, em hãy lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát nghĩa của những nhóm từ sau: a. Âm nhạc, vũ đạo, hội hoạ, điện ảnh, nghệ thuật, điêu khắc. b. Gi¸o viªn, b¸c sÜ, kÜ s, nghÒ nghiÖp, luËt s, c«ng nh©n. C©u 4: (3®) §Æt 2 c©u cã sö dông trî tõ, 2 c©u cã sö dông th¸n tõ vµ 2 c©u cã sö dông t×nh th¸i tõ. V/ §¸p ¸n vµ biÓu ®iÓm:. Câu 1:(2đ) Mỗi phần đợc 0,5đ a. Cæ, miÖng. b. Tóm, Ên giói, ch¹y, x«, ®Èy, ng·, thÐt, trãi. c. BiÖt ng÷ x· héi.

(184) d. Tõ tîng h×nh. Câu 2: (3đ) Mỗi phần đợc 1,5đ a. Cảnh vật chung quanh tôi / đều thay đổi / vì / chính lòng tôi / đang có sự thay đổi c v qht c v lín: / h«m nay/ t«i / ®i häc. tn c v -> VÕ 1 vµ 2: Quan hÖ Nguyªn nh©n – KÕt qu¶. VÕ 2 vµ 3: Quan hÖ gi¶i thÝch. b. KÕt côc,/ anh chµng “hÇu cËn «ng LÝ” / yÕu h¬n chÞ chµng con män,/ h¾n/ bÞ chÞ qht c v c nµy tóm tãc l¼ng cho mét c¸i ng· nhµo ra thÒm. v -> VÕ 1 vµ 2: Quan hÖ Nguyªn nh©n – KÕt qu¶. Câu 3: (2đ) Mỗi phần đợc 1 điểm. a. NghÖ thuËt. ¢m nh¹c b.. Vũ đạo. Héi ho¹. §iÖn ¶nh. §iªu kh¾c. LuËt s. C«ng nh©n. NghÒ nghiÖp. Gi¸o viªn. B¸c sÜ. KÜ s. Câu 4: (3đ) HS tự đặt câu có đầy đủ thành phần. Mỗi câu đúng đợc 0,5đ. *) Thu bµi: - HÕt giê gi¸o viªn thu bµi. - NhËn xÐt giê lµm bµi cña häc sinh. *) Híng dÉn häc bµi: - Xem lại nội dung kiến thức trong sách, vở để tự rút kinh nghiệm. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: ThuyÕt minh vÒ 1 thÓ lo¹i v¨n häc. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ........................................................................................................................... ******************************************** Ngµy so¹n:.

(185) Ngµy gi¶ng:. Bµi 16 - TiÕt 61. ThuyÕt minh vÒ mét thÓ lo¹i v¨n häc A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: hiÓu thÕ nµo lµ v¨n thuyÕt minh vÒ 1 thÓ lo¹i VH. BiÕt quan s¸t, nhận thức và dùng kết quả quan sát, nhận thức để suy ngẫm mà làm một bài văn thuyÕt minh. Thấy đợc muốn làm 1 bài văn thuyết minh, chủ yếu phải dựa vào quan sát, tìm hiÓu, tra cøu. 2. VÒ kÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng nhËn biÕt vÒ thÓ th¬ TNBC 3. Về thái độ: GD häc sinh ý thøc t×m hiÓu vÒ c¸c thÓ lo¹i v¨n häc. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi c¸c vÝ dô ra b¶ng phô 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: Sù chuÈn bÞ cña HS. 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ kiÓu bµi vµ môc tiªu tiÕt häc. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2:. - Gọi HS đọc đề bài. Néi dung I/ Từ quan sát đến mô tả, thuyết minh đặc điểm một thể loại văn häc. Đề bài: Thuyết minh đặc điểm thể thơ thÊt ng«n b¸t có.. 1. Quan s¸t: a. §äc l¹i hai bµi th¬: - Yêu cầu HS đọc rõ ràng, mạch lạc 2 bài thơ - Vào nhà ngục QĐ cảm tác trªn. - Đập đá ở Côn Lôn H: Mçi bµi th¬ cã mÊy dßng? Mçi dßng cã b. NhËn diÖn thÓ th¬ mÊy ch÷? - Mçi bµi cã 8 c©u (B¸t có) H: Sè dßng, sè ch÷ cã b¾t buéc kh«ng? Cã - Mçi c©u cã 7 ch÷ (ThÊt ng«n) thể thêm bớt đợc không? -> B¾t buéc, kh«ng thÓ thªm bít. H: Nh÷ng tiÕng cã dÊu thanh nh thÕ nµo th× c. LuËt b»ng tr¾c: đợc gọi là vần bằng? vần trắc? H: Em hãy ghi lại hai bài thơ đó bằng kí hiệu *Bµi “Vµo nhµ ngôc Q§ c¶m t¸c”: B–T? T B B T T B B.

(186) * Ghi chó: §èi Niªm. H: Suy ra luËt B-T cña thÓ th¬ nµy?. T T B B T T B T T B B B T T T B T T T B B T B B T B B T T T B B T T B B T T B B T T B B B T T B B *Bài “Đập đá ở Côn Lôn”: B b t t t b b B t b b t t b T t T b b t t B b t t t b b T b b t b b t B t b b t t b T t T b b t T B b b t t b b -> NhÊt tam ngò bÊt luËn NhÞ tø lôc ph©n minh.. GV: +C¸c tiÕng ë vÞ trÝ 2, 4, 6 ë c¸c c©u ph¶i đối nhau về thanh điệu. Phải là B-T-B hoặc TB-T. Ngoài ra dòng trên và dòng dới cũng phải đối thanh với nhau ở các vị trí ấy.-> Gọi lµ luËt. + ë c¸c vÞ trÝ 1, 3, 5 cña c©u trªn mµ trïng víi tiÕng ë vÞ trÝ 1, 3, 5 cña c©u díi th× gäi lµ niªm. => Bài thơ không đúng luật thì gọi là thất luật; không đúng niêm thì gọi là thất niêm. d. §Æc ®iÓm vÒ vÇn: GV: VÇn lµ bé phËn cña tiÕng, kh«ng kÓ dÊu thanh vµ phô ©m ®Çu (nÕu cã). Nh÷ng tiÕng cã bé phËn vÇn gièng nhau lµ nh÷ng tiÕng hiÖp vÇn víi nhau. H: h·y cho bÕt mçi bµi th¬ cã nh÷ng tiÕng - Bµi “Vµo ...c¶m t¸c”: nµo hiÖp vÇn víi nhau? Lu- tï- ch©u- thï- ®©u (vÇn B) - Bài “Đập đá...”: L«n- non- hßn- son- con (vÇn B) H: C¸c vÞ trÝ hiÖp vÇn n»m ë tiÕng thø mÊy -> Gieo ë cuèi c©u 1 vµ cuèi c¸c c©u trong dòng thơ? Và cụ thể ở những dòng nào? 2, 4, 6, 8. Cả bài chỉ đợc gieo 1 vần, gọi là “độc vận”. GV: Th¬ muèn nhÞp nhµng th× ph¶i ng¾t e. Ng¾t nhÞp: nhịp, chỗ ngắt nhịp đọc hơi ngừng lại. Chỗ ngắt nhịp cũng đánh dấu một chỗ ngừng có nghÜa. H: Hãy cho biết câu thơ 7 tiếng trong bài đợc ng¾t nhÞp nh thÕ nµo? - Thêng lµ nhÞp 4/3. Hoạt động 3: 2. LËp dµn ý: a. Më bµi: H: PhÇn më bµi yªu cÇu ®iÒu g×? Nêu định nghĩa chung về thể thơ. H: Với những kiến thức đã tích luỹ, thu thập đợc, em sẽ định nghĩa nh thế nào?.

(187) GV: VD: Th¬ TNBC lµ mét thÓ th¬ th«ng dụng có từ thời nhà Đờng bên TQ, đợc các nhµ th¬ VN rÊt a chuéng. C¸c nhµ th¬ cña chúng ta đã có rất nhiều tác phẩm viết theo luËt th¬ nµy b»ng ch÷ H¸n hoÆc ch÷ N«m. H: NhiÖm vô chÝnh cña phÇn th©n bµi? H: Cụ thể, đó là những đặc điểm nào?. H: PhÇn kÕt bµi ph¶i lµm nh thÕ nµo? -> GV chèt l¹i, ®a ra ghi nhí - Gọi HS đọc Hoạt động 4. - Gọi HS đọc nội dung và yêu cầu BT. - GV híng dÉn HS lËp dµn ý.. b. Thân bài: Giới thiệu các đặc diểm cña thÓ th¬: - Sè c©u, sè ch÷ - Quy luËt B – T - C¸ch gieo vÇn - C¸ch ng¾t nhÞp..... c. KÕt bµi: Cảm nhận của ngời viết về vẻ đẹp, nh¹c ®iÖu cña thÓ th¬. * Ghi nhí: (SGK-154) II/ LuyÖn tËp: * Đọc bài đọc thêm: “Truyện ngắn” Bµi tËp 1 a. Më bµi: §Þnh nghÜa truyÖn ng¾n b. Th©n bµi: Giíi thiÖu c¸c yÕu tè cña truyÖn: - YÕu tè tù sù: Lµ yÕu tè chÝnh quyÕt định sự tồn tại của truyện ngắn. - Sù viÖc chÝnh: L·o H¹c gi÷ tµi s¶n l¹i cho con trai b»ng mäi gi¸. - Nh©n vËt chÝnh: L·o H¹c – 1 l·o n«ng nghÌo khæ, bÊt h¹nh nhng chÊt phác, đôn hậu, thơng con. - Sù viÖc phô: Con trai l·o H¹c ®i phu, L·o H¹c víi cËu Vµng, Víi «ng gi¸o... - Nh©n vËt phô: ¤ng gi¸o, con trai l·o H¹c, Binh T, Vî «ng gi¸o... - Yếu tố MT, BC và đánh giá: Là yêú tố bổ trợ, giúp truyện sinh động, hấp dÉn (®an xen vµo c¸c yÕu tè tù sù) c. Kết bài: Nhận xét đánh giá của ngời viÕt vÒ truyÖn ng¾n.. 4. Cñng cè: Yªu cÇu HS nh¾c l¹i dµn ý cña kiÓu bµi thuyÕt minh vÒ 1 thÓ lo¹i VH. 5.Híng dÉn häc bµi: - Häc theo qu¸ tr×nh ph©n tÝch vÝ dô - Häc thuéc ghi nhí vµ dµn ý - Soạn bài: Muốn làm thằng cuội (Tiết sau GV hớng dẫn đọc thêm). D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

(188) ......................................................................................................................................... ....................................................................................................................... .. ******************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 16 - TiÕt 62. Hớng dẫn đọc thêm:. V¨n b¶n: Muèn. lµm th»ng cuéi (T¶n §µ). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Hiểu đợc tâm sự của nhà thơ Tản Đà: Buồn chán trớc thực tại đen tối, tầm thờng; muốn thoát li khỏi thực tại ấy bằng 1 ớc mộng rất ngông. 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng c¶m nhËn th¬: C¸i míi mÎ trong h×nh thøc cña 1 bµi th¬ TNBC đờng luật (Lời lẽ thật giản dị trong sáng, không cách điệu xa vời, ý tứ hàm xúc, khoáng đạt, cảm xúc bộc lộ tự nhiên thoải mái, giọng thơ thanh thoát nhẹ nhàng pha chót hãm hØnh duyªn d¸ng) 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng yªu níc, c¶m th«ng víi thêi cuéc vµ t©m sù cña nhµ th¬. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi néi dung bµi th¬ ra b¶ng phô 2. Häc sinh: Đọc trớc bài thơ, đọc chú thích Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: Đọc thuộc lòng bài thơ: “Đập đá ở Côn Lôn” và cho biết hoàn cảnh sáng tác, néi dung chÝnh cña bµi th¬ nµy? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Trong dòng VHVN đầu thế kỉ XX, chúng ta đã học về 2 nhà thơ- nhà chí sĩ yêu nớc PBC và PCT. Thấy đợc giai đoạn lịch sử và không khí đấu tranh của nhân dân ta trong thời kì đó. Giữa lúc này, xuất hiện 1 hồn thơ mới- 1 hồn thơ lãng mạn và phonghs khoáng Tản Đà. Vậy nét đặc sắc nhất của hồn thơ TĐ đợc thể hiện nh thế nµo? Chóng ta sÏ t×m hiÓu VB “Muèn lµm th»ng cuéi”. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiÖu đôi nét về nhà thơ TĐ? H: Bài thơ đợc sáng tác trong hoàn cảnh nào? -> HS tr¶ lêi. - GV bæ sung thªm. Hoạt động 3: GV: Hớng dẫn cách đọc:. II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch.

(189) §äc nhÑ nhµng, buån m¬ mµng, nhÞp th¬ 4/3 có câu thay đổi sang 2/2/3. - GV đọc mẫu, gọi 3 HS đọc. - Nhận xét cách đọc của HS - Gi¶i thÝch tõ khã: 2, 3, 4, 5. Hoạt động 4: H: Bài thơ này đợc viết theo thể thơ nào ? Em III/ Tìm hiểu văn bản căn cứ vào đâu để nhận ra điều đó? -> Thất ngôn bát cú đờng luật.... H: KÕt cÊu cña bµi th¬ gåm mÊy phÇn? -> 4 phÇn: §Ò, thùc, luËn, kÕt GV: Tuy viÕt vÒ thÓ th¬ TVBC truyÒn thèng nhng bài thơ này chứa đựng nhiều nét mới mẻ từ cảm hứng đến giọng điệu * HS đọc 2 câu đề. H: Mở đầu bài thơ, nhà thơ đã tâm sự điều gì víi chóng ta?. 1.Hai câu đề §ªn thu buån l¾m chÞ H»ng ¬i TrÇn thÕ em nay ch¸n nöa råi.. - Mét lêi than thë, mét t©m tr¹ng, mét H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ giäng ®iÖu cña hai nçi buån ch¸n. câu đề? H: Qua giäng ®iÖu Êy, nçi niÒm cña T¶n §µ -> Giäng th¬ tù nhiªn muèn nãi cô thÓ lµ g×? => Buồn cho trần thế, cho thời đại và GV: Trong bµi “gi¶i sÇu” s¸ng t¸c 1918 T§ cho c¶ b¶n th©n m×nh. viết: “Từ độ sầu đến nay, ngày cũng có sầu, đêm cũng có sầu. Ma dầm lá rụng mà sầu, tr¨ng trong giã m¸t còng lµ sÇu, n»m v¾t tay lªn tr¸n mµ sÇu...” Vì vậy, cái buồn đã đợc nhà thơ nói với chÞ H»ng víi c¸ch xng h« th©n mËt, nçi buån nh t¨ng lªn H: Theo em, nguyªn nh©n nµo khiÕn T¶n §µ ch¸n ghÐt thùc tÕ? -> Xh ngét ng¹t ,tÇm thêng, ®Çy bÊt c«ng; nh©n d©n bÞ ¸p bøc kh«ng lèi tho¸t. Cßn nh÷ng t©m hån thanh cao , nh÷ng c¸ tÝnh m¹nh mÏ kh«ng thÓ chÊp nhËn hiÖn thùc Xh ấy (thực dân Pháp và chế độ PK cùng tồn tại). =>Nh÷ng t©m hån Êy khao kh¸t tho¸t li khái cuéc sèng ch¸n ng¸n nµy: Gió gió ma ma đã chán phèo Sự đời nghĩ đến lại buồn teo Nỗi u thời mẫn thế là sự tồn vong của đất nớc, của DT và nỗi cô đơn tuyệt vọng bế tắc cña c¸ nh©n m×nh: Hai m¬i n¨m lÎ hoµi c¬m ¸o Mà đến bây giờ có thế thôi -> T¶n §µ c¶m thÊy bÊt hoµ víi XH, muèn tho¸t li. H: Thi sÜ xng h« “ChÞ” – “em” víi chÞ Hằng, điều đó có ý nghĩa gì? -> T¹o sù gÇn gòi nh ruét thÞt, tù nhiªn, t×nh.

(190) c¶m. * HS đọc 2 câu thực. H: Bế tắc nơi cuộc đời, trần thế đáng chán, thi sÜ muèn tho¸t li ®i ®©u?. 2. Hai c©u thùc Cung quế đã ai ngồi đó chửa? Cµnh ®a xin chÞ nh¾c lªn ch¬i.. H: Theo em hiÓu, cung quÕ lµ n¬i nh thÕ nµo? - Muốn đợc lên cung trăng- chốn thần H: V× sao t¸c gi¶ l¹i muèn lªn cung tr¨ng? tiªn thanh cao H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ giäng ®iÖu cu¶ hai -> Muèn xa l¸nh, tho¸t khái cuéc c©u thùc? sèng n¬i trÇn thÕ. GV: Lêi th¬ thËt gi¶n dÞ. BiÕt thõa r»ng trªn cung tr¨ng cßn cã c©y ®a, chó cuéi nhng nhµ - Giäng th¬: tù nhiªn nh 1 c©u hái, nh thơ vẫn cứ hỏi: “Cung quế đã ai ngồi đó 1 lời cầu xin. chöa?”. Cung quÕ, cµnh ®a thùc ra chØ lµ c¸i cớ. Câu hỏi ỡm ờ để ngỏ ý. Giọng thơ phong t×nh nhng rÊt trang nghiªm. H: Thùc ra, trÇn gian vµ cung quÕ c¸ch xa thăm thẳm, nên ớc muốn thoát li của Tản đà chỉo đợc thực hiện ở phơng diện nào? GV: T¶n §µ h¼n lµ 1 thi sÜ, chø ®©u cã cßn ng©y ng« nh nh÷ng em bÐ cßn tin vµo cæ tÝch. Nhà thơ biết thừa chỉ có nằm mơ mới lên đợc => Thoát li bằng mộng tởng. cung tr¨ng. ThÕ mµ vÉn cø hái 1 c¸ch ®Çy tù nhiªn vµ hãm hØnh. ThËt lµ “ng«ng”biÕt chõng nµo. * Gọi HS đọc 2 câu luận H: Trong suy nghĩa của tác giả, đợc lên cung tr¨ng víi chÞ H»ng th× sÏ cã nh÷ng g×?. 3. Hai c©u luËn: Cã bÇu cã b¹n can chi tñi Cïng giã cïng m©y thÕ míi vui. H: Qua hai c©u luËn, em hiÓu ®iÒu g× vÒ nçi - Muốn có bầu bạn, thích đợc ngao lßng T¶n §µ? du GV: ë câi trÇn, nhµ th¬ lu«n c¶m thÊy c« => Muốn tìm ngời tri âm tri kỉ để giải đơn, muốn tìm ngời tri âm, tri kỉ, nhng: to¶, chia sÎ nh÷ng buån sÇu, u uÊt. Chung quanh những đá cùng cây BiÕt ngêi tri kØ ®©u ®©y mµ t×m. Vì vậy đợc lên cung trăng có bầu bạn, đợc tâm sự, đợc ngao du với gió mây...Tản Đà không còn thấy cô đơn nữa. Tản đà không những muốn lên cung trăng mµ cßn muèn lµm b¹n víi giã víi m©y n÷a. C¸i “ng«ng” cu¶ T¶n §µ l¹i tiÕp tôc thÓ hiÖn râ h¬n kÕt hîp víi chÊt ®a t×nh cña con ngêi thi sÜ. * Gọi HS đọc 2 câu kết. H: Hai câu kết tạo đợc kết thúc bất ngờ với 1. 4. Hai c©u kÕt:.

(191) hình ảnh độc đáo. Theo em, đó là hình ảnh Rồi cứ mỗi năm rằm tháng tám nµo? Tùa nhau tr«ng xuèng thÕ gian cêi. -> tùa nhau...cêi. GV: T¸c gi¶ dêng nh cã hÑn víi trÇn thÕ nªn cứ đến rằm tháng 8 mỗi năm lại tựa vai chị H»ng tr«ng xuèng thÕ gian cêi. H: ý nghÜa cña c¸i cêi ë ®©y lµ gi? GV: M¹ch c¶m xóc l·ng m¹n céng víi c¸i “ngông” đợc đẩy lên cao nhất ở hai câu kết - Cời: b»ng 1 h×nh ¶nh tëng tîng ®Çy bÊt ngê vµ ý vÞ của Tản Đà. Đêm thu trăng sáng đẹp, mọi ngời đều ra cả ngài trời bày cỗ trông trăng, rớc đèn, thì nhà thơ cùng chị Hằng “Tựa nhau tr«ng xuèng thÕ gian cêi”: + Cái cời thoả mãn vì đã đạt đợc khát vọng thoát li mãnh liệt, đã xa cách khỏi cõi trần thế bôi bÆm. + C¸i cêi thÓ hiÖn sù mØa mai khinh bØ câi trÇn gian giê ®©y chØ cßn lµ “bÐ tÝ” khi m×nh đã bay bổng đợc lân trên đó. -> Đây chính là đỉnh cao của hồn thơ lãng m¹n vµ ng«ng cña T¶n §µ. H: Hai c©u kÕt Èn chøa 1 t©m sù cña T¶n §µ. đó là tâm sự gì? GV: Tæng kÕt bµi. - Gọi HS đọc ghi nhớ. đợm chút mỉa mai độ lợng thÝch thó. => T©m sù cña T¶n §µ Èn chøa lßng yªu níc. * Ghi nhí: (SGK-157). - Gọi HS đọc nội dung và yêu cầu BT1. - HS lµm bµi c¸ nh©n. - Gäi HS tr×nh bµy vµ nhËn xÐt.. - GV nªu yªu cÇu - Gäi 1 sè em nªu nhËn xÐt - GV kh¸i qu¸t.. * LuyÖn tËp: Bµi tËp 1 Phép đối: - C©u 3 vµ c©u 4 - C©u 5 vµ c©u 6 Bµi tËp 2 * Bài thơ “Qua đèo Ngang”: Tuy chất chøa t©m tr¹ng nhng giäng th¬ mùc thớc, đoan trang, đăng đối, chỉnh về luËt. * Bµi “Muèn lµm th»ng cuéi”: Giäng ®iÖu nhÑ nhµng, thanh tho¸t pha chót hãm hØnh, cã nÐt phãng tóng ng«ng nghªnh cña 1 hån th¬ l·ng m¹n ®Çu thÕ kØ XX.. 4 Cñng cè: GV nh¾c l¹i nh÷ng nÐt chÝnh vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng bµi th¬, häc thuéc ghi nhí..

(192) - ChuÈn bÞ bµi: ¤n tËp TiÕng ViÖt. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... *********************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 16 - TiÕt 63. ¤n tËp TiÕng ViÖt A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh: nắm đợc các kiến thức về từ vựng và ngữ pháp Tiếng Việt đã häc trong häc k× I. 2. VÒ kÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng sö dông TiÕng VÖt trong nãi, viÕt vµ cã ý thøc cñng cè, tÝch hîp ngang víi phÇn V¨n vµ TËp lµm v¨n. 3. Về thái độ: Có thái độ trân trọng, yêu quý TV. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, hÖ thèng ho¸ kiÕn thøc. Tr¶ lêi c©u hái vµ lµm c¸c bµi tËp trong SGK 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái,lµm bµi tËp vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: KiÓm tra sù chuÈn bÞ cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Trong chơng trình Tiếng Việt đã học ở học kì I- Lớp 8, chúng ta đã đợc tìm hiểu cả kiÕn thøc vÒ phÇn tõ vùng còng nh phÇn ng÷ ph¸p. Bµi häc h«m nay sÏ gióp c¸c em hệ thống hóa kiến thức và vận dụng kiến thức đã học vào một số tình huống, bài tập thùc hµnh cô thÓ Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: H: ThÕ nµo lµ tõ cã nghÜa réng vµ tõ cã nghÜa hÑp? Cho vÝ dô? H: Mét tõ võa cã nghÜa réng võa cã nghÜa hÑp lµ nh thÕ nµo? H·y gi¶i thÝch? H: Tính chất rộng hẹp của nghĩa từ ngữ là tơng đối hay tuyệt đối? Tại sao? -> Chỉ là tg đối vì nó phụ thuộc vào phạm vi. Néi dung I/ Tõ vùng 1. LÝ thuyÕt: a. Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.

(193) nghÜa cña tõ ng÷ nµy so víi tõ ng÷ # GV: C¸c tõ ng÷ thêng gÆp trong mèi quan hÖ so s¸nh vÒ ph¹m vi nghÜa chØ tån t¹i trong từng văn cảnh. Do đó tính chất rộng – hẹp của chúng chỉ là tơng đối. b. Trêng tõ vùng H: ThÕ nµo lµ trêng tõ vùng? Cho VD? H: Phân biệt cấp độ khái quát của nghĩa từ ng÷ víi trêng tõ vùng? ChoVD? -> Cấp độ kquát của nghĩa từ ngữ nói về mối quan hÖ bao hµm nhau gi÷a c¸c tõ ng÷ cïng lo¹i. VD: Thùc vËt (DT) bao hµm: C©y, cá, hoa (DT) vµ C©y, cá, hoa l¹i bao hµm: C©y dõa, cá gµ, hoa mai(DT). -> Trêng TV lµ tËp hîp nh÷ng tõ cã Ýt nhÊt 1 nÐt chung vÒ nghÜa nhng c¸c tõ trong trêng TV cã thÓ kh¸c nhau vÒ tõ lo¹i. VD: Trêng TV “Ngêi”: + Chức vụ của ngời: Giám đốc, hiệu trởng, chñ tÞch (DT) + PhÈm chÊt trÝ tuÖ cña ngêi: Th«ng minh, s¸ng suèt, ngu ®Çn.(TÝnh tõ). H: ThÕ nµo lµ tõ tîng h×nh? Cho vÝ dô? H: ThÕ nµo lµ tõ tîng thanh? Cho VD?. c. Tõ tîng h×nh, tõ tîng thanh. H: Thế nào là từ ngữ địa phơng? Cho VD? H: ThÕ nµo lµ biÖt ng÷ x· héi? Cho VD?. d. Từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội e. Nãi qu¸, nãi gi¶m nãi tr¸nh.. H: ThÕ nµo lµ nãi qu¸? -> Là bp tu từ phóng đại quy mô, mức độ, tÝnh chÊt cña svËt, htîng ®c miªu t¶ nh»m nhÊn m¹nh, g©y Ên tîng, t¨ng søc b.c¶m. H: ThÕ nµo lµ nãi gi¶m, nãi tr¸nh? -> Là bp dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyÓn, tr¸nh g©y c¶m gi¸c qu¸ ®au buån, ghª sî , nÆng nÒ hoÆc tr¸nh th« tôc, thiÕu lsù Hoạt động 3: - Gọi HS đọc yêu cầu và làm bài.. H: h·y gi¶ thÝch nh÷ng tõ ng÷ cã nghÜa hÑp trong sơ đồ trên?. 2. Thùc hµnh: a. TruyÖn DG. TruyÒn thuyÕt. Cæ tÝch. Ngô ng«n. TruyÖn cêi. H: T×m trong ca dao c¸c bµi cã sö dông biÖn ph¸p tu tõ nãi qu¸, nãi gi¶m, nãi tr¸nh? b. + Bao giờ trạch đẻ ngọn đa Sáo đẻ dới nớc thì ta lấy mình. -> Nói quá=> Khẳng định không bao.

(194) giê cã chuyÖn nh vËy x¶y ra. + Giã ®a c©y c¶i vÒ trêi Rau răm ở lại chịu lời đắng cay -> Nãi gi¶m nãi tr¸nh=> Tr¸nh g©y c¶m gi¸c ®au buån.. H: Viết 2 câu trong đó có sử dụng từ tợng c. h×nh vµ tõ tîng thanh? + C«n S¬n suèi ch¶y r× rÇm Ta nghe nh tiếng đàn cầm bên tai -> Tîng thanh + Lom khom díi nói tiÒu vµi chó Lác đác bên sông chợ mấy nhà -> Tîng h×nh Hoạt động 4: H: Trî tõ lµ g×? Cho vÝ dô? -> Lµ nh÷ng tõ chuyªn ®i kÌm trong c©u cã tác dụng nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật sự việc đợc nói trong câu. II/ Ng÷ ph¸p: 1. LÝ thuyÕt: a. Trî tõ. b. Th¸n tõ. H: Th¸n tõ lµ g×? Cho vÝ dô? -> Lµ nh÷ng tõ dïng lµm dÊu hiÖu béc lé tình cảm, cảm xúc, thái độ của ngời nói c. T×nh th¸i tõ hoÆc biÓu thÞ t/c¶m, c/xóc. H: T×nh th¸i tõ lµ g×? Cho vÝ dô? -> Là những từ đợc thêm vào câu để cấu tạo c©u nghi vÊn, cÇu khiÕn, c¶m th¸n hoÆc béc lé s¾c th¸i t/c¶m cña ngêi nãi. H: Có đợc sử dụng tình thái từ một cách tùy tiÖn kh«ng? T¹i sao? -> Không đợc sd tuỳ tiện (vì nó còn liên quan đến sắc thái tình cảm) nên phải chú ý đến thứ bậc, tuổi tác, quan hệ XH và tình d. C©u ghÐp c¶m. H: C©u ghÐp cã cÊu t¹o nh thÕ nµo? Cho VD? H: Có những phơng tiện nào để nối các vế trong c©u ghÐp? -> Dùng từ ngữ: qht, cặp qht, chỉ từ, đại từ Dïng dÊu c©u: phÈy, hai chÊm, chÊm phÈy. H: C¸c vÕ trong c©u ghÐp cã thÓ cã nh÷ng mèi quan hÖ ý nghÜa nh thÕ nµo? Nªu mét sè mèi quan hÖ mµ em biÕt? Hoạt động 5:. 2. Thùc hµnh:. H: §Æt c©u cã sö dông trî tõ, th¸n tõ, t×nh a. §Æt c©u: + A! Mẹ đã về! Nhng mà mẹ mua cho th¸i tõ? con mçi hai chiÕc bót th«i µ? + Anh lµm bÈn s¸ch cña t«i µ? - Kh«ng!.

(195) - Anh đừng chối nữa. Chính anh hôm qua mîn t«i quyÓn s¸ch nµy, lóc Êy b×a cña nã cßn tr¾ng nguyªn. b.. - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung đoạn trÝch. C©u 1 lµ c©u ghÐp - HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ nªu kÕt qu¶. - Nếu tách ra: cũng đợc. Nhng tách ra thành 3 câu đơn nh vậy, mối liên hệ, sù liªn tôc cña 3 sù vËt d¬ng nh kh«ng đợc thể hiện rõ bằng khi gộp thành 3 vÕ cña 1 c©u ghÐp. - Gọi HS đọc yêu cầu. - GV híng dÉn l¹i. - Hs lµm bµi vµ nªu kÕt qu¶.. c. C©u 1: Lµ c©u ghÐp. (Nèi b»ng qht “còng nh”) C©u 3: Lµ c©u ghÐp. (Nèi b»ng qht “bëi v×”). 4. Cñng cè: GV hÖ thèng néi dung bµi 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i c¸c bµi häc cã liªn quan - Häc theo qu¸ tr×nh «n tËp - Häc thuéc c¸c kh¸i niÖm, lÊy thªm vÝ dô minh ho¹ - Chuẩn bị dàn ý để tiết sau trả bài TLV số 3. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. *********************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 16 - TiÕt 64. Tr¶ bµi TËp lµm v¨n sè 3 A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: - Giúp học sinh: củng cố lại kiến thức về kiểu bài thuyết minh về một thứ đồ dïng. - Thấy đợc u điểm và nhợc điểm của bài làm từ đó có ý thức sửa chữa, bổ sung và häc hái tri thøc. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng diễn đạt, dùng từ đặt câu chính xác. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: ChÊm, ch÷a bµi, ph©n lo¹i bµi kiÓm tra. NhËn xÐt, thèng kª u, nhîc ®iÓm. 2. Häc sinh: ¤n l¹i lÝ thuyÕt Xây dựng dàn ý chi tiết cho đề bài TLV.

(196) C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: 3. Bµi míi: GV nêu mục tiêu tiết học để HS nắm đợc nội dung. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 1:. Néi dung I/ Xác lập yêu cầu của đề bài 1.§Ò bµi:. * GV yêu cầu HS đọc đề bài. 2. Yªu cÇu: H: Em hãy xác định thể loại, đối tợng và - Kiểu bài: Thuyết minh về 1 thứ đồ dùng.(đồ vật) yêu cầu của đề bài? - §èi tîng: C©y bót m¸y hoÆc bót bi - Yêu cầu: Cung cấp cho ngời đọc: Cấu tạo, nguyên lí hoạt động, công dụng, c¸ch sö dông vµ b¶o qu¶n. H: Với đề bài này, phần mở bài em sẽ viết 3. Dàn ý: đã nêu trong tiết kiểm tra. nh thÕ nµo? H: PhÇn th©n bµi sÏ cã nh÷ng ý nµo? C¸ch triển khai các ý đó? H: KÕt luËn em sÏ viÕt nh thÕ nµo? II/ NhËn xÐt: 1. ¦u ®iÓm. Hoạt động 2: a. H×nh thøc GV: + Một số em trình bày rất sạch đẹp. + Bè côc râ rµng b. Néi dung + Kh«ng sai chÝnh t¶ GV: + Nắm chắc yêu cầu, đối tợng thuyết minh + BiÕt sö dông mét sè ph¬ng ph¸p thuyÕt 2. H¹n chÕ: minh phæ biÕn. a. VÒ h×nh thøc: + Tri thức đợc cung cấp khá đầy đủ. GV: + NhiÒu bµi tr×nh bµy bÈn, g¹ch xo¸ nhiÒu. + Chữ viết xấu, khó đọc. b. VÒ néi dung + Bè côc cha râ rµng. GV: + Diễn đạt còn lủng củng, các phần, đoạn cha râ rµng. + Dïng tõ cha chÝnh x¸c + C©u dµi, cha sö dông dÊu c©u + Cung cÊp tri thøc cßn s¬ sµi hêi hît , thiÕu chÝnh x¸c 3. Ch÷a lçi + Lçi chÝnh t¶, , viÕt t¾t nhiÒu. a. Lỗi diễn đạt - C©y bót nªu lªn nhiÒu c«ng dông -> C©y bót cã rÊt nhiÒu c«ng dông - Lß xo gióp ngßi bót thß ra thôt vµo -> Lß xo vµ bé phËn bÊm gióp ngßi bót đợc đẩy xuống khi viết và bật lên khi không.

(197) cßn sö dông n÷a.. b. Lçi dïng tõ:. - C©y bót ®em l¹i kinh tÕ cao -> Thu nhËp - Nguyên tắc hoạt động -> Nguyên lí. c. Lçi chÝnh t¶.. - GV: Nªu c¸c tõ viÕt sai: Giuét bót, ch¬n, ... - Gọi HS nêu cách viết đúng. Hoạt động 3: - §äc mÉu bµi lµm tèt - GV tr¶ bµi cho HS - Gäi ®iÓm, ghi ®iÓm vµo sæ.. III. Tr¶ bµi, gäi ®iÓm:. 4. Cñng cè: Yêu cầu HS nhắc lại dàn ý của kiểu bài thuyết minh về 1 đồ dùng. 5.Híng dÉn häc bµi: - Rót kinh nghiÖm tõ bµi cña m×nh vµ cña c¸c b¹n - Bæ sung, söa ch÷a vµ viÕt l¹i bµi viÕt vµo vë bµi tËp. - Soạn bài: Ông đồ. D/Rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ************************************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 75. V¨n b¶n:. Ông(VũđồĐình Liên). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Cảm nhận đợc tình cảnh tàn tạ của nhân vật ông đồ. Qua đó thấy đợc niềm cảm thơng và nỗi nhớ tiếc ngậm ngùi của tác giả đối với cảnh cũ ngời xa, gắn với một nét đẹp văn hoá cổ truyền của DT; Thấy đợc sức truyền cảm, nghệ thuật đặc sắc của bµi th¬. 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng c¶m thô, ph©n tÝch th¬ ngò ng«n 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng tù hµo tríc nh÷ng gi¸ trÞ nh©n v¨n cña DT. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc trớc bài thơ, đọc chú thích Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp..

(198) 2. KiÓm tra: sù chuÈn bÞ cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Nói đến nho học là nói đến một nền văn hóc du nhập vào nớc ta không dới 1 ngàn năm. Nó gắn với biết bao buồn vui, bồi đắp nên biết bao mối quan hệ, nó tạo ra lẽ sống con ngời....ấy là một nền văn minh truyền giữ từ đời này sang đời khác. Nhng trớc những đổi thay của lịch sử, của 1 nền văn minh khác đang tiến vào xã hội VN đầu thế kỉ XX, nó đã làm rạn nứt, làm đổ vỡ những gì trớc đó tởng nh trờng cửu, mãi mãi không thể đổi thay. Vậy trớc những đổi thay đó, nhà thơ Vũ Đình Liên- một nhà thơ trµn ®Çy t×nh th¬ng ngêi vµ niÒm hoµi cæ cã nh÷ng suy nghÜ g×? Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiÖu đôi nét về tác giả và tác phẩm? -> GV: T¸c gi¶ Vò §×nh Liªn tham gia phong trµo th¬ míi tõ nh÷ng ngµy ®Çu. -> Hai nguån thi c¶m chÝnh trong th¬ «ng lµ: t×nh th¬ng ngêi vµ niÒm hoµi cæ. -> Bài thơ: “Ông đồ” đợc đăng trên báo “Tinh hoa”, tuyển tập “Thi nhân VN” và đợc coi là bµi th¬ kiÖt t¸c cña Vò §×nh Liªn. Hoạt động 3:. II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch. GV: Hớng dẫn cách đọc §äc râ rµng, thÓ hiÖn khi trÇm trå ngîi ca, khi ngËm ngïi nuèi tiÕc. - GV đọc mẫu, gọi HS đọc. - Nhận xét cách đọc của HS - Gi¶i thÝch tõ khã: 1, 2, 6. Hoạt động 4: III/ T×m hiÓu v¨n b¶n H: Bài thơ này đợc viết theo thể thơ nào ? -> Th¬ ngò ng«n (5 ch÷). GV: §©y kh«ng ph¶i lµ bµi th¬ ngò ng«n tø tuyÖt nh bµi th¬ “Phß gi¸ vÒ kinh” ë líp 7. Bµi th¬ ngò ng«n nµy cã nhiÒu khæ, mçi khæ 4 c©u (Ngò ng«n th¬ míi) H: Dùa vµo néi dung, bµi th¬ cã thÓ chia lµm mÊy phÇn? -> 2 phÇn: + 4 khổ thơ đầu: Hình ảnh ông đồ + Khổ cuối: Tình cảm của t. giả đối với ông đồ. 1.Hình ảnh ông đồ * HS đọc khổ 1 và khổ 2. H: Mở đầu bài thơ, em thấy ông đồ xuất hiện - XuÊt hiÖn: trong thêi ®iÓm nµo? lµm g×? ë ®©u? + Hoa đào nở + Bày mực tàu giấy đỏ H: Em có nhận xét gì về bức tranh mùa xuân + Bên phố đông ngời qua và sự xuất hiện cuỉa ông đồ? (Từ “lại” cho em -> Xuất hiện một cách đều đặn, vào thÊy ®iÒu g×)? mïa xu©n, bªn phè phêng n¸o nhiÖt..

(199) GV: Ông đồ xuất hiện khi mùa xuân về, tết sắp đến, hoa đào nở, mực tàu , giấy đỏ, bên phố...Hình ảnh đó đã trở nên quen thuộc, hầu nh kh«ng thÓ thiÕu trong mçi phiªn chî tÕt cña ngêi ViÖt H: Tài năng của ông đồ đợc miêu tả nh thế - Tài năng: Hoa tay th¶o nh÷ng nÐt nµo? Nh phîng móa rång bay H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để miêu tả tài năng của ông đồ? Tác dụng - NT: So s¸nh, vÝ von cña biÖn ph¸p nghÖ thuËt Êy? -> Nét chữ đẹp, mềm mại, sắc sảo, GV: Theo phong tục, khi tết đến, ngời ta sắm phóng khoáng, có hồn. câu đối hoặc chữ nho dán lên vị trí trang trọng nhất để trang hoàng nhà cửa, gửi gắm nguyện vọng mơ ớc tốt lành. Ông đồ đợc dịp trổ tài -> đồng thời công việc cũng đem lại cho ông một nguồn thu nhập để đảm bảo cuéc sèng. H: Thái độ của mọi ngời dành cho ông đồ? - Ngêi thuª viÕt: “TÊm t¾c ngîi khen tµi” GV: Ngời thuê viết đã “bao nhiêu” lại còn -> Trân trọng, cảm phục, mến mộ. “Tấm tắc ngợi khen tài” có thể nói ông đồ là trung tâm của sự chú ý, là đối tợng của sự ngỡng mộ. H: Qua lời khen ấy, em hình dung ông đồ là ngêi nh thÕ nµo? => Ngêi tµi hoa. GV: ¤ng hoµ nhÞp trong kh«ng khÝ rén rµng, đông vui, nhiều màu sắc trên phố phờng. Lúc này, ông đồ nh ngời nghệ sĩ đang trổ tài, ngời h©m mé xóm xÝt quanh «ng, t« diÓm cho kh«ng khÝ ngµy tÕt: Thịt mỡ, da hành, câu đối đỏ C©y nªu, trµng ph¸o, b¸nh chng xanh. Hình ảnh và tài năng của ông đồ là 1 nét đẹp v¨n ho¸ tinh thÇn kh«ng thÓ thiÕu, vµ tëng nh nã sÏ m·i trêng tån cïng víi nh÷ng mïa xu©n cña DT. Nhng kh«ng ngê, h×nh ¶nh thÊm ®Ém chÊt nh©n v¨n Êy vÉn cã lóc bÞ mÊt đi. Vậy cụ thể hình ảnh ông đồ còn xuất hiện bªn phè nh thÕ nµo? Chóng ta sÏ tiÕp tôc t×m hiÓu ë tiÕt häc sau. 4 Cñng cè: - Em có nhận xét gì về bức tranh xuân và hình ảnh ông đồ? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng bµi th¬ - Häc thuéc néi dung 2 khæ th¬ ®Çu - TiÕp tôc tr¶ lêi c¸c c©u hái vÒ béi dung 3 khæ th¬ cßn l¹i. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ..............................................................................................................................

(200) Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. ***************************************. TiÕt 76. V¨n b¶n:. Ông đồ (tiếp(Vũtheo) §×nh Liªn). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: TiÕp tôc gióp häc sinh: - Cảm nhận đợc tình cảnh tàn tạ của nhân vật ông đồ.Qua đó thấy đợc niềm cảm thơng và nỗi nhớ tiếc ngậm ngùi của tác giả đối với cảnh cũ ngời xa, gắn với một nét đẹp văn hoá cổ truyền của DT; Thấy đợc sức truyền cảm, nghệ thuật đặc sắc của bµi th¬ 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng c¶m thô, ph©n tÝch th¬ ngò ng«n 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng tù hµo tríc nh÷ng gi¸ trÞ nh©n v¨n cña DT. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. Kiểm tra: Đọc thuộc lòng hai khổ thơ đầu và phân tích hình ảnh ông đồ trong phiªn chî tÕt? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở tiết học trớc, chúng ta đã tìm hiểu hình ảnh ông đồ trong phiên chợ tết cổ truyền của DT Việt. Có thể nói, đó là hình ảnh ông đồ thời “Hoàng kim” với tài năng tuyệt vời và ngời thuê viết-ngời hâm mộ vây quanh. Những tởng, hình ảnh đó sẽ là hình ảnh mãi đẹp cùng năm tháng. Vậy mà sự đời lắm đổi thay, về sau này, ông đồ không còn đợc trọng vọng nh xa nữa. Ông đợc miêu tả nh thế nào? Tấm lòng của tác giả dành cho ông đợc thể hiện ra sao? Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: III/ T×m hiÓu v¨n b¶n GV: Thêi gian tr«i ®i, ch÷ nho ngµy cµng bÞ quªn l·ng bëi tõ ®Çu thÕ kØ XX, díi XH thùc dân nửa PK, chế độ khoa cử bị bãi bỏ. Thay vào đó là 1 cuộc mu sinh đầy bất trắc của ngời dân. 1.Hình ảnh ông đồ (tiếp) * HS đọc khổ 3 và khổ 4. Nhng mçi n¨m mçi v¾ng H: Thời gian trôi đi, ông đồ chợt nhận ra điều Ngêi thuª viÕt nay ®©u? g×? H: Em có nhận xét gì về sự thay đổi ở hai câu - Ngêi thuª viÕt tha dÇn, c¶nh tîng th¬ trªn? v¾ng vÎ GV: Một chữ “Nhng” đặt ở đầu câu nói lên mét sù thËt, còng nãi lªn 1 t©m tr¹ng. Sù thËt ấy là mọi cái đã khác xa, và tâm trạng ấy là bÊt ngê vµ söng sèt. H: C©u hái tu tõ “Ngêi thuª viÕt nay ®©u”?.

(201) thÓ hiÖn ®iÒu g×? GV: Gi÷a biÓn ngêi mªnh m«ng, «ng nh 1 hòn đảo cô đơn. Một câu hỏi tu từ không cần lời giải đáp, không có hồi âm nh tan loãng vµo kh«ng gian hun hót th× ®©u cßn lµ t©m tr¹ng cña ngêi ngoµi cuéc? Phải nhập thân vào hình tợng ông đồ đến mức nào thì ngời viết mới có đợc hai câu thơ trong đó cái thực và cái ảo xen nhau:. - NT: C©u hái tu tõ -> Sù xãt xa, hèi tiÕc, day døt.. Giấy đỏ buồn không thắm Mực đọng trong nghiên sầu. H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật g×? T¸c dông cña nã khi t¹o nªn c¸i hay cña - NT: Nh©n hãa hai c©u th¬ nµy? -> Nçi buån ®au t¸i tª thÊm c¶ vµo H: T¸c gi¶ sö dông d©ó chÊm löng lµm c©u nh÷ng vËt v« tri. th¬ cã gi¸ trÞ g×? -> Vấn đề còn đang bỏ ngỏ-> Tỏ ý còn nhiều sự việc, hiện tợng xung quanh ông đồ cũng ®ang buån b·, t¸i tª nhng cha liÖt kª hÕt. GV: Buån, sÇu vèn lµ t©m tr¹ng cña con ngêi. Nhng ở đây lại đợc dùng cho giấy, cho nghiªn, cho mùc. C©u th¬ cã vÎ kh«ng thùc Êy l¹i hãa thùc biÕt chõng nµo! §óng lµ “Ngêi buån c¶nh cã vui ®©u bao giê”(NguyÔn Du). Ông đồ vẫn ngồi đấy Qua đờng không ai hay H: Hai c©u th¬ nµy nãi lªn ®iÒu g×? - Mäi ngêi: l·ng quªn GV: “Vẫn” là phó từ chỉ sự tiếp diễn. Ông đồ -> Ông đồ trở nên cô đơn, trơ trọi, lạc luôn ngồi, chờ đợi, đợi 1 cách kiên trì. Nhng lõng. thật ngán ngẩm cho 1 thời cái đẹp đã lên ng«i, nay kh«ng cßn n÷a. B¶n th©n «ng, ch÷ thánh hiền của ông, nền văn hóa mà lối chữ tợng hình là chủ đạo nào có giữ đợc cho mai sau... H: Cảnh vật lúc này đợc miêu tả nh thế nào? H: C¶nh l¸ vµng r¬i, ma bôi bay gîi cho em L¸ vµng r¬i trªn giÊy suy nghÜ g×? Ngoµi giêi ma bôi bay GV: Vµo thêi gian nµy, H¸n häc vµ ch÷ nho đã bị thay thế dần bởi tiếng Pháp và chữ -> Cảnh buồn, rơi rụng, sầu tủi. Quốc ngữ. Con sóng thời gian đã chứng kiến sù lªn ng«i vµ tho¸i vÞ cña ngµn n¨m nho häc: ThËt ch¼ng ra g× c¸i ch÷ nho ¤ng nghÌ, «ng cèng còng n»m co. (TrÇn TÕ X¬ng) H: Qua hai khæ th¬ 3, 4 em cã nhËn xÐt g× vÒ ngòi bút đặc tả của tác giả? -> Giäng th¬ mang d¸ng dÊp kh¸ch quan, t¶, kÓ mµ kh«ng giÊu næi ngËm ngïi. * HS đọc khổ thơ cuối H: Bức tranh thiên nhiên có gì giống và khác 2. Thái độ và tình cảm của nhà thơ.

(202) so víi n¨m tríc? -> Giống: Hoa đào nở, tết lại về Khác: Không thấy ông đồ nữa. H: So sánh cách gọi ông đồ ở khổ đầu và khổ cuèi? -> Khổ 1: ông đồ già Khổ 2: ông đồ xa H: Qua cách gọi đó, giúp ta nhận ra điều gì?. Năm nay đào lại nở Không thấy ông đồ xa. GV: Mỗi năm hoa đào nở, lại thấy... -> Con ngời của quá khứ đã đi vào dĩ Năm nay đào lại nở, không thấy... KÕt cÊu ®Çu cuèi t¬ng øng, chÆt chÏ, lµm v·ng.-> 1 niÒm hoµi cæ. nổi bật chủ đề: Cảnh đó nhng ngời đâu? (Thờng gặp trong thơ cổ) H: Với tâm t, tình cảm của mình, tác giả đã hèi tiÕc ra sao? H: Biện pháp nghệ thuật nào đã đợc dùng ở đây? Tác giả đã gửi gắm điều gì qua câu hỏi nµy?. Nh÷ng ngêi mu«n n¨m cò Hån ë ®©u b©y giê?. H: Sự tiếc nuối ấy còn ẩn chứa thái độ gì đối - C©u hái tu tõ víi v¨n hãa cæ truyÒn cña DT? -> Xãt th¬ng, nuèi tiÕc qu¸ khø H: Những câu thơ cuối bài đã gieo vào lòng ngêi häc nh÷ng t×nh c¶m g×? => Tr©n träng nÒn v¨n hãa cæ truyÒn. -> HS. GV: Ông đồ chỉ còn là “Cái di tích tiều tụy đáng thơng của 1 thời tàn” (Vũ Đình Liên). Vẫn biết rằng xu thế đổi thay, tiến bộ về nhiều mặt, những gì cũ kĩ cản đờng sẽ bị mất đi. Nhng đáng tiếc là lại mất đi cả những cái cao quý, th©n th¬ng nhÊt mµ chÝnh nhµ th¬ cũng không cách nào níu giữ đợc. H: Bài thơ đã để lại cho chúng ta những giá trÞ nµo vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt? - HS tr¶ lêi. - GV chèt l¹i. §a ra ghi nhí. GV: Víi thÓ th¬ ngò ng«n, kÕt hîp gi÷a tù sù, MT vµ BC; KÕt cÊu gi¶n dÞ mµ chÆt chÏ, ng«n ng÷ th¬ trong s¸ng, b×nh dÞ, hµm xóc. Bài thơ thể hiện hình ảnh ông đồ thật thành * Ghi nhớ: (SGK) c«ng. Trong cuộc đời làm thơ, Vũ Đình Liên viÕt kh«ng nhiÒu. Nhng c¸c bµi th¬ kh«ng nhiều ấy đã đợc khơi nguồn từ “Lòng thơng ngêi vµ niÒm hoµi cæ” (Hoµi Thanh), “¤ng đồ” đã hội tụ đợc 2 mạch cảm hứng ấy, nó đã lµ 1 tinh hoa. 4 Cñng cè: + Hình ảnh ông đồ trong bài thơ có sự đối lập nh thế nào? + Cảm nghĩ của em trớc truyền thống chơi chữ của DT ta đã bị mai một? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng bµi th¬, häc thuéc ghi nhí.

(203) - Viết đoạn văn từ 5 đến 7 dòng cảm nhận về bài thơ. - Chuẩn bị tiết sau: hớng dẫn đọc thêm “Hai chữ nớc nhà”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. *****************************************. Bµi 17 - TiÕt 67. Hớng dẫn đọc thêm:. V¨n b¶n: Hai. ch÷ níc nhµ (TrÇn TuÊn Kh¶i). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Cảm nhận đợc nội dung trữ tình yêu nớc trong đoạn thơ trích. Đó chính là nỗi ®au mÊt níc vµ ý chÝ phôc thï, cøu níc. 2. VÒ kÜ n¨ng: - T×m hiÓu søc hÊp dÉn nghÖ thuËt cña ngßi bót TrÇn TuÊn Kh¶i: C¸ch khai th¸c đề tài lịch sử, lựa chọn thể thơ thích hợp, tạo dựng không khí, tâm trạng, giọng điệu th¬ thèng thiÕt. 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng yªu níc, c¶m th«ng víi thêi cuéc vµ t©m sù cña nhµ th¬. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc trớc bài thơ, đọc chú thích Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: Đọc thuộc lòng bài thơ: “Ông đồ” của Vũ Đình Liên và phân tích hình ảnh ông đồ? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Còng nh nh÷ng nhµ yªu níc : PBC, PCT, T¶n §µ...TrÇn TuÊn Kh¶i còng lµ mét hån thơ yêu nớc. Nhng thơ ông lu hành công khai, hợp pháp cho nên nội dung yêu nớc đó thờng phải biểu hiện theo 1 cách thức riêng để có thể lọt qua vòng kiểm duyệt khắt khe của thực dân Pháp. Ông thờng mợn đề tài lịch sử, thiên nhiên để gửi gắm tâm sự yêu nớc, tấm lòng u thời mẫn thế của mình và cổ vũ khích lệ đồng bào... Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiÖu đôi nét về tác giả? -> HS tr¶ lêi. - GV bæ sung thªm: “Hai ch÷ níc nhµ” lµ bµi th¬ ®Çu tiªn trong tËp th¬ “Bót quan hoµi” I.

(204) xuất bản năm 1926. đợc xem là bài thơ hay nhÊt, tiªu biÓu nhÊt trong nh÷ng bµi th¬ mîn đề tài lịch sử để thầm kín nói lên tinh thần và ý chÝ cøu níc cña nh©n d©n ta. Víi «ng, lÞch sử chỉ là cái cớ, cái nền để ông bày tỏ tình cảm và kín đáo lồng vào đó nội dung yêu nớc để tác phẩm vẫn đợc công khai trên văn đàn trong XH thùc d©n nöa PK ®Çu thÕ kØ XX mµ bọn cầm quyền không làm gì đợc. -> Qua bài th¬, ta sÏ thÊy ®c t©m tr¹ng yªu nc cña t¸c gi¶ trong c¶nh nc mÊt nhµ tan. Hoạt động 3: II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch GV: Hớng dẫn cách đọc: Đọc với giọng tha thiết, kích động các từ vÇn T, cßn vÇn B th× thÓ hiÖn c¶m xóc cña t¸c gi¶. - GV đọc mẫu, gọi HS đọc nối tiếp. - Nhận xét cách đọc của HS - Gi¶i thÝch tõ khã:. Hoạt động 4: III/ T×m hiÓu v¨n b¶n H: Bài thơ này đợc viết theo thể thơ nào ? -> Song thÊt lôc b¸t H: Hãy nhắc lại đặc điểm của thể song thất lôc b¸t? -> 1 khæ th¬ cã 4 c©u: 2 c©u ®Çu 7 ch÷ (song thÊt) 2 c©u sau 6/8 (lôc b¸t). -> VÇn : TiÕng 7 c©u 1 vÇn víi tiÕng 5 c©u 2. 7 2 6 3 6 3 6 4 H: C¶m xóc bao trïm lªn ®o¹n th¬ nµy lµ g×? -> Là lời trăng trối của ngời cha đối với ngời con (Ng. Phi Khanh víi Ng. Tr·i) tríc giê vÜnh biÖt trong bèi c¶nh ®au th¬ng níc mÊt, nhµ tan, nÆng ©n t×nh nhng còng trµn ®Çy nçi xút xa đau đớn. H: Dùa vµo néi dung, em cã thÓ chia ®o¹n trÝch thµnh mÊy phÇn? -> 3 phÇn: + P1: 8 c©u ®Çu: T©m tr¹ng cña ngêi cha trong cảnh ngộ éo le đau đớn- Từ biệt con trai n¬i ¶i b¾c. + P2: 20 câu tiếp theo: Hiện tình của đất nớc vµ nçi lßng ngêi ra ®i + P3: 8 c©u cuèi: Lêi trao göi sù nghiÖp cho con trai. GV: Mîn lêi cña Ng. Phi Khanh nãi víi con lµ NguyÔn Tr·i khi «ng bÞ qu©n Minh gi¶i sang Trung Quèc hay ®©y còng chÝnh lµ t©m sù cña TrÇn TuÊn Kh¶i. Bµi th¬ dµi 101 c©u, ®©y chØ trÝch 36 c©u ®Çu. TiÕp theo (sau ®o¹n trÝch nµy) lµ ®o¹n nãi vÒ lÞch sö hµo hïng thêi Hai bµ Trng vµ thêi TrÇn Hng §¹o. TiÕp theo lµ lêi ngêi cha.

(205) khuyªn con.... 1.T©m tr¹ng cña ngêi cha khi ph¶i tõ biÖt con trai n¬i ¶i B¾c. * HS đọc lại P1. H: Điều đặc biệt trong cuộc chia tay này là g×? -> Ng. Phi Khanh bÞ giÆc b¾t, Ng. Tr·i th¬ng cha khóc theo đến tận biên ải, và Ng. Phi Khanh khuyên con quay trở về để lo tính việc trả thù cho đất nớc và gia đình. Chốn ải Bắc mây sầu ảm đạm Cõi giời nam gió thảm đìu hiu Bèn bÒ hæ thÐt chim kªu H: Nh÷ng tõ ng÷ trªn gîi ra 1 bèi c¶nh, kh«ng gian ntn khi cuéc chia tay diÔn ra? - Kh«ng gian: heo hót, ghª sî H: C¶nh vËt n¬i ®©y g©y cho em c¶m gi¸c ->Nơi tận cùng của đất nớc-> Cuộc g×? chia tay vĩnh viễn với đất nớc và với con trai. H: Gi÷a khung c¶nh Êy, h×nh ¶nh ngêi cha H¹t m¸u nãng... hiÖn lªn qua nh÷ng lêi th¬ nµo? ..... Con ¬i con nhí..... -> Hoµn c¶nh Ðo le, ngêi ®i ngêi ë mµ H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ hoµn c¶nh lóc nµy? nî níc thï nhµ cha tr¶. H: T¸c gi¶ sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt g×? - NT: ¢n dô-> NhiÖt huyÕt yªu níc T¸c dông cña nã? cña ngêi cha cïng c¶nh ngé bÊt lùc H: Nguyªn nh©n nµo khiÕn níc m¾t cña ngêi cña «ng. cha còng tÇm t· r¬i? -> Xãt th¬ng cho con, xãt th¬ng cho m×nh, xãt th¬ng cho c¶nh níc mÊt nhµ tan. H: Những điều ấy đã nói lên suy nghĩ gì => Nặng lòng với quê hơng đất nớc. trong lßng ngêi cha? 2. Hiện tình đất nớc * HS đọc 20 câu tiếp theo. H: §©y lµ lêi nãi cña ai? -> Lêi nãi cña Ng. Phi Khanh vµ còng chÝnh lµ lêi nãi cña tgi¶ TrÇn TuÊn Kh¶i. H: Trong 20 c©u nµy, m¹ch th¬ nh thÕ nµo? + 4 c©u: Gièng...KÐm g× (Tù hµo vÒ dßng gièng DT) + 8 c©u: Than vËn níc...th¬ng ®©u (HiÖn t×nh đất nớc) + 8 câu tiếp theo: Thảm vong quốc...đó mà (T©m tr¹ng ngêi cha). Gièng Hång L¹c... MÊy ngµn n¨m... Giêi Nam...... Anh hïng.... H: Tríc khi tõ biÖt, Ng. Phi Khanh nh¾c nhë -> Gièng nßi cã tõ xa, ta ph¶i tù hµo vµ ph¸t huy. con trai ®iÒu g×? H: T¹i sao khi khuyªn con trë vÒ t×m c¸ch cứu nớc, ngời cha lại nhắc đến lịch sử anh hïng DT ®Çu tiªn? -> Gîi cho con niÒm tù hµo DT.. *.

(206) H: Trong nh÷ng c©u tiÕp theo, c©u th¬ nµo * Bèn ph¬ng... ......... chèn nh©n gian... miªu t¶ ho¹ mÊt níc? H: Chi tiết trên gợi cho ta hình ảnh đất nớc -> Giặc giã xâm lợc, nớc mất nhà tan, nh©n d©n khæ cùc. nh thÕ nµo? H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật - NT: Ân dụ -> Cảm xúc chân thành, nçi ®au da diÕt vµ c¨m giËn -> Lay g×? T¸c dông cña biÖn ph¸p nghÖ thuËt Êy? động tâm can ngời đọc. GV: ..... H: Sau nh÷ng dßng th¬ cùc t¶ nh thÕ, t¸c gi¶ * Th¶m vong quèc... .....th¬ng t©m....... trùc tiÕp bµy tá c¶m xóc nh thÕ nµo? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c©u, tõ cña t¸c gi¶? -> C©u c¶m th¸n-> Béc lé c¶m xóc xen kÏ nh÷ng dßng t©m sù. H: Nçi ®au th¬ng cña ng¬× yªu níc lóc này(Khi phải ra đi trong lúc đất nớc lầm -> Niềm xót thơng vô hạn trớc cảnh tình đất nớc. than)? H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật - NT: Nh©n ho¸, so s¸nh gì để diễn tả nỗi niềm trên? H: Nghệ thuật ấy đã góp phần bộc lộ cảm xóc s©u s¾c nµo trong lßng ngêi cha vµ t¸c gi¶ -> Béc lé s©u s¾c t×nh c¶m yªu níc trong lßng nhµ th¬. TTK? GV: Giäng th¬ bi phÉn nµy lµ së trêng cña TTK, nó có sức rung động lớn, nhất là đối với những tâm hồn đồng điệu ở thời đại đó nh: 3. Lêi trao göi cho con: Hịch tớng sĩ, Bình Ngô đại cáo... Cha xãt phËn... ...... * Gọi HS đọc 8 câu cuối. Ngọn cờ độc lập... H: BiÕt m×nh ë trong t×nh thÕ nµy, ngêi cha tá - ThÕ bÊt lùc, sa c¬, bã tay ý víi con m×nh ®iÒu g×? H: Em hiÓu “Th©n l¬n...” ë ®©y lµ g×? -> “Th©n l¬n” lµ lÊy trong “TruyÖn KiÒu” cña Ng. Du: Th©n l¬n bao qu¶n lÊm ®Çu TÊm lßng trinh b¹ch tõ sau xin chõa. (để diễn tả tâm trạng và hoàn cảnh bất hạnh cña m×nh, Ng. Phi Khanh dïng tõ “th©n l¬n” để tự coi mình là đồ bỏ đi khi phải chết nơi quª ngêi). H: Ngêi cha ®a m×nh vµo thÕ bÊt lùc Êy nh»m -> Khơi dậy, hun đúc ý chí gánh vác mục đích gì? cho con, trao göi thªm søc m¹nh cho con. => Kh¸t väng, niÒm tin vµo thÕ hÖ GV: §©y lµ ®iÒu Ng. Phi Khanh d¹y con, tin mai sau. tëng vµo con hay chÝnh lµ lêi t©m sù cña t¸c giả gửi đến mọi ngời. H: T¹i sao t¸c gi¶ l¹i lÊy “Hai ch÷ níc nhµ” làm nhan đề? Nó gắn với t tởng chung của ®o¹n th¬ nh thÕ nµo? - HS tr¶ lêi - GV cñng cè néi dung chÝnh. * Ghi nhí: (SGK-163) - Gọi HS đọc ghi nhớ.

(207) - Gọi HS đọc bài đọc thêm trong SGK. * LuyÖn tËp: §äc thªm:. - Gọi HS đọc yêu cầu. - GV híng dÉn c¸ch lµm. - HS nªu kÕt qu¶, GV nhËn xÐt.. Bµi tËp - ¶i B¾c, m©y sÇu, giã th¶m, hæ thÐt, chim kªu, h¹t m¸u nãng, hån níc, l¹c hång, vong quèc... -> Gîi t¶ t©m tr¹ng ®au th¬ng cña n.vËt lÞch sö.. 4. Cñng cè: Gv nh¾c l¹i néi dung chÝnh 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng ®o¹n trÝch - Häc néi dung trong vë ghi - ChuÈn bÞ tiÕt sau: Tr¶ bµi kiÓm tra TV. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... *********************************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 17 - TiÕt 68. Tr¶ bµi kiÓm tra TiÕng ViÖt A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Củng cố , hệ thống hoá kiến thức về phần TV đã học ở học kì I. - Thấy đợc u điểm và nhợc điểm của bài làm từ đó có ý thức sửa chữa, bổ sung vµ häc hái. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng vận dụng, diễn đạt, dùng từ đặt câu chính xác. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: ChÊm, ch÷a bµi, ph©n lo¹i bµi kiÓm tra. NhËn xÐt, thèng kª u, nhîc ®iÓm. 2. Häc sinh: ¤n l¹i lÝ thuyÕt. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò:.

(208) 3. Bµi míi: GV nêu mục tiêu tiết học để Hs nắm đợc nội dung. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 1: * GV yêu cầu HS đọc đề bài * Cho HS lªn b¶ng ch÷a bµi.. Néi dung. I/ Xác lập yêu cầu của đề bài 1. Bµi 1: a. Cæ, miÖng b. Tóm, Ên dói, ch¹y, x« ®Èy, ng·, thÐt, trãi. c. BiÖt ng÷ x· héi d. Tõ tîng h×nh.. 2. Bµi 2: * GV chÐp l¹i c©u v¨n lªn b¶ng vµ gäi HS a. - VÕ 1 vµ vÕ 2: Quan hÖ nguyªn nh©n lên xác định tp, làm bài. – kÕt qu¶. - VÕ 2 vµ vÕ 3: Quan hÖ gi¶i thÝch. b. - VÕ 1 vµ vÕ 2: Quan hÖ Nguyªn nh©nkÕt qu¶. * Yêu cầu HS xác định từ nghĩa rộng và 3. Bài 3: a. NghÜa réng: NghÖ thuËt nghĩa hẹp rồi lập sơ đồ từng phần. Nghĩa hẹp: Âm nhạc, Vũ đạo, .... b. NghÜa réng: NghÒ nghiÖp NghÜa hÑp: GV, B¸c sÜ, kÜ s.... * Gọi 3 em đặt câu tơng ứng với 3 nội dung (Yªu cÇu g¹ch ch©n c¸c tõ lµ trî tõ, th¸n tõ, 4. Bµi 4: a. Hai c©u sö dông trî tõ t×nh th¸i tõ ) b. Hai c©u sö dông th¸n tõ c. Hai c©u sö dông t×nh th¸i tõ. Hoạt động 2: II/ NhËn xÐt: 1. ¦u ®iÓm. GV: + Một số em trình bày rất sạch đẹp. + Ch÷ viÕt râ rµng, khoa häc + Hiểu đề bài, làm đúng yêu cầu + Trả lời đầy đủ, tuần tự các câu hỏi + LÊy vÝ dô râ rµng, chÝnh x¸c, c©u v¨n ®Çy đủ thành phần. 2. H¹n chÕ: GV: + Néi dung s¬ sµi, mét sè em cha lµm ®Çy đủ 4 câu. + Ch÷ viÕt xÊu vµ Èu, tr×nh bµy cha khoa häc. + Một số em xác địínhai thành phần câu, cha rỗ mối quan hệ ý ngiã giữa các vế câu. + Lấy ví dụ để làm bài tập 4 cha chính xác, có câu sai ngữ pháp, có câu xác định sai trợ tõ, th¸n tõ, t×nh th¸i tõ. Cã em dïng lÉn lén. + Lçi chÝnh t¶, , viÕt t¾t nhiÒu. 3. Ch÷a lçi * GV nªu cô thÓ mét sè em vµ gäi HS trùc.

(209) tiÕp nªu c¸ch söa. * Nªu tªn, phª b×nh mét sè em viÕt t¾t, viÕt sai chÝnh t¶.. III. Tr¶ bµi, gäi ®iÓm:. Hoạt động 3: - GV tr¶ bµi cho HS - Gäi ®iÓm, ghi ®iÓm vµo sæ. - Tuyªn d¬ng mét sè bµi lµm tèt. 4. Híng dÉn häc bµi: - Lµm l¹i bµi kiÓm tra vµo vë bµi tËp - Häc l¹i c¸c bµi häc cã liªn quan. - ¤n tËp, tiÕt sau kiÓm tra häc k× I. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................... ***************************************** Ngµy so¹n: Ngµy thùc hiÖn:. TiÕt 69 + 70. KiÓm tra häc k× 1 §Ò cña phßng gi¸o dôc. ******************************************* Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 71. Hoạt động ngữ văn:. TËp lµm th¬ 7 ch÷ A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Tiếp cận với các văn bản, các kiến thức Tiếng Việt và TLV đã học, nhất là vận dông bµi 15: “ThuyÕt minh vÒ 1 thÓ lo¹i v¨n häc”. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Bớc đầu nhận biết đợc kiểu thơ 7 chữ: Số câu, số chữ, luật B-T, Đối, Cách gieo vÇn, nhÞp... 3. Về thái độ: - T¹o høng thó cho viÖc häc Ng÷ V¨n vµ cã íc m¬ s¸ng t¹o th¬ v¨n. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Mét sè bµi th¬ mÉu B¶ng phô ghi vÝ dô 2. Häc sinh: §äc tríc bµi häc, t×m hiÓu vÝ dô TËp lµm tríc ë nhµ c¸c bµi tËp.. C/ các hoạt động dạy – học.

(210) 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: Sù chuÈn bÞ cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 1: I/ ChuÈn bÞ ë nhµ: GV: Kiểm tra, đánh giá quá trình chuẩn bị bµi ë nhµ cña HS. 1. Kh¸i niÖm vµ ph¹m vi luyÖn tËp - Gäi HS nh¾c l¹i kh¸i niÖm th¬ 7 ch÷ - GV nªu ph¹m vi luyÖn tËp cña bµi häc: Lo¹i th¬ 4 c©u, mçi c©u 7 ch÷ (ThÊt ng«n tø tuyÖt hay 1 khổ thơ 4 câu làm đúng theo luật thơ §êng.) Giíi h¹n ë c¸ch ng¾t nhÞp, gieo vÇn, đúng luật B-T giữa các câu. 2. ¤n tËp bµi 15: GV: ở tiết 61 bài 15, chúng ta đã đợc học bài thuyÕt minh vÒ 1 thÓ lo¹i Vh. Cô thÓ lµ thuyÕt minh vÒ thÓ th¬ thÊt ng«n b¸t có. H: Muèn lµm th¬ 7 ch÷, (Nh thÊt ng«n b¸t cú, thất ngôn tứ tuyệt) ta phải xác định những - Xác định: + Sè tiÕng (ch÷), sè c©u (dßng) yÕu tè nµo? + X¸c ®inh luËt B-T + §èi – niªm gi÷a c¸c dßng + C¸ch gieo vÇn + C¸ch ng¾t nhÞp. GV: Nh¾c l¹i luËt B-T cho HS. - Thơ TNBC đờng luật và thơ TNTT đờng luật đều tuân theo luật B-T: + NhÊt, tam, ngò bÊt luËn + NhÞ, tø, lôc ph©n minh. 3. Ph©n tÝch mÉu * Gọi HS đọc cả 3 trích đoạn trong SGK. GV: H«m nay ta häc tiÕt tËp lµm th¬ TNTT nªn ta sÏ ph©n tÝch mÉu bµi “B¸nh tr«i níc”. *VD: Bµi th¬: “B¸nh tr«i níc” ( Hå Xu©n H¬ng). GV: Treo b¶ng phô cã ghi néi dung bµi th¬ H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ sè tiÕng cña c¶ bµi - §Æc ®iÓm h×nh thøc: vµ sè tiÕng, sè dßng cô thÓ? + Sè tiÕng: 28 + Sè dßng: 4 + Sè tiÕng trong 1 c©u: 7 H: Hãy xác định các tiếng B-T trong bài thơ -> Thất ngôn tứ tuyệt. để từ đó nhận ra luật B-T? - LuËt B-T: -> HS lªn b¶ng ®iÒn. + Dßng 1: B-T-B + Dßng 2: T-B-T + Dßng 3: T-B-T + Dßng 4: B-T-B H: Luật đối của bài thơ thể hiện ở những vị - §èi: trÝ nµo? + Dòng 1 đối với dòng 2 + Dòng 3 đối với dòng 4 -> GV dïng thíc chØ râ trªn b¶ng cho HS. -> §èi thanh ë c¸c tiÕng 2-4-6. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ vÇn cña bµi th¬ nµy? - VÇn: Gieo vÇn ch©n ë cuèi c¸c c©u: 1- 2- 4-> VÇn “on”. H: Hãy đọc lại bài thơ và nhận xét về nhịp?.

(211) GV: §èi víi c¸c bµi th¬ 7 ch÷ cã nhiÒu khæ - NhÞp: 4/3 hoÆc 2/2/3. thì một khổ thơ 4 câu trong bài thơ đó không nhÊt thiÕt ph¶i theo bè côc trªn. * Gọi HS đọc một số bài thơ 7 chữ mà các em 4. Su tầm: su tầm đợc và chép vào vở soạn. Hoạt động 2:. II/ Hoạt động trên lớp: GV: Treo b¶ng phô néi dung bµi th¬ “ChiÒu” 1.NhËn diÖn luËt th¬. cña §oµn V¨n Cõ. - Gọi HS đọc, gạch nhịp, chỉ ra các tiếng gieo a. Bài “Chiều”: ChiÒu h«m/ th»ng bÐ/ cìi tr©u vÒ vÇn vµ mèi quan hÖ B-T. B T B Nã ngÈng ®Çu lªn / hín hë nghe T B B TiÕng s¸o diÒu cao / vßi väi rãt T B T Vßm trêi trong v¾t / ¸nh pha lª B T B b. Bµi “Tèi”: * Gọi HS đọc bài thơ trong SGK. H: Bài thơ trên đã bị chép sai. Hãy chỉ ra chỗ sai, nói rõ lí do và tìm cách sửa lại cho đúng? - Sai tiÕng cuèi c©u 2 (kh«ng hiÖp vÇn) -> Söa l¹i: xanh lÌ hoÆc vµng hoe GV: Đa ra một số bài thơ 7 chữ để HS điền 2. TËp lµm th¬: tiÕp 2 c©u th¬ sau. a. T«i thÊy ngêi ta cã b¶o r»ng: B¶o r»ng th»ng Cuéi ë cung tr¨ng! -> Cung tr¨ng ch¾c h¼n buån b· l¾m Buån b· nªn ngêi ch¼ng nãi n¨ng? b. Vui sao ngày đã chuyển sang hè, Phợng đỏ sân trờng rộn tiếng ve -> Nắng đấy rồi ma nh trút nớc Bao ngêi véi v· vÉn ®i vÒ... H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ phÇn ®iÒn cña b¹n? Đã đúng vần, đúng luật cha? - Gọi một số HS đọc bài thơ 4 câu bảy chữ để 3. Bình thơ: c¶ líp b×nh. - Gäi c¸c HS kh¸c nhËn xÐt. GV chèt l¹i. * GV giíi thiÖu cho HS mét sè bµi th¬ 7 ch÷ 4. Nh÷ng bµi th¬ 7 ch÷ hay: hay. Bài 1: “áo đỏ” áo đỏ em đi giữa phố đông C©y xanh nh còng ¸nh theo hång Em ®i, löa ch¸y trong bao m¾t Anh ho¸ thµnh tro, em biÕt kh«ng? (Vò QuÇn Ph¬ng) Bµi 2: “Trªn hå Ba BÓ” ThuyÒn ta lít nhÑ trªn ba bÓ Trªn c¶ m©y trêi, trªn nói xanh..

(212) M©y tr¾ng bång bÒnh tr«i lÆng lÏ M¸i chÌo khua bãng nói rung rinh. (Hoµng Trung Th«ng). Bµi 1: “T×nh hoµi” Trêi buån lµm g× trêi rÇu rÇu Anh yªu em xong anh ®i ®©u? L¾ng tiÕng giã suèi thÊy tiÕng khãc Mét bông mét d¹, mét nÆng nhäc ảo tởng chỉ để khổ để tủi NghÜ m·i, gì m·i lçi vÉn lçi..... (Lª Ta) Bµi2: “Hoµng h«n” Vµng phai n»m im «m non gÇy, Chim yªn co m×nh n¬ng x¬ng c©y §©y mïa hoµng hoa, mïa hoµng hoa, Đông nam mây đùn nơi thành xa... - Gọi HS đọc lần lợt các bài thơ: + ChiÕc ræ may (TÕ Hanh) + Cuèi thu (§oµn V¨n Cõ).. 5. Giíi thiÖu nh÷ng bµi th¬ 7 ch÷ độc đáo. a. Mçi dßng th¬ chØ sö dông 1 thanh ®iÖu.. b. Tất cả các tiếng trong bài thơ đều là thanh b»ng.. 6. §äc thªm:. 4. Củng cố: GV nhắc lại các yêu cầu đối với thơ7 chữ. 5. Híng dÉn häc bµi: - ¤n l¹i lÝ thuyÕt vÒ th¬ 7 ch÷ - TËp lµm mét sè bµi th¬ 7 ch÷ vµo vë BT - TiÕt sau: Tr¶ kiÓm tra häc k×. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ........................................................................................................................ Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. *****************************************. TiÕt 72. Tr¶ bµi kiÓm tra häc k× A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Cñng cè , hÖ thèng ho¸ kiÕn thøc qua néi dung bµi kiÓm tra häc k× I. - Thấy đợc u điểm và nhợc điểm của bài làm từ đó có ý thức sửa chữa, bổ sung vµ häc hái. 2. VÒ kÜ n¨ng:.

(213) - Rèn kĩ năng vận dụng, diễn đạt, dùng từ đặt câu chính xác.. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: ChÊm, ch÷a bµi, ph©n lo¹i bµi kiÓm tra. NhËn xÐt, thèng kª u, nhîc ®iÓm. 2. Häc sinh: ¤n l¹i lÝ thuyÕt, lËp dµn ý. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: 3. Bµi míi: GV nêu mục tiêu tiết học để HS nắm đợc nội dung. Hoạt động của GV và HS. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 73. Néi dung.

(214) V¨n b¶n: Nhí. rõng. (ThÕ L÷). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Cảm nhận đợc niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu s¾c thùc t¹i tï tóng, tÇm thêng, gi¶ dèi...thÓ hiÖn trong bµi th¬ qua lêi con hæ bÞ nhèt trong vên b¸ch thó - Thấy đợc bút pháp lãng mạn, đầy truyền cảm của bài thơ 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng phân tích, cảm nhận thơ 8 chữ hiện đại. 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng yªu níc, c¶m th«ng víi thêi cuéc vµ t©m sù cña nhµ th¬.. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc trớc bài thơ, đọc chú thích, tìm bố cục Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: Vë so¹n bµi cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Trong phong trµo th¬ míi 1932- 1945 víi hån th¬ ®Çy l·ng m¹n, d¹t dµo, c¸c thi nhân đã nói lên tiếng lòng của mình, tâm sự của mình một cách trực tiếp (Khác hẳn với cách nói hình tợng trong thơ trung đại). Thế Lữ cũng là một trong các nhà thơ thuộc thời kì đó. Vậy ông có tâm sự gì qua những lời thơ của mình? Chúng ta sẽ tìm hiểu điều đó qua VB “Nhớ rừng”. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiÖu đôi nét về tác giả? -> HS tr¶ lêi. - GV bæ sung thªm: ¤ng lÊy bót danh lµ “ThÕ L÷” ngoµi viÖc ch¬i ch÷ (nãi l¸i) cßn cã ngô ý: ¤ng tù nhËn m×nh lµ ngêi l÷ hµnh n¬i trÇn thế, chỉ biết tìm đến cái đẹp: T«i lµ ngêi bé hµnh phiªu l·ng Đờng trần gian xuôi ngợc để rong chơi (Cây đàn muôn điệu). Lµ nhµ th¬ tiªu biÓu cho phong trµo th¬ míi chÆng ®Çu, lµ c©y bót dåi dµo vµ tµi n¨ng nhÊt. ¤ng cã c«ng cïng víi Lu Träng L, Vò §×nh Liªn, Xu©n DiÖu...®em l¹i chiÕn th¾ng vÎ vang cho th¬ míi trong cuéc giao tranh quyÕt liÖt víi th¬ cò. Thế Lữ đi tìm cái đẹp ở mọi nơi mọi lúc: Thiên nhiên, Mĩ thuật, Âm nhạc...đều có mặt trong th¬ «ng. Nhng th¬ ThÕ L÷ vÉn mang nÆng t©n t thêi thÕ mµ “Nhí rõng” lµ tiªu biểu, đặc sắc nhất. Bài thơ diễn tả tâm sự u uÊt cña con hæ bÞ sa c¬- ngêi anh hïng chiÕn bại. Tuy chiến bại mà vẫn đẹp, vẫn lẫm liệt.

(215) ngang tàng. Tác phẩm đã đem lại tiếng vang lín trong th¬ ca VN mét thêi. Hoạt động 3: II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch GV: Hớng dẫn cách đọc: §äc chÝnh x¸c, râ rµng, giäng ®iÖu thèng thiÕt, phï hîp víi néi dung c¶m xóc cña mçi ®o¹n th¬. - GV đọc mẫu, gọi HS đọc nối tiếp. - Nhận xét cách đọc của HS - Gi¶i thÝch tõ khã: 1, 2, 4, 7, 8, 10, 12, 13, 16, 17. Hoạt động 4:. III/ T×m hiÓu v¨n b¶n. GV: “Nhí rõng” lµ lêi con hæ bÞ giam ë vên b¸ch thó. H: Khi mîn lêi con hæ, nhµ th¬ muèn göi g¾m ®iÒu g×? -> Göi g¾m t©m sù cña con ngêi. H: Nếu nh vậy, phơng thức biểu đạt tình cảm cña VB nµy lµ g×? -> BiÓu c¶m gi¸n tiÕp. H: Dùa vµo néi dung, em cã thÓ chia bµi th¬ thµnh mÊy phÇn? Néi dung tõng phÇn? -> 3 phÇn: + P1: Khèi c¨m hên vµ niÒm uÊt hËn + P2: Nçi nhí thêi oanh liÖt + P3: Khao kh¸t giÊc méng ngµn. GV: Bài thơ có 1 cách thể hiện độc đáo: đó là mîn lêi con hæ trong vín b¸ch thó. Víi c¶m xúc liền mạch nhng vẫn đợc tác giả ngắt thµnh 5 ®o¹n th¬ víi 3 niÒm t©m sù kh¸c nhau. VËy nh÷ng t©m sù Êy lµ g×? C.ta sÏ t×m 1.T©m tr¹ng vµ c¶nh ngé thùc t¹i hiÓu. cña con hæ trong vên b¸ch thó. * HS đọc khổ 1. * T©m tr¹ng: H: Lêi con hæ trong c¶nh tï h·m ë vên b¸ch GËm mét khèi c¨m hên trong còi s¾t thú đợc miêu tả qua những chi tiết nào? Ta n»m dµi tr«ng ngµy th¸ng dÇn qua H: Giäng ®iÖu cña hai khæ th¬ ®Çu?. - Lêi giËn d÷, tiÕng thë dµi ngao ng¸n.. H: Giäng ®iÖu Êy gióp em hiÓu g× vÒ t©m ->T©m tr¹ng uÊt øc, c¨m hên, ch¸n ng¸n, bÊt lùc. tr¹ng con hæ? GV: “Gậm một khối...sắt”- động từ “Gậm” đã diễn tả nỗi uất ức, gò bó, trói buộc và 1 c¶nh ngé tï tóng, v« vÞ, kh«ng lèi tho¸t. C¸c thanh tr¾c dån c¶ vµo ®Çu vµ cuèi c©u nh k×m nÐn uÊt øc, bÊt lùc, nhÊt lµ víi 1 loµi a tù do, tung hoµnh nh hæ. C©u th¬ ®Çu víi nh÷ng ©m thanh chãi tai, đặc quánh thì đến câu thứ hai lại buông xuôi nh 1 tiÕng thë dµi víi toµn nh÷ng thanh b»ng.

(216) “Ta n»m dµi...” -> Nh kÐo dµi thªm nçi ®au H: §äc nh÷ng c©u th¬ tiÕp theo, em thÊy hæ bày tỏ thái độ gì với những ngời, những vật - Khinh: xung quanh? + Lò ngêi: ng¹o m¹n, ngÈn ng¬ + Lò vËt: v« t lù. H: Em có nhận xét gì về thái độ của hổ thông -> Kiªu h·nh, coi thêng kÎ kh¸c. qua c¸i nh×n Êy? GV: Kh«ng ph¶i ngÉu nhiªn trong ®o¹n th¬ tiếp theo, 6 câu thơ liền đều bộc lộ sự khinh thờng (4 câu nói về ngời, 2 câu nói về đồng lo¹i) nhng cã lÏ niÒm c¨m phÉn con ngêi, giống ngời mới đủ sức tạo nên 1 giọng thơ h»n häc nh vËy. H: O¸i o¨m thay, c¸i nh×n kiªu h·nh, khinh thêng kÎ kh¸c l¹i xuÊt ph¸t tõ mét th©n phËn - Thân phận: Làm trò lạ mắt, thứ đồ nh thÕ nµo? ch¬i. GV: “Ph¶i lµm trß l¹ m¾t.... ChÞu ngang bÇy cïng...” H: Nh÷ng c©u th¬ trªn gióp em hiÓu thªm -> C¶nh ngé trí trªu ®iÒu g× vÒ c¶nh ngé cña hæ lóc nµy? GV: Bi kịch ấy đợc thể hiện rất rõ. Một chúa s¬n l©m lõng lÉy mµ ph¶i chÞu “sa c¬”, ch¼ng qua chØ lµ sa c¬ lì bíc th«i nhng thËt trí trªu lµ hæ l¹i biÕt suy nghÜ chø kh«ng nh bän gÊu “dë h¬i” vµ cÆp b¸o “v« t lù” kia nªn nã v« cïng ng¸n ngÈm. H: Tác giả đã sử dụng bút pháp nghệ thuật gì khi miªu t¶ t©m tr¹ng hæ? HiÖu qu¶ cña nã?. - NT: Nh©n ho¸ GV: V× vËy ta míi thÊy con hæ cã suy nghÜ -> Con hæ nh con ngêi. néi t©m thËt d÷ déi. B»ng lèi nãi nh©n ho¸, giọng thơ tự sự cho ta thấy đợc thực tại buồn ch¸n nhng còng ®Çy kiªu h·nh; nçi kh¸t khao tù do ®ang gi»ng xÐ néi t©m cña hæ. H: Lêi t©m sù cña hæ còng lµ lêi t©m sù cña => Lêi t©m sù cña ngêi d©n VN: ph¶i ai? Nó đợc diễn tả nh thế nào? sống cuộc đời gò bó, tăm tối, tầm thGV: bài thơ ra đời vào những năm 40 của thế ờng đầu thế kỉ XX. kỉ XX. Lúc này đất nớc ta đang chịu sự đô hộ cña thùc d©n Ph¸p, 1 cæ hai trßng...còng hÖt nh lóc nµy, hæ ®ang sèng trong vên b¸ch thó. Biết vậy, nghĩ vậy nhng không thể làm gì đợc. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i t©m tr¹ng cña con hæ trong khæ th¬ ®Çu. 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng bµi th¬ - Häc néi dung cña khæ th¬ ®Çu. - Trả lời các câu hỏi còn lại trong SGK để tiết sau học tiếp. D- Rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .............................................................................................................................

(217) ************************************************* Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 74. V¨n b¶n: Nhí. rõng (tiÕp) (ThÕ L÷). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Cảm nhận đợc niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc thực tại tï tóng, tÇm thêng, gi¶ dèi...thÓ hiÖn trong bµi th¬ qua lêi con hæ bÞ nhèt trong vên b¸ch thó - Thấy đợc bút pháp lãng mạn, đầy truyền cảm của bài thơ 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng phân tích, cảm nhận thơ 8 chữ hiện đại. 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng yªu níc, c¶m th«ng víi thêi cuéc vµ t©m sù cña nhµ th¬. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Häc thuéc bµi th¬ Tr¶ lêi c¸c c©u hái cßn l¹i vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: §äc thuéc lßng bµi th¬ “Nhí rõng” vµ cho biÕt t©m tr¹ng cña con hæ qua ®o¹n th¬ ®Çu? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nhắc lại nội dung tiết 1 để dẫn sang tiết 2 Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 1:. III/ T×m hiÓu v¨n b¶n 1.T©m tr¹ng vµ c¶nh ngé thùc t¹i cña con hæ trong vên b¸ch thó. (tiÕp) - Gọi HS đọc khổ thơ thứ 4 H: C¶nh sèng thùc t¹i cña con hæ ë vên b¸ch * C¶nh ngé thùc t¹i: thú đợc miêu tả nh thế nào? - Hoa ch¨m, cá xÐn, lèi ph¼ng, c©y trång. - Suèi gi¶: ch¼ng th«ng dßng H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¶nh sèng ë ®©y so - M« gß thÊp kÐm - L¸: hiÒn lµnh, kh«ng bÝ hiÓm. víi c¶nh s¬n l©m? -> Giả dối, đơn điệu, tẻ nhạt và tầm H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật thờng. g×? - NT: §èi lËp, dïng tõ ng÷ cã s¾c th¸i H: Qua khæ th¬ nµy, em thÊy t¸c gi¶ muèn giÔu cît. diÔn t¶ ®iÒu g×? => Nỗi bực dọc cao độ của con hổ đối GV: Bùc däc, ch¸n ng¸n cuéc sèng hiÖn t¹i víi cuéc sèng thùc t¹i. bao nhiªu, con hæ l¹i cµng nhí tíi c¶nh s¬n l©m cña nã bÊy nhiªu. VËy c¶nh tîng Êy hiÖn ra nh thÕ nµo trong trÝ nhí cña con hæ?.

(218) * Gọi HS đọc khổ 2, 3 2. Nçi nhí thêi oanh liÖt: GV: ThËt dÔ nhËn ra h×nh ¶nh më ®Çu dßng hồi tởng của vị chúa sơn lâm - đó chính là h×nh ¶nh giang s¬n. H: Giang s¬n mét thêi cña con hæ cã c¶nh * H×nh ¶nh giang s¬n: s¾c nh thÕ nµo? - Bãng c¶ c©y giµ - TiÕng giã gµo ngµn, giäng nguån thÐt nói - L¸ gai cá s¾c - Những đêm trăng sáng - Nh÷ng ngµy ma H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch sö dông tõ ng÷ - Nh÷ng b×nh minh:c©y xanh n¾ng géi - Nh÷ng buæi chiÒu: mÆt trêi gay g¾t cña t¸c gi¶? GV: §éng tõ m¹nh diÔn t¶ t©m tr¹ng ®au -> §éng tõ m¹nh đớn, nhớ, thèm cuộc sống ngày xa. H: Chèn rõng xa cña hæ lµ mét n¬i nh thÕ nµo? => Chốn sơn lâm đẹp tự nhiên và kì GV: Phñ nhËn c¸i tríc m¾t, c¸i hiÖn thêi, lèi vÜ. tho¸t chØ cßn hai híng: Trë vÒ qu¸ khø hoÆc híng tíi t¬ng lai. Con hæ kh«ng cã t¬ng lai, nã chØ cßn qu¸ khø. §èi lËp 2 vïng kh«ng gian Êy, c¶m høng l·ng m¹n trµo d©ng nh÷ng giai ®iÖu say mª. Qu¸ khø, chèn rõng xa trë nªn lín lao, d÷ déi, phi thêng nhng l¹i hÕt søc tù nhiªn, hoang s¬, quyÕn rò. Vµ, trong nçi nhí tiÕc qu¸ khø, con hæ kh«ng chØ nhí tiÕc chèn xa mµ nã cßn nhí tiÕc c¶ chÝnh m×nh, h×nh ¶nh cña m×nh khi Êy. - HS chó ý khæ 3. H: Næi bËt trªn c¸i nÒn thiªn nhiªn k× vÜ Êy, hình ảnh chúa sơn lâm đợc miêu tả nh thế nµo? H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật g×? HiÖu qu¶ cña nã trong viÖc thÓ hiÖn t thÕ cña chóa s¬n l©m?. * H×nh ¶nh chóa s¬n l©m: - Bớc chân: dõng dạc, đờng hoàng. - Th©n: nh sãng cuén nhÞp nhµng - M¾t: qu¾c. -> NT: So s¸nh, ng«n tõ giµu chÊt t¹o h×nh. GV: Con hổ hiện lên bằng một bức tranh đặc => Vẻ đẹp oai phong, lẫm liệt, uy t¶, c¶ ngo¹i h×nh vµ søc m¹nh ghª gím bªn nghi vµ søc m¹nh ghª gím. trong khiến nó càng thần thánh, đờng bệ, uy nghiªm. H: Trong lúc này, những kỉ niệm nào đã trở - §ªm: say måi, uèng ¸nh tr¨ng vÒ víi nã? - Ngµy: ng¾m giang s¬n - B×nh minh: ngñ tng bõng H: Những kỉ niệm của hổ gắn với chốn thiên - Chiều: đợi mặt trời lặn nhiên kì vĩ đã gợi cho em suy nghĩ gì? GV: Nhiều ngời khen khổ thơ đẹp nh một -> Bức tranh tráng lệ, rực rỡ, đầy sức bức tranh tứ bình (đêm-ngày-sáng-tối). Trong sống. đó, hình tợng con hổ vừa là tâm điểm của bức.

(219) tranh, vừa là một bậc đế vơng rực rỡ trong ¸nh chiÒu tµ. GV: Sau khi nhí l¹i nh÷ng kØ niÖm cò, con hổ đã thốt lên: “Than ôi!.....đâu”? H: Em hiÓu ®iÒu g× qua c©u th¬ nµy? GV: Mặc dù đau đớn , nhng con hổ vẫn phải - NT: Câu hỏi tu từ (tiếng than) đối mặt với thực tại trớ trêu và nuối tiếc về => Hoài niệm đầy nuối tiếc và đau quá khứ dầy tơi đẹp. Vì thế nó luôn có 1 tâm đớn. niệm, 1 khát khao- đó chính là đợc trở về chèn xa. 3. Khao kh¸t giÊc méng ngµn * HS đọc khổ cuối H: Khao khát đợc quay về, con hổ đã hớng tíi mét kh«ng gian nh thÕ nµo? GV: §o¹n cuèi bµi th¬ vÉn trµn ch¶y trong - Kh«ng gian:+ oai linh, hïng vÜ + thªnh thang dòng hoài niệm. Nhng đó chỉ là “Nơi ta kh«ng cßn ®c thÊy bao giê”. Th× ra, c¶nh oai linh, hïng vÜ, thªnh thang Êy chØ cßn trong giÊc méng. H: Tác giả đã sử dụng kiểu câu gì? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ giÊc méng ngµn cña - NT: C©u c¶m th¸n (Béc lé c¶m xóc) con hæ? GV: TÊt c¶ chØ cßn lµ mét m¬ íc h·o huyÒn. -> Kh¸t väng tù do m·nh liÖt, to lín Nhng con hæ dï mÊt m«i trêng sèng, dï bÞ t- nhng bÕ t¾c, bÊt lùc. íc ®o¹t mÊt quyÒn lµm chóa s¬n l©m nhng nã vẫn giữ đợc niềm tin, không thoả hiệp với hoàn cảnh bị đổi thay, tớc đoạt. H: Nỗi đau, bi kịch của con hổ đã hàm chứa kh¸t väng g× cña con ngêi? H: Học xong bài thơ, em có nhận xét gì về => Khát vọng đợc sống cuộc sống của chÝnh m×nh, t¹i sø së cña m×nh. §ã lµ néi dung vµ NT? kh¸t väng gi¶i phãng, kh¸t väng tù - Gọi HS đọc ghi nhớ. do. GV: Chèt: Tõ t©m sù “Nhí rõng” cña con hæ ở vờn bách thú, tác giả đã kín đáo nói lên * Ghi nhớ: (SGK – 7). nh÷ng t©m sù cña ngêi d©n mÊt níc ®Çu thÕ kØ XX. T¸c phÈm qu¶ lµ 1 thi phÈm tiªu biÓu cho hån th¬ l·ng m¹n, lêi th¬ lµ lêi ch©n t×nh béc b¹ch, giäng th¬ l¹i µo ¹t, khoÎ kho¾n; h×nh ¶nh vµ ng«n tõ gÇn gòi, c¶m xóc d©ng trµo m¹nh mÏ vµ m·nh liÖt. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i : - T©m tr¹ng vµ c¶nh ngé thùc t¹i cña con hæ - Thêi qu¸ khø oanh liÖt - Niềm khao khát đợc quay về thuở xa. 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng bµi th¬, häc thuéc ghi nhí. - Häc néi dung c¬ b¶n cña bµi th¬ theo qu¸ tr×nh ph©n tÝch. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: C©u nghi vÊn. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

(220) ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................ **************************************** Ngµy so¹n:. Ngµy gi¶ng:. TiÕt 75. V¨n b¶n:. Ông(VũđồĐình Liên). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Cảm nhận đợc tình cảnh tàn tạ của nhân vật ông đồ. Qua đó thấy đợc niềm cảm thơng và nỗi nhớ tiếc ngậm ngùi của tác giả đối với cảnh cũ ngời xa, gắn với một nét đẹp văn hoá cổ truyền của DT; Thấy đợc sức truyền cảm, nghệ thuật đặc sắc của bµi th¬. 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng c¶m thô, ph©n tÝch th¬ ngò ng«n 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng tù hµo tríc nh÷ng gi¸ trÞ nh©n v¨n cña DT. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc trớc bài thơ, đọc chú thích Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: sù chuÈn bÞ cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Nói đến nho học là nói đến một nền văn hóc du nhập vào nớc ta không dới 1 ngàn năm. Nó gắn với biết bao buồn vui, bồi đắp nên biết bao mối quan hệ, nó tạo ra lẽ sống con ngời....ấy là một nền văn minh truyền giữ từ đời này sang đời khác. Nhng trớc những đổi thay của lịch sử, của 1 nền văn minh khác đang tiến vào xã hội VN đầu thế kỉ XX, nó đã làm rạn nứt, làm đổ vỡ những gì trớc đó tởng nh trờng cửu, mãi mãi không thể đổi thay. Vậy trớc những đổi thay đó, nhà thơ Vũ Đình Liên- một nhà thơ trµn ®Çy t×nh th¬ng ngêi vµ niÒm hoµi cæ cã nh÷ng suy nghÜ g×? Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiÖu đôi nét về tác giả và tác phẩm? -> GV: T¸c gi¶ Vò §×nh Liªn tham gia phong trµo th¬ míi tõ nh÷ng ngµy ®Çu. -> Hai nguån thi c¶m chÝnh trong th¬ «ng lµ: t×nh th¬ng ngêi vµ niÒm hoµi cæ. -> Bài thơ: “Ông đồ” đợc đăng trên báo “Tinh hoa”, tuyển tập “Thi nhân VN” và đợc coi là bµi th¬ kiÖt t¸c cña Vò §×nh Liªn. Hoạt động 3:. II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch.

(221) GV: Hớng dẫn cách đọc §äc râ rµng, thÓ hiÖn khi trÇm trå ngîi ca, khi ngËm ngïi nuèi tiÕc. - GV đọc mẫu, gọi HS đọc. - Nhận xét cách đọc của HS - Gi¶i thÝch tõ khã: 1, 2, 6. Hoạt động 4: III/ T×m hiÓu v¨n b¶n H: Bài thơ này đợc viết theo thể thơ nào ? -> Th¬ ngò ng«n (5 ch÷). GV: §©y kh«ng ph¶i lµ bµi th¬ ngò ng«n tø tuyÖt nh bµi th¬ “Phß gi¸ vÒ kinh” ë líp 7. Bµi th¬ ngò ng«n nµy cã nhiÒu khæ, mçi khæ 4 c©u (Ngò ng«n th¬ míi) H: Dùa vµo néi dung, bµi th¬ cã thÓ chia lµm mÊy phÇn? -> 2 phÇn: + 4 khổ thơ đầu: Hình ảnh ông đồ + Khổ cuối: Tình cảm của t. giả đối với ông đồ. 1.Hình ảnh ông đồ * HS đọc khổ 1 và khổ 2. H: Mở đầu bài thơ, em thấy ông đồ xuất hiện - XuÊt hiÖn: trong thêi ®iÓm nµo? lµm g×? ë ®©u? + Hoa đào nở + Bày mực tàu giấy đỏ H: Em có nhận xét gì về bức tranh mùa xuân + Bên phố đông ngời qua và sự xuất hiện cuỉa ông đồ? (Từ “lại” cho em -> Xuất hiện một cách đều đặn, vào thÊy ®iÒu g×)? mïa xu©n, bªn phè phêng n¸o nhiÖt. GV: Ông đồ xuất hiện khi mùa xuân về, tết sắp đến, hoa đào nở, mực tàu , giấy đỏ, bên phố...Hình ảnh đó đã trở nên quen thuộc, hầu nh kh«ng thÓ thiÕu trong mçi phiªn chî tÕt cña ngêi ViÖt H: Tài năng của ông đồ đợc miêu tả nh thế - Tài năng: Hoa tay th¶o nh÷ng nÐt nµo? Nh phîng móa rång bay H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để miêu tả tài năng của ông đồ? Tác dụng - NT: So s¸nh, vÝ von cña biÖn ph¸p nghÖ thuËt Êy? -> Nét chữ đẹp, mềm mại, sắc sảo, GV: Theo phong tục, khi tết đến, ngời ta sắm phóng khoáng, có hồn. câu đối hoặc chữ nho dán lên vị trí trang trọng nhất để trang hoàng nhà cửa, gửi gắm nguyện vọng mơ ớc tốt lành. Ông đồ đợc dịp trổ tài -> đồng thời công việc cũng đem lại cho ông một nguồn thu nhập để đảm bảo cuéc sèng. H: Thái độ của mọi ngời dành cho ông đồ? - Ngêi thuª viÕt: “TÊm t¾c ngîi khen tµi” GV: Ngời thuê viết đã “bao nhiêu” lại còn -> Trân trọng, cảm phục, mến mộ. “Tấm tắc ngợi khen tài” có thể nói ông đồ là trung tâm của sự chú ý, là đối tợng của sự ngỡng mộ. H: Qua lời khen ấy, em hình dung ông đồ là.

(222) ngêi nh thÕ nµo?. => Ngêi tµi hoa. GV: ¤ng hoµ nhÞp trong kh«ng khÝ rén rµng, đông vui, nhiều màu sắc trên phố phờng. Lúc này, ông đồ nh ngời nghệ sĩ đang trổ tài, ngời h©m mé xóm xÝt quanh «ng, t« diÓm cho kh«ng khÝ ngµy tÕt: Thịt mỡ, da hành, câu đối đỏ C©y nªu, trµng ph¸o, b¸nh chng xanh. Hình ảnh và tài năng của ông đồ là 1 nét đẹp v¨n ho¸ tinh thÇn kh«ng thÓ thiÕu, vµ tëng nh nã sÏ m·i trêng tån cïng víi nh÷ng mïa xu©n cña DT. Nhng kh«ng ngê, h×nh ¶nh thÊm ®Ém chÊt nh©n v¨n Êy vÉn cã lóc bÞ mÊt đi. Vậy cụ thể hình ảnh ông đồ còn xuất hiện bªn phè nh thÕ nµo? Chóng ta sÏ tiÕp tôc t×m hiÓu ë tiÕt häc sau. 4 Cñng cè: - Em có nhận xét gì về bức tranh xuân và hình ảnh ông đồ? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng bµi th¬ - Häc thuéc néi dung 2 khæ th¬ ®Çu - TiÕp tôc tr¶ lêi c¸c c©u hái vÒ béi dung 3 khæ th¬ cßn l¹i. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .............................................................................................................................. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. ***************************************. TiÕt 76. V¨n b¶n:. Ông đồ (tiếp(Vũtheo) §×nh Liªn). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: TiÕp tôc gióp häc sinh: - Cảm nhận đợc tình cảnh tàn tạ của nhân vật ông đồ.Qua đó thấy đợc niềm cảm thơng và nỗi nhớ tiếc ngậm ngùi của tác giả đối với cảnh cũ ngời xa, gắn với một nét đẹp văn hoá cổ truyền của DT; Thấy đợc sức truyền cảm, nghệ thuật đặc sắc của bµi th¬ 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng c¶m thô, ph©n tÝch th¬ ngò ng«n 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng tù hµo tríc nh÷ng gi¸ trÞ nh©n v¨n cña DT. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp..

(223) 2. Kiểm tra: Đọc thuộc lòng hai khổ thơ đầu và phân tích hình ảnh ông đồ trong phiªn chî tÕt? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở tiết học trớc, chúng ta đã tìm hiểu hình ảnh ông đồ trong phiên chợ tết cổ truyền của DT Việt. Có thể nói, đó là hình ảnh ông đồ thời “Hoàng kim” với tài năng tuyệt vời và ngời thuê viết-ngời hâm mộ vây quanh. Những tởng, hình ảnh đó sẽ là hình ảnh mãi đẹp cùng năm tháng. Vậy mà sự đời lắm đổi thay, về sau này, ông đồ không còn đợc trọng vọng nh xa nữa. Ông đợc miêu tả nh thế nào? Tấm lòng của tác giả dành cho ông đợc thể hiện ra sao? Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: III/ T×m hiÓu v¨n b¶n GV: Thêi gian tr«i ®i, ch÷ nho ngµy cµng bÞ quªn l·ng bëi tõ ®Çu thÕ kØ XX, díi XH thùc dân nửa PK, chế độ khoa cử bị bãi bỏ. Thay vào đó là 1 cuộc mu sinh đầy bất trắc của ngời dân. 1.Hình ảnh ông đồ (tiếp) * HS đọc khổ 3 và khổ 4. Nhng mçi n¨m mçi v¾ng H: Thời gian trôi đi, ông đồ chợt nhận ra điều Ngêi thuª viÕt nay ®©u? g×? H: Em có nhận xét gì về sự thay đổi ở hai câu - Ngêi thuª viÕt tha dÇn, c¶nh tîng th¬ trªn? v¾ng vÎ GV: Một chữ “Nhng” đặt ở đầu câu nói lên mét sù thËt, còng nãi lªn 1 t©m tr¹ng. Sù thËt ấy là mọi cái đã khác xa, và tâm trạng ấy là bÊt ngê vµ söng sèt. H: C©u hái tu tõ “Ngêi thuª viÕt nay ®©u”? - NT: C©u hái tu tõ thÓ hiÖn ®iÒu g×? -> Sù xãt xa, hèi tiÕc, day døt. GV: Gi÷a biÓn ngêi mªnh m«ng, «ng nh 1 hòn đảo cô đơn. Một câu hỏi tu từ không cần lời giải đáp, không có hồi âm nh tan loãng vµo kh«ng gian hun hót th× ®©u cßn lµ t©m tr¹ng cña ngêi ngoµi cuéc? Phải nhập thân vào hình tợng ông đồ đến mức nào thì ngời viết mới có đợc hai câu thơ trong đó cái thực và cái ảo xen nhau: Giấy đỏ buồn không thắm Mực đọng trong nghiên sầu H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật g×? T¸c dông cña nã khi t¹o nªn c¸i hay cña - NT: Nh©n hãa hai c©u th¬ nµy? -> Nçi buån ®au t¸i tª thÊm c¶ vµo H: T¸c gi¶ sö dông d©ó chÊm löng lµm c©u nh÷ng vËt v« tri. th¬ cã gi¸ trÞ g×? -> Vấn đề còn đang bỏ ngỏ-> Tỏ ý còn nhiều sự việc, hiện tợng xung quanh ông đồ cũng ®ang buån b·, t¸i tª nhng cha liÖt kª hÕt. GV: Buån, sÇu vèn lµ t©m tr¹ng cña con ngêi. Nhng ở đây lại đợc dùng cho giấy, cho nghiªn, cho mùc. C©u th¬ cã vÎ kh«ng thùc Êy l¹i hãa thùc biÕt chõng nµo! §óng lµ “Ngêi buån c¶nh cã vui ®©u bao giê”(NguyÔn.

(224) Du). H: Hai c©u th¬ nµy nãi lªn ®iÒu g×?. Ông đồ vẫn ngồi đấy Qua đờng không ai hay. - Mäi ngêi: l·ng quªn GV: “Vẫn” là phó từ chỉ sự tiếp diễn. Ông đồ -> Ông đồ trở nên cô đơn, trơ trọi, lạc luôn ngồi, chờ đợi, đợi 1 cách kiên trì. Nhng lõng. thật ngán ngẩm cho 1 thời cái đẹp đã lên ng«i, nay kh«ng cßn n÷a. B¶n th©n «ng, ch÷ thánh hiền của ông, nền văn hóa mà lối chữ tợng hình là chủ đạo nào có giữ đợc cho mai sau... H: Cảnh vật lúc này đợc miêu tả nh thế nào? H: C¶nh l¸ vµng r¬i, ma bôi bay gîi cho em L¸ vµng r¬i trªn giÊy suy nghÜ g×? Ngoµi giêi ma bôi bay GV: Vµo thêi gian nµy, H¸n häc vµ ch÷ nho đã bị thay thế dần bởi tiếng Pháp và chữ -> Cảnh buồn, rơi rụng, sầu tủi. Quốc ngữ. Con sóng thời gian đã chứng kiến sù lªn ng«i vµ tho¸i vÞ cña ngµn n¨m nho häc: ThËt ch¼ng ra g× c¸i ch÷ nho ¤ng nghÌ, «ng cèng còng n»m co. (TrÇn TÕ X¬ng) H: Qua hai khæ th¬ 3, 4 em cã nhËn xÐt g× vÒ ngòi bút đặc tả của tác giả? -> Giäng th¬ mang d¸ng dÊp kh¸ch quan, t¶, kÓ mµ kh«ng giÊu næi ngËm ngïi. * HS đọc khổ thơ cuối H: Bức tranh thiên nhiên có gì giống và khác 2. Thái độ và tình cảm của nhà thơ so víi n¨m tríc? Năm nay đào lại nở -> Giống: Hoa đào nở, tết lại về Không thấy ông đồ xa Khác: Không thấy ông đồ nữa. H: So sánh cách gọi ông đồ ở khổ đầu và khổ cuèi? -> Khổ 1: ông đồ già Khổ 2: ông đồ xa H: Qua cách gọi đó, giúp ta nhận ra điều gì? GV: Mỗi năm hoa đào nở, lại thấy... -> Con ngời của quá khứ đã đi vào dĩ Năm nay đào lại nở, không thấy... KÕt cÊu ®Çu cuèi t¬ng øng, chÆt chÏ, lµm v·ng.-> 1 niÒm hoµi cæ. nổi bật chủ đề: Cảnh đó nhng ngời đâu? (Thờng gặp trong thơ cổ) H: Với tâm t, tình cảm của mình, tác giả đã hèi tiÕc ra sao? H: Biện pháp nghệ thuật nào đã đợc dùng ở đây? Tác giả đã gửi gắm điều gì qua câu hỏi nµy?. Nh÷ng ngêi mu«n n¨m cò Hån ë ®©u b©y giê?. H: Sự tiếc nuối ấy còn ẩn chứa thái độ gì đối - C©u hái tu tõ víi v¨n hãa cæ truyÒn cña DT? -> Xãt th¬ng, nuèi tiÕc qu¸ khø H: Những câu thơ cuối bài đã gieo vào lòng.

(225) ngêi häc nh÷ng t×nh c¶m g×? -> HS. => Tr©n träng nÒn v¨n hãa cæ truyÒn. GV: Ông đồ chỉ còn là “Cái di tích tiều tụy đáng thơng của 1 thời tàn” (Vũ Đình Liên). Vẫn biết rằng xu thế đổi thay, tiến bộ về nhiều mặt, những gì cũ kĩ cản đờng sẽ bị mất đi. Nhng đáng tiếc là lại mất đi cả những cái cao quý, th©n th¬ng nhÊt mµ chÝnh nhµ th¬ cũng không cách nào níu giữ đợc. H: Bài thơ đã để lại cho chúng ta những giá trÞ nµo vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt? - HS tr¶ lêi. - GV chèt l¹i. §a ra ghi nhí. GV: Víi thÓ th¬ ngò ng«n, kÕt hîp gi÷a tù sù, MT vµ BC; KÕt cÊu gi¶n dÞ mµ chÆt chÏ, ng«n ng÷ th¬ trong s¸ng, b×nh dÞ, hµm xóc. Bài thơ thể hiện hình ảnh ông đồ thật thành * Ghi nhớ: (SGK) c«ng. Trong cuộc đời làm thơ, Vũ Đình Liên viÕt kh«ng nhiÒu. Nhng c¸c bµi th¬ kh«ng nhiều ấy đã đợc khơi nguồn từ “Lòng thơng ngêi vµ niÒm hoµi cæ” (Hoµi Thanh), “¤ng đồ” đã hội tụ đợc 2 mạch cảm hứng ấy, nó đã lµ 1 tinh hoa. 4 Cñng cè: + Hình ảnh ông đồ trong bài thơ có sự đối lập nh thế nào? + Cảm nghĩ của em trớc truyền thống chơi chữ của DT ta đã bị mai một? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng bµi th¬, häc thuéc ghi nhí - Viết đoạn văn từ 5 đến 7 dòng cảm nhận về bài thơ. - Chuẩn bị tiết sau: hớng dẫn đọc thêm “Hai chữ nớc nhà”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................ ****************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 77. C©u nghi vÊn A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu nghi vấn - Nắm vững chức năng chính của câu nghi vấn là dùng để hỏi. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Phân biệt đợc câu nghi vấn với các kiểu câu khác. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn:.

(226) Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: Vë so¹n cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở các lớp dới, các em đã đợc tìm hiểu về các kiểu câu phân loại theo mục đích nói nh: C©u trÇn thuËt, c©u cÇu khiÕn, c©u nghi vÊn, c©u c¶m th¸n. Sang n¨m häc nµy, chúng ta sẽ cùng nghiên cứu lại các kiểu câu này nhng kiến thức về câu đợc nâng cao h¬n, vµ còng yªu cÇu cao h¬n trong qu¸ tr×nh vËn dông. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: * GV treo b¶ng phô ghi c¸c VD trong SGK. - Gọi HS đọc.. Néi dung I.§Æc ®iÓm h×nh thøc vµ chøc n¨ng chÝnh: 1. VÝ dô:. 2. NhËn xÐt. H: Trong ®o¹n trÝch trªn, c©u nµo lµ c©u nghi * C¸c c©u nghi vÊn: vÊn? - S¸ng ngµy.....l¾m kh«ng? -> HS t×m. - ThÕ lµm sao....kh«ng ¨n khoai? - Hay là......đói quá? H: Những đặc điểm hình thức nào cho biết đó * §Æc ®iÓm h×nh thøc: lµ c©u nghi vÊn? - Cã dÊu chÊm hái - Cã nh÷ng tõ ng÷ nghi vÊn: kh«ng, lµm sao, hay lµ H: Nh÷ng c©u nghi vÊn trong ®o¹n trÝch trªn * Chøc n¨ng chÝnh: dùng để làm gì? - Dùng để hỏi - Dùng để tự hỏi. VD: Dùng để tự hỏi: Ngêi ®©u gÆp gì lµm chi Tr¨m n¨m biÕt cã duyªn g× hay kh«ng? (TruyÖn KiÒu – N.Du) * Mét sè trêng hîp kh¸c: VD: Khi câu có từ “hay” thì từ đó đợc đặt gi÷a hai vÕ c©u, biÓu thÞ quan hÖ lùa chän, chứ không đặt ở cuối câu nh các từ ngữ nghi vÊn kh¸c. Trong trêng hîp dïng dÊu chÊm hái nhng nội dung đã bao hàm ý trả lời (Không yêu cầu ngời nghe, ngời đọc phải trả lời) thì đó là câu hái tu tõ (mang dông ý nghÖ thuËt) chø kh«ng ph¶i c©u nghi vÊn H: Qua t×m hiÓu vÝ dô, em thÊy c©u nghi vÊn lµ c©u nh thÕ nµo? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. * Ghi nhí : (SGK- 142) - Gọi HS đọc ghi nhớ Hoạt động 3: - Gọi HS đọc yêu cầu.. II/ LuyÖn tËp. 1. Bµi tËp 1:.

(227) - GV híng dÉn häc sinh lµm. - Gäi HS tr¶ lêi tõng phÇn.. a. ChÞ khÊt tiÒn su....ph¶i kh«ng? -> DÊu ? vµ tõ “kh«ng” b. T¹i sao ...khiªm tèn nh thÕ? -> DÊu ? vµ tõ “t¹i sao” c. V¨n lµ g×? Ch¬ng lµ g×? -> DÊu ? vµ tõ “g×” d. Chú mình...đùa vui không? -> DÊu? Vµ tõ “kh«ng” - Hõ...hõ...c¸i g× thÕ? - Chị Cốc...đấy hả? -> DÊu ? vµ c¸c tõ “g×”, “thÕ”, “h¶”. 2. Bµi tËp 2:. - HS đọc thầm nội dung trong SGK. H: Căn cứ vào đâu để xác định những câu - Căn cứ để xác định câu NV: + DÊu? trªn lµ c©u nghi vÊn? + Tõ “hay”. H: Trong các câu đó, có thể thay từ “hay” - Kh«ng thÓ thay thÕ tõ “hay” b»ng bằng từ “hoặc” đợc không? Tại sao? từ “hoặc” đợc. -> NÕu thay th× c©u trë nªn sai ng÷ ph¸p hoÆc biÕn thµnh mét c©u kh¸c, thuéc kiÓu c©u trÇn thuËt vµ sÏ cã ý nghÜa kh¸c h¼n. 3. Bµi tËp 3: - HS đọc nội dung các câu văn H: Có thể đặt dấu chấm hỏi ở cuối các câu - Không thể đặt dấu chấm hỏi ở cuối văn đó đợc không? Tại sao? các câu đợc. -> Vì đó không phải là các câu nghi GV gi¶i thÝch: C¸c c©u a, b cã chøa c¸c tõ vÊn. nghi vÊn: Cã, kh«ng, t¹i sao. Nhng kÕt cÊu cña c©u chøa nh÷ng tõ ng÷ nµy l¹i kh«ng ph¶i c©u nghi vÊn. Nh÷ng tõ ng÷ nµy chØ lµm chøc n¨ng bæ sung ng÷ nghÜa. Cßn c©u c, d chøa c¸c tõ : Nµo còng, ai cũng -> Là những từ ngữ phiếm định (SGVtập II) 4. Bµi tËp 4: - VÒ h×nh thøc: - GV nªu yªu cÇu + C©u a: cã...kh«ng - HS chia nhãm th¶o luËn + Câu b: đã...cha - §¹i diÖn nhãm nªu kÕt qu¶ - GV nhËn xÐt, ch÷a. - VÒ ý nghÜa: Kh¸c nhau: Câu b hàm chứa giả định là ngời đc hỏi trớc đó có vấn đề về sức khoẻ. Câu a không hề có giả định đó. 4. Cñng cè: GV hái HS: - §Æc ®iÓm h×nh thøc cña c©u nghi vÊn? - Chøc n¨ng cña c©u nghi vÊn? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh ph©n tÝch VD - Häc thuéc ghi nhí. Lµm c¸c bµi tËp cßn l¹i trong SGK. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: ViÕt ®o¹n v¨n trong VB thuyÕt minh. D-Rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

(228) ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 78. ViÕt ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n thuyÕt minh A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Hiểu rõ đặc điểm của 1 đoạn văn thuyêt minh - BiÕt c¸ch s¾p xÕp ý trong ®o¹n v¨n thuyÕt minh sao cho hîp lÝ. 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn luyÖn kÜ n¨ng viÕt ®o¹n v¨n nãi chung vµ ®o¹n v¨n thuyÕt minh nãi riªng.. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Lµm c¸c bµi tËp trong SGK 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n. ChuÈn bÞ BT1.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: Vë so¹n cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 1:. I. §o¹n v¨n trong VB thuyÕt minh 1. NhËn d¹ng c¸c ®o¹n v¨n thuyÕt GV: §o¹n v¨n lµ 1 bé phËn cña bµi v¨n. ViÕt minh: tốt đoạn văn là điều kiện để làm tốt bài văn. Đoạn văn thờng gồm có 2 câu trở lên và đợc sắp xếp theo 1 trình tự nhất định. - Gọi Hs đọc đoạn văn a. * §o¹n v¨n a: H: Cho biết câu nào là câu chủ đề của đoạn - Câu 1: Là câu chủ đề- nêu ý khái qu¸t. v¨n? H: C©u nµo cã nhiÖm vô gi¶i thÝch, bæ sung? - C©u 2: Cung cÊp th«ng tin vÒ lîng níc ngät Ýt ái. - C©u 3: Cho bÝªt lîng níc Êy bÞ « nhiÔm. - C©u 4: Nªu sù thiÕu níc ë c¸c níc trªn TG thø 3. - C©u 5: Nªu dù b¸o H: Nh÷ng c©u sau cã vai trß nh thÕ nµo? -> C¸c c©u 2, 3, 4, 5 bæ sung, lµm râ ý cho câu chủ đề. - Gọi HS đọc đoạn văn b. H: Câu nào là câu chủ đề? H: Từ nào là từ ngữ chủ đề?. *§o¹n v¨n b: - Câu 1: Là câu chủ đề Từ ngữ chủ đề: Phạm Văn Đồng - C©u 2, 3: Cung cÊp th«ng tin vÒ.

(229) PVĐ theo lối liệt kê các hoạt động đã làm. 2. Söa ch÷a l¹i c¸c ®o¹n v¨n thuyÕt minh cha chuÈn. - Gọi HS đọc đoạn văn a. H: Để viết đợc 1 đoạn văn thuyết minh cần a. yªu cÇu ®iÒu g×? -> Xác định các ý lớn H: Yªu cÇu TM cña ®o¹n v¨n trªn lµ g×? -> ThuyÓt minh vÒ c©y bót bi. H: Nội dung diễn đạt của đoạn văn trên đã lu loát và đúng cha? H: NÕu giíi thiÖu c©y bót bi th× nªn giíi thiÖu nh thÕ nµo? -> T¸ch ®o¹n v¨n trªn, thªm ý, viÕt thµnh 3 ®o¹n. -> Söa l¹i: + Bót bi cã 2 bé phËn chÝnh: vá bót vµ ruét bót. Vá bót bi cã vai trß b¶o vÖ ruét bót vµ cã 2 phÇn: th©n bót vµ n¾p bót. ®Çu bót bi cã n¾p ®Ëy, cã - Cho HS viÕt vµo vë. cái để cài vào áo, vào sách hoặc cặp - Gọi HS đứng đọc. s¸ch. - GV söa ch÷a, uèn n¾n nÕu cÇn. + Bót bi cã nhiÒu lo¹i, nhng cã 2 lo¹i phæ biÕn nhÊt lµ cã n¾p ®Ëy vµ kh«ng cã n¾p ®Ëy. Lo¹i bót bi kh«ng cã n¾p ®Ëy th× cã lß xo vµ nót bÊm. + Bót bi kh¸c bót mùc lµ do nã cã hßn bi nhá ë ®Çu ngßi bót. Khi viÕt, hßn bi l¨n lµm mùc trong èng nhùa ch¶y ra, ghi thµnh ch÷. Khi viÕt bót bi kh«ng cã n¾p th× ph¶i Ên ®Çu c¸n bót cho ngßi bót chåi ra, cßn khi th«i viÕt th× Ên nót bÊm cho ngßi bót thôt vµo. - Gọi HS đọc đoạn văn b. b. H: Đoạn văn trên thuyết minh về đồ vật nào? -> Thuyết minh về cái đèn bàn (đèn học). H: ChØ râ nh÷ng chç cha ®c cña ®o¹n v¨n? -> Cha s¾p xÕp c¸c c©u theo tr×nh tù: ®i tõ c¸i tổng thể đến cái bộ phận. -> Söa l¹i: H: Em h·y nªu c¸ch söa vµ viÕt l¹i? Nhà em có chiếc đèn bàn. Nó đợc cáu tạo gồm: 1 đế đèn, 1 ống thép, 1 bóng đèn 25w và 1 chao đèn. Mỗi bộ phận tạo nên chiếc đèn l¹i cã 1 c«ng dông riªng: èng thÐp - HS viÕt vµ tr×nh bµy. rỗng, thẳng để dây điện luồn ở bên - GV theo dâi vµ söa ch÷a. trong nối từ đế đèn đến đui đèn và bóng điện. Dới ống thép là đế đèn đợc làm bằng khối thuỷ tinh vững chãi. Trên đế đèn có công tắc để bật đèn hoặc tắt đèn rất tiện lợi. Chao đèn đợc làm bằng vải lụa, có khung s¾t ë trong vµ cã vßng thÐp g¾n vµo.

(230) bóng đèn. Nó có tác dụng cản trở sự to¶ s¸ng ra nhiÒu n¬i, chØ tËp trung ánh sáng vào 1 điểm nhất định.. H: Khi làm bài văn thuyết minh cần xác định ý nh thÕ nµo? H: Khi viÕt ®o¹n v¨n, cÇn tr×nh bµy nh thÕ nµo? * Ghi nhí : (SGK- 15) - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. - Gọi HS đọc ghi nhớ. II/ LuyÖn tËp. Bµi tËp 1: Hoạt động 2: - Gọi HS đọc yêu cầu. * Më bµi: - GV híng dÉn häc sinh lµm. Tõ ng· ba M·n §øc thÞ trÊn MK, - Gäi HS tr×nh bµy tõng phÇn. ®i lªn phÝa Mai Ch©u chõng 50 mÐt, rÏ tr¸i vµo 20 mÐt lµ ng«i trêng THCS K§ mµ chóng t«i ®ang häc. * KÕt bµi: Tôi rất tự hào khi đợc học dới mái trêng nµy. N¬i ®©y lµ c¸i n«i cña bao thế hệ học sinh đã trởng thành và gặt hái đợc nhiều thành quả. Trờng thật xứng đáng là: “Cánh chim đầu đàn” khèi THCS trªn toµn huyÖn.. - Gọi HS đọc yêu cầu trong SGK - GV híng dÉn HS viÕt bµi c¸ nh©n - Gäi HS tr×nh bµy.. Bµi tËp 2: Chñ tÞch HCM (1890 – 1969) sinh ra trong một gia đình nho học cã truyÒn thèng yªu níc. Lín lªn, tríc c¶nh níc mÊt nhµ tan, ngêi rÊt đau lòng và quyết tâm ra đi tìm đờng cứu nớc. Sau 30 năm bôn ba nơi đất khách quê ngời, Ngời đã về VN n¨m 1941 t¹i Cao B»ng. Tõ ®©y, díi ngọn cờ của Đảng, ngời đã lãnh đạo nhân dân đứng lên đánh đuổi bọn cớp nớc, giành lại độc lập tự do cho tổ quốc. Ngời đã khai sinh ra nớc VN DCCH, đã hi sinh tình riêng để dµnh trän cho t×nh chung. C¶ cuéc đời Ngời cống hiến cho non sông VN, Ngêi lµ vÞ cha giµ cña DT, ngêi nghÖ sÜ, thi sÜ, chiÕn sÜ céng s¶n, lµ vị lãnh tụ vĩ đại của nhân dân VN.. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i yªu cÇu cña ®o¹n v¨n TM. 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Häc thuéc ghi nhí.Lµm BT3. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: VB “Quª h¬ng”..

(231) D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... *************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 79. V¨n b¶n:. Quª h¬ng. (TÕ Hanh). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Cảm nhận đợc vẻ đẹp tơi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biển đợc miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hơng đằm thắm của tác giả; thấy đợc nét nghệ thuật đặc sắc của tác giả. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng phân tích, cảm nhận thơ hiện đại. 3. Về thái độ: - GD học sinh lòng yêu quê hơng, đất nớc . B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Tranh minh ho¹ (phãng tranh tõ SGK) 2. Häc sinh: Đọc trớc bài thơ, đọc chú thích Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: §äc thuéc lßng hai khæ th¬ 2, 3 cña bµi th¬ “Nhí rõng” vµ cho biÕt nçi nhí thêi oanh liệt của con hổ đợc thể hiện nh thế nào? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Nãi chung, nhµ th¬ nµo mµ ch¼ng cã 1 miÒn quª. V× vËy nh÷ng bµi th¬ nãi vÒ c¸i “Nóm ruét sinh tån” Êy, víi hä kh«ng cã g× lµ khã hiÓu. Bµi th¬ “Quª h¬ng” cña nhµ thơ Tế Hanh đã đợc tác giả viết từ khi ông còn rất trẻ, mới bớc vào làng thơ nhng nó vẫn đợc coi là “Một chấm son giữa cánh đồng thơ mới”. Cái mới ở đây không phải là ở đề tài, mà ở thể thơ, ở cấu trúc bài thơ, và nhất là hồn thơ. Chúng ta sẽ cùng tìm hiÓu bµi th¬ qua tiÕt häc h«m nay. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiÖu đôi nét về tác giả và tác phẩm? -> HS tr¶ lêi. - GV bæ sung thªm: TÕ Hanh sinh n¨m 1921 quª ë Qu¶ng Ng·i. Quª h¬ng chÝnh lµ nguån thi cảm lớn nhất trong suốt cuộc đời của Tế.

(232) Hanh. Bài thơ đợc sáng tác năm 1939. Đây là t×nh c¶m cña cËu häc trß 18 tuæi lÇn ®Çu tiªn xa quª nhí vÒ quª h¬ng m×nh. Hoạt động 3: II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch GV: Hớng dẫn cách đọc: Giọng đọc nhẹ nhàng, trong trẻo, chú ý nhÞp th¬ 3/2/3 hoÆc 3/5. - GV đọc mẫu, gọi HS đọc nối tiếp. - Nhận xét cách đọc của HS - Gi¶i thÝch tõ khã: 1, 3, 4 Hoạt động 4: III/ T×m hiÓu v¨n b¶n H: Bài thơ đợc làm theo thể thơ nào? -> Th¬ 8 ch÷. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch gieo vÇn? -> VÇn ch©n, liÒn. Mét sè c©u gieo vÇn lng. H: Dùa vµo néi dung, em cã thÓ chia bµi th¬ thµnh mÊy phÇn? Néi dung tõng phÇn? -> 4 phÇn: + P1: 2 c©u ®Çu (G. thiÖu chung vÒ lµng quª). + P2: 6 câu tiếp (Cảnh thuyền ra khơi đánh c¸) + P3: 8 c©u tiÕp (C¶nh thuyÒn c¸ trë vÒ) + P4: 4 c©u cuèi (Nçi nhí lµng, nhí biÓn quª h¬ng). GV: Cã thÓ nãi ®o¹n 2 vµ 3 lµ hai ®o¹n th¬ đặc sắc nhất của bài thơ này. H: M¹ch c¶m xóc cña bµi th¬? -> Ca ngîi lµng quª, cuéc sèng ë quª vµ nçi nhí quª h¬ng. Bµi th¬ cã c¸ch ph©n ®o¹n không đều và cũng không theo bố cục của thơ §êng. TÊt c¶ lµ do hån th¬, do c¶m høng cña c¸i “t«i” tr÷ t×nh x« ®Èy nh nh÷ng con sãng biÓn: Khi d×u dÆt, lóc trµn bê. C¶m høng Êy đợc diễn đạt bằng những hình ảnh ngôn từ ®Çy s¸ng t¹o. H: Nhà thơ trở về quê hơng bằng con đờng nµo? -> B»ng c¸ch håi tëng. 1. Quª h¬ng qua håi tëng cña nhµ th¬ H: Quê hơng qua nỗi nhớ của nhà thơ đợc bắt Lµng t«i ë... nguån tõ h×nh ¶nh nµo? Níc bao v©y... H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch giíi thiÖu cña - Lêi giíi thiÖu méc m¹c, tù nhiªn t¸c gi¶? H: Qua lêi giíi thiÖu nµy, quª h¬ng cña t¸c -> Lµng chµi, g¾n bã cuéc sèng víi giả có những đặc trng gì? s«ng níc. GV: Lêi giíi thiÖu cña nhµ th¬ nÕu xÐt theo nghĩa thông tin đơn giản thì ta hiểu đó là 1 làng ven biển, 1 cù lao và dân ở đó sinh sống bằng nghề đánh cá. Nhng cái tình của Tế Hanh, cái hồn biển của Tế Hanh đã gửi vào câu chữ để cái làng ấy hiện ra duyên dáng,.

(233) nªn th¬. Lµng ë vµo thÕ trung t©m, xung quanh lµ níc, vµ kho¶ng c¸ch víi biÓn còng đợc đo bằng nớc “Cách biển nửa ngày sông”. H: S¸u c©u th¬ tiÕp theo miªu t¶ c¶nh g×? a. Cảnh ra khơi đánh cá - Gọi HS đọc lại đoạn thơ H: Cảnh ra khơi đợc giới thiệu vào thời điểm nµo? H: T¹i sao t¸c gi¶ kh«ng chän 1 thêi ®iÓm - Thêi ®iÓm: Sím mai hång: trêi khác để miêu tả mà lại chọn thời điểm sớm trong, gió nhẹ. mai? GV: Một ngày mới tinh khôi, trong trẻo, bình -> Tơi sáng, khoáng đạt. minh t¬i s¸ng, nh b¾t ®Çu mét ngµy ra kh¬i ®Çy høa hÑn. C©u th¬ nh cã ho¹ vµ cã nh¹c lµm bøc tranh vïng trêi, vïng biÓn trë nªn t¬i s¸ng, ®Çy mµu s¾c. H: Trªn c¸i nÒn cña bøc tranh thiªn nhiªn Êy, h×nh ¶nh nµo lµm cho em chó ý? - Con ngời: đi đánh cá. - ChiÕc thuyÒn: + Nh con tuÊn m· + Ph¨ng m¸i chÌo + C¸nh buåm: nh m¶nh hån lµng H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật + Rín th©n nào để miêu tả con thuyền đầy sáng tạo nh vËy? - NT: Nhân hoá, so sánh, động từ H: T¸c dông cña biÖn ph¸p nghÖ thuËt Êy? mạnh-> Làm nổi bật vẻ đẹp mạnh mẽ H: “C¸nh buåm gi¬ng to nh m¶nh hån lµng” cña con thuyÒn. H×nh ¶nh c¸nh buåm ë ®©y cã ý nghÜa g×? -> H×nh ¶nh c¸nh buåm: Lµ biÓu tîng cña lµng quª vµ con ngêi n¬i ®©y. GV: Con l¹i trá c¸nh buåm xa nãi khÏ: - Cha mîn cho con c¸nh buåm tr¾ng nhÐ, §Ó con ®i... Lêi cña con hay tiÕng sãng thÇm th× Hay tiÕng cña lßng cha tõ 1 n¬i xa th¼m? LÇn ®Çu tiªn tríc biÓn kh¬i v« tËn Cha gÆp l¹i m×nh trong nh÷ng uíc m¬ con. -> H×nh ¶nh c¸nh buåm trong th¬ Hoµng Trung Th«ng lµ biÓu tîng cña íc m¬, hoµi b·o vµ íc väng. Nhng h×nh ¶nh nh÷ng c¸nh buåm trong th¬ TÕ Hanh lµ h×nh ¶nh mang t©m hån cña c¶ 1 vïng quª, thËt thiªng liªng vµ s©u nÆng biÕt bao. H: VËy em h×nh dung nh thÕ nµo vÒ kh«ng khÝ ra kh¬i? => Bức tranh lao động đầy hứng khởi, trµn ®Çy søc sèng. - HS chó ý 8 c©u th¬ tiÕp theo. H: Cảnh gì đợc miêu tả và tái hiện trong đoạn th¬ nµy? H: Cảnh đón thuyền cá trở về đợc miêu tả nh b. Cảnh thuyền cá trở về: thÕ nµo? - ồn ào trên bến đỗ - D©n lµng: tÊp nËp H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ kh«ng khÝ ë bÕn? H: “ Nhê ¬n trêi biÓn lÆng c¸ ®Çy ghe” T¹i -> Kh«ng khÝ vui vÎ, hå hëi, n¸o nøc..

(234) sao câu thơ này lại đợc đặt trong dấu ngoặc kÐp? -> TrÝch nguyªn v¨n lêi c¶m t¹ trêi yªn biÓn lÆng, cho d©n lµng chµi trë vÒ an toµn. H: Cã ph¶i nguyªn nh©n c¸ ®Çy ghe lµ do trêi kh«ng? -> Kh«ng, mµ lµ loµi c¶m ¬n cña ngêi d©n lµng chµi vµ cña chÝnh t¸c gi¶. GV: Con thuyÒn nhÑ nhâm rêi bÕn trong lµn giã nhÑ cña buæi sím mai hång. Vµ vÉn con thuyÒn Êy, ngµy h«m sau ®Çy nÆng c¸ trë vÒ. Giấc mơ đã trở thành hiện thực – hiện thực trong cái ồn ào tấp nập của dân làng ra đón ghe, đón cá. Là hình ảnh thực rồi mà nó vẫn nh mơ. Cảnh đón thuyền về bến không chỉ g©y Ên tîng bëi kh«ng khÝ vui vÎ, hå hëi, n¸o nức mà còn đặc sắc bởi hình ảnh ngời dân lµng chµi. H: Dân trai tráng sau chuyến ra khơi về đợc đặc tả nh thế nào? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ h×nh ¶nh cña hä?. - D©n trai tr¸ng: + Da ng¨m r¸m n¾ng + Th©n h×nh: nång thë vÞ xa x¨m.. GV: Vẻ đẹp khoẻ khoắn, rắn chắc của những -> Vẻ đẹp khoẻ khoắn, giản dị, đầy ngêi d©n chµi víi lµn da r¸m n¾ng, mang c¶ søc sèng cña nh÷ng con ngêi lao vị mặn mòi xa xăm của biển khơi. Họ nh động. những con ngời đợc sinh ra từ biển, đi ra từ cổ tích, sao đầm ấm và thân thơng đến thế. H: H×nh ¶nh con thuyÒn sau chuyÕn ra kh¬i? H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật - ChiÕc thuyÒn: im, mái, n»m, nghe... g×? H: Có ý kiến cho rằng: con thuyền và con ngời ở đây có sự tơng đồng. Em hãy cho biết ý - NT: Nhân hoá kiÕn cña m×nh? GV: Con thuyÒn võa lµ con thuyÒn thùc, võa -> Con thuyÒn nh con ngêi: th gi·n vµ là con thuyền thơ. Thực là vì nó đã về bến đỗ mãn nguyện. để đợc neo đậu, đợc bình yên, không còn gió dËp sãng x«. Nhng th¬ lµ ë chç: nã còng nh 1 con ngêi: th gi·n vµ m·n nguyÖn sau 1 chuyÕn ra kh¬i thµnh c«ng. *HS đọc khổ thơ cuối. GV: §èi víi nhµ th¬, c¶nh ngêi vµ quª h¬ng không phải là bức tranh đợc miêu tả trực tiếp. 2. Nỗi nhớ của tác giả Mµ nã chØ lµ nh÷ng kØ niÖm hiÖn lªn trong kÝ øc, nghÜa lµ cã 1 kho¶ng c¸ch xa x«i. V× thÕ nªn lu«n cã 1 miÒn tëng nhí. H: Nhà thơ đã nhớ về những hình ảnh nào? - Lu«n tëng nhí: + Mµu níc xanh + C¸ b¹c.

(235) H: Qua những hình ảnh quen thuộc, rất đặc + Chiếc buồm vôi trng trên, em hiểu đợc điều gì về tình cảm của + Con thuyền + Mïi nång mÆn nhà thơ đối với quê hơng? GV: Trong nçi niÒm tëng nhí Êy, dêng nh chØ -> Gi¶n dÞ, th©n thuéc cần nhắm mắt lại là cảnh và ngời lại hiện ra => Nỗi nhớ da diết, đằm thắm, cháy rõ mồn một. Bởi nó đã nhập tâm, đi vào kí ức bỏng. thi nh©n. H: Nghệ thuật đặc sắc của bài thơ này?. 3. NghÖ thuËt:. H: C¶m nhËn cña em sau khi häc xong t¸c - Ph¬ng thøc biÓu c¶m: trùc tiÕp - BiÖn ph¸p tu tõ: so s¸nh, nh©n ho¸ phÈm? - Giµu h×nh ¶nh vµ nh¹c ®iÖu. - HS tr¶ lêi. - GV đa ra ghi nhớ, gọi Hs đọc. GV: Chốt: Bài thơ đã kết thúc nhng bức tranh * Ghi nhớ: (SGK) vÒ quª h¬ng vïng biÓn, c¶nh vµ ngêi vïng biÓn, nhÊt lµ t×nh c¶m cña nhµ th¬ víi quª h¬ng vÉn ®Çy d vÞ, ng©n nga. T×nh c¶m Êy nh chÊt muèi thÊm ®Ém trong nh÷ng c©u th¬, c¶ giäng th¬ båi håi vµ ng«n ng÷ th¬ v« cïng b×nh dÞ. - Gọi 2 HS đọc diễn cảm bài thơ - Cho HS quan s¸t tranh H: Bøc tranh lµ h×nh ¶nh nµo trong bµi th¬?. * LuyÖn tËp: §äc diÔn c¶m.. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i nh÷ng néi dung chÝnh. 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng bµi th¬- Häc thuéc ghi nhí - Häc thuéc néi dung c¬ b¶n trong vë ghi. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: VB “Khi con tu hó”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .............................................................................................................................. *************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 80. V¨n b¶n: Khi A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh:. con tu hó(Tè H÷u).

(236) - Cảm nhận đợc lòng yêu thiên nhiên, yêu sự sống, niềm khao khát tự do cháy báng cña ngêi chiÕn sÜ c¸ch m¹ng trÎ tuæi ®ang bÞ giam cÇm trong tï ngôc bµng nh÷ng h×nh ¶nh gîi c¶m vµ thÓ th¬ lôc b¸t gi¶n dÞ mµ tha thiÕt. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng phân tích, cảm nhận thơ hiện đại. 3. Về thái độ: - GD học sinh lòng yêu quê hơng, đất nớc. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc trớc bài thơ, đọc chú thích Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: §äc thuéc lßng bµi th¬ “Quª h¬ng” cña TÕ Hanh vµ cho biÕt t×nh c¶m cña nhµ th¬ dành cho quê hơng đợc thể hiện nh thế nào? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Tự do vốn là niềm khao khát của con ngời từ xa đến nay vẫn thế. Nó tha thiết và thiêng liêng. Tuy nhiên quan niệm về tự do thì mỗi thời mỗi khác. Cái khác ấy đợc thÓ hiÖn nh thÕ nµo trong bµi th¬ “Khi con tu hó”, khi mµ t¸c gi¶ lµ mét chµng trai 19 tuæi ®Çy íc m¬ vµ nhiÖt huyÕt c¸ch m¹ng? Chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiÖu đôi nét về tác giả và tác phẩm? -> HS tr¶ lêi. - GV bæ sung thªm: Tè H÷u (1920 – 2002) quª ë HuÕ. Lµ l¸ cê ®Çu cña nÒn th¬ ca c¸ch mạng.. Cuộc đời thơ Tố Hữu gắn với cuộc đời c¸ch m¹ng cña «ng. Bài thơ đợc sáng tác 7/ 1939, in trong tập “Từ ấy” khi đó Tố Hữu mới 19 tuổi và đang bÞ giam cÇm trong nhµ lao Thõa Phñ (HuÕ). Trớc đó, (vào năm 18 tuổi) ông đang say sa đón nhận ánh sáng cộng sản: “Tõ Êy trong t«i bõng n¾ng h¹ MÆt trêi ch©n lÝ chãi qua tim Hån t«i lµ mét vên hoa l¸ RÊt ®Ëm h¬ng vµ rén tiÕng chim.” §ang hoµ m×nh vµo cuéc sèng tù do, bçng dng bÞ b¾t, bÞ cÇm tï. Ngét ng¹t vµ tï tóng , v× vËy t©m tr¹ng cña «ng lu«n s«i sôc, híng ra cuéc sèng bªn ngoµi. Hoạt động 3: GV: Hớng dẫn cách đọc: + 6 c©u ®Çu: Giäng vui, n¸o nøc, phÊn chÊn + 4 c©u sau: d»n vÆt, bùc béi - GV đọc mẫu, gọi HS đọc. - Nhận xét cách đọc của HS - Gi¶i thÝch tõ khã: bÇy, lóa chiªm, r©y. II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch.

(237) Hoạt động 4: III/ T×m hiÓu v¨n b¶n H: Bài thơ đợc viết theo thể thơ nào? -> Th¬ lôc b¸t H: Phơng thức biểu đạt chính của bài thơ? -> MT vµ BC trùc tiÕp. H: Dùa vµo néi dung, em cã thÓ chia bµi th¬ thµnh mÊy phÇn? Néi dung tõng phÇn? -> 2 phÇn: + P1: 6 câu đầu (Cảnh trời đất vào hè trong t©m tëng cña ngêi tï). + P2: 4 c©u sau(T©m tr¹ng cña ngêi tï CM). 1. C¶nh vµo h¹ H: Ngay tõ ®Çu bµi th¬, ta b¾t gÆp ©m thanh Khi con tu hó gäi bÇy... nµo? H: T¹i sao më ®Çu bµi th¬, t¸c gi¶ l¹i miªu t¶ - TiÕng chim tu hó -> B¸o hiÖu mïa tiÕng chim tu hó? hè đến. GV: TiÕng chim tu hó lµ ©m thanh b¸o hiÖu mïa hÌ vÒ. Mïa hÌ víi kh«ng gian bao la, ¸nh n¾ng rùc rì, søc sèng trë nªn rén r·, tng bừng...tiếng chim đã làm bừng dậy tất cả trong lßng ngêi tï c¸ch m¹ng ®ang bÞ nhèt trong phßng giam chËt chéi. TiÕng chim lóc này đối với tác giả là tiếng gọi vô cùng hào høng vµ phÊn khëi. H: Khi mùa hè đến, cảnh vật thiên nhiên đợc + Lóa chiªm: chÝn ph¸c ho¹ qua nh÷ng chi tiÕt nµo? + Tr¸i c©y: ngät + Vên: dËy tiÕng ve + B¾p: vµng h¹t + Nắng đào + Trêi: xanh, réng, cao + DiÒu s¸o H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch dïng tõ cña t¸c - Dùng động từ, tính từ gợi cảm giác gi¶? vÒ h×nh ¶nh, ©m thanh, mµu s¾c. H: Qua đó em hình dung nh thế nào về cảnh -> Bức tranh mùa hè đẹp, trong sáng, vµo h¹ mµ t¸c gi¶ miªu t¶? rực rỡ, sống động và tràn đầy sức H: Lí do khiến em biết đợc đây là một bức sống. tranh mïa hÌ trµn ®Çy søc sèng? -> Có đủ màu sắc, âm thanh, mùi vị: + Mµu vµng cña lóa chiªm, cña b¾p; Mµu hång cña n¾ng; mµu xanh cña c©y cèi vµ bÇu trêi; mµu tr¸i c©y chÝn... + ¢m thanh cña tiÕng ve, cña s¸o diÒu + VÞ ngät cña tr¸i c©y chÝn. GV: Nh÷ng c©u th¬ thËt trong trÎo, tÊt c¶ sù sèng nh bõng dËy bëi tiÕng tu hó gäi. H: Bức tranh thiên nhiên ấy, tác giả có đợc tËn m¾t nh×n thÊy, nghe thÊy kh«ng? -> Kh«ng. V× t¸c gi¶ ®ang ë trong tï. H: Vậy nhà thơ đã cảm nhận mùa hè bằng gi¸c quan nµo?.

(238) -> Tëng tîng, liªn tëng. H: Câu thơ nào giúp em biết đợc bức tranh mïa hÌ nµy chÝnh lµ sù mêng tîng cña t¸c gi¶? -> Ta nghe hÌ dËy bªn lßng H: ChØ nghe ©m thanh cña tiÕng tu hó väng vào, nhà thơ đã biết ngay mùa hè đến và liên tëng tíi nh÷ng dÊu hiÖu thiªn nhiªn bªn ngoài. điều đó khiến em hiểu thêm gì về tâm => Nhµ th¬ yªu cuéc sèng, nh¹y c¶m hån cña nhµ th¬? với những biến động của thiên nhiên. GV: Liªn hÖ bµi “T©m t trong tï (4 – 1939) Cô đơn thay là cảnh thân tù Tai më réng vµ lßng s«i r¹o rùc Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức ë ngoµi kia vui síng biÕt bao nhiªu -> T©m hån cña nhµ th¬ lu«n híng ra ngoµi song s¾t vµ lu«n theo dâi tõng ©m thanh, tõng biến động nhỏ của cuộc sống. * HS đọc 4 câu thơ còn lại. GV: Bài thơ đợc làm trong tù. Bức tranh thiên nhiên đợc miêu tả đang ở ngoài bầu trời cao réng. Bªn trong lµ 4 bøc têng nhng nhµ th¬ vÉn híng t©m hån ra phÝa ngoµi, vÉn Èn chøa 1 t©m tr¹ng m·nh liÖt.. 2. T©m tr¹ng cña ngêi tï. H: “Nghe” thấy mùa hè đến, nhà thơ bộc lộ - Chân: muốn đạp tan phòng t©m tr¹ng cña m×nh nh thÕ nµo? - T©m tr¹ng: Ngét lµm sao ChÕt uÊt th«i H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch sö dông tõ ng÷ vµ c¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt? - NT: §éng tõ m¹nh, c©u c¶m th¸n vµ H: Các biện pháp nghệ thuật ấy đã góp phần nhiều thanh trắc. diÔn t¶ ®iÒu g×? -> T©m tr¹ng ngét ng¹t, uÊt øc dån nén, bức bối cao độ, muốn vơn ra ngoµi bÇu trêi. H: T¹i sao nhµ th¬ l¹i cã t©m tr¹ng nh vËy? -> V× nhµ tï ng¨n bíc ch©n chÝnh nghÜa, lµm mất tự do, cô đơn... H: KÕt thóc bµi th¬ lµ ©m thanh g×? - TiÕng chim tu hó H: Cïng lµ tiÕng chim tu hó, nhng tiÕng chim tu hó ë ®Çu vµ cuèi bµi th¬ cã gièng nhau kh«ng? v× sao? -> Kh«ng gièng nhau v×: + ë ®Çu bµi th¬ lµ tiÕng chim gäi mïa hÌ, kÕt hîp víi sù sèng, say mª sù sèng; më ra 1bøc tranh sinh động, náo nhiệt -> Khiến ngời tù hào hứng đón nhận mùa hè. + ë cuèi bµi th¬, lµ sù u uÊt, n«n nãng, kh¾c kho¶i, bån chån “Cø kªu”. H: Em hiểu đợc điều mãnh liệt nào của ngời tï trong nh÷ng lêi th¬ cuèi? -> TiÕng gäi cña kh¸t väng tù do ch¸y báng, m·nh liÖt.

(239) H: Nghệ thuật đặc sắc của bài thơ?. 3. NghÖ thuËt: - M.t¶ c¶nh vËt, t©m tr¹ng rÊt tµi t×nh. - Giäng ®iÖu: tù nhiªn, t¬i s¸ng - ThÓ th¬ lôc b¸t mÒm m¹i, uyÓn chuyÓn. - Sử dụng nhiều động từ, tính từ, động tõ m¹nh. - GV chèt l¹i. ®a ra ghi nhí. - Gọi HS đọc.. * Ghi nhí: (SGK - 20). H: Cảm nhận của em về nhan đề của bài thơ? -> HS tr¶ lêi. GV: Chèt: Côm tõ “Khi con tu hó” cha diÔn đạt đợc 1 ý hoàn chỉnh, nhng lại vô cùng ý nghĩa đối với nhà thơ. Nó là tiếng gọi của đất trêi, tiÕng gäi cña tù do, Êm ¸p vµ còng nãng báng lµm sao... 4. Cñng cè: GV hái HS: - Bøc tranh mïa hÌ hiÖn lªn qua nh÷ng chi tiÕt nµo? - T©m tr¹ng cña ngêi tï? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng bµi th¬ - Häc thuéc néi dung c¬ b¶n trong vë ghi. - Häc thuéc ghi nhí - ChuÈn bÞ tiÕt sau: C©u nghi vÊn. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .................... ********************************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 81. C©u nghi vÊn. (tiÕp theo). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Hiểu rõ câu nghi vấn không chỉ dùng với chức năng chính là để hởi mà còn dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe doạ, bộc lộ tình cảm, cảm xúc. 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng nhËn biÕt vµ sö dông c©u nghi vÊn phï hîp víi t×nh huèng giao tiÕp. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn:.

(240) Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: Câu nh thế nào đợc gọi là câu nghi vấn? (Dựa vào đặc điểm hình thức và chøc n¨ng nµo?) Nªu vÝ dô? 3. Bµi míi: GV căn cứ vào nội dung trả lời của HS để giới thiệu bài mới Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 1: * GV treo b¶ng phô ghi c¸c VD trong SGK. - Gọi HS đọc. H: Trong ®o¹n trÝch trªn, c©u nµo lµ c©u nghi vÊn? H: Những câu nghi vấn trên có dùng để hỏi kh«ng? H: Chóng cã dÊu chÊm hái mµ kh«ng dïng để hỏi thì dùng vào mục đích gì? H: C©u nghi vÊn trong vÝ dô a. thùc hiÖn chøc n¨ng g×? H: C¸c c©u cßn l¹i?. I. Nh÷ng chøc n¨ng kh¸c 1. VÝ dô: 2. NhËn xÐt.. - Không đợc dùng để hỏi -> §Ó thùc hiÖn nh÷ng chøc n¨ng kh¸c:. a. Béc lé t/c, c/x (Sù nuèi tiÕc). b. Hµm ý ®e do¹ c. §e do¹ d. Khẳng định H: Từ đó em thấy, có phải bao giờ câu có dấu e. Bộc lộ cảm xúc (Sự ngạc nhiên). chấm hỏi ở cuối cũng là những câu dùng để hái kh«ng? H: Nh÷ng c©u nghi vÊn trªn cã yªu cÇu ngêi đối thoại phải trả lời không? GV: §ã lµ nh÷ng c©u nghi vÊn( xÐt vÒ h×nh thøc) nhng néi dung th× thùc hiÖn chøc n¨ng kh¸c. GV: đa ra bảng phụ, gọi HS xác định. + Anh có thể ngồi lùi vào đợc không? -> CÇu khiÕn. + Nã kh«ng lÊy th× cßn ai vµo ®©y? -> Khẳng định + Ai l¹i lµm nh vËy? -> Phủ định + Mày muốn ăn đòn hả? -> §e do¹ + Sao anh kh«ng vÒ ch¬i th«n vÜ Nh×n n¾ng hµng cau n¾ng míi lªn? -> Béc lé t/c, c/x. H: Qua t×m hiÓu vÝ dô, em h·y cho biÕt c©u nghi vấn ngoài chức năng chính là dùng để hỏi thì còn đảm nhiệm những chức năng gì? -> HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. * Ghi nhí : (SGK- 142) - Gọi HS đọc ghi nhớ Hoạt động 3:.

(241) - Gọi HS đọc yêu cầu và các ngữ liệu - GV híng dÉn häc sinh lµm. - Gäi HS tr¶ lêi tõng phÇn.. - HS đọc thầm nội dung trong SGK. H: Trong nh÷ng ®o¹n trÝch trªn, c©u nµo lµ c©u nghi vÊn? §Æc ®iÓm h×nh thøc nµo cho biÕt lµ c©u nghi vÊn? H: Các câu nghi vấn trên dùng để làm gì? - GV chia líp thµnh 4 nhãm, mçi nhãm lµm 1 phÇn. - GV nhËn xÐt kÕt qu¶.. IV/ LuyÖn tËp. 1. Bµi tËp 1: a. Con ngời...để có ăn ? -> Béc lé t/c, c/x (Sù ng¹c nhiªn) b. Than «i...nay cßn ®©u? -> Phủ định (Ngoµi ra cßn hµm chøa t/c, c/x: sù bÊt b×nh). c. Sao ta kh«ng ng¾m...r¬i? -> CÇu khiÕn. d. ¤i thÕ th×...bãng bay? -> Phủ định 2. Bµi tËp 2: a.+ Sao cô lo xa qu¸ thÕ? -> Tõ “sao” vµ dÊu ? +Tội gì.....để tiền lại? -> Tõ “g×” vµ dÊu? + ¡n m·i...lÊy g× mµ lo liÖu? -> Tõ “g×” vµ dÊu ? => Chức năng: dùng để phủ định. b. Cả đàn bò...làm sao? -> Tõ “lµm sao” vµ dÊu ? => Bộc lộ thái độ băn khoăn, ngần ng¹i. c. Ai d¸m b¶o...mÉu tö? -> Tõ “ai” vµ dÊu? => Khẳng định d.+ Th»ng bÐ kia...g×? -> Tõ “g×” vµ dÊu ? + Sao l¹i...mµ khãc? -> Tõ “sao” vµ dÊu ? => C©u hái.. H: Tìm những câu có nghĩa tơng đơng để * Nh÷ng c©u thay thÕ: thay thÕ nh÷ng c©u trªn? a. - Gäi tõng HS ph¸t biÓu. + Cô kh«ng ph¶i lo xa qu¸ nh thÕ. + Không nên nhịn đói mà để tiền l¹i. + Ăn hết thì đến lúc chết không có tiền để mà lo liệu. b. Kh«ng biÕt ch¾c ch¾n th»ng bÐ cã đảm nhiệm đợc công việc chăn dắt đàn bò này không nữa. c. Th¶o méc tù nhiªn còng cã t×nh mÉu tö. - Gọi HS đọc yêu cầu H: Đặt hai câu nghi vấn không dùng để hỏi? - GV nhËn xÐt, ch÷a.. 3. Bµi tËp 3: a. B¹n cã thÓ kÓ cho m×nh nghe néi dung bộ phim tối qua đợc không? -> C©u cÇu khiÕn. b. ë ®©y s¬ng khãi mê nh©n ¶nh Ai biết tình ai có đậm đà? -> Béc lé t/c, c/x: sù b¨n kho¨n..

(242) 4. Bµi tËp 4: - Những câu nghi vấn dùng để chào lµ nh÷ng c©u ngêi nghe kh«ng nhÊt thiết phải trả lời, mà có thể đáp lại b»ng nh÷ng c©u chµo kh¸c (cã thÓ lµ nh÷ng c©u nghi vÊn mµ vÉn hîp lÝ) VD: - Cậu đọc sách à? - õ! Chµo cËu! HoÆc: - Cậu đọc sách đấy à? - CËu ®i ®©u thÕ? (Ngêi nãi vµ ngêi nghe cã quan hÖ th©n mËt). - GV nªu yªu cÇu. - HS suy nghÜ vµ tr¶ lêi.. 4. Cñng cè: GV hái HS: - §Æc ®iÓm h×nh thøc cña c©u nghi vÊn? - Chøc n¨ng cña c©u nghi vÊn? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh ph©n tÝch VD - Häc thuéc ghi nhí, lµm c¸c bµi tËp cßn l¹i trong SGK. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: ThuyÕt minh vÒ 1 ph¬ng ph¸p. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................... **************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 82. ThuyÕt minh vÒ mét ph¬ng ph¸p(c¸ch lµm) A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Hiểu đợc đặc điểm, bố cục và những yêu cầu của bài văn thuyết minh về một phơng pháp (cách làm) 2. VÒ kÜ n¨ng: - BiÕt c¸ch thuyÕt minh vÒ mét ph¬ng ph¸p (c¸ch lµm) mét mãn ¨n, mét mãn đồ chơi hay cách choi 1 trò chơi phổ biến. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Bµi v¨n thuyÕt minh vÒ c¸ch ch¬i 1 trß ch¬i d©n gian. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp..

(243) 2. KiÓm tra bµi cò: H: ViÕt mét ®o¹n v¨n thuyÕt minh cÇn tu©n theo nh÷ng yªu cÇu g×? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở học kì I, khi học về kiểu bài thuyết minh, các em đã đợc làm quen với 2 dạng bài: thuyết minh về 1 đồ dùng và thuyết minh về 1 thể loại VH. Hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu thêm 1 dạng văn thuyết minh nữa: đó là thuyết minh về 1 phơng pháp. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: * Gọi HS đọc các bài văn trong SGK.. Néi dung I. Giíi thiÖu mét ph¬ng ph¸p (c¸ch lµm). 1. VÝ dô: a. VB “Cách làm đồ chơi em bé đá bãng b»ng qu¶ kh«” b. VB “C¸ch nÊu canh rau ngãt víi thÞt lîn n¹c”. 2. NhËn xÐt. a.. H: §èi tîng cña bµi v¨n thuyÕt minh nµy? -> Một sản phẩm (một món đồ chơi) GV: Đối tợng thuyết minh là 1món đồ chơi nhng nó khôg giống nh thuyết minh về 1đồ vËt. ë ®©y ngêi ta thiªn vÒ quy tr×nh, thao t¸c làm ra sản phẩm đó. - Nguyªn vËt liÖu: qu¶ th«ng , c¸c H: C¸c phÇn chñ yÕu cña v¨n b¶n nµy lµ g×? lo¹i h¹t, cµnh c©y kh«... - C¸ch lµm: + Lµm th©n + Lµm ®Çu vµ mò + Lµm tay + Lµm ch©n vµ bãng + Gắn cố định lên ván g - Yªu cÇu thµnh phÈm: + TØ lÖ + D¸ng ngêi H: Theo em, phÇn nµo lµ quan träng nhÊt? V× sao? -> C¸ch lµm lµ quan träng nhÊt. V× néi dung phần này trình bày tỉ mỉ, giúp ngời đọc nắm bắt đợc phơng pháp để còn làm theo đợc. H: Phần nguyên vật liệu nêu ra để làm gì? Có cÇn thiÕt kh«ng? -> Kh«ng thªt thiÕu. V× nÕu kh«ng giíi thiÖu đầy đủ các nguyen vật liệu thì không có điều kiện vật chất để tiến hành chế tác ra sản phÈm. NÕu bµi v¨n chØ cã ph¬ng ph¸p lµm th«i th× sÏ kh«ng tr¸nh khái trõu tîng. H: Phần cách làm đợc trình bày theo thứ tự nµo? -> Từ dễ đến khó. Cái gì làm trớc thì trình bày tríc, c¸i g× lµm sau th× tr×nh bµy sau. Cã nh vậy ngời đọc mới dễ hiểu. H: PhÇn yªu cÇu thµnh phÈm cã cÇn thiÕt kh«ng? V× sao? -> Còng cÇn thiÕt. V× yªu cÇu vÒ tØ lÖ c¸c bé.

(244) phận, hình dáng, chất lợng sản phẩm giúp ngời làm có thể đánh giá đợc kết quả của mình mµ söa ch÷a, ®iÒu chØnh. H: §èi tîng TM cña v¨n b¶n nµy? -> C¸ch nÊu 1 mãn ¨n H: Hãy xác định các phần chính của VB?. b.. - Nguyªn liÖu: rau ngãt, thÞt lîn n¹c, H: PhÇn nguyªn liÖu nµy cã g× kh¸c so víi c¸c gia vÞ... (KÌm theo sè lîng vµ träng lîng) v¨n b¶n a? GV: Ngoµi nguyªn liÖu lo¹i g×, cßn cã thªm phần định lợng bao nhiêu củ, quả, thực phẩm...tuỳ theo số bát, đĩa, số ngời ăn.. - C¸ch lµm: + S¬ chÕ rau + S¬ chÕ thÞt + ChÕ biÕn hoµn thiÖn. H: C¸ch lµm nµy cã g× kh¸c so víi ë VB a? (KÌm theo thêi gian chÕ biÕn) V× sao? GV: §èi víi viÖc chÕ biÕn mãn ¨n, nÕu theo đúng thời gian quy định là rất quan trọng. Bởi nếu tuỳ tiện thay đổi thì thành phẩm sẽ kém chÊt lîng. H: PhÇn yªu cÇu thµnh phÈm bao gåm nh÷ng - Yªu cÇu thµnh phÈm: yªu cÇu nµo? + Tr¹ng th¸i + Mµu s¾c + Mïi vÞ. H: Hai VB thuyết minh trên đều có đặc điểm chung nµo? -> §Òu cã 3 phÇn lµ... GV: Bëi v× muèn lµm g× còng ph¶i cã nguyªn vËt liÖu, cã c¸ch lµm vµ cã yªu cÇu thµnh phÈm (tøc lµ s¶n phÈm lµm ra ph¶i cã chÊt lîng). PhÇn quan träng lµ thuyÕt minh c¸ch làm theo một thứ tự nhất định thì mới cho kết qu¶ nh mong muèn. H: NÕu em kh«ng hiÓu g× vÒ mét trong nh÷ng đối tợng và phơng pháp thuyết minh trên, thì em có thuyết minh đợc không? -> Kh«ng. V× kh«ng cã tri thøc. H: Vậy để TM đợc, em phải có những hiểu => Ph¶i t×m hiÓu, n¾m ch¾c ph¬ng biÕt nh thÕ nµo? ph¸p, c¸ch lµm th× míi thuyÕt minh đợc. H: Khi tr×nh bµy, ta ph¶i tr×nh bµy nh thÕ nµo? -> Ng¾n gän, râ rµng. H: H·y nhËn xÐt vÒ lêi v¨n cña 2 VB trªn? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. * Ghi nhí : (SGK- 26) - Đa ra ghi nhớ.Gọi HS đọc. Hoạt động 3: - Gọi HS đọc yêu cầu. - GV giao nhiÖm vô: mçi d·y lµm 1 dµn ý. - GV híng dÉn häc sinh lµm. - HS th¶o luËn, ghi kÕt qu¶ ra b¶ng phô. II/ LuyÖn tËp. 1. Bµi tËp 1: VD: TM vÒ 1 trß ch¬i - MB: Giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ trß chơi đó..

(245) - GV nhËn xÐt, ch÷a.. - TB: + ChuÈn bÞ: s©n b·i, sè ngêi ch¬i, dông cô... + TiÕn hµnh ch¬i: c¸ch ch¬i, luËt ch¬i, tr×nh tù ch¬i, c¸ch thëng, c¸ch ph¹t... + Mét sè yªu cÇu khi ch¬i. - KB: Khẳng định vai trò, vị trí của trß ch¬i. 2. Bµi tËp 2:. - Gọi HS đọc VB. - GV híng dÉn HS lµm bµi. - Gäi HS tr×nh bµy. - GV nhËn xÐt kÕt qu¶.. - Đặt vấn đề: Từ đầu -> vấn đề. ( Nªu ra yªu cÇu, thùc tiÔn cÊp b¸ch phải tìm cách đọc nhanh). -Cã nhiÒu c¸ch-> ý chÝ (C¸c c¸ch đọc và nội dung các cách đó) - HiÖu qu¶: PhÇn cßn l¹i. => ý 2 vµ 3 lµ néi dung TM chñ yÕu vµ quan träng nhÊt.. 4. Cñng cè: GV hái HS: - Bµi v¨n TM vÒ 1 ph¬ng ph¸p cã bè côc nh thÕ nµo? - Những yêu cầu đối với phần cách làm? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh ph©n tÝch VD - Häc thuéc ghi nhí, tËp thuyÕt minh vÒ 1 ph¬ng ph¸p mµ em thµnh th¹o. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: VB “Tøc c¶nh P¸c Bã”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... **************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 83. V¨n b¶n: Tøc A/ môc tiªu bµi häc:. c¶nh P¸c Bã (Hå ChÝ Minh). 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Cảm nhận đợc niềm thích thúthật sự của chủ tịch HCM trong những ngày gian khổ ở Pác Bó; qua đó thấy đợc vẻ đẹp tâm hồn của Bác: Vừa là một chiến sĩ say mª c¸ch m¹ng, võa lµ mét “kh¸ch l©m tuyÒn” ung dung hoµ hîp víi thiªn nhiªn. - Thấy đợc giá trị nghệ thuật độc đáo của bài thơ 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng ph©n tÝch, c¶m nhËn th¬ b¶y ch÷ ë d¹ng thÊt ng«n tø tuyÖt. 3. Về thái độ:.

(246) - GD häc sinh lßng yªu níc, yªu c¸ch m¹ng, kÝnh yªu l·nh tô.. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. ChÐp bµi th¬ ra b¶ng phô 2. Häc sinh: Đọc trớc bài thơ, đọc chú thích Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: §äc thuéc lßng bµi th¬ “Khi con tu hó” cña Tè H÷u vµ nªu c¶m nhËn cña em về bức tranh mùa hè đợc đặc tả trong bài thơ này? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Trong chơng trình ngữ văn 7, các em đã đợc học 2 bài thơ rất hay của chủ tịch HCM. §ã lµ bµi “C¶nh khuya”- 1947 vµ “R»m th¸ng giªng”- 1948. Nh÷ng bµi th¬ này đợc Bác viết vào hồi đầu kháng chiến chống Pháp tại Việt Bắc. Hôm nay chúng ta sÏ cïng gÆp l¹i Ngêi t¹i hang P¸c Bã, bªn dßng suèi Lª nin t¹i huyÖn Hµ Qu¶ng, tØnh Cao B»ng qua bµi th¬ “Tøc c¶nh P¸c Bã”. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Nªu nh÷ng hiÓu biÕt cña em vÒ chñ tÞch Hå ChÝ Minh? -> HS tr¶ lêi. - GV bæ sung thªm: Chñ tÞch Hå ChÝ Minh (19/5/1969) quª x· Kim Liªn- huyÖn Nam §µn- tØnh NghÖ An. Ngêi lµ nhµ yªu níc, ngêi chiÕn sÜ c¸ch mạng vĩ đại, đồng thời cũng là một nhà thơ, nhµ v¨n, 1 danh nh©n v¨n ho¸ cña DT. H: Bài thơ đợc sáng tác trong hoàn cảnh nào? -> ViÕt n¨m 1941, sau 30 n¨m b«n ba ho¹t động cách mạng ở nớc ngoài -> Ngời về nớc, sèng vµ lµm viÖc t¹i Cao B»ng, trùc tiÕp l·nh đạo cách mạng nớc ta. Hoạt động 3: II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch GV: Hớng dẫn cách đọc: Giọng đọc vui tơi, nhẹ nhàng, thanh thoát vµ pha chót hãm hØnh. NhÞp 4/3 hoÆc 2/2/3. - GV đọc mẫu, gọi HS đọc. - Nhận xét cách đọc của HS - Gi¶i thÝch tõ khã: BÑ, Sö §¶ng. GV: Ngêi lµm th¬ , khi nh©n 1 sù viÖc, 1 cảnh tợng nào đó mà tạo thành cảm hứng trữ tình để làm thơ thì thờng gọi là “tức cảnh”. ở đây, cảnh Pác Bó đã tạo cảm hứng cho Bác để B¸c viÕt bµi th¬ “Tøc c¶nh P¸c Bã” nµy. VËy VB cã cÊu tróc vµ néi dung nh thÕ nµo? chóng ta sÏ t×m hiÓu qua phÇn III. Hoạt động 4: H: Bài thơ đợc làm theo thể thơ nào? Những III/ Tìm hiểu văn bản dấu hiệu nào giúp em nhận biết điều đó?.

(247) -> ThÊt ng«n tø tuyÖt §êng luËt. H: Em đã đợc học những bài thơ nào đợc viết theo thÓ th¬ nµy? -> HS. GV: Bµi th¬ tu©n thñ kh¸ chÆt chÏ quy t¾c vµ theo s¸t m« h×nh cÊu tróc chung cña mét bµi tứ tuyệt. Nhng đợc viết bằng chữ quốc ngữ và bµi th¬ to¸t lªn mét c¸i g× thËt phãng kho¸ng vµ míi mÎ. H: Sau khi đọc văn bản, cảm nhận đầu tiên cña em lµ g×? -> Bµi th¬ 4 c©u thËt b×nh dÞ, tù nhiªn; giäng điệu thoải mái, pha chút vui đùa hóm hỉnh. TÊt c¶ cho thÊy mét c¶m gi¸c vui thÝch, s¶ng kho¸i. H: Theo em, bµi th¬ cã mÊy néi dung lín? -> 2 néi dung lín: + C¶nh sinh ho¹t vµ lµm viÖc cña B¸c ë P¸c Bã (c©u 1, 2, 3) + C¶m nghÜ cña B¸c (c©u 4). H: Mở đầu bài thơ, tác giả đã kể về nếp sống, nÕp sinh ho¹t cña m×nh nh thÕ nµo? H: Cấu tạo câu thơ này có gì đặc biệt? Hãy S¸ng ra bê suèi, tèi vµo hang chỉ ra cấu tạo đặc biệt đó? -> §èi vÕ c©u - NT: Đối vế câu (tiểu đối) + §èi thêi gian: s¸ng – tèi + §èi kh«ng gian: suèi – hang + Đối hoạt động: ra – vào. H: Phép đối này góp phần diễn tả điều gì ở nÕp sèng sinh ho¹t cña B¸c Hå? GV: Ra suối chính là ra nơi làm việc để tận -> Sinh hoạt nền nếp, đều đặn, nhịp dông chót ¸nh s¸ng mÆt trêi. Vµ vµo hang nhµng. chÝnh lµ vµo n¬i sinh ho¹t hµng ngµy sau giê lµm viÖc. NhÞp th¬ 4/3 t¹o c©u th¬ thµnh 2 vÕ sóng đôi tạo cảm giác nhịp nhàng, nền nếp, khá đều đặn. Cuộc sống của ngời là cuộc sèng bÝ mËt nhng vÉn v« cïng quy cñ, nÕn nÕp, hoµ nhÞp víi nói rõng. -> §ã lµ c¸ch nãi vui, thÓ hiÖn tih thÇn l¹c quan cña B¸c. NiÒm vui cña b¸c g¾n víi thiªn nhiªn, rõng nói. §ã chính là “Thú lâm tuyền” của các bậc đại trợng phu thời trớc. Đọc câu thơ này, ngời ta có thÓ tëng tîng mét vÞ tiªn «ng hay mét nhµ hiền triết ẩn dật nào đó: sáng ra bờ suối để h¸i thuèc, c©u c¸; chiÒu tèi l¹i trë vÒ hang động của mình. Quả là 1 cuộc sống đầy tự do, th th¸i. H: Câu thơ tiếp theo, Bác đã kể gì về đời sèng cña m×nh? GV: Cã 3 c¸ch hiÓu c©u th¬ nµy: C1: Ch¸o bÑ, rau m¨ng lóc nµo còng cã, còng s½n sµng (kh«ng thiÕu). C2: Tuy đời sống thiếu thốn, gian khổ( Phải ¨n ch¸o bÑ rau m¨ng) nhng tinh thÇn lóc nµo. Ch¸o bÑ, rau m¨ng vÉn s½n sµng.

(248) cũng chủ động, sẵn sàng. C3: KÕt hîp c¶ 2 c¸ch hiÓu trªn: võa nãi c¸i hiÖn thùc, gian khæ; võa nãi c¸i tinh thÇn t¬i vui, s¶ng kho¸i. -> HiÓu theo c¸ch nµo còng kh«ng sai. Vµ cho dï hiÓu theo c¸ch nµo ®i ch¨ng n÷a th× th¬ B¸c còng vui, còng t¬i, còng s¸ng, còng đẹp. H: VËy em h×nh dung nh thÕ nµo vÒ cuéc sèng cña B¸c ë P¸c Bã? GV: Đơn sơ vì không làm việc trong phòng -> Cuộc sống đơn sơ, đạm bạc, thiếu mà là ngoài bờ suối, đạm bạc và bữa ăn hằng thốn. ngµy chØ cã ch¸o bÑ (ch¸o ng«) vµ m¨ng rừng, thiếu thốn vì phải ở trong hang núi. đại tớng Võ Nguyên Giáp đã kể lại: “Những khi trêi ma to, r¾n rÕt chui c¶ vµo chç n»m. Cã buæi s¸ng B¸c thøc dËy, thÊy mét con r¾n rÊt lín n»m khoanh trßn ngay c¹nh ngêi. B¸c sèt rét luôn”. Cuộc sống đơn sơ, đạm bạc, gian khổ là thế nhng vẫn không làm thay đổi thái độ, cách suy nghĩ của Bác. H: Côm tõ “VÉn s½n sµng” gióp em hiÓu ®iÒu gì về thái độ của Bác? GV: Nhìn trên phơng diện “Thú lâm tuyền” -> Thái độ ung dung, vui vẻ. mµ nãi, ta thÊy hiÖn lªn nh÷ng mµu s¾c thËt thó vÞ. Ch¸o bÑ, rau m¨ng ch¼ng ph¶i lµ những thức ăn thanh đạm a thích của các bậc ẩn sĩ chân chính khi xa đó sao? + Nguyễn Bỉnh Khiêm xa cũng đã tự hào: Thu ăn măng trúc, đông ăn giá Xu©n t¾m hå sen, h¹ t¾m ao. + B¸c Hå cña chóng ta trong bµi “C¶nh rõng Việt Bắc” đợc sáng tác sau bài thơ này 6 năm còng viÕt: C¶nh rõng ViÖt B¾c thËt lµ hay ......Rîu ngät chÌ t¬i mÆc søc say. -> Từ đó mới thấy con ngời tacốt là ở cái tâm. Khi c¸i t©m t¬i vui thanh th¶n, tho¶i m¸i th× kh«ng mét khã kh¨n nµo cã thÓ lµm ngêi ta chïn bíc. H: Qua c©u th¬ thø nhÊt vµ thø hai, em c¶m nhận đợc điều gì về tình cảm của Bác đối với thiªn nhiªn? GV: Lµ ngêi cã lßng nång nµn yªu níc, xa => Yªu thiªn nhiªn, sèng g¾n bã, hoµ đất nớc 30 năm, “đêm mơ nớc, ngày thấy hợp với thiên nhiên. hình của nớc”-> nay trở về hoạt động tại quê hơng mình, lãnh đạo phong trào cách mạng cña DT. H: Víi nhiÖm vô lín lao nh vËy, c«ng viÖc của Bác đợc giới thiệu nh thế nào? H: Em hiÓu thÕ nµo lµ “ch«ng chªnh”? -> Thế không vững chãi (vì là đá thiên tạo). Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng.

(249) H: C©u th¬ sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt g×? -> §èi (gi÷a §K lµm viÖc víi b¶n chÊt cña - NT: §èi ý c«ng viÖc) H: Từ phép đối này, em có suy nghĩ gì về ĐK lµm viÖc vµ c«ng viÖc cña B¸c? GV: C©u th¬ thø 3 nãi vÒ c«ng viÖc hµng -> §iÒu kiÖn lµm viÖc t¹m bî nhng ngµy cña Hå Chñ TÞch. Ngêi ngåi bªn chiÕc néi dung c«ng viÖc l¹i quan träng, bàn đá tự tạo để dịch cuốn “Lịch sử Đảng trang nghiêm. céng s¶n Liªn x«” ra tiÕng ViÖt lµm tµi liÖu häc tËp c¸ch m¹ng. H×nh ¶nh ngêi chiÕn sÜ, vÞ l·nh tô CM bỗng nổi bật, đợc đặc tả bằng những nét đậm, khoẻ, đầy ấn tợng. “Chông chênh” là từ láy tợng hình đã làm cho câu thơ giàu hình tợng và gợi cảm. Nó không chỉ miêu tả cái bàn đá tù t¹o mµ cßn phÇn nµo gîi ra c¸i ý nghÜa tîng trng cho CM níc ta cßn ®ang trong thêi k× khã kh¨n, trøng níc. Ba tõ “dÞch sö §¶ng” toµn thanh tr¾c, to¸t lªn c¸i khoÎ kho¾n, g©n guèc. Trung t©m cña bøc tranh P¸c Bã lµ h×nh tợng ngời chiến sĩ đợc khắc hoạ chân thực lại võa cã tÇm vãc lín lao. Ba c©u th¬ ®Çu, c©u 1 nãi vÒ c¸ch sinh hoạt, câu 2 nói đến bữa ăn thờng nhật, câu 3 nãi vÒ c«ng viÖc. Tõ ®©y, cuéc sèng cña ngêi chiến sĩ CM Hồ Chí Minh đã hiện lên thật rõ rµng. H: Vậy trong hoàn cảnh đó, Bác có suy nghĩ gì về cuộc đời CM? H: Tõ “Sang” ë ®©y cã nghÜa lµ g×? -> Sang träng, giµu cã, cao quý. H: ở đây, cuộc đời CM “thật là sang” có phải lµ sang giµu vÒ mÆt vËt chÊt kh«ng?. Cuộc đời cách mạng thật là sang. -> sang lµ sù sang träng, giµu cã vÒ mÆt tinh -> Sù sang träng, giµu cã vÒ mÆt tinh thÇn cña ngêi lµm CM. -> sang lµ sù sang träng, giµu cã khi yªu TN, thÇn cña ngêi lµm CM nay lại đợc sống hoà hợp với TN -> thấy th th¸i, l¹c quan, lµm chñ t×nh thÕ. GV: Trong thơ, Bác rất hay nói đến cái “sang” cña ngêi lµm CM, kÓ c¶ khi chÞu c¶nh tù đày: + H«m nay xiÒng xÝch thay d©y trãi Mçi bíc leng keng tiÕng nh¹c rung. + Tuy bÞ t×nh nghi lµ gi¸n ®iÖp Mµ nh khanh tíng, vÎ ung dung. H: NiÒm vui tríc c¸i “sang” cña mét cuéc sống đầy gian khổ cho ta hiểu thêm vẻ đẹp nµo trong c¸ch sèng cña B¸c? GV: C©u th¬ cuèi cïng lµ lêi tù nhËn xÐt, biÓu hiÖn trùc tiÕp t©m tr¹ng, c¶m xóc cña.

(250) chủ thể trữ tình. Câu thơ kết đọng lại ở chữ => Lạc quan, tin tởng vào CM. “sang”. Có thể coi đó là “nhãn tự” của cả bài th¬ nµyoSang lµ sang träng, giµu cã, cao quý và đẹp đẽ, là cảm giác hài lòng, vui thích. Đó chÝnh lµ t©m tr¹ng, t×nh c¶m cña HCM khi tù nhìn nhận, đánh giá về cuộc sống của chính mình và cuộc đời CM mà mình đang theo ®uæi. Trong nh÷ng ngµy ë P¸c Bã, ¨n, ë, lµm việc đều gian khổ, khó khăn, thiếu thốn, nguy hiÓm v« cïng. Nhng ngêi vÉn lu«n c¶m thÊy vui, thÝch, giµu cã vµ sang träng. Giäng th¬ hãm hØnh, c¸ch nãi khoa tr¬ng nhng niÒm vui cña Ngêi thËt tù nhiªn, ch©n thµnh, kh«ng hÒ gîng g¹o. NiÒm vui Êy to¸t ra tõ toµn bé bµi th¬, tõ tõ ng÷, h×nh ¶nh th¬ vµ c¶ giäng ®iÖu cña bµi th¬ n÷a. NiÒm vui vµ c¸i sang cña cuộc đời CM ấy xuất phát từ quan niệm sống cña Ngêi. H: C¶m nhËn cña em vÒ néi dung, nghÖ thuËt cña bµi th¬ nµy? - Gọi HS đọc ghi nhớ. GV: Cñng cè: Bµi th¬ hÊp dÉn chóng ta bëi tính cổ điển và tính hiện đại đan xen vào * Ghi nhớ (SGK – 30) nhau. + Cæ ®iÓn: thÓ th¬ TNTT §êng luËt víi h×nh ¶nh, giäng ®iÖu, ë tõ ng÷ nh·n tù vµ ë thó l©m tuyÒn. + Hiện đại: Cuộc đời CM, lối sống CM, công viÖc CM, tinh thÇn l¹c quan CM; ng«n tõ gi¶n dÞ tù nhiªn, giäng th¬ ch©n thµnh, dung dÞ, vui đùa, hóm hỉnh. Các em đã biết, Bác không chủ định làm thơ. Nhng trong suộc đời CM, bác để lại cho chúng ta 1 lợng thơ đồ sộ. Những bức tranh thiªn nhiªn trong th¬ Hå Chñ TÞch, con ngêi bao giê còng lµ trung t©m, lµ chñ thÓ. §ã lµ tinh thÇn c¶i t¹o thiªn nhiªn, c¶i t¹o thÕ giíi cña ngêi céng s¶n. bµi th¬ “Tøc c¶nh P¸c Bã” 1 lần nữa đã làm giàu thêm cho điều này và còng thªm 1 lÇn n÷a cho ta yªu vµ nhí th¬ B¸c. - Gọi HS đọc yêu cầu. - Cho HS th¶o luËn nhãm, tr¶ lêi c©u hái.. * LuyÖn tËp: C©u hái 3 + Giống: Cả hai đều là những vị anh hïng, nhµ t tëng lín cña DT. C¶ hai đều có tình cảm gắn bó với thiên nhiªn. + Kh¸c: - Nguyễn Trãi lấy đá làm chiếu nằm, còn Bác thì lấy đá làm nơi làm viÖc. - NguyÔn Tr·i tin ë thiªn mÖnh,.

(251) thiên cơ: Khi gặp thời thế đảo điên thì không thể phò vua cứu nớc đành lui về ở ẩn. Còn Bác thì nắm đợc quy luật khách quan và thời cơ CM, chủ động vît lªn hoµn c¶nh. 4. Cñng cè: GV hái HS: - Bài thơ giúp em có thêm hiểu biết gì về cuộc đời hoạt động CM của Bác? - Em cã nhËn xÐt g× vÒ tinh thÇn cña B¸c? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng bµi th¬. Häc néi dung theo qu¸ tr×nh ph©n tÝch. - Häc thuéc ghi nhí. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: C©u cÇu khiÕn. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................... Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. ****************************************. TiÕt 84. C©u cÇu khiÕn A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh: hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu cầu khiến và nắm vững chức n¨ng cña c©u cÇu khiÕn 2. VÒ kÜ n¨ng: Có thể phân biệt đợc câu cầu khiến với các kiểu câu khác. 3. Về thái độ: BiÕt sö dông c©u cÇu khiÕn phï hîp víi t×nh huèng giao tiÕp. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: Nªu mét sè chøc n¨ng kh¸c cña c©u nghi vÊn? Cho vÝ dô? 3. Bµi míi: Hoạt động của GV và HS Néi dung. Hoạt động 1: I. §Æc ®iÓm h×nh thøc vµ chøc * GV treo b¶ng phô ghi c¸c VD trong SGK. n¨ng - Gọi HS đọc. 1. VÝ dô1: H: Trong ®o¹n trÝch trªn, c©u nµo lµ c©u cÇu.

(252) khiÕn?. * C¸c c©u cÇu khiÕn: a. Thôi đừng lo lắng. Cø vÒ ®i. H: Vì sao em cho rằng đó là câu cầu khiến? b. Đi thôi con. Dựa vào đặc điểm hình thức nào? * §Æc ®iÓm h×nh thøc: - Chøa c¸c tõ mang ý cÇu khiÕn: đừng, đi, thôi. H: C¸c c©u cÇu khiÕn trªn thùc hiÖn chøc - KÕt thóc c©u b»ng dÊu chÊm. * Chøc n¨ng: n¨ng g×? - Khuyªn b¶o - Yªu cÇu GV: Đa ra bảng phụ, gọi HS xác định. + Sứ giả hãy mau mau về xin nhà vua đúc cho ta mét con ngùa s¾t! -> Yªu cÇu, ra lÖnh. + Bạn đọc đi! -> Yªu cÇu + B¹n nªn nghe lêi anh Êy ®i. -> Khuyªn b¶o. + MÑ giÆt gióp con chiÕc ¸o nµy víi nhÐ. -> §Ò nghÞ. 2. VÝ dô 2: - Gọi HS đọc ví dụ 2. H: Cách đọc từ “Mở cửa” trong câu a và câu a. Câu “Mở cửa” đọc nhẹ nhàng b cã g× kh¸c nhau? h¬n. -> V× ®©y lµ c©u tr¶ lêi (thuéc kiÓu c©u trÇn thuËt). b. Câu “Mở cửa” đọc có ngữ điệu, nhÊn m¹nh h¬n. -> V× ®©y lµ c©u dùng để ra lệnh (Thuộc kiểu câu cầu H: Em còn nhận ra điều gì về đặc điểm hình khiến). thøc vµ chøc n¨ng cña c©u cÇu khiÕn? + H×nh thøc: KÕt thóc c©u b»ng dÊu chÊm than. GV: Lu ý: + Khi yªu cÇu: ngêi nãi lµ vai trªn, ngêi nghe + Chøc n¨ng: Ra lÖnh. lµ vai díi. + Khi đề nghị: ngời nói là vai dới, ngời nghe lµ vai trªn. + Trong trêng hîp lêi nãi kh«ng cã chñ ng÷ (LÊy hé quyÓn s¸ch víi!) th× ngêi nãi trë nªn v« lÔ, mÊt lÞch sù. -> V× vËy, khi sö dông c©u cÇu khiÕn còng ph¶i lu ý khi giao tiÕp víi ngêi lín tuæi. H: Qua t×m hiÓu c¸c vÝ dô, em hiÓu thÕ nµo lµ c©u cÇu khiÕn? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i vµ ®a ra ghi nhí. - Gọi HS đọc ghi nhớ. * Ghi nhí : (SGK). Hoạt động 2 II.LuyÖn tËp. - Gọi HS đọc yêu cầu và các ngữ liệu - Chia HS thµnh 3 nhãm, mçi nhãm lµm 1 1. Bµi tËp 1: * C¸c tõ ng÷ cÇu khiÕn: phÇn. a. h·y - GV híng dÉn häc sinh lµm. b. ®i - §¹i diÖn c¸c nhãm nªu kÕt qu¶..

(253) - GV nhËn xÐt, ch÷a.. c. đừng * NhËn xÐt vÒ chñ ng÷: a. V¾ng mÆt chñ ng÷. b. Chñ ng÷ lµ “¤ng gi¸o”. c. Chñ ng÷ lµ “Chóng ta” * Thêm bớt hoặc thay đổi chủ ngữ: a. Thªm CN Con h·y lÊy g¹o lµm b¸nh mµ lÔ Tiªn V¬ng. -> Nội dung không thay đổi nhng mức độ yêu cầu thì nhẹ nhàng hơn. b. Bít CN Hót tríc ®i! -> Nội dung không thay đổi nhng mức độ đề nghị thì tăng lên, gần nh ra lÖnh. C©u nãi kÐm lÞch sù. c. Thay CN “Chóng ta” b»ng “C¸c anh” Nay các anh đừng làm gì nữa... -> Nội dung có thay đổi, vì: + Chóng ta: bao g«m c¶ ngêi nãi vµ ngêi nghe. + C¸c anh: chØ cã ngêi nghe thùc hiÖn yªu cÇu.. - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung từng phần. - GV híng dÉn HS c¸ch lµm. - Gäi tõng hS lªn tr¶ lêi.. 2. Bµi tËp 2: * Nh÷ng c©u cÇu khiÕn: a. Th«i im c¸i ®iÖu....®i. b. Các em đừng khóc. c. §a tay cho t«i mau! CÇm lÊy tay t«i nµy! * NhËn xÐt: - Mức độ cầu khiến mạnh nhất: phần a vµ c©u thø nhÊt phÇn c. - Mức độ cầu khiến vừa phải: câu thø hai phÇn c. - Mức độ c. khiến nhẹ nhất: phần b. - GV nªu yªu cÇu cña BT. - Gäi HS lªn b¶ng lµm bµi. - GV nhận xét, thống nhất đáp án.. 3. Bµi tËp 3: * Gièng nhau: - §Òu lµ c©u cÇu khiÕn - Cã tõ ng÷ cÇu khiÕn: “h·y”. * Kh¸c nhau: a. V¾ng chñ ng÷: Cã tÝnh chÊt cÇu khiÕn vµ ng÷ ®iÖu cÇu khiÕn cao h¬n, mang tÝnh chÊt ra lÖnh. b. Có chủ ngữ “thầy em”, mức độ cÇu khiÕn nhÑ nhµng h¬n, mang tÝnh khích lệ động viên.. 4. Bµi tËp 4: - Gọi HS đọc đoạn trích. H: Cho biÕt suy nghÜ, nguyÖn väng vµ c¸ch - NguyÖn väng cña DÕ Cho¾t: Muèn nhờ Dế Mèn đào cho 1 cái ngách để đặt vấn đề của Dế Choắt? phßng th©n..

(254) - Suy nghÜ cña DÕ Cho¾t: Lu«n coi mình là đàn em của Dế Mèn. - Cách đặt vấn đề nhờ vả (Nhng thực chất là yêu cầu, đề nghị): khiêm nhH: Nội dung cầu khiến đợc diễn đạt bằng ờng và kín đáo, mang tính chất thăm dò thái độ Dế Mèn. c¸ch nµo? - Nội dung cầu khiến: đợc diễn đạt H: Vì sao Dế Choắt lại chọn cách diễn đạt bằng hình thức câu nghi vấn. nh vËy? -> Cách diễn đạt này phù hợp với vị thÕ cña DÕ Cho¾t vµ khiÕn DÕ MÌn dÔ tiÕp nhËn h¬n. 5. Bµi tËp 5: - Kh«ng thÓ thay thÕ v×: + §i ®i con: ChØ yªu cÇu ngêi con thực hiện hành động đi. + §i th«i con: Yªu cÇu c¶ ngêi mÑ vµ ngêi con cïng thùc hiÖn hµnh động đi.. - Gọi HS đọc yêu cầu - Cho HS suy nghÜ vµ tr¶ lêi c¸ nh©n.. 4. Cñng cè: GV hái HS: - §Æc ®iÓm h×nh thøc cña c©u cÇu khiÕn? - Chøc n¨ng cña c©u cÇu khiÕn? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh ph©n tÝch vÝ dô. - Häc thuéc ghi nhí. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: ThuyÕt minh vÒ 1 danh lam th¾ng c¶nh. D/ Rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ********************************************* Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 85. ThuyÕt minh vÒ mét danh lam th¾ng c¶nh A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: hiÓu thÕ nµo lµ bµi v¨n thuyÕt minh vÒ mét danh lam th¾ng c¶nh.BiÕt c¸ch viÕt bµi v¨n giíi thiÖu vÒ mét danh lam th¾ng c¶nh trªn c¬ së chuÈn bÞ kĩ càng, hiểu biết sâu sắc và toàn diện về danh lam thắng cảnh đó. 2. VÒ kÜ n¨ng: Rèn luyện kĩ năng đọc, tra cứu, ghi chép và quan sát; nắm vững bố cục bài văn TM về đề tài này. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Bµi viÕt vÒ mét danh lam th¾ng c¶nh trªn b¸o chÝ, phiÕu BT. 2. Häc sinh:.

(255) §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: ThÕ nµo lµ bµi v¨n thuyÕt minh vÒ mét ph¬ng ph¸p (c¸ch lµm)? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Ngµy nay, trªn s¸ch b¸o vµ trªn c¸c ph¬ng tiÖn th«ng tin truyÒn th«ng, chóng ta vẫn thờng nghe giới thiệu về những danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử của đất nớc ta nãi riªng vµ thÕ giíi nãi chung. Nh÷ng v¨n b¶n Êy chÝnh lµ nh÷ng v¨n b¶n thuyÕt minh. VËy thuyÕt minh vÒ mét danh lam th¾ng c¶nh lµ lµm nh thÕ nµo? chóng ta sÏ tiÕp tôc t×m hiÓu. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2: H: Em hiÓu thÕ nµo lµ danh lam th¾ng c¶nh? H: ThuyÕt minh vÒ danh lam th¾ng c¶nh nhằm mục đích gì? - Gọi HS đọc VB. H: Bài văn thuyết minh về mấy đối tợng?. I. Giíi thiÖu mét danh lam th¾ng c¶nh.. 1. VÝ dô: Đọc VB: “Hồ Hoàn Kiếm và đền Ngäc S¬n”. 2. NhËn xÐt.. - VB thuyết minh về 2 đối tợng: Hồ H: Hai đối tợng này có quan hệ với nhau nh Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn. thÕ nµo? -> Có quan hệ gần gũi, gắn bó với nhau. đền Ngäc S¬n to¹ l¹c trªn Hå Hoµn KiÕm. H: Bµi viÕt gióp em hiÓu g× vÒ Hå Hoµn KiÕm + Hå Hoµn KiÕm: Nguån gèc h×nh và đền Ngọc Sơn? thµnh, sù tÝch nh÷ng tªn hå. + §Òn Ngäc S¬n: Nguån gèc h×nh thµnh, s¬ lîc qu¸ tr×nh x©y dùng đền, vị trí và cấu trúc đền. H: Muèn viÕt mét bµi giíi thiÖu vÒ danh lam th¾ng c¶nh nh vËy, cÇn cã nh÷ng kiÕn thøc g×? - KiÕn thøc: thuéc lÜnh vùc LÞch sö, địa lí văn học và Nghệ thuật. H: Làm thế nào để có kiến thức về một danh -> Ph¶i th¨m quan, tra cøu s¸ch vë, lam th¾ng c¶nh? hái han... GV: Tốt nhất, ta có thể đến tận nơi quan sát, nh×n, nghe, hái han th× sÏ t×m ra ph¬ng ph¸p thuyÕt minh phï hîp. KiÓu bµi thuyÕt minh nµy ngoµi nh÷ng đặc điểm giống với cách làm các kiểu bài thuyÕt minh kh¸c nh: ph¶i quan s¸t, t×m hiÓu, sö dông ph¬ng ph¸p thuyÕt minh phï hợp...còn có 1 số điểm đặc biệt quan trọng. Đó là sự hiểu biết về lịch sử, đó là những điều không thể quan sát đợc mà phải nghiên cứu, häc tËp. H: Bài viết trên đợc sắp xếp theo bố cục, thứ tù nµo? - Bè côc: 3 phÇn + P1: Giíi thiÖu hå HK.

(256) + P2: Giới thiệu đền NS + P3: Giíi thiÖu bê hå. -> Theo thø tù quan s¸t cña ngêi viÕt.. H: Bµi nµy cã thiÕu sãt g× vÒ bè côc ? GV: Tuy bài này đợc chia làm 3 phần nhng kh«ng ph¶i lµ 3 phÇn cña 1 VB lµ MB, TB, - ThiÕu: Më bµi vµ kÕt bµi. KL nh bố cục thờng gặp. Vậy để bài viết hoàn thiÖn, ta ph¶i lµm nh thÕ nµo? -> Bæ sung thªm MB vµ KB. GV: + Më bµi: cã thÓ giíi thiÖu, dÉn kh¸ch cã c¸i nh×n bao qu¸t vÒ quµn thÓ DLTC Hå Hoµn KiÕm- §Òn Ngäc S¬n. + KÕt bµi: ý nghÜa lÞch sö –VH-XH cña DLTC, bµi häc vÒ gi÷ g×n vµ t«n t¹o th¾ng c¶nh. Ngoµi ra, bµi viÕt nµy cßn cha giíi thiÖu vÞ trí cụ thể, độ rộng hẹp của hồ (Phải nêu rõ vị trí của tháp rùa, cầu Thê Húc, đền Ngọc Sơn ở chç nµo, híng nµo cña hå, c¸ch bao nhiªu mÐt). Vµ cã thÓ cßn ph¶i giíi thiÖu quang c¶nh xung quanh: c©y cèi, mµu s¾c, mÆt níc... H: Chỉ ra các phơng pháp thuyết minh đợc sử dông trong VB nµy? - Nªu §N – gi¶i thÝch - LiÖt kª - Nªu VD, dïng sè liÖu, so s¸nh, ph©n lo¹i ph©n tÝch. H: Lêi v¨n sö dông trong VB thuyÕt minh ph¶i nh thÕ nµo? V× sao? -> Ph¶i chÝnh x¸c, biÓu c¶m. - GV chèt l¹i. - Đa ra ghi nhớ.Gọi HS đọc. * GV đọc minh hoạ 1 VB thuyết minh su tầm * Ghi nhớ: (SGK – 34). đợc cho HS nghe. Hoạt động 3: - Gọi HS đọc yêu cầu. - HS chia 3 nhãm, mçi nhãm th¶o luËn 1 néi dung - GV híng dÉn häc sinh lµm. - HS lµm bµi, ghi kÕt qu¶ ra b¶ng phô kÌm theo c¸ch s¾p xÕp bè côc cña nhãm m×nh - GV nhËn xÐt tÝnh hîp lÝ cña tõng c¸ch nhng đảm bảo tính mạch lạc và bố cục 3 phần.. - Gọi HS đọc yêu cầu bT2. H: NÕu muèn giíi thiÖu theo tr×nh tù tham. II/ LuyÖn tËp. 1. Bµi tËp 1: * MB: Giíi thiÖu, dÉn d¾t, thÓ hiÖn c¸i nh×n bao qu¸t vÒ quÇn thÓ danh lam th¾ng c¶nh hå HK. * TB: Bæ sung thªm vÞ trÝ cña hå, diện tích, độ sâu qua các mùa, nói kĩ h¬n vÒ t¸p rïa, rïa Hå G¬m, quang cảnh đờng phố ven hồ. * KB: Nªu ý nghÜa lÞch sö – VH – XH cña danh lam th¾ng c¶nh (cã thÓ nªu thªm bµi häc vÒ gi÷ g×n, t«n t¹o th¾ng c¶nh hoÆc triÓn väng ph¸t triÓn trong t¬ng lai)..

(257) quan hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn từ xa 2. Bài tập 2: đến gần, từ ngoài vào trong thì nên sắp xếp thø tù giíi thiÖu nh thÕ nµo? ( Yªu cÇu HS ghi ra phiÕu BT) - C¸ch 1: cã thÓ tõ trªn g¸c nhµ Bu - GV ch÷a mét sè phiÕu vµ nhËn xÐt. ®iÖn, nh×n bao qu¸t toµn c¶nh hå vµ đền. - Cách 2: từ đờng Đinh Tiên Hoàng, nh×n §µi Nghiªn, Th¸p Bót, qua cÇu H: Viết lại bài này theo bố cục 3 phần, em sẽ Thê Húc, vào đền Ngọc Sơn rồi tả chọn những chi tiết tiêu biểu nào để làm nổi bên trong đền. bËt gi¸ trÞ lÞch sö vµ v¨n ho¸ cña di tÝch? 3. Bµi tËp 3: - Gäi nhiÒu HS nªu ý kiÕn. - GV đánh giá. - Rïa Hå G¬m - TruyÒn thuyÕt tr¶ g¬m thÇn - CÇu Thª Hóc - Th¸p bót... 4. Cñng cè: GV hái HS: - ThÕ nµo lµ giíi thiÖu vÒ mét danh lam th¾ng c¶nh? - Làm thế nào để có tri thức về DLTC ? Bài giới thiệu cần có những yêu cầu gì? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh ph©n tÝch vÝ dô. - Häc thuéc ghi nhí, lµm BT4. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: ¤n tËp vÒ VB thuyÕt minh. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. **************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 86. ¤n tËp vÒ v¨n b¶n thuyÕt A/ môc tiªu bµi häc:. minh. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: Nhí l¹i kh¸i niªm cña kiÓu bµi thuyÕt minh; ¤n l¹i vai trß, t¸c dụng, đặc trng của văn bản thuyết minh. Nắm vững bỗ cục bài văn TM và cách làm bµi v¨n thuyÕt minh 2. VÒ kÜ n¨ng: RÌn luyÖn kÜ n¨ng t×m ý, lËp dµn ý. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. X©y dùng c¸c dµn ý cho BT1 (trang 35). 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học.

(258) 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: ThÕ nµo lµ bµi v¨n thuyÕt minh vÒ mét danh lam th¾ng c¶nh? Nh÷ng yªu cÇu cña kiÓu bµi nµy? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở cuối học kì I và đầu học kì II này các em đã đợc học về kiểu bài thuyết minh từ khái niệm, yêu cầu về tri thức, về lời văn, các kiểu đề văn thuyết minh, các phơng pháp thuyết minh rồi đến cách làm bài văn thuyết minh... Hôm nay chúng ta sẽ ôn tập lại toàn bộ những kiến thức đó. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2:. I. ¤n tËp lÝ thuyÕt: 1. Kh¸i niÖm:. H: ThuyÕt minh lµ kiÓu VB nh thÕ nµo? VB thuyÕt minh lµ kiÓu VB th«ng Nhằm mục đích gì? dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức về đặc điểm, tÝnh chÊt, nguyªn nh©n...cña c¸c sù vËt, hiÖn tîng trong tÑ nhiªn vµ XH b»ng ph¬ng thøc tr×nh bµy, giíi thiÖu, gi¶i thÝch. H: V¨n b¶n thuyÕt minh cã vai trß vµ t¸c 2. Vai trß vµ t¸c dông: Cung cÊp tri thøc mét c¸ch kh¸ch dông nh thÕ nµo? quan, giúp ngời đọc hiểu biết về sự vật, sự việc một cách đầy đủ, đúng GV: Bản hớng dẫn sử dụng các sản phẩm, đồ đắn để vận dụng vào cuộc sống. vËt nh bµn lµ, m¸y b¬m, qu¹t ®iÖn, nåi c¬m điện...là những vB thuyết minh đơn giản nhất, vậy mà cũng đã rất hữu ích cho đời sống con ngêi. -> Đây là đặc điểm quan trọng nhất để phân biệt kiểu VB này với các kiểu VB khác. đã là tri thøc th× ngêi lµm VB kh«ng thÓ h cÊu, bÞa đặt, tởng tơng hay suy luận ra mà làm đợc. H: Vậy tri thức trong Vb thuyết minh đòi hỏi ph¶i nh thÕ nµo? -> Phải khách quan, xác thực, đáng tin cậy. H: VB thuyÕt minh cã tÝnh chÊt g× kh¸c so víi 3. TÝnh chÊt: VB tù sù, miªu t¶, biÓu c¶m vµ nghÞ luËn? VB thuyÕt minh cèt lµm cho ngêi đọc nắm vững tri thức thuộc các GV: Đối với tự sự, miêu tả: Làm cho ngời khía cạnh liên quan đến đối tợng đọc cảm nhận, rung động trớc cái hay, cái đẹp thuyết minh. của sự vật hoặc căm ghét trớc tính xấu của đối tîng. Còn đối với văn nghị luận, đối tợng của vb là một vấn đề, nên phải dùng lí lẽ và dẫn chứng để làm sáng tỏ. H: Tõ tÝnh chÊt trªn, em h·y cho biÕt yªu cÇu vÒ lêi v¨n cña Vb thuyÕt minh? -> Rõ ràng, chặt chẽ, vừa đủ, dễ hiểu, giản dị vµ hÊp dÉn..

(259) H: Các kiểu đề văn TM thờng gặp là gì? - TM về 1 đồ vật - TM vÒ mét thÓ lo¹i VH - TM vÒ mét ph¬ng ph¸p - TM vÒ mét danh lam th¾ng c¶nh. * Ngoµi ra cßn cã: - TM vÒ mét hiÖn tîng tù nhiªn – XH - TM vÒ 1 g¬ng mÆt thÓ thao tiªu biÓu - TM vÒ 1 phong tôc tËp qu¸n, lÔ héi.... H: Theo em, muốn làm tốt bài văn TM, cần 4. Chuẩn bị tri thức để làm bài: ph¶i chuÈn bÞ nh÷ng g×? - ChuÈn bÞ tri thøc: b»ng c¸ch quan s¸t, häc tËp, nghiªn cøu, hái han... H: Bµi v¨n thuyÕt minh ph¶i lµm næi bËt ®iÒu - S¾p xÕp tri thøc, lËp dµn ý. g× ? -> Bài văn TM phải làm nổi bật đối tîng thuyÕt minh. H: Nh÷ng ph¬ng ph¸p thuyÕt mÞnh nµo thêng 5. C¸c ph¬ng ph¸p thuyÕt minh: đợc chú ý và sử dụng? - Nêu định nghĩa, giải thích - LiÖt kª - Nªu vÝ dô - Dïng sè liÖu - So s¸nh H: Trong VB thuyÕt minh cã yÕu tè miªu t¶ - Ph©n lo¹i- ph©n tÝch. vµ BC kh«ng? LiÒu lîng vµ t¸c dông cña tõng yếu tố đó? - Cã. Miªu t¶ vµ BC chØ lµ yÕu tè phô trî, lµm bµi v¨n TM t¨ng søc hÊp dÉn. Hoạt động 3: - Gọi HS đọc yêu cầu. - HS chia 4 nhãm, mçi nhãm th¶o luËn 1 phÇn - GV híng dÉn häc sinh lµm. - HS lµm bµi, ghi kÕt qu¶ ra b¶ng phô - GV cho HS nhËn xÐt bæ sung vµ thèng nhÊt c¸ch ch÷a.. II/ LuyÖn tËp. 1. Bµi tËp 1: a. TM về đồ dùng: * Lập ý: Gồm có tên đồ dùng, hình d¸ng, kÝch thíc, mµu s¾c, cÊu t¹o, c«ng dông, c¸ch dïng, nh÷ng lu ý... * Dµn ý: - MB: Giới thiệu khái quát tên đồ dïng vµ c«ng dông cña nã. - TB: Cấu tạo, nguyên lí hoạt động (nÕu cã), vai trß-c«ng dông, c¸ch sö dông vµ b¶o qu¶n... - KB: Khẳng định lại tầm quan trọng của đồ dùng đối với đời sống con ngêi. b. Giíi thiÖu 1 Di tÝch LS, Danh lam TC.. VD: + Di tích lịch sử: Đình, chùa, đền... + Danh lam thắng cảnh: Hồ, núi, sông, vịnh, * Lập ý: Gồm có tên địa danh, khái quát vị trí, ý nghĩa đối với quê hơng, đảo, khu nghỉ mát, vui chơi....

(260) cÊu tróc, qu¸ tr×nh h×nh thµnh, x©y dựng, tu bổ, đặc điểm nổi bật, những phong tôc, lÔ héi cã liªn quan... * Dµn ý: - MB: Giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÞ trÝ vµ ý nghĩa ls-vh-xh của địa danh. - TB: Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, qu¸ tr×nh t«n t¹o, tu bæ, thay đổi tên gọi; Cấu trúc, quy mô, cảnh đẹp; Phong tục tập quán của địa phơng. - KB: Thái độ, tình cảm sự đánh giá cña ngêi viÕt hoÆc lêi kªu gäi ý thøc cña ngêi d©n... c. TM vÒ 1 thÓ lo¹i VH: VD: C¸c thÓ th¬ ThÊt ng«n tø tuyÖt, ThÊt * LËp ý: Gåm cã: tªn thÓ lo¹i, Vb ngôn bát cú, Lục bát...hoặc Truyện ngắn, Tiểu tiêu biểu, hiểu biết về những đặc thuyÕt. ®iÓm h×nh thøc thÓ lo¹i, tÝnh chÊt, néi dung... * Dµn ý: - MB: Giíi thiÖu chung vÒ thÓ lo¹i VH và vị trí của nó đối với vh-xh hoặc đối với hệ thống thể loại. - TB: Giíi thiÖu, ph©n tÝch cô thÓ vÒ ND vµ h×nh thøc, cã ®a VD minh ho¹ - KB: Nh÷ng ®iÒu lu ý khi thëng thøc hoÆc khi s¸ng t¸c kiÓu VB nµy. Lu ý: Tuỳ theo đối tợng thuộc thể loại VH nào mà xác định mức độ và nội dung thuyết minh cho phï hîp. d. Giíi thiÖu 1 Ph¬ng ph¸p: VD: Phơng pháp vẽ bản đồ, biểu đồ, phóng * Lập ý: Gồm có tên đồ dùng, tên tranh minh ho¹, lµm thÝ nghiÖm... thÝ nghiÖm, t¸c dông, hiÖu qu¶, môc đích, nguyên liệu, quy trình làm, kết qu¶ , yªu cÇu thµnh phÈm... * Dµn ý: - MB: Giới thiệu khái quát tên đồ dùng, đồ chơi; tên thí nghiệm và mục đích, tác dụng của nó. - TB: ChuÈn bÞ nguyªn vËt liÖu (sè lîng, mµu s¾c, chÊt liÖu); Quy tr×nhc¸ch thøc tiÕn hµnh (tõng bíc, tõng khâu cho đến khi hoàn thành); yêu cÇu( vÒ chÊt lîng, h×nh d¸ng, mµu s¾c...). - KÕt bµi: Nh÷ng ®iÒu lu ý, nh÷ng c¸ch gi¶i quyÕt trong qu¸ tr×nh tiÕn hµnh... 2. Bµi tËp 2: - Gọi HS đọc yêu cầu bT2..

(261) - GV híng dÉn HS lµm ë líp, yªu cÇu vÒ nhµ tiÕp tôc hoµn thiÖn. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i cho HS: -Kh¸i niÖm, vai trß, t¸c dông, tÝnh chÊt cña bµi v¨n thuyÕt minh. - C¸c ph¬ng ph¸p thuyÕt minh - C¸ch lËp ý vµ lËp dµn ý cho bµi v¨n thuyÕt minh. 5. Híng dÉn häc bµi: - ¤n l¹i toµn bé kiÕn thøc phÇn lý thuyÕt vÒ v¨n b¶n thuyÕt minh. - Lµm BT 2 vµo vë - Chuẩn bị tiết sau: VB “Ngắm trăng”, “Đi đờng”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... **************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 87. V¨n b¶n: Ng¾m. tr¨ng - §i (Hå đờng ChÝ Minh). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Cảm nhận đợc tình yêu thiên nhiên dặc biệt sâu sắc của Bác Hồ qua bài thơ “Ng¾m tr¨ng”: dï trong hoµn c¶nh tï ngôc, ngêi vÉn më réng t©m hån giao hoµ víi thiªn nhiªn. - Thấy đợc ý nghiã t tởng của bài thơ “Đi đờng”: Từ việc đi đờng gian lao mà nói đến bài học đờng đời, đờng cách mạng. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Hiểu đợc sức truyền cảm của 2 bài thơ qua nghệ thuật bình dị, tự nhiên mà ý nghÜa s©u s¾c. 3. Về thái độ: - GD học sinh lòng kính yêu lãnh tụ, yêu thiên nhiên, đất nớc. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. ChÐp 2 bµi th¬ ra b¶ng phô 2. Häc sinh: Đọc trớc bài thơ, đọc chú thích Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: Sù chuÈn bÞ cña HS 3. Bµi míi:.

(262) Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 1: I/ V¨n b¶n “Ng¾m tr¨ng” H: Bài thơ “Ngắm trăng” đợc sáng tác trong 1. Hoàn cảnh sáng tác; hoµn c¶nh nµo? -> Trong thêi gian B¸c bÞ giam cÇm ë nhµ tï Qu¶ng T©y (1942 – 1943). 2. §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch: GV: Hớng dẫn cách đọc: C©u 1: Giäng b×nh th¶n C©u 2: Giäng bèi rèi C©u3+ 4: §»m th¾m, vui t¬i, s¶ng kho¸i. - GV đọc mẫu cả 3 bản: Phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ, gọi HS đọc. - Nhận xét cách đọc của HS 3. T×m hiÓu v¨n b¶n: H: Bài thơ đợc làm theo thể thơ nào? -> ThÊt ng«n tø tuyÖt §êng luËt. H: Bµi th¬ TNTT thêng cã bè côc nh thÕ nµo? -> 4 phÇn: Khai- thõa-chuyÓn- hîp. GV: B¶n dÞch th¬ còng theo thÓ thÊt ng«n tø tuyÖt, b¸m s¸t nguyªn t¸c, nhng còng cã chç cha lột tả hết đợc tinh thần của nguyên tác. H: §äc bµi th¬, em thÊy B¸c Hå ng¾m tr¨ng trong hoµn c¶nh nµo? -> Trong nhµ tï. H: Câu thơ đầu, Bác đã bộc bạch điều gì? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch sö dông tõ ng÷ Trong tï kh«ng rîu còng kh«ng hoa cña B¸c? H: Điệp từ “không” đợc nhắc đi nhắc lại - Điệp từ “không” nhiều lần nhằm khẳng định điều gì? H: Theo em, t¹i sao B¸c kh«ng t¶ nh÷ng nçi -> C©u th¬ t¶ thùc cuéc sèng thiÕu thiếu thốn khác mà chỉ nhắc đến rợu và hoa? thốn, cực khổ của ngời tù. -> Vì đó là những gì quan trọng nhất gắn với t©m hån thi sÜ. Uèng rîu, ng©m th¬, chê hoa quúnh në vµ ng¾m tr¨ng lµ thó vui cña thi sÜ muôn đời... GV: C¸i thiÕu thèn cña ngêi tï lµ thiÕu c¬m, thiÕu ¸o, thiÕu tù do. Nhng dêng nh B¸c kh«ng hÒ nãi tíi. C¸i B¸c nãi ë ®©y lµ c¸i thiÕu cña thi nh©n. Lóc nµy ®©y, B¸c kh«ng ph¶i lµ ngêi tï n÷a, mµ b¸c lµ mét thi nh©n thùc thô. T©m hån Êy gióp B¸c vît qua hoµn c¶nh thùc t¹i. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ lêi t©m sù cña B¸c? H: Trớc cảnh đẹp của đêm trăng, tâm trạng -> Tâm sự thanh cao, vợt lên hoàn c¶nh hiÖn thùc. của Bác đợc giới thiệu qua câu thơ nào? GV: gi¶i nghÜa: “n¹i nhîc hµ”: Kh«ng biÕt Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ lµm thÕ nµo. H: Em hiÓu t©m tr¹ng cña B¸c lóc nµy ra sao?.

(263) - T©m tr¹ng bèi rèi, xèn xang cña GV: Câu thơ thứ hai là cái xốn xang, bối rối Bác – ngời thi sĩ trớc vẻ đẹp sững sờ rất nghệ sĩ trớc cảnh đẹp đến sững sờ của của đêm trăng. đêm trăng.-> T chất nghệ sĩ đích thực của Hồ ChÝ Minh vµ d¸ng vÎ ung dung k× lµ cña ngêi tï CM. H: V× sao ngêi tï l¹i cã t©m tr¹ng xèn xang Êy? -> Mất tự do, thiếu rợu, thiếu hoa để thởng thức trăng trong khi thiên nhiên đẹp, lộng lẫy vµ th¬ méng thÕ kia. H: Nỗi nhớ rợu và hoa, sự cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên của ngời nghệ sĩ đợc diễn tả bằng cảm nhận gì? Em hiểu đợc điều gì trong sự c¶m nhËn Êy? - T©m hån tù do, phong th¸i ung dung, H: Sau những phút giây bối rối, xúc động tr- lạc quan, chất nghệ sĩ của Bác. ớc vẻ đẹp của đêm trăng, Bác đã làm gì? Ngêi ng¾m tr¨ng soi ngoµi cöa sæ H: Nét nghệ thuật đặc sắc của 2 câu thơ?Tác Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ. dông cña biÖn ph¸p nghÖ thuËt Êy? - NT: §èi lËp, nh©n ho¸ GV: Bác chủ động tìm đến với trăng, vợt lên -> Trăng và ngời là đôi bạn tri kỉ, tri trên hoàn cảnh thiếu thốn..cho dù nhà tù có âm, tìm đến với nhau, hiểu nhau. khắc nghiệt đến đâu cũng không ngăn cản nổi sù giao hoµ gi÷a ngêi vµ tr¨ng. H: Qua ®©y, em cã nhËn xÐt g× vÒ con ngêi B¸c? => B¸c cã t©m hån yªu thiªn nhiªn GV: Yªu thiªn nhiªn, g¾n bã víi thiªn nhiªn, tha thiÕt, cã nghÞ lùc vµ chÊt thÐp phi sèng hoµ hîp víi thiªn nhiªn lµ ®iÒu thêng thêng. nhật ở Bác. Nhng trong hoàn cảnh tù đày nh vËy mµ B¸c vÉn dµnh trän t×nh c¶m cho tr¨ng. Song s¾t cña nhµ tï còng trë nªn bÊt lùc v×: “Nay ë trong th¬ nªn cã thÐp Nhµ th¬ còng ph¶i biÕt xung phong” ¸nh tr¨ng mang ý nghÜa kh¸t väng tù do vµ vÎ đẹp thanh cao tinh khiết-> Vì vậy dù trong hoµn c¶nh nµo ngêi còng dµnh t×nh yªu cho thiªn nhiªn. VD: C¶nh khuya, R»m th¸ng giªng... H: Cách xng hô của nhà thơ có gì đặc biệt? -> Kh«ng ph¶i “ngêi tï”, kh«ng ph¶i “ph¹m nh©n” mµ lµ “thi gia”, cã nghÜa lµ nhµ th¬. Cách xng hô đó là sự hoá thân kì diệu, là phút th¨ng hoa to¶ s¸ng cña t©m hån nhµ th¬, thÊm thÝa c¸nh nh×n vµ c¶m xóc míi mÎ cña B¸c. H: em cã c¶m nhËn g× vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt cña bµi th¬? -> HS. GV ®a ra ghi nhí. DÆn häc thuéc. GV: Ng¾m tr¨ng lµ bµi th¬ thÓ hiÖn mét c¸ch cụ thể và sinh động vẻ đẹp phong phú hài hoà của 1 tâm hồn, 1 nhân cách vĩ đại.Hình ảnh B¸c trong bµi th¬ lµ mét vÞ kh¸ch tiªn, kh¸ch * Ghi nhí: (sgk -38)..

(264) tự do trong ngục tù, Bài thơ đợc coi là một khóc h¸t tù do cña b¸c. Hoạt động 2: GV: Giíi thiÖu hoµn c¶nh s¸ng t¸c: Trong thêi gian B¸c bÞ giam cÇm h¬n 1 n¨m ë Trung Quốc ( từ 8/1942 đến 9/1943) Bác bị giả đi hết nhà lao này đến nhà lao khác trong huyện II.Văn bản: “Đi đờng”: 1. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c Qu¶ng T©y... GV: Hớng dẫn cách đọc §äc mÉu c¶ 3 phÇn: Phiªn ©m, dÞch nghÜa, dÞch th¬. 2. §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch - Gọi HS đọc, nhận xét cách đọc của HS. H: Bài thơ đợc sáng tác theo thể thơ nào? -> ThÊt ng«n tø tuyÖt. H: Gi÷a b¶n phiªn ©m vµ b¶n dÞch th¬ cã g× kh¸c? -> Phiªn ©m lµ thÓ th¬ TNTT nhng ë b¶n dÞch 3. T×m hiÓu v¨n b¶n: th¬ l¹i lµ th¬ lôc b¸t. H: C©u th¬ më ®Çu kÓ vÒ sù viÖc g×? H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ giäng ®iÖu cña c©u th¬? H: Thùc tÕ mµ ngêi tï ph¶i tr¶i qua lµ g×? Đi đờng mới biết gian lao H: Qua giäng ®iÖu hÕt søc tù nhiªn nh mét lời kể, em có nhận xét gì về thái độ của ngời - Giäng ®iÖu: Tù nhiªn tï? -> Câu thơ nh một lời suy ngẫm thấm thía, rút -> Đi đờng gặp nhiều vất vả, cản trở, khã nhäc. ra từ thực tế đi đờng rất khổ ải H: Em hiểu từ “đờng”ở đây theo những nghĩa nµo? -> Đờng: đờng chuyển lao đờng cmạng, đờng đời. H: Câu thơ thứ hai đã phát triển rõ ý câu đầu nh thÕ nµo? H: H×nh ¶nh “Nói cao råi l¹i ...trËp trïng” gîi cho em suy nghÜ g×? GV: Nh÷ng d·y nói cao cø nèi tiÕp nhau kh«ng døt, nh÷ng khã kh¨n cø chång chÊt lªn Nói cao råi l¹i nói cao trËp trïng nhau lµm ngêi tï CM kh«ng ngõng nghØ. H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật - Cụ thể hoá nỗi gian lao, vất vả, khó kh¨n chång chÊt triÒn miªn. g×? T¸c dông cña nã? H: Sau khi vợt hết khó khăn này đến khó khăn khác, gian lao này đến gian lao khác, - NT: §iÖp tõ “nói cao” ngời tù đạt đợc kết quả nh thế nào? -> Bíc ch©n ngêi tï nh thi gan víi tÊt H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ sù chuyÓn ý tõ c©u c¶ gian lao thö th¸ch. CÇn ph¶i cã ý chí, quyết tâm cao độ. 1, c©u 2 sang c©u 3? GV: C©u 1, c©u 2 nªu ra nçi khã kh¨n vµ diễn tả cụ thể nỗi khó khăn đó. Đến câu thơ.

(265) thứ 3, mạch thơ có sự vận động mạnh mẽ. Núi cao lên đến tận cùng §©y lµ mét chÆng ®ua, 1 thö th¸ch cuèi cïng. H: Trong hình dung của em, ngời tù lúc này - Vợt mọi khó khăn sẽ lên đến đỉnh cao nhÊt. cã t©m tr¹ng nh thÕ nµo? GV: Ngời tù bỏ lại đằng sau núi non trùng điệp với bao khó khăn gian khổ để đón nhận niÒm vui, niÒm h¹nh phóc cña ngêi chiÕn th¾ng víi ý chÝ vµ nghÞ lùc phi thêng. - Gọi HS đọc câu cuối. H: Câu thơ cuối đã thể hiện t thế nào của ngời tù CM? GV: Hai c©u th¬ cuèi thÊp tho¸ng h×nh ¶nh con ngời, vừa vơn tới đỉnh cao thắng lợi sau những gian nan, thử thách, ngắm cả đất trời bao la. T thế đờng hoàng, hiên ngang; niềm vui, niÒm h¹nh phóc lín lao. GV liªn hÖ: “C¶nh rõng ViÖt B¾c”, “Tøc c¶nh P¸c Bã”. H: Bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về thái độ của con ngời trớc con đờng đời đầy thử th¸ch? - HS tr¶ lêi. - §a ra ghi nhí. DÆn HS häc thuéc.. -> NiÒm h¹nh phóc cña ngêi chiÕn th¾ng.. Thuvµo tÇm m¾t mu«n trïng níc non - Níc non ngµn dÆm thu c¶ vµo tÇm m¾t -> ThÓ hiÖn t thÕ lµm chñ.. H: Bài thơ làm ra là để tự động viên, tự khuyªn m×nh. Nhng nã l¹i cã søc truyÒn c¶m mạnh mẽ, có tác dụng cổ vũ tinh thần con ngời vợt qua khó khăn, thử thách trên đờng đời, để vơn tới mục đích cao đẹp. Đó là chân lí, * Ghi nhớ: (sgk – 40). đạo lí thực tiễn sâu sắc của bài thơ này.. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i cho HS: - Tình yêu thiên nhiên đặc biệt sâu sắc của bác Hồ qua bài “Ngắm trăng”: Dù trong hoµn c¶nh tï ngôc, Ngêi vÉn më réng t©m hån, giao hoµ v¬i thiªn nhiªn, víi tr¨ng. - Hai lớp nghĩa sâu sắc trong bài “Đi đờng”: Từ việc đi đờng gian lao, nói lên bài học đờng đời, đờng CM. 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc thuéc lßng b¶n phiªn ©m vµ b¶n dÞch th¬ cña c¶ 2 bµi th¬. - Häc néi dung c¬ b¶n cña c¶ bµi theo qu¸ tr×nh ph©n tÝch. - Häc thuéc ghi nhí - ChuÈn bÞ tiÕt sau: C©u c¶m th¸n. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ...........................................................................................................................

(266) **************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 88. C©u c¶m th¸n a/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh: Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu cảm thán và Nắm vững chøc n¨ng cña c©u c¶m th¸n. 2. VÒ kÜ n¨ng: phân biệt đợc câu cảm thán với các kiểu câu khác. 3. Về thái độ: - BiÕt sö dông c©u c¶m th¸n phï hîp víi t×nh huèng giao tiÕp. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: Câu nh thế nào đợc gọi là câu cầu khiến? Cho ví dụ? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài ở tiết học trớc, các em đều đã biết câu cầu khiến là những câu chứa các từ ngữ cầu khiến nh: hãy, đừng, chớ, đi, thôi, nào.. và chúng có chức năng khuyên bảo, động viên, yêu cầu...ngời khác thực hiện hành động đợc nói đến trong câu. Hôm nay, cô cùng các em sẽ đợc tìm hiểu thêm 1 loại câu mới: đó là câu cảm thán. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: * GV treo b¶ng phô ghi c¸c VD trong SGK. - Gọi HS đọc. H: Trong ®o¹n trÝch trªn, c©u nµo béc lé t×nh c¶m, c¶m xóc?. Néi dung I. §Æc ®iÓm h×nh thøc vµ chøc n¨ng 1. VÝ dô: 2. NhËn xÐt:. a. Hìi ¬i l·o H¹c! H: Đặc điểm hình thức nào cho ta biết đó là b. Than ôi! nh÷ng c©u béc lé t×nh c¶m, c¶m xóc cña ngêi nãi (ngêi viÕt)? * §Æc ®iÓm h×nh thøc: - Chøa nh÷ng tõ ng÷ c¶m th¸n: Hìi GV: Những câu có đặc điểm hình thức nh ơi, Than ôi. - KÕt thóc c©u b»ng dÊu chÊm than. trên đợc gọi là những câu cảm thán. H: C¸c c©u c¶m th¸n trªn thùc hiÖn chøc n¨ng g×? * Chức năng: Dùng để bộc lộ tình.

(267) H: Khi viết đơn, biên bản, hợp đồng hay trình cảm, cảm xúc. bµy kÕt qu¶ cña mét thÝ nghiÖm...cã thÓ dïng câu cảm thán đợc không? Vì sao? -> Kh«ng thÓ dïng c©u c¶m th¸n. V× ng«n ngữ trong đơn từ, biên bản, hợp đồng (thuộc kiÓu VB hµnh chÝnh c«ng vô) vµ ng«n ng÷ khi tr×nh bµy kÕt qu¶ 1 thÝ nghiÖm (Thuéc kiÓu Vb khoa häc) lµ ng«n ng÷ “duy lÝ”, ng«n ng÷ cña t duy logic nªn kh«ng thÝch hîp víi viªc sö dông nh÷ng yÕu tè ng«n ng÷ béc lé t×nh c¶m, c¶m xóc. GV: Đa thêm VD, gọi HS đọc và gạch chân tõ ng÷ c¶m th¸n, dÊu c©u: + Ôi! Bức tranh đẹp quá! + å! Em th©n yªu! §ã chÝnh lµ kiÖt t¸c cña cô B¬-men. + ¤ hay! C¶nh còng a ngêi nhØ? + Khi tuyết phủ kín mặt đất, gió bấc thổi vun vút mà đợc ngồi hàng giờ nh thế trong 1 đêm đông rét buốt, trớc một lò sởi thì khoái biết bao! H: Qua t×m hiÓu c¸c vÝ dô, em hiÓu thÕ nµo lµ câu cảm thán? Chúng có đặc điểm hình thức nh thÕ nµo? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i vµ ®a ra ghi nhí. - Gọi HS đọc ghi nhớ GV: Lu ý: Tất cả các câu cảm thán đều phải đợc đọc với giọng diễn cảm. Và khi viết đều đợc kết thúc bằng dấu chấm than. Chỉ có một sè trêng hîp c¸ biÖt míi kÕt thóc b»ng dÊu chÊm hoÆc dÊu chÊm löng. VD: Khèn n¹n...«ng gi¸o ¬i! Nã cã biÕt g× ®©u! (DÊu chÊm löng) Tuy nhiên, không phải tất cả các câu đều đợc đọc với giọng diễn cảm và cuối câu có dấu chấm than cũng đều là câu cảm thán cả. VD: Thế đê không sao cự lại đợc với thế nớc! (C©u trÇn thuËt nhng vÉn kÕt thóc c©u b»ng dÊu chÊm than). Hoạt động 2 - Gọi HS đọc yêu cầu và các ngữ liệu - GV híng dÉn häc sinh lµm. - Gäi HS nªu kÕt qu¶ tõng phÇn. - GV nhËn xÐt, ch÷a.. - GV nªu ra yªu cÇu - Gọi HS đọc nội dung từng phần.. * Ghi nhí : (SGK- 44). II.LuyÖn tËp. 1. Bµi tËp 1: * Kh«ng ph¶i tÊt c¶ c¸c c©u trong đoạn trích đều là câu cảm thán, vì chóng kh«ng chøa nh÷ng tõ ng÷ c¶m th¸n vµ kh«ng béc lé t/c¶m, c/xóc. * ChØ cã nh÷ng c©u c¶m th¸n sau: a. Than «i! Lo thay! b. Hìi c¶nh rõng...cña ta ¬i! c. Chao «i!...th«i. 2. Bµi tËp 2:.

(268) - Chia HS thµnh 4 nhãm th¶o luËn, ghi kÕt a. Lêi than thë cña ngêi n«ng d©n dqu¶ ra b¶ng phô. ới chế độ PK - Gọi đại diện từng nhóm nêu kết quả. b. Lêi than thë cña ngêi chinh phô - GV nhËn xÐt, ch÷a. tríc nçi tru©n chuyªn do chiÕn tranh g©y ra. c. T©m tr¹ng bÕ t¾c cña nhµ th¬ tríc cuéc sèng. d. Sù ©n hËn cña DÕ MÌn tríc c¸i chÕt th¶m th¬ng, oan øc cña DÕ Cho¾t. => Tuy đều bộc lộ tình cảm, cảm xóc nhng kh«ng cã c©u nµo lµ c©u c¶m th¸n v× kh«ng cã dÊu chÊm than (Hình thức đặc trng của kiểu câu nµy). - GV nªu yªu cÇu cña BT. 3. Bµi tËp 3: VÝ dô: - Gäi HS lªn b¶ng lµm bµi. - MÑ ¬i, t×nh yªu mµ mÑ dµnh cho - GV nhận xét, thống nhất đáp án. con thiªng liªng biÕt bao! - Chao «i! B×nh minh trªn biÓn thËt là đẹp! 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái: - §Æc ®iÓm h×nh thøc cña c©u c¶m th¸n? - Chøc n¨ng cña c©u c¶m th¸n? - Có phải tất cả các câu kết thúc bằng dấu chấm than đều là câu cảm thán không? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu vÝ dô - Häc thuéc ghi nhí, lµm thªm BT4 - Chuẩn bị tiết sau: Ôn các đề văn thuyết minh theo yêu cầu của SGK để tiết sau viết bµi viÕt sè 5. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ........................................................................................................................ **************************************** Ngµy so¹n: Ngµy thùc hiÖn:. TiÕt 89 + 90. ViÕt bµi tËp lµm v¨n sè 5 (v¨n thuyÕt minh) A/ mục tiêu cần đạt:. 1. KiÕn thøc: - Học sinh vận dụng kiến thức đã học về kiểu bài thuyết minh để viết bài văn thuyÕt minh cô thÓ. - Đảm bảo yêu cầu về thể loại, làm nổi bật đối tợng của bài viết. 2. KÜ n¨ng: - Häc sinh biÕt triÓn khai bµi viÕt theo bè côc 3 phÇn, biÕt chuyÓn ®o¹n vµ liªn kÕt ®o¹n; tr×nh tù thuyÕt minh hîp lÝ..

(269) - BiÕt sö dông ph¬ng ph¸p thuyÕt minh phï hîp. 3. Thái độ: - Có tình cảm chân thực, sâu sắc và thái độ khách quan với đối tợng thuyết minh. B/ H×nh thøc kiÓm tra:. Tù luËn. C/ §Ò bµi:. Em h·y giíi thiÖu vÒ mét trß ch¬i d©n gian mµ em ch¬i thµnh th¹o. D/ §¸p ¸n vµ biÓu ®iÓm:. 1. PhÇn më bµi: 1,5® - Giíi thiÖu tªn trß ch¬i cÇn thuyÕt minh - Vai trß, ý nghÜa cña trß ch¬i.. 2. PhÇn th©n bµi: 7® - Bíc chuÈn bÞ: (2 ®) + Sè ngêi ch¬i trß nµy lµ bao nhiªu + Nh÷ng dông cô cÇn thiÕt phôc vô cho qu¸ tr×nh ch¬i + §iÒu kiÖn s©n b·i - TiÕn hµnh ch¬i: (4 ®) + Cách chia đội chơi? Số ngời trong 1 đội? + Tiến trình chơi, cách chơi, bài đồng dao đọc kèm khi chơi. + Quy định luật thắng – thua? Quyền lợi đợc hởng khi thắng? Hình phạt khi thua? + Quy định hết 1 ván? - Yªu cÇu khi ch¬i: (1 ®) + §iÒu kiÖn bÞ coi lµ ¨n gian, ph¹m luËt? + Thái độ của ngời chơi phải ntn? 3. PhÇn kÕt bµi: 1,5® Nhận xét, đánh giá của ngời viết về trò chơi này. *) Thu bµi: - HÕt giê gi¸o viªn thu bµi. - NhËn xÐt giê lµm bµi cña häc sinh. *) Híng dÉn häc bµi: - Xem lại lí thuyết về kiểu bài để tự rút kinh nghiệm. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: C©u trÇn thuËt. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......................................................................................................................... **************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 91. C©u trÇn thuËt.

(270) A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Giúp học sinh: Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu trần thuật và Nắm vững chøc n¨ng cña c©u trÇn thuËt 2. VÒ kÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng nhËn biÕt vµ ph©n biÖt c©u trÇn thuËt víi c¸c kiÓu c©u kh¸c. 3. Về thái độ: BiÕt sö dông c©u trÇn thuËt phï hîp víi t×nh huèng giao tiÕp. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: ThÕ nµo lµ c©u c¶m th¸n? Cho vÝ dô? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài Gv nªu vÝ dô: “Ngµy mai c¶ nhµ tí sÏ ®i Hµ Néi ch¬i”. Råi hái HS: C©u v¨n trªn có giống với các kiểu câu: Nghi vấn, Cầu khiến, Cảm thán mà chúng ta đã học không? để dẫn vào bài. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: * GV treo b¶ng phô ghi c¸c VD trong SGK. - Gọi HS đọc.. Néi dung I. §Æc ®iÓm h×nh thøc vµ chøc n¨ng 1. VÝ dô:. H: Trong nh÷ng ®o¹n trÝch trªn, c©u nµo lµ 2. NhËn xÐt: câu có đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, cÇu khiÕn, c¶m th¸n? - VÝ dô d. ¤ Tµo Khª! (Lµ c©u c¶m th¸n) H: Những câu nào không có đặc điểm hình thøc cña nh÷ng kiÓu c©u trªn? -> Là những câu không có đặc điểm của câu - Các câu còn lại: nghi vÊn, c©u cÇu khiÕn, c©u c¶m th¸n. H: Dựa vào đâu em xác định đợc những câu -> Là câu trần thuật. trªn kh«ng ph¶i lµ c©u nghi vÊn, c©u cÇu khiÕn, c©u c¶m th¸n? * §Æc ®iÓm h×nh thøc: - Không có đặc điểm hình thức của c¸c kiÓu c©u: NV, CK, CT H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch kÕt thóc c©u? - KÕt thóc c©u b»ng dÊu chÊm, dÊu H: T¸c dông cña tõng c©u trong ®o¹n trÝch chÊm löng, dÊu chÊm than. trªn? * Chøc n¨ng: a. C©u 1, 2: Tr×nh bµy suy nghÜ C©u 3: Yªu cÇu, nh¾c nhë. b. C©u 1: KÓ vµ t¶.

(271) C©u 2: Th«ng b¸o c. Miªu t¶ ngo¹i h×nh ngêi. GV: Các câu có đặc điểm hình thức và chức d. Câu 2: Nhận định, đánh giá C©u 3: Béc lé t×nh c¶m, c¶m xóc. n¨ng nh vËy gäi lµ c©u trÇn thuËt. H: Trong c¸c kiÓu c©u: Nghi vÊn, CÇu khiÕn, Cảm thán, Trần thuật thì kiểu câu nào đợc sử dông nhiÒu nhÊt? V× sao? -> Câu trần thuật đợc sử dụng nhiều nhất vì: + Nó thoả mãn nhu cầu trao đổi thông tin và trao đổi t tởng, tình cảm của con ngời trong giao tiÕp hµng ngµy còng nh khi t¹o lËp VB. + Ngoµi chøc n¨ng th«ng tin, th«ng b¸o, câu trần thuật còn đợc dùng để yêu cầu, đề nghÞ, béc lé t×nh c¶m, c¶m xóc -> nghÜa lµ c©u trÇn thuËt cã thÓ thùc hiÖn hÇu hÕt chøc n¨ng cña c¸c kiÓu c©u kh¸c. VD: + Ch¸u xin c¶m ¬n b¸c. -> Dùng để cảm ơn. + Ch¸u mêi bµ x¬i c¬m. -> Dùng để mời + Chóc mõng sinh nhËt b¹n. -> Dùng để chúc mừng + Chóng ta ph¶i cè g¾ng häc tËp h¬n. -> Yêu cầu, động viên. + MÑ ®i c«ng t¸c råi, ë nhµ con thÊy buån l¾m bè ¹. -> Béc lé t/c, c/x. + R¾n lµ loµi bß s¸t kh«ng ch©n. -> Dùng để thông tin khoa học. H: Qua t×m hiÓu c¸c vÝ dô, em hiÓu thÕ nµo lµ c©u trÇn thuËt? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i vµ ®a ra ghi nhí. - Gọi HS đọc ghi nhớ Hoạt động 3: - Gọi HS đọc yêu cầu và các ngữ liệu - GV híng dÉn häc sinh lµm. - Gäi HS nªu kÕt qu¶ tõng phÇn. - GV nhËn xÐt, ch÷a.. * Ghi nhí : (SGK- 46). II.LuyÖn tËp. 1. Bµi tËp 1: a. Tất cả đều là câu trần thuật: Câu 1: dùng để kể C©u 2, 3: dïng béc lé t×nh c¶m, c¶m xóc. b. C©u 1 lµ c©u trÇn thuËt -> dùng để kể C©u 2: lµ c©u c¶m th¸n (cã tõ qu¸) - GV nªu ra yªu cÇu - Gọi HS đọc câu 2 phần dịch nghĩa và câu 2 -> Bộc lộ tình cảm, cảm xúc. phÇn dÞch th¬. 2. Bµi tËp 2: - Yªu cÇu HS nhËn xÐt vÒ nghÜa * C©u 2 trong phÇn dÞch nghÜa: “Trớc cảnh đẹp đêm nay biết làm thÕ nµo?” -> Lµ c©u nghi vÊn..

(272) - GV nhận xét: 2 câu thơ đều diễn đạt 1 nội dung ý nghiã: đêm trăng gây sự xúc động m·nh liÖt cho nhµ th¬, khiÕn nhµ th¬ muèn làm một điều gì đó nhng lại thấy bối rối. - Gäi HS nªu yªu cÇu cña BT. - GV híng dÉn HS lµm bµi. - Gäi tõng HS nªu kÕt qu¶. - GV nhận xét, thống nhất đáp án.. * C©u 2 trong phÇn dÞch th¬: “Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ” -> Lµ c©u trÇn thuËt. => Hai c©u tuy kh¸c nhau vÒ kiÓu câu nhng cùng diễn đạt 1 ý nghĩa.. 3. Bµi tËp 3: a. C©u cÇu khiÕn: -> Dùng để ra lệnh, yêu cầu. b. C©u nghi vÊn -> §Ò nghÞ nhÑ nhµng c. C©u trÇn thuËt -> §Ò nghÞ nhÑ nhµng. * NhËn xÐt: 3 c©u cã sù kh¸c nhau vÒ kiÓu c©u nhng l¹i cã chøc n¨ng gièng nhau (ThÓ hiÖn ý cÇu khiÕn).. - HS đọc các câu văn H: C¸c c©u v¨n trªn cã ph¶i lµ c©u trÇn thuËt 4. Bµi tËp 4: không? Dùng để làm gì? - Tất cả đều là câu trần thuật: + Câu a. Dùng để cầu khiến + Câu b1. Dùng để kể - GV nêu yêu cầu, gọi HS đứng tại chỗ trả lời. + Câu b2: Dùng để cầu khiến. - Gäi HS kh¸c nhËn xÐt c©u tr¶ lêi cña b¹n 5. Bµi tËp 5: (nÕu cha chÝnh x¸c) VD: - Høa hÑn: Em xin høa sÏ kh«ng ®i häc muén n÷a ¹. - Xin lçi: Em xin lçi c« vÒ hµnh vi cña em võa råi ¹. - Cảm ơn: Cảm ơn bạn đã giúp đỡ t«i gi¶i BTnµy. - Chúc mừng: Chúc mừng bạn đợc ®iÓm 10 m«n To¸n nhÐ. - Cam ®oan: T«i cam ®oan lêi t«i nói là đúng sự thật. 4. Cñng cè: GV nªu c©u hái: - ThÕ nµo lµ c©u trÇn thuËt? - Chøc n¨ng cña c©u trÇn thuËt? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu vÝ dô - Häc thuéc ghi nhí, lµm thªm BT6 vµo vë - Chuẩn bị tiết sau: Soạn bài: Chiếu dời đô. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................

(273) **************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 92. V¨n b¶n: ChiÕu. dời đô (Lý C«ng UÈn). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Thấy đợc khát vọng của nhân dân ta về một đất nớc độc lập, thống nhất, hùng cờng và khí phách của DT Đại Việt đang trên đà lớn mạnh đợc phản ánh qua “Chiếu dời đô”. - Nắm đợc đặc điểm cơ bản của thể chiếu; Thấy đợc sức thuyết phục to lớn của “Chiếu dời đô” là sự kết hợp giữa lí lẽ và tình cảm. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Biết vận dụng phơng thức biểu đạt trong bài học để tìm hiểu thêm về văn nghị luËn. 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng yªu níc, nhí vÒ céi nguån lÞch sö. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu vÒ t¸c gi¶, t¸c phÈm. ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc trớc văn bản, đọc chú thích, tìm bố cục. Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: §äc thuéc lßng b¶n phiªn ©m, b¶n dÞch th¬ bµi “Ng¾m tr¨ng”; nªu c¶m nhËn cña em vÒ bµi th¬? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Học bộ môn Lịch sử lớp 7, các em đã nắm đợc lịch sử nớc ta thế kỉ XI – XII. Sau khi nhà Tiền Lê sụp đổ, Lý Công Uẩn lên ngôi vua. Nhà Lý đợc thành lập năm 1009, đến năm 1010 thì dời đô từ Hoa L- (Ninh Bình) về Đại La- (Thăng Long). để thực hiện công việc đó, trớc tiên ông đã ban bố mệnh lệnh cho ngời dân cả nớc bằng văn bản: “Chiếu dời đô”. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiÖu đôi nét về tác giả và hoàn cảnh ra đời của VB nµy? -> HS tr¶ lêi. - GV bæ sung thªm: Lý C«ng UÈn (Lý Th¸i Tæ) sinh 974, mÊt 1028, lµ vÞ vua ®Çu s¸ng lập vơng triều Lý. Ngời đã có sáng kiến quan trọng: năm 1010 đã dời kinh đô từ Hoa L – Ninh Bình về đại La- Hà Nội, đỏi tên nớc từ Đại Cồ Việt thành đại Việt, mở ra 1 thời kì.

(274) mới của đất nớc. Ông viết “Chiêú dời đô” nhằm nói rõ lí do vì sao phải dời đô cho dân chúng biết. II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch Hoạt động 3: GV: Hớng dẫn cách đọc: §äc râ rµng, m¹ch l¹c, chó ý nh÷ng c©u hái, c©u c¶m th¸n, tõ cæ. - GV đọc mẫu, gọi HS đọc tiếp. - Nhận xét cách đọc của HS * Chó thÝch: H: Em hiÓu thÕ nµo lµ thÓ chiÕu? GV: Gi¶i thÝch: - Văn vần: là thể văm có gieo vần, đối và tứ. - Văn biền ngẫu: Không quy định vần nhng phải có đối, thờng dùng để viết hịch cáo là chÝnh. - Văn xuôi: Không cần gieo vần và đối, dùng để viết truyện, kí. -> “Chiếu dời đô” – tức Thiên đô chiếu Nguyªn v¨n lµ mét bµi v¨n xu«i ch÷ H¸n. Cã lÏ lµ bµi chiÕu ®Çu tiªn cßn lu l¹i ë níc ta. - GV: tiÕp tôc cho HS gi¶i nghÜa 1 sè tõ khã. Hoạt động 4: III/ T×m hiÓu v¨n b¶n GV: Mặc dù VB đợc viết dới dạng văn xuôi, nhng cã xen mét sè c©u v¨n biÒn ngÉu (cã từng cặp sóng đôi).-> Chúng ta sẽ gặp thể văn biÒn ngÉu nµy ë 2 Vb sau: HÞch tíng sÜ vµ Níc §¹i ViÖt ta. “Chiếu dời đô” chính là 1 VB nghị luận cã ph¬ng ph¸p lËp luËn rÊt thuyÕt phôc ngêi đọc, ngời nghe. H: Dùa vµo néi dung v¨n b¶n, em h·y cho biÕt VB chia lµm mÊy phÇn? Néi dung tõng phÇn lµ g×? -> 3 phÇn: + P1: Tõ ®Çu-> Phån thÞnh ( Phân tích những tiền đề, cơ sở của việc dời đô) + P2: Thế mà -> dời đô ( §¸nh gi¸ vÒ Hoa L vµ phª ph¸n 2 triÒu §inh- Lª) + P3: Huống gì -> Muôn đời (Những lí do để chọn Đại La là kinh đô míi) H: §©y lµ mét VB nghÞ luËn. VËy theo em vấn đề nghị luận ở bài chiếu này là gì? -> Sự cần thiết phải dời kinh đô từ Hoa L về §¹i La. H: Vấn đề đó đợc trình bày thành mấy luận ®iÓm? -> 2 luËn ®iÓm: + Vì sao phải dời đô + Vì sao thành Đại La xứng đáng là kinh đô bậc nhất..

(275) GV: Chóng ta sÏ t×m hiÓu nguyªn nh©n nµo khiến Lí Công Uẩn dời đô? Lí do ông đa ra là g×?. 1. Vì sao phải dời đô? H: Luận điểm trong văn nghị luận thờng đợc triÓn khai b»ng mét sè luËn cø (dÉn chøng vµ lí lẽ). Vậy luận điểm “Vì sao phải dời đô có nh÷ng luËn cø nµo? -> 2 luËn cø: + Dời đô là việc làm thờng xuyên trong lịch sử các triều đại. + Hai nhà Đinh – Lê đóng đô 1 chỗ là hạn a. Dời đô là việc thờng xuyên trong chÕ. lịch sử các triều đại. H: ở phần này, Lí Công Uẩn đã đa ra những - Nhà Thơng: 5 lần dời đô dÉn chøng nµo? - Nhà Chu: 3 lần dời đô H: Hai nhà Thơng, Chu dời đô nhằm mục -> Mu toan nghiÖp lín, tÝnh kÕ mu«n đích gì? đời, vì vận nớc lâu dài. GV: “Phải đâu...phồn thịnh” -> Việc dời đô võa thuËn theo mÖnh trêi (Phï hîp víi quy luËt kh¸ch quan) võa thuËn theo ý d©n (Phï hîp víi lßng ngêi) -> Kết quả của việc dời đô là làm cho đất nớc v÷ng bÒn, ph¸t triÓn thÞnh vîng. H: V× sao c¸c chøng cø vµ lÝ lÏ trªn l¹i trë nªn thuyÕt phôc? -> V× cã s½n trong lÞch sö, ai còng biÕt. V¶ l¹i các cuộc dời đô đó đều mang lại lợi ích lâu dµi vµ phån thÞnh cho d©n téc. => ý định dời đô bắt nguồn từ kinh nghiệm lịch sử đã cho thấy ý chí mãnh liệt của Lí C«ng UÈn còng nh cña DT ta noi g¬ng s¸ng, không chịu thua các triều đại hng thịnh đi trớc. Lí Công Uẩn đã lấy số liệu cụ thể về các lần dời đô của các triều đại trớc để chuẩn bị cho lÝ lÏ ë luËn cø sau. b. Nhà Đinh, nhà Lê đóng đô một chỗ lµ 1 h¹n chÕ. * Yªu cÇu HS chó ý ®o¹n v¨n sau. GV: Soi vµo sö s¸ch vµ soi vµo t×nh h×nh thùc tế, Lí Công Uẩn đã nhận xét có tính chất phê ph¸n 2 nhµ §inh, Lª lµ: theo ý riªng m×nh, khinh thêng mÖnh trêi, kh«ng noi theo dÊu cò cña 2 nhµ Th¬ng Chu. H: Vậy, việc 2 nhà Đinh, Lê đóng đô mãi ở - Triều đại không đợc lâu bền, số vận Hoa L đã dẫn dến hạn chế gì? ng¾n ngñi. - Tr¨m hä hao tæn GV: Thực ra, 2 triều Đinh, Lê vẫn cứ đóng đô - Muôn vật không đợc thích nghi. ở Hoa L chứng tỏ thế và lực của học cha đủ mạnh, vẫn còn phải dựa vào địa thế núi rừng hiÓm trë. §Õn thêi LÝ, víi sù ph¸t triÓn lín mạnh của đất nớc thì việc đóng đô ở Hoa L là kh«ng cßn phï hîp n÷a. H: Vì vậy LCU đã khẳng định điều gì?.

(276) -> Không thể không dời đổi. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ lêi lÏ mµ t¸c gi¶ sö dông trong phÇn ®Çu bµi chiÕu? -> LÝ lÏ, lËp luËn tµi t×nh. GV: ¤ng cã tÇm nh×n xa tr«ng réng cña mét vÞ vua s¸ng nghiÖp, v× níc v× d©n. H: Tõ nh÷ng dÉn chøng trong lÞch sö vµ trong thực tế; bằng lí lẽ của mình, LCU đã đi đến vấn đề gì?. 2. Thành Đại La xứng đáng là kinh H: Để làm sáng tỏ luận diểm 2: “Thành đại đô bậc nhất của đế vơng muôn đời. La xứng đáng là kinh đô bậc nhất...” tác giả đã đa ra những luận cứ nào? (Nh÷ng luËn cø chÝnh lµ nh÷ng u thÕ cña - Vị trí địa lí: Trung tâm trời đất thµnh §¹i La) - Thế đất: + “Rång cuén hæ ngåi” + §óng ng«i + TiÖn híng + Réng, b»ng, cao, tho¸ng. - §êi sèng nh©n d©n vµ c¶nh vËt: v« H: Em có nhận xét gì về vị trí địa lí, thế đất cùng phong phú, tốt tơi. và đời sống tự nhiên ở Đại La? -> Quý hiếm, sang trọng, đẹp đẽ, có nhiÒu kh¶ n¨ng ph¸t triÓn. H: Vì vậy, LCU đã đánh giá nơi này ntn? GV: Tóm lại, nhà vua LCU quả có mắt tinh => Nơi thắng địa. đời, hơn đời, toàn diện và sâu sắc khi nhìn nhận đánh giá, lựa chọn kinh thành Đại LaThăng Long – Hà Nội ngày nay làm kinh đô cho triều đại mới mà ông là ngời khởi nghiệp. Bởi nó nằm giữa châu thổ đồng bằng Bắc Bộ, cã s«ng Hång bao quanh, cã Hå T©y, hå Lôc Thuû, cã nói Ba v×, Tam §¶o che mÆt t©y, mÆt b¾c, th«ng th¬ng réng r·i víi c¸c tØnh trªn c¶ níc. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ thÓ v¨n t¸c gi¶ sö dông trong ®o¹n v¨n nµy? t¸c dông cña nã? GV: §o¹n v¨n gåm nhiÒu c©u v¨n biÒn ngÉu - NT: Lèi v¨n biÒn ngÉu-> T¨ng søc (Hai con ngựa sóng cơng cùng đi) các vế đối thuyết phục. víi nhau c©n xøng, nhÞp nhµng, cã t¸c dông hç trî cho dÉn chøng vµ lÝ lÏ dÔ ®i vµo lßng ngời, thuyết phục ngời đọc ngời nghe. * HS däc 2 c©u v¨n cuèi bµi. H: Nội dung đoạn văn vừa đọc là gì?. * Lêi tuyªn bè cña V¬ng tö:. H: Tại sao đến cuối bài chiếu, lời tuyên bố - Hỏi ý kiến quần thần cña V¬ng tö l¹i lµ lêi hái ý kiÕn quÇn thÇn? -> Mang tÝnh d©n chñ, cëi më. H: C¸ch kÕt thóc Êy cã ý nghÜa g×? => Việc dời đô vừa thuận ý trời, vừa GV: PhÇn kÕt thóc Vb gåm 2 c©u. C©u 1 nªu hîp lßng ngêi. ró khát vọng, mục đích của nhà vua. Câu 2 hái ý kiÕn quÇn thÇn. DÜ nhiªn LCU hoµn toµn cã thÓ ra lÖnh cho bÇy t«i chÊp hµnh; nh-.

(277) ng «ng lµ nhµ vua khëi nghiÖp, th©n d©n, d©n chñ vµ kh«n khÐo. Nªn qua sù ph©n tÝch ë trên, đã thấy rõ việc dời đô, việc chọn thành §¹i La lµ theo mÖnh trêi, hîp lßng ngêi vµ hiÓn nhiªn lµ 1 yªu cÇu cña lÞch sö. H: Kh¸t väng cña nhµ vua vµ cña nh©n d©n ta đợc phản ánh qua VB này là gì? -> Vb đã phản ánh khát vọng về 1 đất nớc độc lập, thống nhất ( Giang sơn thu về 1 mối) đồng thời phản ánh ý chí tự cờng của DT ta. H: Bµi chiÕu cã søc thuyÕt phôc kh«ng? V× sao? -> Cã søc thuyÕt phôc m¹nh mÏ v×: + Nói đúng đợc ý nguyện của nhân dân + Cã sù kÕt hîp hµi hoµ gi÷a lÝ vµ t×nh. GV chèt l¹i, ®a ra nghi nhí - Gọi HS đọc ghi nhớ, dặn học thuộc.. * Ghi nhí: (SGK – 51).. GV: Bµi chiÕu cã cÊu tróc chÆt chÏ, võa cã lÝ vừa có tình, nêu đợc các dẫn chứng co thật, phân tích đợc nguyên nhân, kết quả, ý nghĩa của dẫn chứng để làm tiền đề cho các lí lẽ. Cách diễn đạt trôi chảy, mạch lạc, xứng đáng là văn của bậc thiên tử, đấng minh quân. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i hÖ thèng luËn ®iÓm trong bµi chiÕu. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i néi dung VB, häc bµi theo theo qu¸ tr×nh ph©n tÝch. - Häc thuéc ghi nhí - Chuẩn bị tiết sau: Câu phủ định. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ........................................................................................................................... ********************************************* Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 93. Câu phủ định A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp HS: - Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu phủ định và phân biệt đợc câu phủ định với c¸c kiÓu c©u kh¸c. - Nắm vững chức năng của câu phủ định 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng nhận biết và phân loại phủ định miêu tả với phủ định bác bỏ. 3. Về thái độ:.

(278) - Biết sử dụng câu phủ định phù hợp với tình huống giao tiếp.. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc vÝ dô, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: Câu trần thuật là kiểu câu có đặc điểm hình thức và chức năng nh thế nào? Cho vÝ dô? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài GV nêu ví dụ: “Tôi không đi cắm trại”. Rồi hỏi HS: Câu văn trên có đặc điểm giống với các kiểu câu: Nghi vấn, Cầu khiến, Cảm thán, Trần thuật mà chúng ta đã học không? để dẫn vào bài. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: * GV treo b¶ng phô ghi c¸c VD trong SGK. - Gọi HS đọc. H: C¸c c©u b, c, d xÐt vÒ h×nh thøc cã g× kh¸c so víi c©u a? H: Câu a dùng để làm gì? -> Thông báo, khẳng định việc Nam đi Huế cã thÓ diÔn ra.-> C©u trÇn thuËt H: Câu b, c, d dùng để làm gì? GV: Ph©n tÝch chøc n¨ng cña 2 tõ: + Cha: sÏ diÔn ra trong t¬ng lai + Kh«ng, ch¼ng: kh«ng diÔn ra viÖc ®i HuÕ. -> Kh¸c nhau vÒ s¾c th¸i ý nghÜa.. Néi dung I. §Æc ®iÓm h×nh thøc vµ chøc n¨ng 1. VÝ dô1:. - §Æc ®iÓm h×nh thøc: Cã chøa c¸c từ mang ý phủ định: không, cha, ch¼ng.. - Chức năng: Dùng để thông báo hành động đợc nói đến trong câu kh«ng diÔn ra -> Câu phủ định miêu tả.. 2. VÝ dô 2: GV đa ra bảng phụ, gọi HS đọc VD2. H: Trong phÇn trÝch trªn, c©u nµo lµ c©u phñ định? -> HS chØ ra. H: Căn cứ vào đặc điểm hình thức nào để nhËn biÕt? - §Æc ®iÓm h×nh thøc: Chøa c¸c tõ H: Những câu phủ định trên dùng để làm gì? ngữ phủ định: không, đâu. GV: Câu 1: Tởng con voi...con đỉa. Câu 2: Không phải...đòn càn. C©u 3: §©u cã...qu¹t thãc. -> C©u 2: chØ b¸c bá cã 1 ý kiÕn C©u 3: B¸c bá c¶ 3 ý kiÕn. H: Qua t×m hiÓu c¸c vÝ dô, em thÊy c©u phñ. - Chức năng: Dùng để bác bỏ 1 ý kiến, 1 nhận định nào đó của ngời đối thoại. -> Câu phủ định bác bỏ..

(279) định có đặc điểm hình thức và chức năng ntn? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i vµ ®a ra ghi nhí. - Gọi HS đọc ghi nhớ *Lu ý: Câu phủ định có thể dùng để biểu thị * Ghi nhớ: (SGK – 53) ý khẳng định trong các trờng hợp sau: + Không thể không dời đổi -> Khẳng định : phải dời đổi. + Nó không phải không biết -> Khẳng định: nã cã biÕt. -> Ngêi ta gäi nh÷ng trêng hîp nh trªn lµ phñ định của phủ định. Hoạt động 3: II.LuyÖn tËp. - Gọi HS đọc yêu cầu và các ngữ liệu H: Trong c¸c c©u trªn, c©u nµo lµ c©u phñ 1. Bµi tËp 1: định bác bỏ? Vì sao? a. Không có câu phủ định bác bỏ b. Cô cø tëng...®©u -> Lêi cña «ng gi¸o b¸c bá ý kiÕn, suy nghÜ cña l·o H¹c (V× l·o H¹c cho r»ng con chã tr¸ch m×nh) c. Kh«ng, chóng con ...®©u -> Lêi c¸i TÝ b¸c bá ý kiÕn cña chÞ GV: Phần c, còn câu “Hai đứa...nữa” cũng Dậu (Vì nó tởng mẹ nhờng cho mang ý nghĩa bác bỏ. Nhng không phải là câu mình ăn là sợ mình đói). phủ định vì không chứa từ ngữ phủ định. - GV nªu ra yªu cÇu - Gọi HS đọc các đoạn trích - Yªu cÇu HS suy nghÜ, tr¶ lêi.. 2. Bµi tËp 2:. * C¸c c©u a, b, c kh«ng mang ý phñ ®inh mÆc dï cã chøa c¸c tõ ng÷ phñ định: - GV nhận xét: Những câu phủ định này có a. Không b. Kh«ng điểm đặc biệt là: c. Ch¼ng. a. Kh«ng ph¶i lµ kh«ng b. Kh«ng ai kh«ng c. Ai ch¼ng -> khi đó ý nghĩa của cả câu phủ định là khẳng định chứ không còn phủ định nữa. H: Hãy đặt những câu không có từ ngữ phủ định mà có ý nghĩa tơng đơng với những câu trªn? * §Æt c©u: a. C©u chuyÖn cã lÏ chØ lµ 1 c©u chuyện hoang đờng nhng lại có ý nghÜa. b. Th¸ng 8...vµng, ai còng tõng ¨n. H: So sánh những câu mới đặt với những câu c. Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai còng cã 1 lÇn... đã cho về mặt ý nghĩa? -> ý nghÜa kh«ng hoµn toµn gièng nhau, mặc dù nội dung biểu đạt không có gì thay đổi. - Gäi HS nªu yªu cÇu cña BT. H: Nếu thay từ phủ định “không” bằng “cha” 3. Bài tập 3: th× ph¶i viÕt l¹i c©u nµy nh thÕ nµo? Câu trở thành: “Choắt cha dậy đợc, n»m thoi thãp”..

(280) H: C©u nµo phï hîp víi truyÖn h¬n? V× sao?. ( ý nghĩa của câu đã thay đổi) + Cha: phủ định rằng đến 1 thời điểm nào đó có thể có. + Không: Phủ định rằng không thể có đợc nữa. -> C©u v¨n cña T« hoµi phï hîp hơn, vì sau đó Dế Choắt tắt thở. => Không nên thay đổi.. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i - §Æc ®iÓm h×nh thøc cña c©u P§ - Chøc n¨ng cña c©u P§. 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo theo qu¸ tr×nh ph©n tÝch vÝ dô. - Häc thuéc ghi nhí, lµm BT4, 5. - Chuẩn bị tiết sau: Su tầm các bài văn giới thiệu (thuyết minh) về địa phơng. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. ****************************************. TiÕt 94. Chơng trình địa phơng (PhÇn tËp lµm v¨n) A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Vận dụng kĩ năng làm bài văn thuyết minh về một danh lam thắng cảnh để làm bài văn thuyết minh về 1 di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh ở địa phơng mình đang sinh sèng. 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng t×m hiÓu tÝch luü tri thøc, lËp ý vµ viÕt bµi v¨n thuyÕt minh vÒ mét di tÝch LS, danh lam th¾ng c¶nh. 3. Về thái độ: - Gi¸o dôc häc sinh lßng yªu mÕn, tù hµo vÒ quª h¬ng. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: §äc kÜ yªu cÇu cña bµi Híng dÉn HS su tÇm, chuÈn bÞ bµi. Tìm các bài viết trên báo để đọc mẫu cho HS. 2. Häc sinh: Tham quan, tìm hiểu di tích, DLTC ở địa phơng Su tÇm bµi viÕt trªn s¸ch b¸o.. C/ các hoạt động dạy – học.

(281) 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: Muèn thuyÕt minh vÒ 1 danh lam th¾ng c¶nh, ta cÇn ph¶i chuÈn bÞ tri thøc nh thÕ nµo? Bµi v¨n cã bè côc ra sao? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài Nói đến di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, có thể hiểu là di tích lịch sử, cách m¹ng, v¨n ho¸, hoÆc c¶nh trÝ quª h¬ng nh: s«ng ngßi, nói, ®Çm, ruéng... Khái niệm “Địa phơng” ở đây cũng đợc hiểu rộng ra là xã, huyện, tỉnh nơi các em ®ang sinh sèng. Những VB mà các em su tầm đợc và trình bày trong bài hôm nay chính là những VB thuyết minh về các DLTC, DTLS ở địa phơng ta. Nó giúp các em bổ trợ cho kiểu bài TM và cũng là cơ hội để các em thêm hiểu và yêu quý địa phơng mình. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2:. Néi dung I. Chia nhãm:. * GV chia líp thµnh 5 -> 6 nhãm. Các nhóm thảo luận để chọn đối tợng thuyết minh. Hoạt động 3: * Gọi đại diện các nhóm lên trình bày.. II.Tr×nh bµy bµi thuyÕt minh. Nhãm trëng (hoÆc ngêi cã bµi viÕt tốt) lên trình bày bài viết sau khi đã đợc cả nhóm biên soạn lại.. - §¹i diÖn cña tõng nhãm lÇn lît tr×nh bµy. - Gäi HS nhãm kh¸c lªn nhËn xÐt theo tiªu chÝ sau: + §èi tîng ph¶i lµ danh lam th¾ng c¶nh, di tích lịch sử ở địa phơng. + Bố cục bài viết đảm bảo 3 phần: mở bài, th©n bµi, kÕt bµi. + Tr×nh tù thuyÕt minh hîp lÝ + Làm nổi bật đối tợng. - Sau khi nghe c¸c nhãm tr×nh bµy xong, tù nhận xét lẫn nhau, Gv có sự đánh giá và so s¸nh gi÷a c¸c nhãm dùa trªn c¸c tiªu chÝ trªn. - Khen ngîi nhãm lµm tèt. Hoạt động 4: Sau phÇn tr×nh bµy vµ nhËn xÐt ë trªn, GV gäi đại diện các nhóm giơí thiệu: - Qu¸ tr×nh chuÈn bÞ cña nhãm - Qu¸ tr×nh x©y dùng VB cña nhãm H: C¶m tëng cña em sau khi tr×nh bµy VB? H: Em đã nhận thức thêm đợc điều gì về thực tế địa phơng ta? H: Em rút ra đợc kinh nghiệm gì từ việc học lí thuyết làm văn thuyết minh đến việc vận dông thùc hµnh? -> Yêu cầu 3 đến 4 HS trả lời. * GV đọc bài văn mà mình su tầm đợc cho HS tham kh¶o.. III/ Tæng kÕt:.

(282) * Thu c¸c bµi hay lµm t liÖu. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i - Yªu cÇu cña bµi v¨n thuyÕt minh vÒ mét danh lam th¾ng c¶nh lµ ph¶i cung cÊp cho ngời đọc vị trí, nguồn gốc, quá trình tu bổ, tôn tạo, cấu tạo, các bộ phận, những lễ hội văn hoá đặc sắc đợc diễn ra ở đây, vai trò, ý nghĩa của địa danh đó. - Mét sè lu ý khi viÕt bµi. 5. Híng dÉn häc bµi: - Xem l¹i lÝ thuyÕt vÒ kiÓu bµi - Căn cứ vào những tri thức mà các bạn su tầm đợc, bổ sung thêm thông tin và viết lại bµi cña m×nh cho hoµn chØnh. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: v¨n b¶n HÞch tíng sÜ. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ................................................................................................................... ................................................................................................................... ................................................................................................................... .................................................... Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. ****************************************. TiÕt 95. V¨n b¶n: HÞch. tíng sÜ(TrÇn Quèc TuÊn). A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Cảm nhận đợc lòng yêu nớc bất khuất của Trần Quốc Tuấn, của nhân dân ta trong thêi k× kh¸ng chiÕn chèng giÆc ngo¹i x©m; ThÓ hiÖn lßng c¨m thï giÆc, tinh thÇn quyÕt chiÕn quyÕt th¾ng kÎ thï x©m lîc. - Nắm đợc đặc điểm cơ bản của thể hịch, thấy đợc đặc sắc nghệ thuật văn chính luËn cña HÞch tíng sÜ. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Biết vận dụng đặc điểm của văn bản để tìm hiểu thêm về văn nghị luận. 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng yªu níc, nhí vÒ céi nguån lÞch sö. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu vÒ t¸c gi¶, t¸c phÈm. ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc trớc văn bản, đọc chú thích, tìm bố cục. Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: NhËn xÐt cña em vÒ néi dung, ý nghÜa còng nh c¸ch lËp luËn cña VB “Chiếu dời đô”? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài:.

(283) Học bộ môn Lịch sử lớp 7, các em đã thấy đợc những khó khăn mà nhân dân ta gÆp ph¶i sau cuéc kh¾ng chiÕn chèng qu©n x©m lîc M«ng – Nguyªn lÇn thø nhÊt (1258) và nhất là khi cuộc kháng chiến lần 2 sắp nổ ra. Trớc tình thế đó, vào tháng 9 năm 1284, trong cuộc duyệt binh lớn ở Đông Thăng Long, Trần Quốc Tuấn đã công bố bài “ Hịch Tớng Sĩ” để khích lệ tinh thần yêu nớc, trung nghĩa, quyết chiến quyết thắng kẻ thù của các tớng sĩ dới quyền. Vậy nội dung bài hịch và mục đích của TQT lµ g×? chóng ta cïng t×m hiÓu. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiÖu đôi nét về tác giả và hoàn cảnh ra đời của VB nµy? -> HS tr¶ lêi. - GV bæ sung thªm: TQT lµ ngêi cã phÈm chất cao đẹp, có tài năng văn võ song toàn, là ngêi cã c«ng lao to lín trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng qu©n x©m lîc M«ng- Nguyªn lÇn 2 (1285) vµ lÇn 3 (1287 – 1288). Sau khi đợc phong là “Quôc công tiết chế” thống lĩnh toàn bộ quân đội và trớc khi qu©n M«ng – Nguyªn sang x©m lîc lÇn hai, lúc đó lực lợng ta đã rất mạnh nhng trong triÒu cã mét sè quan l¹i cã t tëng cÇu hoµ, dao động. Vì vậy TQT đã viết “Hịch tớng sĩ” để kêu gọi, động viên họ. Hoạt động 3: II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch GV: Hớng dẫn cách đọc: Đọc to, rõ ràng, mạch lạc, giọng đọc cần thay đổi linh hoạt phù hợp với từng đoạn. - GV đọc mẫu, gọi HS đọc tiếp. - Nhận xét cách đọc của HS * Chó thÝch: H: Em hiÓu thÕ nµo lµ thÓ hÞch? GV: so s¸nh: HÞch vµ chiÕu cã nh÷ng ®iÓm gièng vµ kh¸c nhau: - Gièng: Cïng lµ 1 lo¹i v¨n ban bè c«ng khai, cïng lµ thÓ v¨n nghÞ luËn, kÕt cÊu chÆt chÏ, lËp luËn s¾c bÐn, cã thÓ viÕt b»ng v¨n xu«i, v¨n vÇn hoÆc v¨n biÒn ngÉu. - Khác nhau: Về mục đích và chức năng: Chiếu dùng để ban bố mệnh lệnh, còn hịch dùng để cổ vũ, thuyết phục, kêu gọi nhằm khÝch lÖ tinh thÇn, t×nh c¶m. - GV: tiÕp tôc cho HS gi¶i nghÜa 1 sè tõ khã. Hoạt động 4: III/ T×m hiÓu v¨n b¶n H: Bài hịch đợc viết theo thể văn xuôi, văn vÇn hay v¨n biÒn ngÉu? -> BiÒn ngÉu. H: Dùa vµo néi dung v¨n b¶n, em h·y cho biÕt VB chia lµm mÊy phÇn? Néi dung tõng phÇn lµ g×? -> 4 phÇn: + P1: Tõ ®Çu-> Cßn lu tiÕng tèt..

(284) ( Nªu g¬ng s¸ng trong lÞch sö) + P2: Huèng chi -> Vui lßng. ( Lét t¶ sù ngang ngîc vµ téi ¸c cña kÎ thï. §ång thêi nãi lªn lßng c¨m thï giÆc). + P3: Các ngơi -> phỏng có đợc không. (Phª ph¸n nh÷ng sai lÇm cña tíng sÜ vµ chØ ra hành động đúng) + P4: §o¹n cßn l¹i (Lêi kªu gäi). 1. Nªu g¬ng s¸ng trong lÞch sö: H: Tác giả đã nêu ra những tấm gơng sáng - Kỉ Tín, Do Vu, Dự Nhợng, Thân nµo? Kho¸i, KÝnh §øc, C¶o Khanh. - V¬ng C«ng Kiªn, Cèt §·i Ngét Lang. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch nªu cña t¸c gi¶? -> Nêu từ xa đến gần, từ xa đến nay. H: Khi nªu c¸c tÊm g¬ng s¸ng, t¸c gi¶ muèn -> Nªu cao tinh thÇn v× vua, v× chñ, v× nhÊn m¹nh ®iÓm næi bËt nµo ë hä? níc. GV: LÊy dÉn chøng ë Trung Quèc lµ 1 thãi quen của văn học trung đại. Các nhà văn VN thời đó thờng lấy điển tích, điển cố TQ ra làm khuôn mẫu, làm hình ảnh chuẩn mực để so s¸nh. Chñ ý cña t¸c gi¶ ë ®©y lµ dïng biÖn pháp “Khích tớng” để khơi gợi sự nhiệt tình, sù x¶ th©n cña c¸c tíng sÜ. * Yªu cÇu HS chó ý ®o¹n v¨n sau. H: Néi dung chÝnh cña ®o¹n v¨n nµy lµ g×?. 2. Téi ¸c cña giÆc vµ nçi lßng chñ t íng.. H: Sự ngang ngợc và tội ác của giặc đợc lột * Tội ác của giặc: - Sø giÆc: t¶ nh thÕ nµo? + Ngªnh ngang ®i l¹i + Sỉ mắng triều đình + B¾t n¹t tÓ phô + §ßi ngäc lôa, thu vÐt vµng b¹c... H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ téi ¸c cña giÆc th«ng -> Hèng h¸ch, b¹o ngîc, khinh m¹n, tham lam. qua nh÷ng dÉn chøng trªn? GV: Chóng cßn ®iªn cuång tµn ph¸ kinh thµnh vµ lïng b¾t giÕt h¹i nh©n d©n, v¬ vÐt cña c¶i, s¶n vËt l¹ ®em vÒ níc. H: T¸c gi¶ d· dïng biÖn ph¸p nghÖ thuËt g× - NT: Ng«n tõ gîi t¶, lèi nãi Èn dô, giäng ®iÖu mØa mai -> coi chóng nh khi kh¾c ho¹ kÎ thï? loµi cÇm thó. H: T¸c dông cña biªn ph¸p nghÖ thuËt nµy? GV: ¤ng coi chóng nh có, diÒu, dª, chã, hæ đói...chẳng khác gì loài cầm thú. Tác giả đã hiểu thấu dã tâm của giặc, nh×n thÊy râ nh÷ng hiÓm ho¹ mµ chóng ®ang vµ s¾p gieo cho nh©n d©n ta... => Khinh thêng, c¨m thï, ®au xãt, H: Thái độ của TQT đối với bọn giặc? phÉn né. GV: Tác giả đã thể hiện lòng căm thù sâu sắc đối vơi bọn giặckhi ông tốp cáo thái độ khinh m¹n, ng¹o nghÔ vµ lßng tham cña chóng..

(285) §ång thêi «ng cßn béc lé t×nh c¶m, t©m sù cña m×nh víi c¸c tíng sÜ díi quyÒn.. * T©m sù cña TQT: * HS chó ý SGK H: Tríc nh÷ng biÓu hiÖn cña kÎ thï, nçi lßng - Tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối của ngời chủ tớng đợc bộc lộ nh thế nào? - Ruét ®au nh c¾t H: Em có nhận xét gì về tâm sự đợc biểu hiện - Nớc mắt đầm đìa. qua nh÷ng c©u v¨n trªn? -> Lßng c¨m uÊt, s«i sôc hËn thï cña H: Từ lòng uất hận tột cùng ấy, TQT muốn 1 trái tim vĩ đại. biến nó thành hành động nh thế nào? - Muèn: x¶ thÞt, lét da, nuèt gan, uèng H: Qua những hành động ấy, em thấy TQT là máu quân thù, dẫu...cũng cam lòng. ngêi nh thÕ nµo? -> Cã ý chÝ x¶ th©n cøu níc. H: Đoạn văn này đã gây ấn tợng mạnh mẽ - NT: ThÓ v¨n biÒn ngÉu, lèi nãi cêng cho ngời đọc. Vì sao? ®iÖu, íc lÖ, giäng ®iÖu thèng thiÕt. -> Phï hîp víi ng«n tõ, giäng ®iÖu cña thÓ hÞch. GV: Tác giả đã cờng điệu hoá ở mức tối đa những động từ mạnh để thể hiện sự tột cùng lo l¾ng, tét cïng ®au xãt vµ phÉn uÊt. §©y lµ ®o¹n v¨n ®Ëm chÊt tr÷ t×nh trong mét bµi v¨n chÝnh luËn.Con ngêi, phÈm chÊt đạo đức và tài năng của Hng dạo vơng TQT đã là 1 tấm gơng sáng ngời về mọi mặt cho nªn mçi ch÷ trong ®o¹n v¨n nh níc m¾t tu«n, nh m¸u ch¶y trªn trang giÊy. §ã lµ tÊm lßng, gan ruét, t©m huyÕt cña vÞ chØ huy ®ang t©m sù cïng víi bÒ t«i. §©y còng chÝnh lµ chç s¸ng t¹o cña bµi hÞch nµy. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i - CÊu tróc chung cña mét bµi hÞch - Nội dung chính của phần đã tìm hiểu. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i VB, häc néi dung c¬ b¶n trong vë ghi. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: Häc tiÕp phÇn 3, phÇn 4 cña VB. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................ ***************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 96. V¨n b¶n: HÞch. tíng sÜ.

(286) (TrÇn Quèc TuÊn) A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Cảm nhận đợc lòng yêu nớc bất khuất của Trần Quốc Tuấn, của nhân dân ta trong thêi k× kh¸ng chiÕn chèng giÆc ngo¹i x©m; ThÓ hiÖn lßng c¨m thï giÆc, tinh thÇn quyÕt chiÕn quyÕt th¾ng kÎ thï x©m lîc. - Nắm đợc đặc điểm cơ bản của thể hịch, thấy đợc đặc sắc nghệ thuật văn chính luËn cña HÞch tíng sÜ. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Biết vận dụng đặc điểm của văn bản để tìm hiểu thêm về văn nghị luận. 3. Về thái độ: - GD häc sinh lßng yªu níc, nhí vÒ céi nguån lÞch sö. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu vÒ t¸c gi¶, t¸c phÈm. ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: TiÕp tôc tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: Trong phần thứ hai của bài hịch, tác giả đã tố cáo tội ác của giặc, đồng thời béc lé nçi lßng m×nh nh thÕ nµo? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở tiết học trớc, khi tìm hiểu phần đầu của VB “Hịch tớng sĩ”, các em đã đợc biết đến những tấm gơng sáng trong lịch sử hết lòng vì vua, vì chủ, vì nớc. Các em cũng đã biết đợc sự hống hách, bạo ngợc, khinh mạn, tham lam của quân Mông- Nguyên qua lời tố cáo của TQT. Và hơn thế nữa, chúng ta còn thấy đợc tâm sự của vị chủ soái TQT víi lßng c¨m uÊt, s«i sôc hËn thï bän gÆc cíp níc vµ ý chÝ x¶ th©n cøu níc cña một trái tim vĩ đại. Vậy tiếp theo, trong bài hịch đợc coi là “áng văn chính luận xuất sắc” này, Tác giả đã bày tỏ thêm những tâm sự gì? Chúng ta sẽ tìm ra câu trả lời qua tiÕt häc h«m nay. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2:. - Gọi HS đọc từ: “Các ngơi.. đợc không?” H: Néi dung chÝnh cña ®o¹n v¨n nµy lµ g×?. I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch III/ T×m hiÓu v¨n b¶n 1. Nªu g¬ng s¸ng trong lÞch sö 2.Téi ¸c cña giÆc vµ nçi lßng chñ tíng 3. Phª ph¸n nh÷ng sai lÇm cña tíng sĩ và chỉ ra hành động đúng.. H: Më ®Çu ®o¹n v¨n nµy, t¸c gi¶ kh«ng phª phán các tớng sĩ ngay, mà đề cập đến điều gì? H: Những chi tiết nào cho ta cảm nhận đợc * Khẳng định quan hệ chủ tớng mèi quan hÖ nµy? -> TL: Kh«ng cã mÆc th× ... Kh«ng cã ¨n th×... H: Em cã nhËn xÐt g× c¸ch c xö cña chñ tíng đối với các tớng sĩ? - Ân cần, chu đáo, cùng “đồng cam GV bình: Trần Quốc Tuấn đã lo cho tớng sĩ cộng khổ”. dới quyền từ cái ăn,cái mặc đến phơng tiện tác chiến, từ vật chất cho đến tinh thần, ở mọi.

(287) n¬i, mäi lóc. Cßn g× h¬n thÕ n÷a. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ mèi quan hÖ nµy? H: Theo em, TQT khẳng định mối quan hệ và -> Rất ân tình tình cảm chu đáo, ân cần của mình đối với quân sĩ nhằm mục đích gì? -> Lµm c¬ së -> sù tr¸ch m¾ng lµ cã lÝ, xuÊt ph¸t tõ t×nh th¬ng. GV: b×nh: chøng tá «ng rÊt am hiÓu t©m lÝ của tớng sĩ, ông đã rất khôn khéo nêu ra mối ân tình này để tớng sĩ của ông sau này dẫu có bÞ tr¸ch m¾ng còng kh«ng c¶m thÊy bÞ tæn th¬ng, bëi tÊt c¶ chØ xuÊt ph¸t tõ t×nh th¬ng mµ th«i. * Phª ph¸n nh÷ng sai lÇm: - Chñ nhôc: Kh«ng lo - Níc nhôc: Kh«ng thÑn H: C¸c biÓu hiÖn “Kh«ng lo”, “Kh«ng thÑn”, - HÇu giÆc: Kh«ng tøc “không tức”, “không căm” tác giả đã phê - Bị sỉ nhục: Không căm. phán thái độ gì của tớng sĩ? H: Tác giả đã chỉ ra những sai lầm nào?. H: Ngoµi ra, t¸c gi¶ cßn chØ ra vµ phª ph¸n -> Bµng quan, thê ¬. nh÷ng sai lÇm nµo n÷a? - Chọi gà, săn bắn, đánh bạc, uống rợu, nghe hát, vờn ruộng, vợ con, lo H: Em có nhận xét gì về những hành động làm giàu... trªn? -> ¡n ch¬i hëng l¹c, vun vÐn c¸ nh©n. H: Em có nhận xét gì về thái độ và cách phê => Thái độ nghiêm khắc, phê phán cụ ph¸n cña t¸c gi¶? thÓ, linh ho¹t. GV: Thái độ phê phán của tác giả thật nghiªm kh¾c. Nhng còng thËt linh ho¹t, bëi khi th× «ng nãi th¼ng, gÇn nh sØ m¾ng: “Kh«ng biÕt lo, kh«ng biÕt thÑn, kh«ng biÕt tøc, kh«ng biÕt c¨m...” khi th× l¹i mØa mai, chÕ giÔu: “Cùa gµ trèng...giÆc ®iÕc tai” Sù bµng quan, thê ¬ trong c¸i nh×n cña c¸c tíng sÜ kh«ng chØ béc lé sù n«ng c¹n trong suy nghĩ của họ mà còn là thái độ “vong ơn béi nghÜa” tríc mèi ©n t×nh cña chñ. Sù ¨n ch¬i hëng l¹c vµ vun vÐn cho c¸ nh©n kh«ng chØ lµ v« tr¸ch nhiÖm mµ cßn t¸ng tËn l¬ng t©m khi vËn níc ®ang ngµn c©n treo sîi tãc . Tác giả đã phê phán họ thật cụ thể, không bỏ qua 1 chi tiÕt nµo. H: C¸ch phª ph¸n nh vËy cã t¸c dông g×? -> §¸nh vµo lßng tù träng, kh¬i gîi, lµm cho hä thøc tØnh. H: Biện pháp nghệ thuật chủ yếu đợc sử dụng - NT: Liệt kê, đối lập, điệp ngữ, câu trong ®o¹n v¨n nµy? T¸c dông cña nã? nghi vấn, biện pháp diễn đạt sóng đôi. H: Để các tớng sĩ thêm thấm thía, tác giả đã -> Lời lẽ thêm mạnh mẽ, thuyết phục. chØ ra vµ dù ®o¸n hËu qu¶ cña nh÷ng sai lÇm - HËu qu¶: Níc mÊt nhµ tan trªn nh thÕ nµo?.

(288) Thanh danh mai mét Tiếng xấu để đời H: T¸c gi¶ nhÊn m¹nh sù mÊt m¸t, tæn th¬ng - NT: ®iÖp cÊu tróc “Ch¼ng b»ng c¸ch nµo? Nã cã t¸c dông g×? nh÷ng...mµ cßn” -> T¨ng søc thuyÕt phôc, g¾n liÒn GV: Bao giê TrÇn Quèc TuÊn còng g¾n quyÒn lîi cña chñ tíng víi qu©n sÜ quyÒn lîi cña m×nh víi quyÒn lîi cña tíng sÜ. Cho nªn, viÖc phª ph¸n kh«ng chØ xuÊt ph¸t tõ quyÒn lîi cña chñ mµ cßn v× quyÒn lîi chung cña tÊt c¶ mäi ngêi. -> sù phª ph¸n cã nghiêm khắc đấy, nhng mà lại “Thấu tình đạt lÝ” -> Lµm t¨ng søc thuyÕt phôc, khiÕn c¸c tíng sÜ ph¸t huy thªm ý thøc, tr¸ch nhiÖm, danh dự, từ bỏ lối sống cầu an để chuẩn bị chiến đấu. * Yêu cầu HS đọc thầm đoạn cuối P3. H: Cho biết đoạn văn em vừa đọc có nội * Nêu ra hành động đúng. dung g×? H: Tác giả đã nêu ra những hành động đúng - Phải lo xa, đề cao cảnh giác. nµo? H: Để minh chứng đó là những hành động - Tăng cờng luyện tập võ nghệ. đúng, tác giả đã dẫn ra kết quả gì? -> Đánh đợc giặc, giữ đợc nớc, còn nhà cửa vµ gia quyÕn. H: Việc đa ra lời khuyên, hành động đúng và -> ThÓ hiÖn ý chÝ quyÕt chiÕn, quyÕt kết quả nh vậy nhằm mục đích gì? GV: Trong 2 đoạn văn, tác giả đã thuyết phục thắng đối với kẻ thù. ngêi nghe b»ng lèi nghÞ luËn: dïng ®iÖp ng÷ vµ phÐp liÖt kª so s¸nh. Hai ®o¹n v¨n nªu ra hai thế đối lập: một đằng thì nêu ra cái sai lầm, một đằng thì nêu ra hành động đúng, một đằng thì phê phán, một đằng thì động viªn nªn lµm theo. -> V× vËy kh«ng nh÷ng c¸c tíng sÜ díi quyÒn của Trần Quốc Tuấn khi đó mà cả ngời đọc chúng ta cũng thấy rõ đúng- sai, phải- trái, nªn hay kh«ng nªn lóc nµy. * HS đọc: “Nay ta chọn binh pháp...hết”. H: Em cảm nhận đợc điều gì qua phần kết VB? 4. Lêi kªu gäi. H: Tác giả đã kêu gọi binh sĩ nh thế nào? - Häc tËp, rÌn luyÖn theo “Binh th yÕu H: Việc chỉ rõ hai con đờng cho các tớng sĩ lợc” cã t¸c dông nh thÕ nµo? H: Lời kêu gọi của Trần Quốc Tuấn có mục - Khích lệ ý chí đánh giặc. đích gì? -> Gióp binh sÜ tõ bá lèi sèng c¸ GV: “Binh th yếu lợc” là cuốn sách chọn lọc nhân; động viên, cổ vũ tinh thần cho binh ph¸p cña c¸c nhµ cÇm qu©n næi tiÕng hä. trong lÞch sö. TrÇn Quèc TuÊn lµ mét tíng giái, cã tªn trong cuèn s¸ch vµ còng lµ ngêi cã c«ng biªn so¹n cuèn s¸ch nµy. H: Em có nhận xét gì về thái độ của tác giả th«ng qua lêi kªu gäi trªn?.

(289) GV: Thái độ đó đã tác động mạnh mẽ, đã định hớng khích lệ, đã khẳng định thái độ không đội trời chung với giặc. H: “Ta viết ra bài hịch này để các ng ơi biết bông ta”. C¶m nhËn cña em vÒ giäng ®iÖu vµ ý nghÜa cña c©u v¨n cuèi? H: §Æt m×nh vµo vÞ trÝ cña tíng sÜ, em cã hành động gì? -> BÞ thuyÕt phôc, hëng øng.. -> Thái độ: dứt khoát, cơng quyết, rõ rµng.. -> Giäng ®iÖu t©m t×nh, bµy tá tÊm lßng v× d©n v× níc.. GV: C©u v¨n cuèi cïng cña bµi hÞch bçng trë vÒ víi giäng ®iÖu t©m t×nh, t©m sù, bµy tá gan ruột của vị chủ tớng hết lòng hết sức vì đức vua, v× d©n, v× níc; cña ngêi cha hÕt lßng yªu th¬ng c¸c tíng sÜ díi quyÒn. H: Nh÷ng nÐt næi bËt vÒ nghÖ thuËt cña v¨n b¶n nµy? -> + Cách lập luận: Khích lệ nhiều mặt để tập trung vµo mét híng. + T tëng cèt lâi: quyÕt t©m giÕt giÆc cøu níc. + KÕt hîp hµi hoµ gi÷a yÕu tè chÝnh luËn vµ yÕu tè v¨n ch¬ng + LuËn ®iÓm, luËn cø chÆt chÏ, lêi v¨n gîi c¶m, thèng thiÕt. + Sử dụng phép so sánh, đối lập, điệp ngữ, c©u hái tu tõ, h×nh ¶nh Èn dô khoa tr¬ng. H: Sau khi häc xong VB, em kh¾c s©u, ghi nhớ đợc điều gì? - HS tr¶ lêi. GV ®a ra ghi nhí. - Gọi HS đọc ghi nhớ. Hoạt động 3: * Ghi nhí (SGK – 61) - Gọi HS đọc yêu cầu. - Cho HS tr¶ lêi c¸ nh©n. - GV dÆn HS vÒ nhµ t×m dÉn chøng vµ viÕt * LuyÖn tËp: C©u hái 1 hoµn chØnh vµo ë BT. GV: Cñng cè: Dù không đợc sống trong những tháng ngµy s«i sôc n¨m 1284 -1285 nhng bÊt cø ai, khi đọc “Hịch tớng sĩ’, đều không cầm đợc nớc mắt. Bởi có những đoạn văn nhói lên đau đớn, xót xa; có những đoạn văn ngùn ngụt lửa c¨m hên, lêi v¨n nghÑn ngµo, s«i sôc. Mçi ch÷ nh mét lêi thÒ thiªng liªng, mét quyÕt t©m s¾c nhän. Cµng vÒ cuèi bµi hÞch, giäng v¨n cµng thiÕt tha, m¹nh mÏ. Tõ tÊm lßng, t×nh c¶m chuyÓn dÇn sang ý chÝ, quyÕt t©m. VÞ chñ soái đã thể hiện quyết tâm sắt đá, ý chí lớn lao, tin tëng ë tíng sÜ vµ tin ë chÝnh m×nh. Ông đã truyền cho toàn quân khí thế “Sát th¸t” hõng hùc, mét niÒm tin tÊt th¾ng kh«ng gì lay chuyển nổi. Chính khí thế đó đã tạo nên sức mạnh giúp nhà Trần đánh thắng giặc.

(290) Nguyªn M«ng, t« th¾m thªm nh÷ng trang sö hµo hïng cña DT ta. 4. Cñng cè: H: Trần Quốc Tuấn đã phê phán những sai lầm nào của tớng sĩ? Đồng thời ông chỉ ra hành động đúng là gì? H: Bµi hÞch ®a ra lêi kªu gäi g×? H: NhËn xÐt vÒ nghÖ thuËt lËp luËn cña bµi hÞch? 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i VB, häc néi dung c¬ b¶n trong vë ghi. - Häc thuéc ghi nhí - Chuẩn bị tiết sau: Hành động nói. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .............................................................................................................................. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. *****************************************. TiÕt 97. Hành động nói A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: - Giúp học sinh hiểu: nói cũng là một thứ hành động bởi nó có mục đích. - Số lợng hành động nói khá lớn, nhng có thể quy lại thành một số kiểu khái quát nhất định. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Có thể vận dụng nhiều kiểu câu đã học để thực hiện hành động nói dựa vào mục đích nói. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc bµi, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: Trong phần thứ hai của bài hịch, tác giả đã tố cáo tội ác của giặc, đồng thời béc lé nçi lßng m×nh nh thÕ nµo? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Trong đời sống của chúng ta, để tồn tại, con ngời cha bao giờ ngừng hoạt động. Và các hình thức hoạt động (còn gọi là hành động) cũng rất đa dạng.Vậy đã bao giờ.

(291) các em nghĩ rằng nói năng cũng là một hành động của con ngời cha? Bài học hôm nay sẽ giúp các em tìm hiểu thêm về vấn đề này. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2: * GV treo b¶ng phô ghi VD trong SGK(62). - Gọi HS đọc.. I. Hành động nói là gì? 1. VÝ dô: 2. NhËn xÐt:. H: Em h·y chØ ra nh÷ng c©u nãi cña nh©n vËt LÝ Th«ng? ->TL: “Con tr¨n Êy....lo liÖu”. H: LÝ Th«ng nãi víi Th¹ch Sanh nh÷ng lêi Êy - Mục đích của Lí Thông: muốn nhằm mục đích chính là gì? đuổi Thạch Sanh đi, để cớp công của chµng. H: Câu nào thể hiện rõ nhất mục đích ấy? -> TL: “Th«i, b©y giê...trèn ngay ®i”. H: Lí Thông có đạt đợc mục đích không? ->TL: Đạt đợc mục đích. H: Chi tiết nào nói lên điều đó? -> TL: “Chµng véi v·....kiÕm cñi nu«i th©n”. H: Theo em, Lí Thông đã thực hiện mục đích cña m×nh b»ng ph¬ng tiÖn nµo? - Ph¬ng tiÖn: Lêi nãi H: Nếu hiểu hành động là “Việc làm cụ thể của con ngời nhằm một mục đích nhất định” th× viÖc lµm cña LÝ Th«ng cã ph¶i lµ hµnh động nói không? Vì sao? => Hành động nói. -> TL: ViÖc lµm cña LÝ Th«ng chÝnh lµ mét hành động nói, vì nó có mục đích, và mục đích đó đã đợc thực hiện thành công. H: Qua t×m hiÓu vÝ dô, em hiÓu thÕ nµo lµ hành động nói? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i vµ ®a ra ghi nhí. * Ghi nhí1: (SGK – 62). - Gọi HS đọc ghi nhớ1. GV: Nªu t×nh huèng: - Cô mời bạn....đứng dậy! - C¶m ¬n! Mêi em ngåi xuèng! H: Em có nhận xét gì về hành động mà cô võa thùc hiÖn? -> HS tr¶ lêi. GV: Nh vậy, cô đã dùng lời nói để điều khiển bạn...đứng lên và ngồi xuống, thay cho việc dùng tay và sức lực để điều khiển bạn. Hành động của cô là hành động nói vì nó có mục đích, và mục đích đó cũng đã đợc thực hiện thµnh c«ng. Chuyển ý: Vậy có những kiểu hành động nói nµo? II/ Một số kiểu hành động nói th*Yêu cầu HS chú ý câu nói của Lí Thông ở ờng gặp: 1. VÝ dô 1: VD trªn. H: Lêi nãi cña LÝ Th«ng gåm mÊy c©u? -> TL: 4 c©u..

(292) GV dùng bút đánh số vào từng câu trên bảng phô H: Ngoài mục đích lớn nhất là: đuổi Thạch Sanh đi để mình đợc hởng lợi, mỗi câu trong lời nói của Lí Thông đều nhằm một mục đích nhất định. Những mục đích ấy là gì?. - C©u 1-> Tr×nh bµy. - C©u 2-> §e do¹ GV: Nh vậy ta có thể thấy mỗi câu đều thực - Câu 3-> Khuyên bảo - C©u 4-> Høa hÑn hiện một hành động nói khác nhau. 2. VÝ dô 2: * GV treo bảng phụ, gọi HS đọc H: Chỉ ra các hành động nói trong đoạn trích trªn? -> TL: + VËy th× b÷a sau con ¨n ë ®©u? + Con sÏ ¨n.....th«n §oµi. + U nhất định......Trời ơi! H: C¸i TÝ nãi mÊy c©u? * Lêi cña c¸i TÝ: -> TL: 5 câu (GV dùng bút đánh số) H: Cho biết mục đích trong mỗi hành động nãi cña c¸i TÝ? H: Mục đích hành động nói của chị Dậu?. - C©u1, 2, 3: -> Hái - C©u 4, 5:-> Béc lé c¶m xóc.. GV: Tãm l¹i, cïng lµ lêi nãi cña 1 nh©n vËt, * Lêi cña chÞ DËu: diễn ra cùng 1 hoàn cảnh. Nhng mục đích của - Con sẽ ăn ở...thôn Đoài. (Báo tin) từng câu khác nhau dẫn đến hành động nói còng kh¸c nhau. H: Qua ph©n tÝch VD1 vµ VD2, h·y liÖt kª các kiểu hành động nói mà em đã biết? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i vµ ®a ra ghi nhí. - Gọi HS đọc ghi nhớ GV: Chúng ta đã biết, ngời ta thờng dựa vào * Ghi nhớ2 : (SGK- 63) mục đích của hành động nói mà đặt tên cho nó. Các em đã đợc học các kiểu câu phân loại theo mục đích nói rồi. Vì vậy: - Câu nghi vấn: thờng dùng để thực hiện hành động hỏi. - Câu cầu khiến: thờng dùng để thực hiện hành động điều khiển. - Câu cảm thán: thờng dùng để thực hiện hành động bộc lộ t/c, c/x - Câu trần thuật: thờng dùng để thực hiện hành động trình bày. Ngoài ra, hành động nói cũng có thể diễn ra b»ng cö chØ, ®iÖu bé (l¾c ®Çu, gËt ®Çu, bÜu m«i, phÈy tay, nhón vai...) Tuy nhiªn d¹ng điển hình của hành động nói vẫn là bằng lời nãi. Hoạt động 3: - Gọi HS đọc yêu cầu của bài tập. III.LuyÖn tËp..

(293) - GV híng dÉn häc sinh lµm. - Gäi HS tr¶ lêi tõng c©u. - GV nhËn xÐt, ch÷a.. - GV nªu ra yªu cÇu - Gọi HS đọc các ngữ liệu - Chia HS thµnh 2 nhãm, yªu cÇu: + Nhãm 1: PhÇn a + Nhãm 2: PhÇn c - C¸c nhãm th¶o luËn, ghi kÕt qu¶ ra b¶ng phô. Thêi gian th¶o luËn vµ ghi kÕt qu¶: 10 phót. - Yêu cầu trình bày thành 2 cột: hành động nói (Ghi câu nói tơng ứng) và mục đích. - §¹i diÖn c¸c nhãm nªu kÕt qu¶. - GV nhận xét, thống nhất đáp án.. * PhÇn b. cho HS vÒ nhµ lµm.. 1. Bµi tËp 1: - TrÇn Quèc TuÊn viÕt “HÞch tíng sĩ” nhằm mục đích; + KhÝch lÖ lßng yªu níc, c¨m thï giÆc vµ ý chÝ giÕt giÆc cña qu©n sÜ. + KhÝch lÖ tíng sÜ häc tËp theo cuèn “Binh th yÕu lîc”. - C©u v¨n tiªu biÓu: “NÕu c¸c ng¬i biÕt chuyªn tËp s¸ch nµy, theo lêi dạy bảo của ta, thì mới phải đạo thÇn chñ; Nhîc b»ng khinh bá s¸ch nµy, tr¸i lêi d¹y b¶o cña ta, tøc lµ kÎ nghÞch thï”. 2. Bµi tËp 2: a. - B¸c trai...chø? (Hái) - C¶m ¬n cô...thêng. (C¶m ¬n) - Nhng xem ra...l¾m (Tr×nh bµy) - Nµy, b¶o b¸c Êy...(CÇu khiÕn). - Chø n»m ë ®©y...(Béc lé t/c, c/x) - V©ng, ch¸u còng...(X¸c nhËn) - Nhng để cháo nguội...(Trình bày) - NhÞn su«ng...(Béc lé t/c, c/x) - ThÕ th× ph¶i giôc...(CÇu khiÕn) c. - CËu Vµng....«ng gi¸o ¹! (B¸o tin) - Cô b¸n råi? (Hái) - B¸n råi! (X¸c nhËn) - Hä võa b¾t xong (Th«ng b¸o) - ThÕ nã cho b¾t µ? (Hái) - Khèn n¹n...(Béc lé t/c, c/x) - ¤ng gi¸o ¬i! (Béc lé t/c, c/x) - Nã cã biÕt g× ®©u!(Béc lé t/c, c/x) - Nã thÊy ...mõng. (T¶) - T«i cho...c¬m.(KÓ) - Nã ®ang ¨n... lªn.(KÓ).. - Gọi HS đọc đoạn trích. 3. Bµi tËp 3: H: H·y t×m 3 c©u cã chøa tõ “Høa”? - HS tr¶ lêi. - C©u1: “Anh ph¶i høa víi - GV đa ra bảng phụ có ghi 3 câu nói đó. em....chúng ngồi cách xa nhau” (Lµm thµnh 2 b¶ng gièng nhau) (§iÒu khiÓn) - Gọi 2 HS lên xác định kiểu hành dộng nói - Câu2: “Anh hứa đi.” (Ra lệnh) trong 3 câu đó ( điền vào bảng). - C©u3: “Anh xin høa.” (Høa hÑn). - GV nhËn xÐt, ch÷a. 4. Cñng cè: - Qua bài học hôm nay, các em thấy: hành động nói là hành động đợc thực hiện bằng lời nói nhằm mục dích nhất định. - Có rất nhiều kiểu hành động nói khác nhau, nhng thờng gặp nhất vẫn là: + Hành động hỏi + Hành động trình bày( báo tin, kể, tả, nêu ý kiến, dự đoán...) + Hành động điều khiển: (yêu cầu, đề nghị, động viên, khuyên bảo, thách thức...) + Hành động hứa hẹn + Hành động bộc lộ t/c, c/x..

(294) Sau khi học xong tiết học này, các em hãy tích cực sử dụng hành động nói trong giao tiếp. Nếu các em biết áp dụng đúng lúc, đúng chỗ thì sẽ có tác dụng và hiệu quả rất rõ rệt. Vậy cách sử dụng cụ thể nh thế nào? Các em sẽ còn đợc tìm hiểu kÜ thªm ë tiÕt häc sau. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc kÜ qu¸ tr×nh t×m hiÓu vÝ dô - Häc thuéc ghi nh¬1, ghi nhí 2; Lµm tiÕp BT2 phÇn b. - Xem lại lí thuyết, lập dàn ý chi tiết cho bài viết số 5 để tiết sau trả bài. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. *****************************************. TiÕt 98. Tr¶ bµi TËp lµm v¨n sè 5 A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - §¸nh gi¸ l¹i toµn diÖn kÕt qu¶ häc tËp cña m×nh vÒ kiÓu bµi thuyÕt minh - Thấy đợc u điểm và nhợc điểm của bài làm từ đó có ý thức sửa chữa, bổ sung và häc hái. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Rèn kĩ năng vận dụng các phơng pháp thuyết minh, kĩ năng diễn đạt và dùng từ. 3. Về thái độ: - Giáo dục HS ý thức nghiêm túc, thái độ chân thực, khách quan khi làm bài văn thuyÕt minh. B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: ChÊm, ch÷a bµi, ph©n lo¹i bµi kiÓm tra. NhËn xÐt, thèng kª u, nhîc ®iÓm. 2. Häc sinh: ¤n l¹i lÝ thuyÕt, lËp dµn ý. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: 3. Bµi míi: GV nêu mục tiêu tiết học để HS nắm đợc nội dung. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 1:. * GV yêu cầu HS đọc đề bài H: Xác định kiểu bài của đề văn trên?. Néi dung I/ Xác lập yêu cầu của đề bài 1. §Ò bµi: Em h·y giíi thiÖu (thuyÕt minh) vÒ mét trß ch¬i d©n gian mµ em yªu thÝch. - KiÓu bµi: ThuyÕt minh vÒ mét ph¬ng.

(295) ph¸p. - §èi tîng: Mét trß ch¬i H: §èi tîng thuyÕt minh? H: Với đối tợng và kiểu bài nh trên, bài viết -> Ph¶i lµm næi bËt ph¬ng ph¸p (c¸ch ph¶i lµm næi bËt néi ®iÒu g×? ch¬i). 2. Dµn ý: H: PhÇn më bµi, em sÏ giíi thiÖu ®iÒu g×? a. MB: + Giíi thiÖu tªn trß ch¬i + §¸nh gi¸ s¬ qua vÒ vai trß, ý nghÜa H: PhÇn th©n bµi, em sÏ cung cÊp cho ngêi cña trß ch¬i. b. TB: đọc những tri thức gì? + Bíc chuÈn bÞ: Sè ngêi ch¬i, dông cô H: Tr×nh tù thuyÕt minh ë phÇn tiÕn hµnh cÇn thiÕt, ®iÒu kiÖn s©n b·i, thêi tiÕt... + TiÕn hµnh ch¬i: C¸ch ch¬i, luËt ch¬i, ch¬i? những quy định về tình huống thắng – thua, møc thëng- ph¹t... H: Có cần thiết phải nêu yêu cầu khi chơi + Yêu cầu khi chơi: để tránh ăn gian, ph¹m luËt th× ngêi ch¬i ph¶i... kh«ng? c. KB: Nhận xét, đánh giá của ngời chơi về trò H: PhÇn kÕt luËn cã vai trß g×? ch¬i nµy. Hoạt động 2: VÒ h×nh thøc: Đa số trình bày sạch đẹp, bố cụ rõ ràng, kh«ng sai chÝnh t¶. VÒ néi dung: + Nắm đợc đặc trng của kiểu bài + Xác định đúng đối tợng + Sö dông ph¬ng ph¸p phï hîp + ChuyÓn ®o¹n hîp lÝ + §èi tîng thuyÕt minh phong phó.. II/ NhËn xÐt: 1. ¦u ®iÓm.. 2. H¹n chÕ:. VÒ h×nh thøc: + Sai chÝnh t¶, viÕt t¾t nhiÒu + Ch÷ viÕt xÊu, Èu, tr×nh bµy cha khoa häc. + Kh«ng t¸ch ý, chuyÓn ®o¹n phï hîp VÒ néi dung: + Bài viết sơ sài, cha đầy đủ. + §èi tîng cha ph¶i trß ch¬i d©n gian + ViÕt lan man, cha to¸t ý. + Sö dông tõ ng÷ cha chÝnh x¸c. + Diễn đạt còn vụng. + Mét sè em më bµi theo ph¬ng thøc tù sù. Hoạt động 3: * GV viÕt c¸c tõ sai chÝnh t¶ lªn b¶ng - Chß ch¬i -> trß - Gi©n gian -> d©n - Chèn t×m –> trèn - Dúp đỡ -> giúp - Gianh giíi -> ranh - ChÌo lªn -> trÌo. III. Ch÷a lçi 1. Lçi chÝnh t¶:.

(296) * Gäi HS m¾c lçi lªn söa.. 2. Lçi dïng tõ:. *GV nêu câu văn có từ dùng sai để HS phát hiÖn. - Bài ca dao -> Bài đồng dao - Thêi phong kiÕn -> Thêi xa - Ngêi träng tµi -> Ngêi qu¶n trß * Gäi HS nªu c¸ch söa.. 3. Lỗi diễn đạt:. * GV đọc chậm câu văn mắc lỗi - C¸ch ch¬i lµ: -> Để chơi đợc trò chơi này, ta phải tuân theo quy định nh sau. - Trß ch¬i gåm cã 10 que chuyÒn, 1 qu¶ bëi vµ 1 c¸i chæi. -> §Ó cã thÓ tiÕn hµnh ch¬i, ta cÇn chuÈn bÞ 10 que chuyền đợc vót bằng tre dài 25cm, 1 qu¶ bëi non võa lßng bµn tay vµ mét v¹t cã kích cỡ bằng cây cán chổi để kê và rải que chuyÒn lªn... * HS l¾ng nghe vµ ph¸t biÓu, nªu c¸ch söa. Hoạt động 4:. IV. Tr¶ bµi, gäi ®iÓm:. - Đọc mẫu: chọn đọc cho HS 2 bài: - GV tr¶ bµi cho HS - Gäi ®iÓm, ghi ®iÓm vµo sæ. - Tuyªn d¬ng mét sè bµi lµm tèt. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i bè côc cña bµi v¨n TM vÒ mét ph¬ng ph¸p vµ nh÷ng lçi cÇn tr¸nh khi lµm bµi. 5. Híng dÉn häc bµi: - Viết lại bài văn trên cơ sở đã chữa lại - Đọc VB, đọc chú thích, tìm bố cục và trả lời câu hỏi VB “Nớc Đại Việt ta”. D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .......... Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. *****************************************. TiÕt 99. V¨n b¶n:. Níc §¹i ViÖt ta. ( Trích “Bình Ngô đại cáo” – Nguyễn Trãi) A/ môc tiªu bµi häc:. 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Thấy đợc đoạn văn có ý nghĩa nh lời tuyên ngôn độc lập của DT ta ở thế kỉ XV.

(297) - Thấy đợc phần nào sức thuyết phục của văn chính luận Nguyễn Trãi: Lập luận chÆt chÏ, cã sù kÕt hîp gi÷a lÝ lÏ vµ thùc tiÔn. 2. VÒ kÜ n¨ng: - RÌn kÜ n¨ng ph©n tÝch v¨n chÝnh luËn. 3. Về thái độ: - Gi¸o dôc HS lßng yªu níc vµ tù hµo d©n téc B/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc VB, đọc chú thích, tìm bố cục Tr¶ lêi c©u hái vµo vë so¹n.. C/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: C¶m nhËn cña em sau khi häc xong Vb “HÞch tíng sÜ” cña TQT? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Trong chơng trình ngữ văn7, các em đã đợc làm quen với tác giả Nguyễn Trãi qua văn bản “Bài ca Côn Sơn”- đợc ông sáng tác trong thời gian ông lui về Côn Sơn ở ẩn. Hôm nay, chúng ta sẽ lại 1 lần nữa đợc gặp lại ông trong 1 cơng vị, một sứ mạng lịch sö v« cïng quan träng vµ míi mÎ qua viÖc t×m hiÓu VB: “Níc §¹i ViÖt ta”. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Dựa vào những kiến thức đã học ở lớp 7, em h·y giíi thiÖu ng¾n gän vÒ NguyÔn Tr·i? -> HS GV: NguyÔn Tr·i (1380 -1442) hiÖu lµ øc Trai, con cña NguyÔn Phi Khanh, quª gèc ë th«n Chi Ng¹i, x· Céng Hoµ, huyÖn ChÝ Linh, tỉnh Hải Dơng, sau dời đến làng Nhị Khê huyÖn Thêng TÝn, tØnh Hµ T©y. «ng tham gia khëi nghÜa lam S¬n vµ cã vai trß rÊt lín bªn Lª Lîi. NguyÔn Tr·i trë thµnh 1 nh©n vËt lÞch sö lçi l¹c, toµn tµi hiÕm cã. Nhng cuèi cïng ông đã bị giết hại rất oan khốc và thảm thơng vào năm 1442. Mãi đến năm 1464, mới đợc vua Lª Th¸nh T«ng gi¶i oan. Nguyễn Trãi để lại 1 sự nghiệp văn chơng đồ sộ ông là ngời VN đầu tiên đợc UNESCO c«ng nhËn lµ danh nh©n v¨n ho¸ thÕ gi¬i (n¨m 1980). H: Tác phẩm đợc viết trong hoàn cảnh nào? vµo thêi gian nµo? -> Th¸ng 11/1406 nhµ Minh x©m lîc níc ta. §Õn n¨m 1418, Lª Lîi dùng cê khëi nghÜa chèng giÆc Minh ë Lam S¬n- Thanh Ho¸. §Õn cuèi n¨m 1427 th× giµnh th¾ng lîi. NguyÔn Tr·i cïng Lª Lîi s¸t c¸nh bªn nhau từ những ngày đầu khởi nghĩa cho đến ngày giành thắng lợi,-> Nguyễn Trãi đã thừa lệnh Lê Lợi viết bài “Bình Ngô đại cáo” vào khoảng năm 1428 để ban bố cho nhân dân cả níc biÕt sù nghiÖp b×nh Ng« phôc quèc cña.

(298) đất nớc ta đã giành thắng lợi. GV: §äc víi giäng trang träng, chËm r·i, nhÊn m¹nh mét sè tõ ng÷ quan träng, nhÞp 4/3, giọng khẳng định, tự hào. Gv đọc mẫu, gọi HS đọc. H: VB này đợc viết theo thể loại nào? H: Hãy cho biết đặc điểm của thể cáo? -> +Thờng đợc vua chúa hoặc thủ lĩnh soạn thảo để trình bày một chủ trơng hay công bố kÕt qu¶ sù nghiÖp. + Phần nhiều đợc viết bằng văn biền ngẫu (Không quy định gieo vần nhng phải có đối) + Cã tÝnh chÊt hïng biÖn. * So s¸nh hÞch víi c¸o: - Đều là thể văn nghị luận cổ, thờng đợc vua chúa hoặc thủ lĩnh dùng, thờng đợc viết bằng v¨n biÒn ngÉu... - Hịch đợc dùng để cổ động, thuyết phục, hoặc kêu gọi đấu tranh, còn cáo dùng để công bố 1 chủ trơng hay 1 kết quả để mọi ngời cïng biÕt. GV: Tác giả đặt tên cho VB là “đại cáo” vì sự kiện mà bài văn nói đến là một sự kiện lớn. - T×m hiÓu chó thÝch: Nh©n nghÜa, ®iÕu ph¹t, §inh, LÝ, TrÇn. II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch. III/ T×m hiÓu v¨n b¶n. GV: “Bình Ngô đại cáo” nguyên văn gồm có 4 phÇn: - P1: Nêu luận đề chính nghĩa - P2: LËp b¶ng c¸o tr¹ng téi ¸c cña giÆc Minh - P3: Ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh cuéc khëi nghÜa Lam Sơn từ ngày đầu gian khổ đến khi thắng lîi. - P4: Tuyên bố kết thúc, khẳng định nền độc lập vẵng chãi, đất nớc mở ra kỉ nguyên mới vµ nªu lªn bµi häc lÞch sö. §o¹n trÝch “Níc §¹i ViÖt ta” n»m ë phÇn ®Çu bµi c¸o. * Gọi HS đọc 2 câu đầu. 1. Nguyªn lÝ nh©n nghÜa: H: H·y cho biÕt néi dung 2 c©u trªn? H: ThÕ nµo lµ nh©n nghÜa? H: Víi NguyÔn Tr·i, cèt lâi cña t tëng nh©n - Nh©n nghÜa: Yªn d©n: lµm cho d©n nghÜa ë ®©y lµ g×? yªn æn, h¹nh phóc Trõ b¹o: trõ diÖt giÆc H: Em h·y gi¶i thÝch râ: yªn d©n, trõ b¹o cã Minh x©m lîc. nghÜa nh thÕ nµo? H: NÕu hiÓu “Yªn d©n” lµ gi÷ yªn cuéc sèng cho d©n, ®iÕu ph¹t lµ th¬ng d©n trõ b¹o, th× d©n ë ®©y lµ ai? kÎ b¹o ngîc lµ ai? -> D©n: lµ d©n níc §¹i ViÖt ta. KÎ b¹o ngîc: lµ qu©n x©m lîc nhµ Minh. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ t tëng nh©n nghÜa mà Nguyễn Trãi đề cập ở đây? -> RÊt râ rµng nhng còng rÊt míi mÎ..

(299) GVb×nh: Nh©n nghÜa vèn lµ mét häc thuyÕt cuả nho gia, nói về quan hệ đối xử giã ngời với ngời. Nhng đến Nguyễn Trãi, nó đợc nâng lên, đợc mở rộng ra. Ông không coi nhân nghĩa là 1 vấn đề chung chung, mà rssts rõ rµng. Nã kh«ng cßn ë trong ph¹m vi quan hÖ ngêi víi ngêi n÷a, mµ lµ gi÷a c¸c quèc gia, c¸c d©n téc. Nh©n nghÜa tr¸i víi b¹o ngîc, nh©n nghÜa lµ t×nh th¬ng vµ lÏ ph¶i híng vÒ phía đất nớc, phía nhân dân. H: Từ việc xác định mục đích, bản chất của nh©n nghÜa, em hiÓu g× vÒ céi nguån cña nh©n -> G¾n liÒn víi yªu níc, chèng x©m lnghÜa? (Nh©n nghÜa g¾n liÒn víi ®iÒu g×?) H: VËy cuéc kh¸ng chiÕn nµy cã tÝnh chÊt îc. nh thÕ nµo? => Cuéc kh¸ng chiÕn chÝnh nghÜa, ChuyÓn ý: còng chÝnh v× t tëng nh©n nghÜa phï hîp víi lßng d©n. g¾n liÒn víi yªu níc, chèng ngo¹i x©m mµ mạch văn của bài cáo dờng nh đã đợc khơi, và đã bắt đầu tuôn chảy. * Gọi HS đọc 8 câu tiếp theo. H: Những câu bạn vừa đọc khẳng định điều g×? H: Tác giả đã dựa vào những yếu tố nào để 2. Khẳng định chủ quyền, độc lập DT khẳng định chủ quyền độc lập của DT ta? - Quyền độc lập: + Quèc hiÖu + Nền văn hiến lâu đời. + L·nh thæ riªng + Phong tôc riªng H: Em có nhận xét gì về những yếu tố đợc đa + LÞch sö riªng ra? + Chế độ, chủ quyền riêng -> Rất cơ bản và chủ đạo để khẳng định 1 + Nh©n tµi quốc gia độc lập. H: Những chứng cớ này đã tạo nên điều gì? H: Những chứng cớ đó có sức thuyết phục kh«ng? Cã. V× dùa vµo lÞch sö cã s½n, kh«ng hÒ mang tÝnh h·o huyÒn. H: Em hãy lấy một vài ví dụ đẻ chứng minh cho điều đó? GV : Sö dông m¸y chiÕu nªu nh÷ng h×nh ¶nh minh ho¹? GV: b×nh ng¾n H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì đặc sắc? Tác dụng của nó? - Ngoµi ra t¸c gi¶ cßn sö dông nh÷ng tõ ng÷ mang tính chất khẳng định vốn có là :từ trớc, đã lâu, đã chia, cũng khác ,bao đời, mỗi bên,từng lúc, đời nào. GV :bình: Với những đặc sắc nghệ thuật ấy. -> T¹o nªn søc m¹nh cña chÝnh nghÜa.. - NT: Liệt kê, so sánh đối lập => Níc §¹i ViÖt tån t¹i lµ hiÓn nhiªn, nh 1 ch©n lÝ kh¸ch quan..

(300) ,tác giả đã khẳng định mạnh mẽ chủ quyền ,nền độc lập chủ quyền của dân tộc ta là sự tån t¹i kh¸ch quan tõ xa tíi nay,ph¶n b¸c l¹i luËn ®iÖu x¶o tr¸ cuat kÎ thï. GV :Sö dông m¸y chiÕu cho HS th¶o luËn c©u hái 3 trong SGK GVbình: Năm 1077, Lí Thờng Kiệt đã viết bài thơ “Nam quốc sơn hà”- đây đợc coi là “bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên” của đất nớc ta, trong đó, Lí Thờng Kiệt đã khẳng định chñ quyÒn vÒ mÆt l·nh thæ vµ nªu cao ý chÝ quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trớc mọi kẻ thï x©m lîc. Vµ gÇn 400 n¨m sau, Vb “B×nh Ngô đại cáo” - VB đợc coi là “bản tuyên ngôn độc lập thứ hai” đã ra đời. NÕu nh trong “Nam quèc s¬n hµ” LÝ Thêng KiÖt míi chØ kh¼ng ®inh chñ quyÒn cña DT ở lãnh thổ riêng, hoàng đế riêng và nền độc lập riêng thì ở “Bình ngô đại cáo” quan niệm về chủ quyền của DT đã có sự tiến bộ rÊt nhiÒu.....(chØ b¶ng) Vµ h¬n thÕ n÷a, nÕu trong “NQSHµ”. LTKiÖt cho r»ng chñ quyÒn lµ do “S¸ch trêi”, do thần linh, thì đến bây giờ N.Trãi đã khẳng định: Nó là do sức mạnh DT, dựa trên t tởng nh©n nghÜa. Chuyển ý: Và để minh chứng rõ hơn, để khẳng định độc lập chủ quyền của DT ta là do sức mạnh chính nghĩa, N.Trãi đã kể ra một lo¹t nh÷ng chøng cø lich sö thËt tiªu biÓu. * Yêu cầu HS đọc thầm đoạn cuối . H: Nguyễn Trãi đã dẫn ra những sự kiện và chøng cí lÞch sö nµo? GV :Nªi râ h¬n c¸c chøng cø trªn dùa vµo chó thÝch trong SGK H: Kết quả của các sự kiện đó? -> Quân ta đều đại thắng.Bọn giặc đều thất b¹i nhôc nh·. H: ViÖc dÉn ra mét lo¹t c¸c chøng cí nh trªn nhằm mục đích gì?. 3. Nh÷ng chøng cí lÞch sö: - Lu Cung-> thÊt b¹i - TriÖu TiÕt-> tiªu vong - Toa §«-> b¾t sèng - ¤ M·-> giÕt t¬i. H: Sức mạnh ấy, lòng tự hào ấy đã đợc thể -> Khẳng định sức mạnh của chính hiÖn qua biÖn ph¸p nghÖ thuËt nµo? nghĩa, của độc lập, chủ quyền và lòng GV: ở đây, tác giả đã sử dụng các từ ngữ gợi tự hào dân tộc. t¶ s¾c th¸i m¹nh: thÊt b¹i, tiªuvong,b¾t sèng ,giÕt t¬i, cã 2 c©u v¨n biÒn ngÉu, mçi - NT: Sö dông c©u v¨n biÒn ngÉu, lËp câu có 2 vế sóng đôi rất tơng xứng. Các câu luận chặt chẽ, chứng cứ hùng hồn. văn biền ngẫu này đã làm nổi bật các chiến công của ta và thất bại của địch; tạo sự cân đối nhịp nhàng cho câu văn. H: Hai c©u cuèi cña trÝch ®o¹n nµy tiÕp tôc khẳng định với chúng ta điều gì? -> Tiếp tục khẳng định độc lập của nớc ta và tự hào về truyền thống đấu tranh vẻ vang đợc.

(301) ghi lại đầy đủ trong sử sách nớc ta. => Mét DT cã quèc hiÖu, cã nÒn v¨n hiÕn, lãnh thổ, phong tục, lịch sử...đều riêng biệt, tån t¹i ngang hµng víi c¸c quèc gia, l·nh thæ khác. Điều hiển nhiên đó đã đợc tuyên bố 1 c¸ch ®Çy tù hµo. V× vËy VB nh 1 b¶n TN§L H: Tõ néi dung VB “Níc §¹i ViÖt ta”, em hiểu đợc điều gì về tác giả Nguyễn Trãi? -> Yªu níc Cã t tëng nh©n nghÜa, tiÕn bé Giµu t×nh c¶m vµ lßng tù hµo DT... H: Qua tìm hiểu, em đã nắm bắt đợc điều gì vÒ ND-NT cña ®o¹n trÝch? - HS tr¶ lêi. GV ®a ra ghi nhí. - Gọi HS đọc ghi nhớ. GV b×nh: §o¹n v¨n më ®Çu bµi “BN§C” kh«ng dµi. Tuy vËy, nã vÉn lµ ®iÓm tùa, lµ nÒn * Ghi nhí (SGK – 69) móng lí luận cho toàn bài. Nó đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của kẻ dẫn đờng từ nơi xuÊt ph¸t. §o¹n v¨n Êy cã søc kh¸i qu¸t rÊt cao: BiÕn nh÷ng g× x¶y ra thµnh quy luËt vËn hµnh. Ng¬× th¾ng kÎ thua lµ do nghÜ vµ lµm thuËn chiÒu hay ngîc chiÒu víi nã. KhÐp l¹i ®o¹n v¨n b»ng hai c©u: ‘ViÖc xa...ghi” Ng. Tr·i muèn biÕn lêi nãi cña m×nh thµnh lêi cña ngêi chÐp sö, biÕn c¸i chñ quan thµnh kh¸ch quan, biÕn mét hiÖn tîng c¸ biÖt thµnh quy luật muôn đời. Bề nổi của lời văn chính là sự nghiªm kh¾c, r¨n d¹y; cßn chiÒu s©u thÊm thía một đạo lí nhân nghĩa, một t tởng, một lẽ ph¶i lµm ngêi. GV híng dÉn HS vÒ nhµ lµm.. * LuyÖn tËp: 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i néi dung c¸c phÇn c¬ b¶n trong bµi. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i VB, häc néi dung c¬ b¶n trong vë ghi. - Häc thuéc ghi nhí - Chuẩn bị tiết sau: Hành động nói (tiếp theo). D/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ..............................................................................................................................

(302) ***************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 100. Hành động nói. (tiÕp). I/ môc tiªu bµi häc: 1. VÒ kiÕn thøc: - Tiếp tục giúp học sinh hiểu và bàn về cách thực hiện hành động nói, xét trong quan hệ với các kiểu câu đã học. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Biết phân biệt các cách thực hiện hành động nói. - Có thể vận dụng hành động nói trong khi nói và viết. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô, kÎ b¶ng ph©n lo¹i ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc bµi, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: Thế nào là hành động nói? Có những kiểu hành động nói thông dụng nào? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nhắc lại kiến thức cũ để vào bài. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2:. I. Cách thực hiện hành độnh nói: 1. VÝ dô:. * GV treo b¶ng phô ghi VD trong SGK. - Gọi HS đọc. H: C¸c c©u v¨n trong vÝ dô trªn thuéc kiÓu c©u g×? 2. NhËn xÐt: -> C©u trÇn thuËt H: Xác định hành động nói của những câu ấy bằng cách đánh dấu + vào ô thích hợp và đánh dấu – vào ô không thích hợp theo b¶ng?. H: Kết quả ở bảng trên đã phản ánh điều gì?. C©u Mđích Hái Tr×nh bµy §. KhiÓn Høa hÑn Béc lé .... 1 + -. -> C©u trÇn thuËt. 2 + -. 3 + -. 4 + -. 5 + -.

(303) + dùng để trình bày: dùng trực tiếp GV: Cùng là câu trần thuật, nhng chúng có + dùng để điều khiển: dùng gián thể có những mục đích nói khác nhau và thực tiếp. hiện những hành động nói cũng khác nhau. H: Dùa theo c¸ch tæng hîp kÕt qu¶ ë bµi tËp trªn, h·y lËp b¶ng tr×nh bµy quan hÖ gi÷a c¸c kiÓu c©u NV, CK, CT, TT víi nh÷ng kiÓu hµnh động nói mà em biết? Cho VD minh hoạ? -> HS H: Qua t×m hiÓu vÝ dô, em hiÓu rót ra nhËn xét gì về cách thực hiện hành động nói? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i vµ ®a ra ghi nhí. - Gọi HS đọc ghi nhớ. Hoạt động 3: - Gọi HS đọc yêu cầu của bài tập - GV híng dÉn häc sinh lµm. - Gäi HS tr¶ lêi tõng c©u.. * Ghi nhí: (SGK – 62). III.LuyÖn tËp. 1. Bµi tËp 1: a. C¸c c©u nghi vÊn trong “HÞch tíng sÜ”: T C©u nghi vÊn T. Môc đích. C¸ch dïng. 1 Tõ xa...kh«ng cã? 2 Lóc bÊy giê... đợc không? 3 Lóc bÊy giê ... đợc không? 4 V× sao vËy?. Kh¼ng định Phñ định Kh¼ng định Hái. Gi¸n tiÕp. Gi¸n tiÕp Gi¸n tiÕp Trùc tiÕp Gi¸n tiÕp.. 5 NÕu vËy... trêi Phñ đất nữa? định. H: VÞ trÝ cña mçi c©u trong tõng ®o¹n v¨n cã liên quan nh thế nào đến mục đích nói của b.Mối quan hệ giữa vị trí của câu với chóng? mục đích nói: - C©u 1: ë ®Çu VB, g¾n víi néi dung nªu g¬ng s¸ng trong lÞch sö. V× vËy để tớng sĩ khâm phục, câu nghi vấn này đợc dùng với mục đích KĐ. - C©u 2: ë gi÷a VB, g¾n víi néi dung phª ph¸n nh÷ng sai lÇm cña tíng sÜ vµ chØ ra hËu qu¶. V× vËy c©u nghi vấn đợc dùng với mục đích phủ định. - C©u 3: ë gi÷a VB, g¾n víi néi dung chỉ ra hành động đúng, cần làm theo nên câu NV đợc dùng để khẳng định - C©u 4, 5: ë cuèi VB, g¾n víi néi dung chỉ rõ 2 con đờng: sống và chÕt. V× vËy 1 c©u NV lµ c©u hái, vµ.

(304) 1 câu là phủ định. - Gọi HS đọc yêu cầu H: Tìm những câu trần thuật có mục đích cầu 2. Bài tập 2: *Các câu TT có mục đích cầu khiến: khiÕn trong lêi nãi cña Ngêi? a. - V× vËy....thèng nhÊt tæ quèc. - HÔ cßn...quÐt s¹ch nã ®i. - §ång bµo...th¾ng lîi hoµn toµn. H: Hình thức diễn đạt ấy có tác dụng nh thế - Quân và dân...ruột thịt. nào trong việc động viên quần chúng? b. - §iÒu mong muèn cuèi cïng... c¸ch m¹ng thÕ giíi. * T¸c dông: Tạo ra sự đồng cảm sâu sắc, khiến cho nh÷ng nguyÖn väng cña l·nh tô trë thµnh nguyÖn väng tha thiÕt cña - Gọi HS đọc đoạn văn. mçi ngêi. H: Hãy tìm các câu có mục đích cầu khiến 3. Bµi tËp 3: trong ®o¹n trÝch trªn? * C¸c c©u cã m® cÇu khiÕn: - DÕ Cho¾t: + Song anh cã cho phÐp em míi d¸m nãi... + Anh đã nghĩ thơng em nh thế...thì em ch¹y sang. - DÕ MÌn: H: Mçi c©u Êy thÓ hiÖn quan hÖ gi÷a c¸c nh©n + §îc, chó mµy cø nãi...nµo. + Th«i, im c¸i ®iÖu ...Êy ®i. vËt vµ tÝnh c¸ch nh thÕ nµo? * Mèi quan hÖ vµ tÝnh c¸ch: - DÕ Cho¾t: yÕu ®uèi nªn cÇu khiÕn nh· nhÆn, mÒm máng, khiªm tèn. - DÕ MÌn: û thÕ kÎ m¹nh nªn giäng ®iÖu ra lÖnh, ng¹o m¹n, h¸ch dÞch, 4. Cñng cè: GV nhắc lại cách thực hiện hành động nói: + Thực hiện bằng kiểu câu có chức năng chính phù hợp với hành động đó: trực tiếp. + Thùc hiÖn b»ng kiÓu c©u kh¸c: gi¸n tiÕp. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i bµi häc theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Häc thuéc ghi nhí, lµm tiÕp BT4, 5 - ChuÈn bÞ tiÕt sau: ¤n tËp vÒ luËn ®iÓm. IV/ rót kinh nghiÖm: *********************************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 24 - TiÕt 99.

(305) ¤n tËp vÒ luËn ®iÓm I/ môc tiªu bµi häc: 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Nắm vững hơn nữa khái niệm luận điểm, tránh đợc những hiểu lầm mà các em thờng mắc phải (lẫn lộn luận điểm với vấn đề nghị luận, hoặc coi luận điểm là 1 bộ phận của vấn đề nghị luận) 2. VÒ kÜ n¨ng: - Thấy rõ hơn mối quan hệ giữa luận điểm với vấn đề nghi luận và giữa các luận ®iÓm víi nhau trong bµi v¨n nghÞ luËn. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu, thiÕt kÕ bµi d¹y. Ghi vÝ dô, kÎ b¶ng hÖ thèng luËn ®iÓm ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: Đọc trớc bài,đọc lại SGK lớp 7 tập II Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: Sù chuÈn bÞ cña HS 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài - H: Trong chơng trình Ngữ Văn lớp 7 và lớp 8, các em đã đợc học rất nhiều VB nghị luËn.VËy theo c¸c em, nh÷ng yÕu tè nµo t¹o nªn 1 bµi v¨n nghÞ luËn? - TL: LuËn ®iÓm, luËn cø (dÉn chøng, lÝ lÏ) vµ c¸ch lËp luËn. - GV: Em trả lời rất đúng. LĐ, Lcứ và cách LL là đặc trng cơ bản của bài văn nghị luận. Vậy các em đã có những hiểu biết đầy đủ về luận điểm cha? Bài học hôm nay sẽ giúp các em tự đánh giá điều đó. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2:. Néi dung I. Kh¸i niÖm luËn ®iÓm; 1. LuËn ®iÓm lµ g×?. H: Dựa vào kiến thức đã học ở học kì II lớp 7, em h·y cho biÕt thÕ nµo lµ luËn ®iÓm? ->TL: H: §èi chiÕu vµo SGK, em thÊy ®©u lµ c©u tr¶ lêi râ nhÊt? -> TL: C©u c. - Lµ nh÷ng t tëng, quan ®iÓm, chñ (GV kÕt hîp nghi b¶ng) tr¬ng c¬ b¶n mµ ngêi nãi (viÕt) nªu ra trong bµi v¨n nghÞ luËn. 2. VÝ dô: H: VB “Tinh thÇn yªu níc cña nh©n d©n ta” a. VB “Tinh thÇn yªu níc cña nh©n d©n ta”. cña Hå Chñ TÞch cã nh÷ng luËn ®iÓm nµo? - L§1: D©n ta cã mét lßng nång nµn GV: §Ó chøng minh “d©n ta cã mét lßng yªu níc.(L§ xuÊt ph¸t) nồng nàn yêu nớc, tgiả đã đa ra 2 luận cứ: + Lßng yªu níc trong lÞch sö + Lßng yªu níc ngµy nay. - L§ 2: Bæn phËn cña chóng ta lµ ph¶i ®em lßng yªu níc thùc hiÖn vµo c«ng cuéc kh¸ng chiÕn.(L§ chÝnh)..

(306) H: §©u lµ luËn ®iÓm xuÊt ph¸t dïng lµm c¬ sở triển khai vấn đề, và đâu là luận điểm chÝnh dïng lµm kÕt luËn? -> HS chØ ra. GV ®iÒn. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ vÞ trÝ cña L§ xuÊt ph¸t vµ L§ chÝnh trong bµi v¨n nghÞ luËn? -> L§ xuÊt ph¸t thêng n»m ë phÇn ®Çu VB, vµ L§ chÝnh thêng n»m ë cuèi VB. GV chốt: Trong VB nghị luận, luận điểm thờng tạo thành một hệ thống, trong đó có luận ®iÓm chÝnh vµ luËn ®iÓm phô, LuËn ®iÓm chÝnh thêng dïng lµm kÕt luËn cña bµi, lµ c¸i đích mà bài viết làm sáng tỏ. Còn LĐ phụ thờng dùng làm luận điểm xuất phát, có vai trò b. VB “Chiếu dời đô” nêu ra vấn đề. H: Một bạn cho rằng, bài “Chiếu dời đô” của LÝ C«ng UÈn gåm hai luËn ®iÓm: + LĐ1: Lí do cần phải dời đô + L§2: LÝ do cã thÓ coi thµnh §¹i La lµ kinh đô bậc nhất của đế vơng muôn đời. Xác định luận điểm nh vậy có đúng không? - Không phải luận điểm, chỉ là những vấn đề. (Vì không đề cập đến V× sao? t tëng, quan ®iÓm cña ngêi viÕt). - Không đúng. GVchèt: Nh vËy c¸c em cÇn ph©n biÖt luËn điểm với vấn đề. Bởi vấn đề thì lớn hơn, và ngêi ta cÇn ph¶i dïng luËn ®iÓm th× míi lµm sáng tỏ vấn đề đợc. Chuyển ý: Vậy, giữa luận điểm với vấn đề II/ Mối quan hệ giữ luận điểm với cần giải quyết trong bài văn nghị luận có mối vấn đề cần giải quyết trong bài văn nghÞ luËn: quan hÖ nh thÕ nµo? 1. VÝ dô 1: H: Vấn đề đặt ra trong VB “Tinh thần yêu n- - Vấn đề: Tinh thần yêu nớc của nh©n d©n ta. íc cña nh©n d©n ta” lµ g×? H: NÕu trong bµi v¨n, Chñ tÞch Hå Chi Minh chØ ®a ra luËn ®iÓm “§ång bµo ta ngµy nay cã lßng yªu níc nång nµn” th× cã lµm s¸ng tá -> Kh«ng thÓ lµm s¸ng tá nÕu chØ ®a ra 1 luËn ®iÓm. vấn đề đó không? 2. VÝ dô 2: H: Trong “Chiếu dời đô”, nếu Lí Công Uẩn chỉ đa ra luận điểm “các triều đại trớc đây đã nhiều lần thay đổi kinh đô” thì mục đích của - Mục đích: Không đạt đợc. Vì: Cha nhà vua khi ban chiếu có thực hiện đợc đủ các chứng cứ để thuyết phục. kh«ng? t¹i sao? H: Sau khi tìm hiểu 2 ví dụ, em rút ra đợc kết luËn g× vÒ mèi quan hÖ gi÷a luËn ®iÓm vµ vÊn đề cần giải quyết trong bài văn nghị luận? -> HS tr¶ lêi. GVchèt: Qua t×m hiÓu VD1 vµ VD2, c¸c em thấy, để giải quyết vấn đề đặt ra trong bài văn.

(307) nghị luận thì 1 luận điểm vẫn còn cha đủ, bởi nó thiếu tính toàn diện, cha đủ chứng cứ để thuyết phục ngời đọc ngời nghe. Do đó, khi làm văn, luận điểm ta đa ra phải đầy đủ, chính xác, rõ ràng, phù hợp với vấn đề cần làm sáng tá th× míi cã hiÖu qu¶. ChuyÓn ý: Kh«ng chØ cã c¸c luËn ®iÓm míi liên quan chặt chẽ với các vấn đề cần giải III/ Mối quan hệ giữa các luận điểm quyÕt, mµ gi÷a c¸c L§ víi nhau còng cã mèi trong bµi v¨n nghÞ luËn. 1. VÝ dô: quan hÖ mËt thiÕt. GV: Nªu ra yªu cÇu. §a ra b¶ng phô cã ghi 2 hÖ thèng nh sgk. Gọi HS đọc. - Cho HS trao đổi theo bàn (Dựa vào gợi ý phía dới để lựa chọn). 2. NhËn xÐt: - Gọi đại diện một số bàn nêu kết quả. - Chän hÖ thèng1, v×: + ChÝnh x¸c H: V× sao em chän hÖ thèng L§1? + S¾p xÕp theo mét tr×nh tù hîp lÝ. H: Tõ sù t×m hiÓu trªn, em rót ra kÕt luËn g× vÒ mèi quan hÖ gi÷a c¸c luËn ®iÓm trong bµi v¨n nghÞ luËn? -> HS tr¶ lêi. H: Qua bài ôn tập này, em đã khắc sâu đợc * Ghi nhí: SGK -75. nh÷ng kiÕn thøc g× vÒ luËn ®iÓm? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i vµ ®a ra ghi nhí. III.LuyÖn tËp. - Gọi HS đọc ghi nhớ 1. Bµi tËp 1: Hoạt động 3: - Gọi HS đọc đoạn văn trong SGK H: §o¹n v¨n c¸c em võa theo dâi nªu lªn luËn ®iÓm: “NguyÔn Tr·i lµ ngêi anh hïng - LuËn ®iÓm: NguyÔn Tr·i lµ ngêi Dt” hay luËn ®iÓm: “NguyÔn Tr·i nh mét «ng anh hïng DT. tiªn trong toµ ngäc”? H: H·y gi¶i thÝch sù lùa chän cña em? + LuËn ®iÓm: “NTr·i nh 1 «ng tiªn trong toµ ngäc” kh«ng chÝnh x¸c v× c¶ ®o¹n v¨n kh«ng giải thích, chứng minh để làm rõ ý đó. Hơn nữa, tác giả cũng đã bác bỏ ngay ý đó trong ®o¹n v¨n nµy. + LuËn ®iÓm: “NTr·i lµ ngêi anh hïng DT” lµ chÝnh x¸c. V× ®o¹n v¨n nªu ra nhiÒu chøng cø để chứng minh điều đó nh:chân đạp đất, đầu đội trời, tâm hồn lộng gió thời đại, thông cảm sâu xa với nỗi lòng dân chúng, suốt đời tận tuþ, lµ khÝ ph¸ch Dt, tinh hoa DT, sù nghiÖp vµ t¸c phÈm cña «ng lµ mét bµi ca yªu níc... 2. Bµi tËp 2: - GV ®a ra b¶ng phô cã c¸c L§ nh SGK. - Gọi HS đọc yêu cầu và các LĐ đã cho. H: Trớc hết, em hãy cho biết vấn đề cần làm.

(308) s¸ng tá ë BT2 lµ g×? -> Vấn đề: Giáo dục là chìa khoá của tơng lai (NghÜa lµ GD gãp phÇn më ra t¬ng lai cho loµi ngêi). H: Để làm rõ vấn đề trên, em sẽ chọn những L§ nµo ? - Gọi 1 HS lên bảng đánh dấu các LĐ đã chọn - Gäi HS kh¸c bæ sung (nÕu thiÕu) - GV nhËn xÐt. * Chia nhãm, yªu cÇu c¸c nhãm s¾p xÕp, ghi ra b¶ng phô råi tr×nh bµy. - GV nhËn xÐt, ch÷a.. * Chän c¸c luËn ®iÓm: 1, 2, 3, 4, 6, 7.. * S¾p xÕp: - GD gi¶i phãng con ngêi......vµ tiÕn bé XH. - Gi¸o dôc cã t¸c dông...d©n sè, b¶o vÖ m«i trêng sèng, t¹o c¬ së cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ. - Giáo dục đào tạo thế hệ ngời sẽ XD x· héi t¬ng lai. TrÎ em h«m nay lµ thÕ giíi ngµy mai. - Bëi vËy, gi¸o dôc lµ ch×a kho¸ cña t¬ng lai, më ra thÕ giíi t¬ng lai cho con ngêi.. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i c¸c kiÕn thøc vÒ luËn ®iÓm. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i bµi häc theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Häc thuéc ghi nhí. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: ViÕt ®o¹n v¨n tr×nh bµy luËn ®iÓm. IV/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ................................................................................................................................. ******************************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 25 – TiÕt 100. ViÕt ®o¹n v¨n tr×nh bµy luËn ®iÓm I/ môc tiªu bµi häc:. 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Nhận thức đợc ý nghĩa quan trọng của việc trình bày luận điểm trong một bài văn nghÞ luËn. 2. KÜ n¨ng:.

(309) - BiÕt c¸ch viÕt mét ®o¹n v¨n nghÞ luËn tr×nh bµy luËn ®iÓm theo c¸c c¸ch: diÔn dÞch vµ quy n¹p. 3. Thái độ: - GD ý thức, thái độ yêu thích môn học. II/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. III/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: ThÕ nµo lµ luËn ®iÓm? Nªu c¸c yªu cÇu vÒ luËn ®iÓm trong mét bµi v¨n nghÞ luËn? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nêu mục tiêu bài học để giới thiệu bài. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2:. I/ Tr×nh bµy luËn ®iÓm thµnh 1 ®o¹n v¨n nghÞ luËn. - Gọi HS đọc 2 đoạn văn a, b 1. VÝ dô 1: H: Đâu là câu chủ đề (câu mang luận điểm) a. - Câu chủ đề (câu nêu luận điểm): trong ®o¹n v¨n a? “Thật là chốn hội tụ trọng yếu.....bá vơng muôn đời”. -> VÞ trÝ: cuèi ®o¹n. H: Câu chủ đề đợc đặt ở vị trí nào? H: B»ng hiÓu biÕt cña m×nh vÒ c¸ch tr×nh bµy néi dung trong ®o¹n v¨n, em h·y cho biÕt => Tr×nh bµy theo c¸ch quy n¹p. đoạn văn này đợc trình bày theo cách nào? H: H·y ph©n tÝch c¸ch quy n¹p trong ®o¹n v¨n nµy? -> CÊu tróc: + Kinh đô cũ của Cao Vơng + Vị trí: trung tâm trời đất + §Þa thÕ: quý hiÕm + D©n c vµ mu«n vËt: thuËn lîi. + Nơi thắng địa => Kết luận: xứng đáng là kinh đô bậc nhất... H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch lËp luËn ë ®©y? -> Luận cứ đa ra toàn diện , đầy đủ; lập luận m¹ch l¹c, chÆt chÏ, giµu søc thuyÕt phôc.. b. H: Đâu là câu chủ đề (câu mang luận điểm) - Câu chủ đề (câu nêu luận điểm): cña ®o¹n v¨n b? “§ång bµo ta ngµy nay....ngµy tríc”. H: Vị trí của câu chủ đề? H: Với vị trí nh vậy, đoạn văn đợc triển khai -> Vị trí: ở đầu đoạn theo c¸ch nµo? H: H·y ph©n tÝch c¸ch quy n¹p trong ®o¹n => C¸ch viÕt: diÔn dÞch. v¨n trªn? -> Sau khi nªu L§: “§ång bµo ta ngµy nay...” để nói lên tinh thần yêu nớc nồng nàn của đồng bào ta, tác giả đã lập luận bằng cách đa.

(310) ra c¸c dÉn chøng vµ lÝ lÏ: + Theo lứa tuổi: cụ gì -> nhi đồng + Theo vïng miÒn: níc ngoµi -> vïng bÞ t¹m chiÕm-. MiÒn ngîc-> miÒn xu«i. + Theo vÞ trÝ c«ng t¸c, ngµnh nghÒ, nhiÖm vô: nh÷ng chiÕn sÜ, nh÷ng c«ng chøc hËu ph¬ng, nh÷ng phô n÷, c¸c bµ mÑ chiÕn sÜ, nam n÷ cong nhân và nông dân, đồng bào điền chủ... H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch lËp luËn? -> Vừa toàn diện, đầy đủ, vừa khái quát, cụ thÓ. GV: Qua t×m hiÓu 2 ®o¹n v¨n a vµ b ta thÊy: Mỗi luận điểm đợc trình bày thành 1 bài văn nghÞ luËn. Trong ®o¹n v¨n tr×nh bµy luËn điểm, câu chủ đề thờng đợc đặt ở đầu tiên (đôi với đoạn diễn dịch) và ở cuối đoạn (đối víi do¹n quy n¹p). - Gọi HS đọc đoạn văn trang 80 H: Dựa vào kiến thức đã học ở lớp 7, em hãy 2. Ví dụ 2: cho biÕt lËp luËn lµ g×? -> LËp luËn lµ c¸ch s¾p xÕp c¸c luËn cø (dÉn chứng và lí lẽ) để làm sáng tỏ luận điểm. Lập luËn ph¶i chÆt chÏ, hîp lÝ th× bµi v¨n míi cã søc thuyÕt phôc. H: H·y t×m luËn ®iÓm cña ®o¹n v¨n trªn? H: NhËn xÐt vÒ c©u v¨n mang luËn ®iÓm vµ - LuËn ®iÓm: “Cho th»ng nhµ giµu ríc chó vào nhà...chất chó đểu của giai c¸ch tr×nh bµy ®o¹n v¨n? cÊp nã ra”. -> VÞ trÝ: cuèi ®o¹n. (c¸ch viÕt quy H: Đoạn văn đợc lập luận theo cách nào? n¹p). GV: Tơng phản đợc thể hiện ở chỗ: đặt chó bên ngời. đặt cảnh xem chó, quý chó, vồ vập - Cách lập luận: tơng phản. mua chã, sung síng h¶ hª víi chã bªn c¹nh giäng “ chã m¸” víi mÑ con chÞ D. H: C¸ch lËp luËn cña ®o¹n v¨n trªn cã lµm cho luËn ®iÓm trë nªn s¸ng tá, chÝnh x¸c vµ cã søc thuyÕt phôc m¹nh mÏ kh«ng? GV: LuËn ®iÓm së dÜ cã søc thuyÕt phôc cao => Lµm cho luËn ®iÓm s¸ng tá, chÝnh lµ nhê luËn cø. Nhng søc thuyÕt phôc cña x¸c, cã søc thuyÕt phôc cao. luËn ®iÓm sÏ mÊt ®i hoÆc gi¶m ®i nÕu luËn cø không chính xác, châm thực và đầy đủ. Nếu Nghi QuÕ kh«ng thÝch chã hoÆc kh«ng “Gië giäng chã m¸ víi mÑ con chÞ D” th× sÏ kh«ng lấy gì làm căn cứ để chứng tỏ rằng “Cho th»ng nhµ giµu ríc chã vµo nhµ.......ra” H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ viÖc s¾p xÕp ý trong ®o¹n v¨n võa dÉn? H: NÕu t¸c gi¶ xÕp nhËn xÐt Nghi QuÕ “§ïng - C¸ch s¾p xÕp luËn cø: rÊt chÆt chÏ đùng giở giọng chó má....”lên trên và đa theo 1 trình tự hợp lí. nhận xét “Vợ chồng địa chủ....yêu gia súc” xuèng phÝa díi th×hiÖu qu¶ cña ®o¹n v¨n sÏ bÞ.

(311) ¶nh hëng nh thÕ nµo? -> LuËn ®iÓm sÏ trë nªn mê nh¹t, láng lÎo hơn. Không còn đợc rõ ràng nữa. H: Trong đoạn văn, những cụm từ “Chuyện -> Không thể thay đổi tuỳ tiện. chã con”, “giäng chã m¸”, “Ríc chã vµo nhà”, “Chất chó đểu” đợc xếp cạnh nhau có t¸c dông g×? -> Lµm cho sù tr×nh bµy luËn ®iÓm thªm chÆt chÏ vµ hÊp dÉn v×: C¸c côm tõ võalµm râ luËn ®iÓm, xo¸y s©u vµo luËn ®iÓm, võa t« ®Ëm thêm sự tơng phản trong cách đối xử của vợ chång NghÞ QuÕ víi ngêi, víi chã -> Cµng næi bËt b¶n chÊt thó vËt cña chóng. H: Qua tìm hiểu VD1 và VD2, em rút ra đợc nh÷ng kinh nghiÖm g× khi tr×nh bµy luËn ®iÓm trong 1 ®o¹n v¨n nghÞ luËn? - GV chèt l¹i, ®a ra nghi nhí - Gọi HS đọc ghi nhớ, dặn học thuộc. Hoạt động 3:. * Ghi nhí: (SGK- 81) II/ LuyÖn tËp: 1. Bµi tËp 1:. - Gọi HS đọc yêu cầu và 2 câu văn. H: Em hãy diễn đạt ý của 2 câu thành 2 luận a. CÇn tr¸nh lèi viÕt dµi dßng khiÕn ®iÓm ng¾n gän? ngời đọc khó hiểu. GV: Xác định luận điểm của đoạn văn dựa b. Nguyên Hồng thích truyền nghề vào câu chủ đề (câumang luận điểm). Vì vậy cho bạn trẻ. c©u mang luËn ®iÓm cÇn ng¾n gän, râ rµng, s¸ng tá. - HS đọc đoạn văn H: §o¹n v¨n tr×nh bµy luËn ®iÓm g×? H: VÞ trÝ cña c©u mang luËn ®iÓm? H: §o¹n v¨n sö dông nh÷ng luËn cø nµo?. 2. Bµi tËp 2: - LuËn ®iÓm: T«i thÊy TÕ Hanh lµ mét ngêi tinh l¾m. - VÞ trÝ: ë ®Çu ®o¹n.. - C¸c luËn cø: + Đã ghi lại đôi nét rất thần tình về c¶nh sinh ho¹t. + Làm ngời nghe thấy đợc cả những ®iÒu kh«ng h×nh s¾c, kh«ng ©m thanh... + §a ta vµo 1 TG gÇn gòi thêng ta chØ H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch s¾p xÕp luËn cø thÊy 1 c¸ch mê mê... và cách diễn đạt của đoạn văn? -> C¸ch s¾p xÕp luËn cø: theoi tr×nh tù t¨ng tiÕn, cø luËnc ø sau biÓu hiÖn 1 mức độ tinh tế cao hơn so với luận cứ trớc. Nhờ cách ấy mà độc giả càng đọc càng thấy hứng thú không ngừng t¨ng thªm. => Cách diễn đạt: quy nạp. - Gọi Hs đọc yêu cầu 3. Bµi tËp 3: - Gọi 1 HS đọc đoạn văn mẫu.

(312) H: Em sÏ ®a ra nh÷ng luËn cø nµo vµ s¾p xÕp theo tr×nh tù nh thÕ nµo?. - C¸c luËn cø cña luËn ®iÓm Êy cã thÓ đợc đa ra và sắp xếp nh sau: + Văn GT đợc viết ra để cắt nghĩa và gi¶ng gi¶i cho mäi ngêi hiÓu luËn ®iÓm. + Gi¶i thÝch cµng rèi ren, trõu tîng th× càng khó đạt đợc mục đích. + Ngîc l¹i, GT cµng dÔ hiÓu th× vÊn đề càng sáng tỏ, ngời đọc càng dễ làm theo. + Vì thế văn giải thích cần đợc viết sao cho dÔ hiÓu.. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i: - Hai c¸ch tr×nh bµy ®o¹n v¨n nghi luËn: diÔn dÞch vµ quy n¹p. - Tæ chøc c¸c luËn cø trong ®o¹n v¨n tr×nh bµy luËn ®iÓm: ph¶i theo 1 tr×nh tù hîp lÝ. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i bµi häc theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Häc thuéc ghi nhí, lµm BT3 - Su tầm 1, 2 đoạn văn nghi luận trình bày theo các cách đã học. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: VB “Bµn luËn vÒ phÐp häc”. IV/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ******************************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: TiÕt 101. V¨n b¶n: Bµn. luËn vÒ phÐp häc. (LuËn häc ph¸p).

(313) - NguyÔn ThiÕp I/ môc tiªu bµi häc:. 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: Thấy đợc mục đích, tác dụng của việc hộc tập chân chính: Học để làm ngời, học để biết và làm theo, học để cho đất nớc ngày càng hng thịnh. Đồng thời thấy đợc nghệ thuËt lËp luËn cña t¸c gi¶. Nắm đợc đặc điểm của thể Tấu. 2. KÜ n¨ng: Biết phân biệt đợc cách học sai lầm với cách học đúng; so sánh thể tấu với các thể chiÕu, hÞch, c¸o. 3. Thái độ: Bồi dỡng cho HS thái độ học tập đúng đắn. II/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc văn bản, đọc chú thích, tìm bố cục Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. III/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: Đọc thuộc lòng đoạn trích “Nớc Đại Việt ta” và cho biết tác giả đã khẳng định quyền độc lập của DT ta dựa trên những yếu tố nào? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở các tiết học vb trớc, các em đã đợc làm quen với các dạng nghị luận trung đại nh: chiÕu, hÞch, c¸o. H«m nay chóng ta sÏ tiÕp tôc t×m hiÓu vÒ thÓ tÊu qua VB: “Bµn luËn vÒ phÐp häc” trÝch trong mét bµi tÊu d©ng vua Quang Trung cña t¸c gi¶ NguyÔn ThiÕp. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y giíi thiÖu đôi nét về tác giả và hoàn cảnh ra đời của tác phÈm? GV: NguyÔn ThiÕp (1723-1804) lµ ngêi häc réng hiÓu s©u, tõng lµm quan díi triÒu Lª vµ sau đó ra giúp Quang Trung dựng nớc. Ông đợc mọi ngời kính trọng, gọi là “La Sơn phu tö” (tøc bËc thÇy lín ë La S¬n- Hµ TÜnh). Th¸ng 8/1791 «ng d©ng lªn vua Quang Trung b¶n tÊu gåm 3 ®iÒu: + Đức quân (đức của nhà vua): mong nhà vua 1 lòng tu lấy đức, lấy sự học vấn mà tăng thªm tµi. + Dân tâm (lòng dân): Khẳng định lấy dân là gốccủa đất nớc. Gốc có vãng, nớc mới yên. + Häc ph¸p (phÐp häc) -> VB trong SGK đợc trích từ phần 3. Hoạt động 3: II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch: * GV hớng dẫn cách đọc: Chậm, rõ ràng,.

(314) giäng thµnh kÝnh. - GV đọc mẫu, gọi HS đọc. - Gi¶i thÝch tõ khã: tam c¬ng, ngò thêng, Chu Tö, tø th, ngò kinh, ch sö. H: Nªu hiÓu biÕt cña em vÒ thÓ tÊu? GV: TÊu cã ®iÓm gièng vµ kh¸c so víi chiÕu, hÞch, c¸o: + Giống: đều là thể văn nghị luận cổ, đều đợc viÕt b»ng v¨n xu«i, v¨n vÇn hay v¨n biÒn ngÉu. + Kh¸c: ChiÕu, hÞch, c¸o lµ thÓ v¨n do vua hoặc chỉ huy viết, để ban bố mệnh lệnh hoặc công bố kết quả cho bề dới đợc biết. Còn tấu thì lại do bề dới viết để dâng lên bề trên (d©ng lªn vua). - Mét sè VB tÊu næi tiÕng trong lÞch sö: “XuÊt s biÓu” cña Khæng Minh “ThÊt tr¶m sí” cña Chu V¨n An “BiÓu trÇn t×nh” cña Hoµng DiÖu. Hoạt động 4: III/ T×m hiÓu v¨n b¶n: GV: VB “Bµn luËn vÒ phÐp häc” thuéc lo¹i VB nghị luận trình bày, đề nghi 1 vấn đề. H: Vấn đề mà tác giả đề nghị ở đây là gì? -> Vấn đề chủ trơng, thuộc lĩnh vực GD-ĐT con ngêi. H: Bè côc cña ®o¹n trÝch? -> 3 phÇn: + P1: từ đầu-> điều ấy(Mục đích chân chính cña viÖc häc) + P2: Níc ViÖt ta-> xin chí bá qua.( Bµn luËn vÒ phÐp häc) + P3: §¹o häc-> hÕt.(ý nghÜa vµ t¸c dông cña viÖc häc ch©n chÝnh). 1. Mục đích chân chính của việc học. H: T¸c gi¶ dÉn c©u ch©m ng«n:”Ngäc kh«ng mài...rõ đạo” ngay ở đầu VB có ý nghĩa gì? -> Dễ hiểu, tăng tính thuyết phục, tạo tiền đề để bàn về việc học. GV: B»ng c¸ch nªu h×nh ¶nh Èn dô quen thuéc nhng nhÊn m¹nh b»ng c¸ch nãi phñ định 2 lần để thành khẳng định. Giống nh ngäc cµng mµi cµng s¸ng, vµng cµng luyÖn cµng trong. H: §¹o mµ NguyÔn ThiÕp muèn nãi víi chóng ta ë ®©y lµ g×? -> Đạo là lẽ sống đúng, đẹp và là mối quan hÖ XH gi÷a ngêi víi ngêi. H: §èi víi t¸c gi¶, kÎ ®i häc tríc hÕt lµ ph¶i häc ®iÒu g×? - Học để trở thành ngời biết rõ đạo, có đạo đức. H: Vậy em hiểu mục đích chân chính của viÖc häc lµ g×? -> Học để làm ngời. GV: Sau khi xác định mục đích chân chính của việc học, tác giả đã đa ra lời bàn luận..

(315) - HS chó ý ®o¹n v¨n trang tiÕp theo H: §o¹n v¨n tiÕp theo cã néi dung lµ g×?. 2. Bµn vÒ c¸ch häc,. H: Soi vào sử sách, tác giả đã chỉ ra những lối * Phê phán cách học sai lầm. häc lÖch l¹c, sai tr¸i nµo? - Häc h×nh thøc H: Em hiÓu nh thÕ nµo lµ lèi häc h×nh thøc vµ - Häc cÇu danh lîi cÇu danh lîi? GV: NghÜa lµ häc thuéc lßng c©u ch÷ nhng -> Kh«ng hiÓu néi dung, cã danh mµ kh«ng hiÓu néi dung, chØ cã danh mµ kh«ng kh«ng cã thùc chÊt. có thực (Hữu danh vô thực) mà đợc trọng väng, lîi léc, nhµn nh·. -> NÒn chÝnh häc bÞ thÊt truyÒn lµ nh thÕ. Không biết cả đến những điều giản đơn nhất, c¬ b¶n nhÊt nh tam c¬ng, ngò thêng th× kh«ng thÓ lµ ngêi biÕt trªn díi, biÕt lµm ngêi đợc, chứ nói gì đến làm quan. H: Hậu quả của lối học sai trái đó là gì? GV: HËu qu¶ thËt kh«n lêng. C¸c vua Lª, - HËu qu¶: Chóa tÇm thêng, thÇn nÞnh chua TrÞnh nh: Lª C¶nh Hng, Lª Chiªu hãt, níc mÊt nhµ tan. Thống, Trịnh Sâm, Trịnh Khải...đều là những tªn d©m lo¹n, b¹o chóa, hÌn nh¸t, tÇm thêng vµ b¸n níc. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ lêi bµn luËn cña t¸c gi¶? -> Lêi bµn luËn ch©n thËt, th¼ng th¾n. - HS đọc “Cúi xin...bỏ qua” H: Tác giả đã đa ra những ý kiến nào để bàn * Đề xuất cách học đúng - Më réng trêng líp vÒ c¸ch häc? H: ViÖc më réng trêng líp, thµnh phÇn häc - Më réng thµnh phÇn häc. nhằm mục đích gì? -> T¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho ngêi -> Më réng trêng häc, thµnh phÇn häc lµ t¹o häc. cho ngêi häc 1 ®iÒu kiÖn rÊt thuËn lîi. §©y lµ chủ trơng đúng đắn và tiến bộ của tác giả với t c¸ch lµ 1 nhµ gi¸o dôc l·o thµnh. H: Bên cạnh đó, tác giả còn đa ra phơng pháp học đúng đắn nh thế nào? - Phơng pháp học đúng: + Häc theo Chu Tö GV: Tác giả chỉ rõ: lấy Chu Tử làm chuẩn, + Học tuần tự từ thấp đến cao lÊy tiÓu häc lµm c¨n b¶n, häc tuÇn tù tõ thÊp + Häc réng nhng ph¶i biÕt hÖ thèng lªn cao, ph¶i häc réng ra råi tãm gän, theo kiÕn thøc. + Học đi đôi với hành. ®iÒu häc mµ lµm. H: Học nh thế nhằm đạt mục đích gì? H: Tác giả tin tởng phép học do mình đề ra -> N¾m ®c k. thøc, häc cã chiÒu s©u. cã thÓ t¹o nªn ®iÒu g×? GV: Nếu biết đợc mục đích chân chính của - Kết quả: việc học, biết đợc cách học đúng đắn, thì từ + Đào tạo đợc ngời tài giỏi + Gi÷ v÷ng níc nhµ. đó sẽ hình thành đạo học. H: Hãy chỉ ró tác dụng của đạo học?.

(316) 3. T¸c dông cña phÐp häc: - Có đợc ngời tốt. H: Tại sao nói: Đạo học thành thì sinh ra ng- - Triều đình ngay ngắn - Thiªn h¹ thÞnh trÞ êi tèt, häc tÝch cùc lµ c¬ së t¹o ra ngêi tµi? -> XH, đất nớc ổn định và phát triển. -> HS. H: §¹o häc cã søc m¹nh nh thÕ nµo mµ lµm cho triều đình ngay ngắn? -> V×: §¹o häc c¶i t¹o con ngêi C¶i t¹o XH Thóc ®Èy XH ph¸t triÓn theo híng tÝch cùc. H: §»ng sau nh÷ng lÝ lÏ bµn vÒ t¸c dông cña phép học, ngời viết đã thể hiện thái độ gì? -> Tin tởng vào đạo học chân chính, kì vọng vào tơng lai đất nớc. - GV chèt l¹i, ®a ra nghi nhí - Gọi HS đọc ghi nhớ, dặn học thuộc. Hoạt động 3:. * Ghi nhí: (SGK – 79).. - Gọi HS đọc yêu cầu GV: Hớng dẫn HS lập sơ đồ.. * LuyÖn tËp:. Mục đích chân chính của việc học. Phª ph¸n nh÷ng lÖch l¹c, sai tr¸i cña viÖc häc. Khẳng định quan điểm, phơng pháp học đúng đắn.. T¸c dông cña viÖc häc ch©n chÝnh 4. Cñng cè: - T¸c gi¶ chØ ra nh÷ng c¸ch häc sai lÇm vµ hËu qu¶ cña nã nh thÕ nµo? - Đồng thời, ông đã đề xuất phơng pháp học đúng nh thế nào? Tác dụng của phép học Êy? 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i VB, häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Häc thuéc ghi nhí. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: LuyÖn tËp XD vµ tr×nh bµy luËn ®iÓm. IV/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ................................................................................................................................ ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 25 – TiÕt 102.

(317) LuyÖn tËp x©y dùng vµ tr×nh bµy luËn ®iÓm I/ môc tiªu bµi häc:. 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: Cñng cè ch¾c ch¾n h¬n nh÷ng hiÓu biÕt vÒ c¸ch thøc x©y dùng vµ tr×nh bµy luËn ®iÓm. 2. KÜ n¨ng: Vận dụng đợc những hiểu biết về cách thức xây dựng và trình bày luận điểm vào viÖc t×m, s¾p xÕp vµ tr×nh bµy luËn ®iÓm trong 1 bµi v¨n nghÞ luËn. 3. Thái độ: GD ý thức, thái độ yêu thích kiểu bài nghị luận. II/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y, viÕt ®o¹n v¨n mÉu. 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. III/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: Có mấy cách trình bày đoạn văn nghị luận? đặc điểm của những cách trình bày đó? Cách sắp xếp nội dung các câu trong đoạn văn phải đạt yêu cầu gì? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nêu mục tiêu bài học để giới thiệu bài. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ ChuÈn bÞ ë nhµ. - HS chuẩn bị bài viết ở nhà theo đề bài trong SGK trang 82. - GV kiÓm tra kÜ vë so¹n cña HS. Hoạt động 3: II/ LuyÖn tËp trªn líp. - Gọi HS đọc lại đề bài trong SGK H: Đề bài cần làm sáng tỏ vấn đề gì? -> Vấn đề: cần phải học tập chăm chỉ H: §èi tîng viÕt cho ai? -> C¸c b¹n häc cïng líp H: Bài viết nhằm mục đích gì? -> Mục đích khuyên các bạn cố gắng học tập để đạt kết quả tốt. H: Muốn đạt đợc mục đích trên ta phải làm g×? 1.X©y dùng hÖ thèng luËn ®iÓm: GV: Một bạn định đa vào bài viết của mình a. Ví dụ: SGK-83 nh÷ng luËn ®iÓm nh sau: - Gọi HS đọc hệ thống luận điểm. b. NhËn xÐt: H: HÖ thèng luËn ®iÓm nµy cã chç nµo cha - luËn ®iÓm thø nhÊt cã néi dung chÝnh x¸c?.

(318) H: Ngoài ra, hệ thống luận điểm trên đã đầy đủ cha? GV: V× cßn thiÕu nh÷ng luËn ®iÓm cÇn thiÕt nên mạch văn có những chỗ bị đứt đoạn và vấn đề không đợc làm sáng tỏ. Cần phải thêm 1 sè luËn ®iÓm nh: + §Êt níc bao giê còng cÇn nh÷ng ngêi tµi giái. + Ngêi tµi giái kh«ng tù nhiªn mµ cã, mµ ph¶i tr¶i qua qu¸ tr×nh häc tËp. H: Việc sắp xếp các luận điểm nh VD1 đã hîp lÝ cha? H: Ta cÇn ph¶i ®iÒu chØnh, s¾p xÕp l¹i nh thÕ nµo?. kh«ng phï hîp - Cßn thiÕu nh÷ng l.®iÓm cÇn thiÕt.. - C¸ch s¾p xÕp: cha theo tr×nh tù hîp lÝ. * Sắp xếp lại (Sau khi đã thêm bớt và söa ch÷a) + §Êt níc ta ®ang rÊt cÇn nh÷ng ngêi tµi giái. + Quanh ta cã rÊt nhiÒu tÊm g¬ng häc tèt. + Muèn häc tèt, tríc hÕt ph¶i ch¨m häc + ThÕ mµ 1 sè b¹n trong líp cßn cha ch¨m häc, lµm thÇy c« vµ cha mÑ rÊt lo buån. + NÕu b©y giê c¸c b¹n cµng ham vui chơi....càng khó có đợc niềm vui trong c/s. + VËy c¸c b¹n nªn bít vui ch¬i, chÞu khã häc tËp ch¨m chØ.... GV: Gi¶ sö em ph¶i gióp b¹n tr×nh bµy luËn 2. Tr×nh bµy luËn ®iÓm: a. Giíi thiÖu luËn ®iÓm e. ®iÓm e thµnh 1 ®o¹n v¨n nghÞ luËn. - Gọi HS đọc lại luận điểm e và các câu văn tr×nh bµy luËn ®iÓm e. H: Cã thÓ dïng nh÷ng c©u nµo giíi thiÖu luËn - Dïng c©u 1, c©u 3. ®iÓm e? GV: + C©u1 cã t¸c dông chuyÓn ®o¹n, nèi ®o¹n, vừa giới thiệu đợc luận điểm mới -> Rất đơn gi¶n mµ dÔ lµm theo. + Câu 3: Không chỉ giới thiệu đợc LĐ mới, nối với LĐ trớc đó mà còn tạo ra giọng điệu gần gũi, đối thoại trong văn nghị luận. + Câu 2 không phù hợp, bởi từ “do đó” ở đầu c©u mang tÝnh chÊt kÕt luËn. Mµ luËn ®iÓm d không phải là nguyên nhân để luận điểm e là kÕt qu¶. H: Em h·y nghÜ thªm mét sè c©u giíi thiÖu luËn ®iÓm b»ng c¸ch kh¸c? -> Nhng rất đáng tiếc, đáng buồn là 1 số bạn trong líp vÉn cha thÊy r»ng... -> Mét sè b¹n trong líp l¹i ph¸t biÓu c«ng khai... b. S¾p xÕp c¸c luËn cø tr×nh bµy luËn ®iÓm e. - Gọi HS đọc 4 câu trình bày luận điểm e..

(319) H: Nên sắp xếp các luận cứ đó theo trình tự nh thế nào để sự trình bày luận điểm đợc rành m¹ch, chÆt chÏ? H: H·y gi¶i thÝch t¹i sao s¾p xÕp nh vËy lµ - S¾p xÕp nh SGK lµ chÝnh x¸c (V× luËn cø tríc dÉn tíi luËn cø sau, luËn chÝnh x¸c? cø sau lµm râ ý luËn cø tríc. Cuèi cùng đi đến kết luận). c. KÕt thóc ®o¹n. - Gọi HS đọc yêu cầu phần c. H: Theo em, nªn viÕt c©u kÕt ®o¹n nh thÕ VÝ dô: Lóc bÊy giê, c¸c b¹n cã muèn nµo cho phï hîp víi yªu cÇu cña b¹n? vui chơi nữa, liệu có đợc không? H: Ngoµi c¸ch võa nªu, em cßn cã thÓ kÕt thóc ®o¹n v¨n Êy theo c¸ch nµo kh¸c n÷a? -> HS tr¶ lêi. GV lu ý: ViÖc viÕt c©u kÕt ®o¹n nh trªn cã thÓ cã, cã thÓ kh«ng tuú theo néi dung, kiÓu lo¹i cña ®o¹n v¨n. Kh«ng nªn qu¸ gß bã,m¸y móc dẫn đến mất tự nhiên. d. C¸ch tr×nh bµy: H: §o¹n v¨n võa viÕt theo c¸ch trªn lµ diÔn - Quy n¹p dÞch hay quy n¹p? V× sao? H: Có thể biến đổi cách trình bày từ quy nạp sang diễn dịch đợc không? -> Có thể biến đổi thành diễn dịch. - GV yªu cÇu HS viÕt. Hoạt động 3:. 3. Tr×nh bµy luËn ®iÓm:. - HS đã chuẩn bị ở nhà - GV gäi bÊt cø 1 sè em tr×nh bµy tríc líp. - HS kh¸c nhËn xÐt. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i c¸c kiÕn thøc träng t©m cña tiÕt häc. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i bµi häc theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Theo trình tự luyện tập trên lớp, hãy tập viết ở nhà 1 đoạn văn để trình bày luận điểm “Đọc sách là công việc vô cùng bổ ích, vì nó giup ta hiểu biết thêm về đời sống” - ChuÈn bÞ tiÕt sau: ViÕt bµi TLV sè 6. IV/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy thùc hiÖn: TiÕt 103 + 104. ViÕt bµi tËp lµm v¨n sè 6.

(320) (V¨n NghÞ luËn) I/ mục tiêu cần đạt:. 1. KiÕn thøc: - Học sinh vận dụng kiến thức đã học về kiểu bài nghị luận để viết bài văn nghị luËn trong 1 trêng hîp cô thÓ. - Đảm bảo yêu cầu về thể loại, làm sáng tỏ vấn đề cần chứng minh. 2. KÜ n¨ng: - Häc sinh biÕt triÓn khai bµi viÕt theo bè côc 3 phÇn, biÕt chuyÓn ®o¹n vµ liªn kÕt ®o¹n; tr×nh tù c¸c lÝ lÏ vµ dÉn chøng hîp lÝ. - Biết đánh giá chính xác bài làm của mình, từ đó rút kinh nghiệm cho những bài viÕt tiÕp theo. 3. Thái độ: - Có tình cảm chân thực, sâu sắc và thái độ khách quan với vấn đề nghị luận. II/ H×nh thøc kiÓm tra:. Tù luËn.. III/ §Ò bµi:. C©u nãi cña M. Go-r¬-ki “H·y yªu s¸ch, nã lµ nguån kiÕn thøc, chØ cã kiÕn thức mới là con đờng sống” gợi cho em những suy nghĩ gì? IV/ §¸p ¸n vµ biÓu ®iÓm:. * Yªu cÇu chung: - Viết đúng thể loại: Chứng minh (sử dụng lí lẽ kết hợp với dẫn chứng) - Tr×nh bµy râ c¸c luËn ®iÓm - ThÓ hiÖn râ c¸ch tr×nh bµy tõng ®o¹n v¨n. - Bµi lµm cã bè côc 3 phÇn: MB, TB, KB. a. PhÇn më bµi: 1,5® - Giới thiệu chung về vai trò của sách trong đời sống. - Trích dẫn câu nói ở đề bài. b.PhÇn th©n bµi: 7® - §o¹n v¨n gi¶i thÝch: (2 ®) + ThÕ nµo lµ yªu s¸ch? + V× sao s¸ch lµ nguån kiÕn thøc? + Vì sao chỉ có kiến thức mới là con đờng sống? + M. Go-rơ-ki nói nh vậy là khẳng định điều gì? - §o¹n chøng minh vai trß cña s¸ch:(5 ®iÓm) + Cung cấp những tri thức, kĩ năng cơ bản để con ngời tồn tại và phát triển. + Mở rộng tầm hiểu biết cho con ngời ở nhiều linh vực đời sống + Rèn luyện kĩ năng phân tích, đánh giá, nhận định... + Bồi dỡng tâm hồn, tình cảm: yêu gđ, yêu mọi ngời, yêu quê hơng đất nớc... + Giúp con ngời biết phân biệt đúng-sai, tốt-xấu; từ đó biết làm theo cái đúng, cái tốt, tr¸nh nh÷ng ®iÒu xÊu, ®iÒu sai. + Gióp ta gi¶i trÝ sau nh÷ng giê l®, lµm viÖc vÊt v¶, mÖt nhäc. + Lµ ph¬ng tiÖn giao lu cã hiÖu qña gi÷a c¸c vïng miÒn trªn TG c. PhÇn kÕt bµi: 1,5® Khẳng định lại sự cần thiết của sách và việc đọc sách ý kiÕn cña ngêi viÕt. *) Thu bµi: - HÕt giê gi¸o viªn thu bµi. - NhËn xÐt giê lµm bµi cña häc sinh. *) Híng dÉn häc bµi:.

(321) - Xem lại lí thuyết về kiểu bài để tự rút kinh nghiệm. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: VB “ThuÕ m¸u”. IV/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ***************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 26 – TiÕt 105. V¨n b¶n: ThuÕ. m¸u. (Trích “Bản án chế độ thực dân Pháp) -NguyÔn ¸i Quèc -. I/ môc tiªu bµi häc:. 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Hiểu đợc bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân giả nghĩa của thực dân Pháp qua việc dùng ngời dân thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lợi của chúng trong các cuộc chiến tranh phi nghÜa vµ tµn khèc. - H×nh dung ra sè phËn bi th¶m cña nh÷ng ngêi bÞ bãc lét “thuÕ m¸u” theo tr×nh tù miªu t¶ cña t¸c gi¶. 2. KÜ n¨ng: - Nhận biết đợc nghệ thuật của VB qua ngòi bút lập luận sắc bén, giọng văn trào phóng s©u cay cña NAQ trong v¨n ch¬ng chÝnh luËn. 3. Thái độ: - Bồi dỡng cho HS thái độ căm ghét chiến tranh phi nghĩa, lên án thủ đoạn tàn bạo cña TD Ph¸p trong chiÕn tranh. II/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc văn bản, đọc chú thích, tìm bố cục Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. III/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: Trong văn bản “Bàn luận về phép học”, tác giả Nguyễn Thiếp đã chỉ ra lối học sai trái và bàn về cách học đúng nh thế nào? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Nh÷ng n¨m ®Çu thÕ kØ XX, c¸c níc dÕ quèc ph¸t triÓn m¹nh víi thÕ lùc hïng hËu, chúng tiến hành khai thác thuộc địa khiến c/s của ND các nc này vô cùng cực khổ. Cũng vào thời gian này, NAQ đã đầu t rất nhiều công sức và thời gian để hoàn thành tp “Bản án chế độ TD Pháp” gồm 12 chơng, mỗi chơng viết về 1 chủ đề và tập hợp lại thµnh 1 b¶n c¸o tr¹ng ®anh thÐp, tè c¸o téi ¸c tµy trêi cña CN thùc d©n vµ miªu t¶ c/s khốn cùng của ND các nc thuộc địa. Tác phẩm đợc viết bằng tiếng Pháp, năm 1925 đợc xuất bản tại Pa-ri và năm 1946 xuÊt b¶n t¹i VN. VB “ThuÕ m¸u” n»m ë ch¬ng I, cã néi dung v¹ch trÇn bé mÆt gi¶ nhân giả nghĩa và các thủ đoạn tàn bạo của TD Pháp trong việc dùng ngời thuộc địa.

(322) lµm vËt hi sinh cho quyÒn lîi cña m×nh trong c¸c cuéc chiÕn tranh th¶m khèc. VËy ®o¹n trÝch cã néi dung nh thÕ nµo? C. ta cïng t×m hiÓu. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2: I/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch: * GV hớng dẫn cách đọc: Chậm, rõ ràng, giäng kÕt hîp khi mØa mai ch©m biÕm, khi đau xót đồng cảm, khi căm hờn, phẫn nộ. - GV đọc mẫu, gọi HS đọc. - Gi¶i thÝch tõ khã: b¶n xø, Ban-c¨ng, LÝnh khố đỏ, công sứ, .... Hoạt động 3: II/ T×m hiÓu v¨n b¶n: GV: “ThuÕ m¸u” thuéc kiÓu VB nµo? -> NghÞ luËn. (chñ yÕu dïng lÝ lÏ vµ dÉn chứng để làm sáng tỏ vấn đề) -> Thuyết phục ngời đọc, ngời nghe. H: Vấn đề “Thuế máu” đợc triển khai thành mÊy luËn ®iÓm? -> 3 luËn ®iÓm: + ChiÕn tranh vµ ngêi b¶n xø. + Chế độ lính tình nguyện + KÕt qu¶ cña sù hi sinh. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ bè côc cña v¨n b¶n? -> Sáng tạo, độc đáo, đầu-cuối đầy đủ, gây ấn tîng. H: Em thấy cách đặt nhan đề “Thuế máu” và tiêu đề của cả 3 phần gợi cho ngời đọc suy nghÜ g×? -> Tập trung ngời đọc ngời nghe vào giai đoạn l/sử 30-45, ngời dân thuộc địa bị thực d©n Ph¸p bãc lét b»ng mäi thø thuÕ: thuÕ thân, thuế muối...mở các đồn điền cao su, cà phª...chÝnh s¸ch dïng ngêi rÊt d· man, tµn bạo. Nhng có 1 thứ thuế dã man nhất, đó là thùc d©n Ph¸p dïng chÝnh x¬ng m¸u cña ngêi dân bản xứ để làm công cụ chiến tranh-> Bãc lét thuÕ b»ng m¸u. => T¸c dông: g©y Ên tợng cho ngời đọc, vạch trần bộ mặt ghê tởm của chủ nghĩa thực dân.Cách đặt tên cho 3 phÇn nh vËy còng t¹o sù m¹ch l¹c. H: VB đợc viết theo phơng thức biểu đạt nào? -> NghÞ luËn kÕt hîp víi TS vµ BC. 1. ChiÕn tranh vµ ngêi b¶n xø: - HS theo dâi phÇn ®Çu. H: §Ó lµm s¸ng tá luËn ®iÓm “ChiÕn tranh vµ ngời bản xứ” tác giả đã triển khai mấy luận cø? -> 2 luËn cø: giäng ®iÖu cña bän thùc d©n vµ số phận ngời dân các nc thuộc địa. H: Trớc chiến tranh, ngời dân bản xứ đợc gọi * Giọng điệu của bọn thực dân: nh thÕ nµo? H: Và đối với chúng, ngời dân thuộc địa chỉ Trớcchiến tranh Khi chiến tranh biÕt cã viÖc g×? - Gäi: - Gäi: H: Cách gọi đó thể hiện thái độ gì của thực.

(323) dân Pháp đối với nhân dân thuộc địa? GV: Tríc khi chiÕn tranh thÕ giíi lÇn 1 (1914-1918) bïng næ, chóng khinh miÖt gäi ngời dân các nớc thuộc địa là An-nam-mit, là bän mäi ®en bÈn thØu.... ThÕ nhng tªn gäi Êy còng ch¼ng tån t¹i m·i, bëi v× cuéc “ChiÕn tranh vui tơi” đã xảy ra. H: T¹i sao t¸c gi¶ l¹i dïng tõ “chiÕn tranh vui t¬i”? -> V× chiÕn tranh TG lÇn 1, bän thùc d©n nh»m bµnh tríng l·nh thæ, v¬ vÐt cña c¶i ë các nc thuộc địa-> rất vui tơi đối với chủ nghĩa thực dân. Nhng để có đợc sự vui tơi, bän chóng còng cÇn ph¶i cã lÝnh. C¸c em h·y cïng theo dâi.. + Bän da ®en bÈn thØu + Bän An-nammit bÈn thØu - ChØ biÕt kÐo xe tay, ăn đòn. -> Khinh miÖt. + Con yªu + B¹n hiÒn - ChiÕn sÜ b¶o vÖ c«ng lÝ vµ tù do. -> Ngîi ca. - HS chó ý ®o¹n v¨n tiÕp theo H: Khi chiến tranh xảy ra, ngời dân thuộc địa đợc gọi với những cái tên nh thế nào? H: Cách gọi đó đã hàm chứa thái độ gì? H: Tại sao ngời dân ở các nc thuộc địa từ địa vị hèn hạ bỗng dng đợc coi trọng nh vậy? -> V× TD Ph¸p muèn hä ®i lÝnh cho chóng. Bän chóng tµn b¹o, nhÉn t©m lîi dông x¬ng máu của nhân dân thuộc dịa để chết thay cho chóng trªn chiÕn trêng. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ nghÖ thuËt vµ c¸ch sö dông tõ ng÷ cña t¸c gi¶? H: Qua nh÷ng DT mang ý mØa mai s©u cay đó, bộ mặt của bọn thực dân hiện lên nh thế - NT: Tơng phản, đối lập; sử dụng nµo? nhiÒu danh tõ mang ý mØa mai, ch©m biÕm. GV: Tác giả đã chế giễu, mỉa mai cuộc chiến tranh này ngay từ đầu VB với các cụm từ đợc -> Giọng điệu giả dối, bịp bợm, thâm đặt trong dấu ngoặc kép. Thực chất, đây là độc. cuéc chiÕn tranh ®Çy gian khæ vµ sù thùc những ngời dân vẫn luôn bị khinh miệt và đàn ¸p th¼ng tay. C¸i tªn cña hä tríc vµ trong chiến tranh có thay đổi nhng bản chất thì không thay đổi. Đó chỉ là những cái tên rỗng tuÕch mµ th«i. Hä vÉn lµ nh÷ng c«ng cô chiÕn tranh. Chính cái mâu thuẫn ấy đã gây ra nụ cời mØa mai. T¸c gi¶ chØ râ m©u thuÉn gi÷a danh hiÖu vµ c¸i gi¸ hä ph¶i tr¶. VËy sè phËn cña học đợc miêu tả ra sao? H: Số phận của ngời dân các nớc thuộc địa đợc miêu tả trên những phơng diện nào? -> ë chiÕn trêng vµ ë hËu ph¬ng. * Số phận của ngời dân thuộc địa: H: Trªn chiÕn trêng, sè phËn cña ngêi ®i lÝnh đợc miêu tả nh thế nào?.

(324) GV: Cuộc chiến tranh đã đẩy ngời dân bản xứ đến cảnh thê thảm khi học phải xa gia đình, quê hơng, bỏ cả mạng sống vì những mục đích vô cùng phi nghĩa. Họ bị biến thành nh÷ng vËt hi sinh cho lîi Ých cña kÎ cÇm quÒn. H: Ngoµi ra, sè phËn cña ngêi d©n b¶n xø ë hậu phơng cúng đợc giới thiệu nh thế nào?. GV: MÆc dï kh«ng ph¶i ra chiÕn trêng nhng cuéc sèng cña hä t¹i hËu ph¬ng còng ch¼ng sung síng h¬n khi hä.... H: Để làm rõ số phận của ngời dân thuộc địa, tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào? T¸c dông cña nã?. - ë chiÕn trêng: + Xa gia đình, quê hơng + Ph¬i th©y trªn chiÕn trêng + ChÕt khi vît biÓn + Bá x¸c t¹i nh÷ng vïng hoang vu + BÞ tµn s¸t.. - ë hËu ph¬ng: + BÞ v¾t kiÖt søc trong c¸c xëng thuèc sóng. + Nhiễm khí độc, khạc ra từng miếng phæi.. GV: T¸c gi¶ chØ râ: “Tæng céng cã 70 v¹n ngêi....m×nh n÷a”. ViÖc ®a ra sè liÖu cô thÓ làm cho ngời đọc có sự tin cậy cao-> Tố cáo - NT: Liệt kê täi ¸c cña thùc d©n, g©y lßng c¨m thï phÉn né -> Lµm næi bËt sè phËn th¶m th¬ng của nhân dân các nớc thuộc địa đối với của ngời dân thuộc địa. chóng. * GV giíi thiÖu 2 bøc tranh. H: H·y cho biÕt, 2 bøc tranh minh ho¹ cho néi dung g× cña VB? - Cảnh ngời dân thuộc địa kéo xe tay, quan “Phô mÉu” ngåi trªn xe, qu¸t th¸o... - Cảnh ngời dân bị đàn áp bởi đòn roi... GV: Trong phần 1 của VB, ta thấy tác giả đã ph¶n ¸nh bé mÆt gi¶ nh©n gi¶ nghÜa cña bän thùc d©n khi muèn sö dông ngêi d©n v« téi ë các xứ thuộc địa vào cuộc chiến tranh, muốn ném họ vào lò lửa chiến tranh để đạt đợc mục đích của chúng. Vậy cụ thể, vấn đề “Thuế máu” còn đợc làm sáng tỏ ở những phơng diện nào? chúng ta tiếp tục đợc tìm hiểu ở tiết sau. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i c¸c kiÕn thøc träng t©m cña tiÕt häc. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i v¨n b¶n - Häc néi dung c¬ b¶n theo tr×nh tù t×m hiÓu. - Tiếp tục trả lời câu hỏi về các nội dung còn lại để tiết sau học tiếp. IV/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ******************************************.

(325) Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 26 – TiÕt 106. V¨n b¶n: ThuÕ. m¸u (T ) 2. (Trích “Bản án chế độ thực dân Pháp) - NguyÔn ¸i QuècI/ môc tiªu bµi häc:. 1. KiÕn thøc: TiÕp tôc gióp häc sinh: Hiểu đợc bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân giả nghĩa của thực dân Pháp qua việc dùng ngời dân thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lợi của chúng trong các cuộc chiến tranh phi nghÜa vµ tµn khèc. H×nh dung ra sè phËn bi th¶m cña nh÷ng ngêi bÞ bãc lét “thuÕ m¸u” theo tr×nh tù miªu t¶ cña t¸c gi¶. 2. KÜ n¨ng: Nhận biết đợc nghệ thuật của VB qua ngòi bút lập luận sắc bén, giọng văn trào phóng s©u cay cña NAQ trong v¨n ch¬ng chÝnh luËn. 3. Thái độ: Bồi dỡng cho HS thái độ căm ghét chiến tranh phi nghĩa, lên án thủ đoạn tàn bạo cña TD Ph¸p trong chiÕn tranh. II/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: §äc v¨n b¶n, tiÕp tôc t×m hiÓu c¸c néi dung cßn l¹i Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. III/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: H: Tác giả văn bản “Thuế máu” đã triển khai luận điểm 1: ‘Chiến tranh và ngời bản xø” nh thÕ nµo? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nhắc lại nội dung tiết 1 để dẫn vào bài. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2:. Néi dung II/ T×m hiÓu v¨n b¶n: 1. ChiÕn tranh vµ ngêi b¶n xø 2. Chế độ lính tình nguyện:. * Gọi HS đọc lại phần II. H: Luận điểm: “Chế độ lính tình nguyện” đợc hình thành bằng những luận cứ nào? - Nh÷ng thñ ®o¹n, m¸nh khoÐ b¾t lÝnh - Ph¶n øng cña nh÷ng ngêi bÞ b¾t a. Nh÷ng thñ ®o¹n, m¸nh khoÐ b¾t - LuËn ®iÖu cña chÝnh quyÒn thùc d©n. lÝnh: H: Më ®Çu luËn cø thø nhÊt, t¹i sao t¸c gi¶ l¹i viết “Một bạn đồng nghiệp nói với chúng t«i...” ? -> ViÕt nh vËy mang tÝnh chÊt kh¸ch quan, kh«ng ph¶i lµ ý cña ngêi viÕt ®a ra-> Phï hîp víi lèi viÕt phãng sù ®iÒu tra. H: Nh÷ng thñ ®o¹n, m¸nh khoÐ b¾t lÝnh cña - Nh÷ng cuéc lïng r¸p bọn thực dân đợc giới thiệu nh thế nào?.

(326) - S¨n b¾t, nhèt - Tãm ngêi khoÎ m¹nh nghÌo khã tríc, ngêi giµu sau. - Do¹ n¹t, xoay xë, kiÕm tiÒn nh÷ng H: Những ngời lính khốn khổ đó bị chúng nhà giàu. gäi b»ng c¸i tªn g×? -> nh÷ng “vËt liÖu biÕt nãi”. GV: Cuéc chiÕn tranh thÕ giíi ®ang diÔn ra nóng bỏng. Bọn thực dân đã dùng mọi thủ đoạn dã man, tàn bạo thậm chí là hèn hạ để b¾t ngêi d©n ®i lÝnh. H: Vậy mà oái oăm thay, chế độ tuyển quân nh săn bắt ngời ấy lại đợc gọi bằng cái tên hết søc tr¾ng trîn nh thÕ nµo? -> Chế độ “lính tình nguyện”. GV: “LÝnh t×nh nguyÖn” ë ®©y kh«ng ph¶i lµ ngời đi lính đợc theo nguyện vọng của mình. §©y thùc chÊt lµ “Võa ¨n c¾p võa la lµng” nh cha ông ta vẫn nói. Quả là giọng điệu đê tiện, gi¶ dèi nh»m che giÊu sù thËt d· man bªn trong. VËy ph¶n øng cña nh÷ng ngêi bÞ b¾t ra sao? b. Ph¶n øng cña nh÷ng ngêi bÞ b¾t: H: Để phản ứng, chống lại chế độ “lính tình nguyÖn” Êy, ngêi d©n v« téi cã ph¶n øng g×? - T×m mäi c¸ch trèn tho¸t GV: Nói đến nhà tù là nói đến điều tồi tệ - Làm mọi cách nhiễm bệnh nặng để nhất. Mà ở đây, thời kì con ngời còn cha đợc bị thải hồi. b¶o vÖ nh©n quyÒn- nhµ tï thêi chiÕn tranh, nhà tù để nhốt “vật liệu biết nói” -thì lại càng dã man hơn.Nào là ốm đau, đói rét, nào là cùc h×nh...ch¼ng kh¸c nµo con vËt. Bëi vËy mét sè ngêi bá trèn vµ tho¸t n¹n, mét sè kh¸c thì làm cho mình bị mắc bệnh nặng...để đợc th¶ ra. VËy mµ bän cÇm quyÒn vÉn dïng mäi lêi lẽ để ca tụng chế độ tuyển quân của chúng. c. Lêi lÏ cña bän cÇm quyÒn: - HS chó ý ®o¹n v¨n tiÕp theo H: Tên toàn quyền Đông Dơng đã nói gì trong b¶n bè c¸o? Lêi lÏ Sù thùc H: Nhng sự thực đằng sau những lời lẽ điêu - Ban phẩm hàm - Xích tay điệu ngoa đó đã đợc phơi bày nh thế nào? - Truy tÆng danh vÒ tØnh lÞ. hiÖu - Nhèt trong tr¹i, - “TÊp nËp ®Çu cã lÝnh canh. qu©n”, “Kh«ng - C¸c cuéc biÓu GV: Sau khi đã bắt đợc ngời, sự thật của việc ngần ngại”. tình, bạo động. bắt bớ ấy đã bị nhà cầm quyền xuyên tạc đi, tô hồng lên 1 cách đáng hổ thẹn. Đó là sự giả dèi v« l¬ng t©m nh»m lõa bÞp d luËn. T¸c gi¶ đã ngay lập tức vạch trần cái dụng ý tối tăm nÊp sau nh÷ng tõ ng÷ ®Çy kÖch cìm. Lêi lÏ cña NAQ tuy nhÑ nhµng nhng c¸ch lËp luËn l¹i s¾c bÐn, nh 1 c¸i t¸t v¶ vµo miÖng kÎ ¨n kh«ng nãi cã, kh«ng biÕt ngîng måm.

(327) H: Qua 3 luận cứ trên, em hiểu gì về thái độ vµ dông ý cña t¸c gi¶?. => MØa mai, ch©m biÕm, v¹ch trÇn sù thËt vµ giäng ®iÖu tr¾ng trîn cña thùc d©n.. - HS đọc lại phần 3. H: Để làm rõ luận điểm 3, tác giả đã đa ra 3. Kết quả của sự hi sinh: nh÷ng luËn cø nµo? -> Số phận của những ngời dân thuộc địa sau khi chiÕn tranh kÕt thóc -> Cách đối xử với những thơng binh và gia đình tử sĩ. a. Sè phËn lÝnh t×nh nguyÖn sau khi H: Khi chiến tranh chấm dứt, điều gì đã xảy nộp “thuế máu”: - ChiÕn tranh chÊm døt: ra? + Bän cÇm quÒn: im bÆt H: Kết quả, những ngời dân thuộc địa sau khi + Lính tình nguyện: mặc nhiên trở lại nộp xong “thuế máu” đợc đối xử nh thế nào? “Giống ngời hèn hạ”. - KÕt qu¶: + BÞ lét hÕt cña c¶i, qu©n t trang, vËt kØ niÖm. + Bị kiểm soát, đánh đập vô cớ + BÞ cho ¨n, cho ngñ vµ sinh ho¹t nh H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ h×nh ¶nh cña hä lóc loµi vËt + §ãn chµo 1 c¸ch tåi tÖ. nµy? GV: Họ đi chiến đấu để bảo vệ “công lí và tự do” nh÷ng l¹i kh«ng biÕt g× , vµ còng kh«ng -> Hä chØ cßn lµ nh÷ng c¸i x¸c kh«ng hån. bao giờ đợc h ëng c«ng lÝ vµ tù do. H: Víi nh÷ng th¬ng binh vµ ngêi th©n cña các tử sĩ, họ đợc đối đãi ra sao? H: Sù thùc, bän chóng cã “tèt” nh vËy kh«ng? GV: Kh«ng chØ man rî trªn chiÕn trêng, tµn ác trong cách đối xử với ngời đi lính mà còn nhÉn t©m gieo c¸i chÕt tr¾ng, g©y nh÷ng cuéc huy huynh đệ tơng tàn cho ngời dân thuộc địa. H: Vậy thái độ của chúng ta- những ngời đợc tÆng quµ? -> Nhæ vµo mÆt kÎ tÆng quµ. GV: B×nh liªn hÖ víi Vb “Nh÷ng trß lè hay lµ Va-ren vµ PBC” ë Ng÷ V¨n 7 tËp II: PBC cũng đã nhổ vào mặt Va-ren... H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ lêi lÏ vµ c¸ch kÕt thóc VB? -> Kết thúc VB vừa là lời đánh giá, nhận xét , vạch đờng cho ngời dân bị lừa bịp, vừa là lời lên án chế độ thực dân. Đồng thời cũng là lời kêu gọi những ngời chính nghĩa hãy đứng lên đấu tranh. H: Thái độ của tác giả khi triển khai luận ®iÓm 3?. b. Cách đối xử với những thơng binh vµ ngêi th©n tö sÜ - CÊp m«n bµi b¸n lÎ thuèc phiÖn. -> Đầu độc ngời dân..

(328) => MØa mai, ch©m biÕm, tè c¸o quyÕt H: Em có nhận xét gì về trình tự các luận liệt hành động bỉ ổi của thực dân trớc “thuế máu” của ngời dân thuộc địa. ®iÓm? -> Theo tr×nh tù thêi gian: tríc, trong, sau cuéc chiÕn tranh. GV: Víi c¸ch s¾p xÕp nµy, bé mÆt gi¶ nh©n gi¶ nghÜa tr¬ trÏn vµ b¶n chÊt tµn b¹o cña chÝnh quyÒn thùc d©n Ph¸p xung quanh viÖc bóc lột “thuế máu” đợc phơi bày 1 cách toàn diện và triệt để. Mặt khác, thân phận thảm thơng của ngời dân nô lệ ở các xứ thuộc địa cũng đợc miêu tả 1 cách cụ thể, sinh động. H: Biện pháp nghệ thuật chủ yếu đợc tác giả sö dông trong VB nµy? - NT: Châm biếm, đả kích; tơng phản, đối lập, hình ảnh sinh động, ngôn ngữ giàu chất trào phóng, giäng ®iÖu mØa mai ch©m biÕm. KÕt hîp yÕu tè tù sù vµ biÓu c¶m vµo v¨n NL. VD: Tõ ng÷: con yªu, b¹n hiÒn, chiÕn sÜ b¶o vÖ c«ng lÝ vµ tù do, vËt liÖu biÕt nãi. Giọng điệu: ấy thế mà..., đùng 1 cái... H: C¶m nhËn cña em sau khi häc xong VB? - HS tr¶ lêi, GV chèt l¹i, ®a ra ghi nhí. - Gọi HS đọc ghi nhớ. * Ghi nhí: (SGK). 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i c¸c néi dung: - Chế độ “Lính tình nguyện” - KÕt qu¶ cña sù hi sinh. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i v¨n b¶n - Häc néi dung c¬ b¶n theo tr×nh tù t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí, lµm bµi tËp vµo vë. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: Héi tho¹i. IV/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 26 – TiÕt 107. Héi tho¹i I/ môc tiªu bµi häc:. 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh:.

(329) Nắm đợc khái niệm vai xã hội, cách xác định vai xã hội; biết cách nói cho phù hợp víi vai x· héi cña m×nh. 2. KÜ n¨ng: Biết vận dụng hiểu biết về vai xã hội vào quá trình hội thoại nhằm đạt hiệu quả cao h¬n trong giao tiÕp b»ng ng«n ng÷. 3. Thái độ: Bồi dỡng cho HS thái độ nghiêm túc , biết tôn trọng ngời vai trên trong hội thoại. II/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. III/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: Sù chuÈn bÞ cña hs 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Trong cuéc sèng hµng ngµy, ngêi nµo còng cã mèi quan hÖ x· héi réng- hÑpth©n- s¬ kh¸c nhau. Nh÷ng mèi quan hÖ nµy thêng phøc t¹p vµ tinh tÕ: mét ngêi cã địa vị cao trong XH nhng về nhà lại chỉ là con cái. Ngợc lại, một ngời là cha, là mẹ của một gia đình nhng khi đến cơ quan lại chỉ là bạn bè đòng nghiệp. Những “vị trí” trong XH, trong cơ quan, trong gia đình ấy đợc gọi là các “vai” của mỗi ngời khi họ tham gia hội thoại. Để tìm hiểu kĩ hơn về vấn đề này, chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2: * Gọi HS đọc ví dụ trang 92-93.. II/ Vai x· héi trong héi tho¹i. 1. VÝ dô:. 2. NhËn xÐt: H: Cã nh÷ng nh©n vËt nµo tham gia ®o¹n héi tho¹i trªn? -> BÐ Hång vµ ngêi c«. H: Quan hÖ gi÷a c¸c nh©n vËt tham gia héi tho¹i trong ®o¹n trÝch trªn lµ quan hÖ g×? Ai - Quan hệ thứ bậc trong gia đình: lµ vai trªn, ai lµ vai díi? + Ngêi c«: vai trªn H: Cách xử sự của ngời cô có gì đáng chê + Bé Hồng: vai dới. tr¸ch? -> Có 2 điểm đáng chê trách. + Với quan hệ gia đình, đáng ra ngời cô phải yêu thơng, đùm bọc, động viên khích lệ... vậy mà cô lại độc ác, gieo rắc vào đầu ch¸u nh÷ng ý nghÜ.... + Víi t c¸ch lµ ngêi lín tuæi, ngêi c« ph¶i ăn nói mẫu mực cho con cháu noi theo, đằng nµy ngêi c« l¹i..... H: Tìm những chi tiết cho thấy bé Hồng đã cố gắng kìm nén sự bất bình của mình để giữ thái độ lễ phép? -> Tôi cúi đầu không đáp. Tôi lại im lặng, cúi đầu xuống đất....cay cay. C« t«i cha døt c©u, ....kh«ng ra tiÕng. H: Gi¶i thÝch v× sao Hång ph¶i lµm nh vËy? -> Hång ph¶i lµm nh vËy v× biÕt r»ng m×nh lµ.

(330) ngêi bÒ díi, ph¶i t«n träng bÒ trªn. H: Qua t×m hiÓu vÝ dô, em hiÓu vai x· héi lµ g×? - HS tr¶ lêi, GV chèt l¹i, ®a ra ghi nhí. * Ghi nhí: (SGK). - Gọi HS đọc ghi nhớ. Ví dụ: Trong bữa cơm gia đình rất quen thuéc vµ phæ biÕn ë VN gåm: «ng bµ, bè mÑ, con. H: Hãy xác định vai của từng ngời? - Ngêi con: cã 2 vai: Là con đối với bố mẹ Là cháu đối với ông bà. - Cha mÑ cã 2 vai: Cha mẹ đối với con Con đối với ông bà. - ¤ng bµ còng cã 2 vai: Cha mẹ đối với con Ông bà đối với cháu. GV: Quan hÖ HX rÊt ®a d¹ng, v× c¨n cø vµo tuæi t¸c, chøc vô, quan hÖ...cho nªn vai XH còng phøc t¹p theo. Khi vai cña m×nh trong hội thoại thay đổi thì cách xng hô cũng thay đổi. II. LuyÖn tËp: Hoạt động 3: 1. Bµi tËp 1: - Gọi HS đọc yêu cầu a. Thái độ nghiêm khắc: - GV híng dÉn HS lµm bµi. - Nay c¸c ng¬i nh×n chñ nhôc mµ - HS tng em nªu kÕt qu¶. không biết lo...phỏng có đợc không? - GV nhận xét, thống nhất đáp án. - Giặc với ta là kẻ thù không đội trời chung...biÕt bông ta. b. Thái độ khoan dung: - C¸c ng¬i ë cïng ta...ch¼ng kÐm g×. - Nay ta bảo thật các ngơi...có đợc kh«ng? - Nay ta chän binh ph¸p...nghÞch thï. 2. Bµi tËp 2: - Gọi HS đọc yêu cầu. - GV chia líp thµnh 3 nhãm, giao nhiÖm vô: + Nhãm 1: a + Nhãm 2: b + Nhãm 3: c. - C¸c nhãm th¶o luËn 5 phót vµ ghi kÕt qu¶ ra b¶ng phô. - §¹i diÖn c¸c nhãm tr×nh bµy kÕt qu¶. - GV nhËn xÐt, ch÷a.. a. Vai XH cña c¸c nh©n vËt: - Xét về địa vị XH: Ông giáo vai trên, l·o H¹c vai díi. - XÐt vÒ tuæi t¸c: L·o H¹c vai trªn, «ng gi¸o vai díi. b. - Thái độ kính trọng của ông giáo: ¤ng gi¸o gäi l·o H¹c b»ng “cô”, mêi ngåi, mêi hót thuèc, ¨n khoai, uèng níc. - Thái độ thân tình: Nắm lấy vai lão H¹c, giäng ®iÖu «n tån, xng h« gép “«ng con m×nh”, xng “t«i”. c. Thái độ lão Hạc: - Quý trọng: Gọi ngời đối thoại với.

(331) mình là “ông giáo”, đáp là “vâng”, dïng tõ “d¹y” thay cho tõ “nãi”. - Th©n t×nh: Xng h« gép lµ “hai chóng m×nh”. - Nh÷ng chi tiÕt thÓ hiÖn sù kh«ng vui vµ gi÷ ý cña l·o H¹c: l·o chØ cêi ‘®a đà”, “cời gợng” và khéo léo từ chối viÖc ¨n khoai, uèng níc. Chøng tá l·o vẫn giữ khoảng cách đối với ông giáo. 4. Cñng cè: - Em hiÓu thÕ nµo lµ vai x· héi? - Những căn cứ nào giúp ta xác định vai xã hội? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc néi dung c¬ b¶n theo tr×nh tù t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí, lµm bµi tËp 3 vµo vë. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: T×m hiÓu yÕu tè biÓu c¶m trong v¨n nghÞ luËn. IV/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ................................................................................................................................ ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 26 – TiÕt 108. T×m hiÓu yÕu tè biÓu c¶m trong v¨n nghÞ luËn I/ môc tiªu bµi häc:. 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Thấy đợc biểu cảm là yếu tố không thể thiếu trong văn nghị luận và nó làm tăng sức thuyết phục, tác động trực tiếp đến tình cảm của ngời đọc, ngời nghe. - Nắm đợc các yếu tố cần thiết của việc đa ra yếu tố biểu cảm để việc nghị luận đạt hiệu quả cao. 2. KÜ n¨ng: BiÕt vËn dông nh÷ng kiÕn thøc vµo viÖc ®a yÕu tè biÓu c¶m vµo bµi v¨n NL 3. Thái độ: Thực sự xúc động trớc vấn đề nghị luận để từ đó phát huy vào yếu tố biểu cảm. II/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. III/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: Sù chuÈn bÞ cña hs.

(332) 3. Bµi míi:. Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Trong chơng trình Ngữ Văn 7, các em đã đợc làm quen với kiểu bài nghị luận. Văn nghÞ luËn ë líp 7 tËp trung vµo 2 d¹ng: Chøng minh vµ gi¶i thÝch. Sang líp 8, c¸c em lại 1 lần nữa làm quen với văn nghị luận, nhng đợc nâng cao hơn, đó là việc kết hợp các phơng thức biểu đạt khác trong bài văn nghị luận. Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu yÕu tè thø nhÊt- yÕu tè biÓu c¶m. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2:. I/ YÕu tè biÓu c¶m trong v¨n nghÞ luËn: * Gọi HS đọc ví dụ trong SGK. 1. VÝ dô: GV: Cuéc CM th¸ng 8/1945 th¾ng lîi, chóng VB “Lêi kªu gäi toµn quèc kh¸ng ta đx lật đổ đợc chế độ PK thối nát và chế độ chiến”. ¸p bøc bèc lét cña TD Ph¸p, khai sinh ra níc VN DCCH. Nhng ngay sau đó, TD Pháp đã tr¸o trë quay l¹i x©m lîc VN lÇn thø hai. Tr¬c tình thế của đất nớc lúc đó, HCM đã viết lời kªu géi toµn quèc kh¸ng chiÕn vµo ngµy 19/12/1946 để kêu gọi dân chúng đứng lên chèng Ph¸p. 2. NhËn xÐt: GV: ở lớp 7, các em đã đợc học văn biểu c¶m. yÕu tè biÓu c¶m thêng thÓ hiÖn râ nhÊt ë c¸c tõ ng÷ chØ t×nh c¶m, c¶m xóc vµ nh÷ng c©u c¶m th¸n. H: H·y t×m nh÷ng tõ ng÷ biÓu lé t×nh c¶m a. *Tõ ng÷ biÓu c¶m: hìi, muèn, ph¶i, m·nh liÖt cña t¸c gi¶? quyết tâm, không, thà, nhất định.... H: T×m nh÷ng c©u c¶m th¸n trong VB trªn? * C©u c¶m th¸n: - Hỡi đồng bào toàn quốc! - Hỡi đồng bào! - Chúng ta phải đứng lên! - Hìi anh em...d©n qu©n! - Dï...vÒ ta! - VN độc lập....muôn năm! H: Nh÷ng tõ ng÷ biÓu c¶m vµ c©u c¶m th¸n - Kh¸ng chiÕn th¾ng lîi mu«n n¨m! cã t¸c dông nh thÕ nµo trong VB “Lêi kªu gäi toµn quèc kh¸ng chiÕn”? -> Có sức lay động, cảm hoá con ngời, có søc kh¬i gîi tinh thÇn yªu níc m·nh liÖt trong lßng nh©n d©n v¸ ù c¨m thï s©u s¾c.Nã vạch trần bộ mặt đểu giả của bọn thực dân lúc bÊy giê. H: Về mặt sd từ ngữ và đặt câu có tính chất biÓu c¶m, Lêi kªu gäi toµn quèc kh¸ng chiÕn cña Chñ TÞch Hå ChÝ Minh cã gièng víi HÞch tíng sÜ cña TrÇn Quèc TuÊn kh«ng? * Lêi kªu gäi toµn quèc kh¸ng chiÕn vµ HÞch tíng sÜ gièng nhau ë chç: cã H: Tuy nhiªn, Lêi kªu gäi toµn quèc kh¸ng nhiÒu tõ ng÷ vµ c©u v¨n cã gi¸ trÞ chiến và Hịch tớng sĩ vẫn đợc coi là những biểu cảm. VB nghÞ luËn chø kh«ng ph¶i lµ nh÷ng VB biÓu c¶m. V× sao? b. Hai VB “Lêi kªu gäi...” vµ “HÞch t-.

(333) íng sÜ” lµ v¨n nghÞ luËn. V× 2 VB viÕt ra nhằm mục đích NL (nêu quân GV: Và các VB trên viết ra cũng không điểm, ý kiến để bàn luận phải trái, kêu nhằm mục đích biểu cảm. Vì vậy biểu cảm gọi ngời nghe làm theo). không phải là yếu tố chủ đạo, nó chỉ là yếu tố phô trî cho qóa tr×nh nghÞ luËn mµ th«i. c. - Gọi HS đọc bảng đối chiếu. H: V× sao nh÷ng c©u ë hÖ thèng 2 l¹i hay h¬n nh÷ng c©u ë hÖ thèng 1? -> V× nh÷ng c©u ë hÖ thèng 2 cã chøa nh÷ng tõ ng÷ biÓu c¶m, c©u c¶m th¸n lµm cho c©u văn giàu hình ảnh, sinh động, gây ấn tợng cho ngời đọc ngời nghe. Hệ thống 1 không có nh÷ng tõ ng÷ biÓu c¶m vµ c©u c¶m th¸n nªn đọc lên vẫn đúng nhng không hay. H: Từ đó, em hãy cho biết tác dụng của yếu tè biÓu c¶m trong v¨n nghÞ luËn? - YÕu tè biÓu c¶m gióp viÖc nhÞ luËn cã søc thuyÕt phôc lín h¬n. V× nã t¸c dộng mạnh mẽ đến t/c của ngời đọc, GV: Thực tế cho thấy, ngời đọc ngời nghe chỉ ngời nghe. thấy 1 bài văn nghị luận hay khi bài văn đó kh«ng chØ lµm ®Çu ãc m×nh s¸ng tá lªn mµ còn làm cho trái tim mình rung động. Do đó, mặc dù chỉ đóng vai trò phụ trợ nhng yếu tố biểu cảm là yếu tố không thể thiếu để làm bài v¨n nghÞ luËn cã hiÖu qu¶ cao. - Gọi 1 HS đọc ghi nhớ 1. * Ghi nhí1: (SGK-97). - Gv kh¸i qu¸t vµ chuyÓn ý. GV: Th«ng qua viÖc t×m hiÓu c¸c VB nh 2. C¸ch ph¸t huy t¸c dông cña yÕu “HÞch tíng sÜ” vµ lêi kªu gäi toµn quèc kh¸ng tè biÓu c¶m trong v¨n nghÞ luËn: chiến” em hãy làm sáng tỏ vấn đề: Làm thế nào để phát huy hết tác dụng của y.tố biểu c¶m trong v¨n b¶n nghÞ luËn b»ng c¸ch tr¶ lêi hÖ thèng c©u hái sau: H: Ngêi lµm v¨n chØ cÇn suy nghÜ vÒ luËn ®iÓm vµ c¸ch lËp luËn hay cßn ph¶i thËt sù xúc động trớc từng điều mình đang nói tới? - Ngêi lµm v¨n, ngoµi viÖc suy nghÜ vÒ L§ vµ LL cßn ph¶i thËt sù xóc động trớc những điều mình đang nói H: Chỉ có rung cảm thôi đã đủ cha? Phải tới. ch¨ng chØ cÇn cã lßng yªu níc vµ c¨m thï giÆc nång ch¸y lµ cã thÓ dÔ dµng t×m ra c¸ch nãi nh: “Kh«ng! chóng ta thµ hi sinh tÊt c¶...” hay ‘uốn lỡi cú diều...”? Để viết đợc những c©u nh thÕ ,ngêi viÕt cÇn ph¶i cã phÈm chÊt g× - Ph¶i biÕt diÔn t¶ c¶m xóc thµnh kh¸c n÷a? nh÷ng tõ ng÷, nh÷ng c©u v¨n biÓu GV: NghÜa lµ ngêi viÕt ph¶i cã kh¶ n¨ng diÔn c¶m. đạt bằng cách thờng xuyểnèn luyện để cách biÓu hiÖn t/c, c/x trong bµi v¨n trë nªn nhuÇn nhuyÔn. H: Cã b¹n cho r»ng: cµng dïng nhiÒu tõ ng÷.

(334) biểu cảm, càng đặt nhiều câu cảm thán thì giá trÞ biÓu c¶m trong v¨n nghÞ luËn cµng t¨ng. ý kiến ấy có đúng không? Vì sao? -> Không đúng. Vì nếu dùng quá nhiều mà kh«ng phï hîp th× sÏ biÕn bµi v¨n nghÞ luËn thành lí luận dông dài không đáng tin cậy. HoÆc lµm gi¶m bít sù chÆt chÏ cña m¹ch lËp luËn, thËm chÝ cßn ph¸ vì logic luËn chøng. H: Qua đây em thấy, để bài văn nghị luận có sức biểu cảm, lay động lòng ngời, ngời viết - DiÔn t¶ c¶m xóc ph¶i ch©n thùc, võa ph¶i lµm nh thÕ nµo? đủ thì mới có hiệu quả. - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. * Ghi nhí2: (SGK-97). - Gọi HS đọc ghi nhớ 2. II. LuyÖn tËp: Hoạt động 3: 1. Bµi tËp 1: - Gọi HS đọc yêu cầu - GV dïng b¶ng phô kÎ s½n 3 cét: BiÖn ph¸p biÓu c¶m/ DÉn chøng/ T¸c dông nghÖ thuËt. - HS tng em lªn b¶ng ®iÒn. - GV nhận xét, thống nhất đáp án. 2. Bµi tËp 2: - Gọi HS đọc yêu cầu và ND đoạn văn H: Những cảm xúc gì đã đợc biểu hiện qua a. Cảm xúc: Nỗi buồn và nỗi khổ tâm cña mét ngêi thÇy t©m huyÕt vµ chÝnh ®o¹n v¨n? trùc tríc n¹n häc vÑt, häc tñ trong n«n H: Tác giả đã làm thế nào để những đoạn văn Ngữ Văn. đó không chỉ có sức thuyết phục lí trí mà còn b. C¸ch biÓu hiÖn c¶m xóc cña ngêi gîi c¶m? viÕt: RÊt tù nhiªn, ch©n thËt, viÕt v¨n NL mµ nh c©u chuyÖn t©m t×nh gi÷a thÇy vµ trß, gi÷a nh÷ng ngêi b¹n víi nhau. Bëi vËy trong khi ph©n tÝch lÝ lÏ vµ dÉn chøng vÉn thÊy næi lªn mét tÊm lßng, 1 nçi buån lo cÇn chia sÎ, nh¾c nhë, khuyªn nhñ. H: HiÖu qu¶ cña ®o¹n v¨n? c. Hiệu quả: Làm ngời nghe, ngời đọc tin, phôc vµ thÊm thÝa. 4. Cñng cè: - BiÓu c¶m cã vai trß g× trong bµi v¨n nghÞ luËn? - Làm thế nào để phát huy yếu tố biểu cảm trong bài văn nghị luận? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc néi dung c¬ b¶n theo tr×nh tù t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí, lµm bµi tËp 3 vµo vë. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: VB “ §i bé ngao du”. IV/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ******************************************.

(335) Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 27– TiÕt 109. V¨n b¶n: §i. bé ngao du (TrÝch “£-min hay vÒ gi¸o dôc”) - Ru-x« -. I/ môc tiªu bµi häc:. 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh hiÓu: §©y lµ mét v¨n b¶n mang tÝnh chÊt nghÞ luËn víi c¸ch lËp luËn chÆt chÏ, cã søc thuyết phục. Tác giả lại là một nhà văn thích học hỏi và đề cao tri thức. Bµi nµy trÝch trong 1 tiÓu thuyÕt, c¸c lÝ lÏ lu«n hoµ quyÖn víi nhau, víi thùc tÕ cuéc sống của riêng ông, khiến VB nghị luận không những sống động mà qua đó ta còn nhận thấy đợc ông là ngời giản dị, quý trọng tự do và yêu mến thiên nhiên. 2. KÜ n¨ng: Nhận biết đợc hệ thống luận điểm, luận cứ và những dẫn chứng dồi dào của VB. 3. Thái độ: Bồi dỡng cho HS tình cảm yêu thích thiên nhiên, đề cao việc tiếp thu tri thức và vận dụng “Học đi đôi với hành”. II/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc văn bản, đọc chú thích, tìm bố cục Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. III/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: Kết quả sự hi sinh của những ngời dân thuộc địa sau khi đã nộp “Thuế máu” đợc t¸c gi¶ lµm s¸ng tá nh thÕ nµo? Suy nghÜ cña em sau khi häc xong VB? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Trong chơng trình học lí I, các em đã đợc làm quen với các tác phẩm VH nớc ngoài Nh: C« bÐ b¸n diªm (An-®ec-xen), §¸nh nhau víi cèi xay giã (Xec-van-tet), ChiÕc l¸ cuèi cïng (O.hen-ri), Hai c©y phong (Ai-ma-t«p). H«m nay c« cïng c¸c em lµm quen víi 1 nhµ v¨n míi. §ã lµ nhµ v¨n Ru-x« ngêi Ph¸p qua VB “§i bé ngao du”. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y cho biÕt đôi nét về tác giả và tác phẩm? -> HS. GV: Ru-x« må c«i mÑ tõ rÊt sím, cha lµ thî đồng hồ. Thời thơ ấu ông chỉ đợc học vài năm (từ 12 đến 14 tuổi) sau đó làm thợ chạm, bị chủ xởng chửi mắng, đánh đập nhiều-> ông bá ®i t×m cuéc sèng tù do, lang thang nhiÒu nơi, trải qua nhiều nghề để kiếm ăn nh: Làm ngêi gióp viÖc, lµm gia s, d¹y ©m nh¹c...tríc khi trë thµnh nhµ triÕt häc, nhµ v¨n næi tiÕng. Chính cuộc sống a tự do của ông đã đi.

(336) vµo nhiÒu t¸c phÈm 1 c¸ch tù nhiªn vµ ch©n thật trog đó có “Ê-min hay về giáo dục”. Tác phÈm chia thµnh 5 quyÓn t¬ng øng víi 5 giai ®o¹n liªn tiÕp trong qu¸ tr×nh gi¸o dôc 1 cËu bé tên là Ê-min từ lúc sinh ra cho đến lúc trởng thành. + Quyển 1: từ lúc mới sinh cho đến lúc 3 tuæi: (GD c¬ thÓ ph¸t triÓn tù nhiªn). + Quyển 2: từ 4-5 tuổi cho đến lúc 12 tuổi: (GD bíc ®Çu nhÑ nhµng, kh«ng gß bã). + Quyển 3: từ 12 đến 15 tuổi: (Trang bị kiến thøc 1 c¸ch khoa häc, h÷u Ých). + Quyển 4: từ 16 đến 20 tuổi: (GD đạo đức và t«n gi¸o) + Quyển 5: Ê-min đã trởng thành. §o¹n trÝch “§i bé ngao du” n»m trong quyển 5, nhan đề do ngời biên soạn SGK đặt. Hoạt động 3: GVHíng dÉn: §äc râ rµng, th©n mËt. Lu ý việc chuyển đổi ngôi kể tôi-ta và nhấn mạnh II/ Đọc và tìm hiểu chú thích: nh÷ng tõ ng÷ biÓu c¶m. - GV đọc đoạn 1 - Gọi HS đọc nối tiếp đoạn 2, 3. - T×m hiÓu chó thÝch: 1, 4, 5, 7, 9, 14, 15, 17. Hoạt động 4: H: ThÓ lo¹i cña VB nµy? III/ T×m hiÓu v¨n b¶n: -> Lµ 1 ®o¹n trÝch trong t¸c phÈm luËn v¨n tiÓu thuyÕt. (XÕp vµo v¨n nghÞ luËn). H: Phơng thức biểu đạt? -> LËp luËn chøng minh. H: Vấn đề cần chứng minh trong đoạn trích? -> Ých lîi cña viÖc ®i bé. H: C¨n cø vµo néi dung, em cã thÓ chia VB thµnh mÊy phÇn? Néi dung tõng phÇn? - 3 phÇn: + P1: T«i chØ quan niÖm-> nghØ ng¬i. ( Đi bộ ngao du đợc tự do thởng ngoạn, kh«ng bÞ lÖ thuéc vµo bÊt cø ai). + P2: §i bé...-> Tèt h¬n. (Đi bộ ngao du đợc trau dồi tri thức, làm giàu vèn hiÓu biÕt qua thùc tÕ). + P3: cßn l¹i. (§i bé ngao du vµ viÖc rÌn luyÖn søc khoÎ, tinh thÇn cña con ngêi). H: ở luận điểm đầu tiên: “Đi bộ ngao du đợc tự do thởng ngoạn” tác giả đã s dụng những 1. Đi bộ ngao du đợc tự do thởng luËn cø nµo? ngo¹n. - Muèn ®i, muèn dõng l¹i, muèn ho¹t động nhiều ít tuỳ ý. - Quan s¸t kh¾p n¬i: men theo dßng GV: Đi bộ ngao du là cách mà con ngời đợc sông, vào rừng rậm, tham quan hang giải phóng, đợc tự do từ việc sinh hoạt thông động, xem xét đá... thờng nhng ngời viết nâng lên 1 cái đích cao - Thích thì ở lại, chán thì bỏ đi..

(337) siêu hơn của tinh thần. Đó là có đợc tất cả nh÷ng g× mµ m×nh thÝch. Nhµ v¨n gièng nh 1 con ngêi võa t×m ra ch©n lÝ bÊt ngê mµ kh«ng mÊy ai quan t©m, chó ý. H: Em có nhận xét gì về thái độ của tác giả? GV: C¸i høng khëi trµn ®Çy trong bèi c¶nh tù do, khi con ngời đợc “cởi trói” khỏi mọi ràng -> Rất hứng khởi. buộc vẫn tồn tại xung quanh.Nhà văn nh đợc hoà vào 1 thế giới tự do, đợc tháo cũi xổ lòng, tha hå tung tÈy. H: Theo t¸c gi¶, khi ®i bé th× sÏ kh«ng bÞ phô thuéc vµo nh÷ng yÕu tè nµo? - Kh«ng phô thuéc vµo: GV: T¸c gi¶ sö dông ng«i “ta”-> chñ thÓ cña + Ph¬ng tiÖn ý thích, của hành động, chủ thể của bản thân + Con ngời + §êng x¸. m×nh, ch¼ng phô thuéc vµo ai. H: C¶m gi¸c cña ngêi ®i bé lóc nµy ntn? GV: C¸ch tr×nh bµy ®o¹n van võa song hµnh võa mãc xÝch. + Song hµnh trong c¸ch béc lé 1 chñ thÓ tù -> Tho¶i m¸i, tù do, m·n nguyÖn, hoµ hîp víi thiªn nhiªn. do. + Mãc xÝch díi h×nh thøc c©u hái vµ tù m×nh giải đáp. “Nếu tôi...” thì ngay lập tức có 1 cái t«i kh¸c tr¶ lêi trong quan hÖ h« øng-> Lµm đa dạng thêm lời văn, hấp dẫn ngời đọc, ngời nghe. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ hÖ thèng luËn cø mµ tác giả đa ra để chứng minh cho luận điểm “Đi bộ ngao du đợc tự do thởng ngoạn”?. H: T¸c gi¶ sö dông chñ yÕu kiÓu c©u nµo? Nhằm mục đích gì? -> Câu trần thật. Mục đích là kể lại những thú vÞ cña viÖc ®i bé. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ ng«i kÓ cña t¸c gi¶?. - NT: + LuËn cø phong phó + Lí lẽ đợc trình bày xen kẽ, tiếp nối, tù nhiªn.. + C©u trÇn thuËt GV: ViÖc lu©n chuyÓn ng«i kÓ cña t¸c gi¶ kh«ng ph¶i lµ tuú tiÖn, mµ lµ cã dông ý nghÖ + Ng«i kÓ linh ho¹t: t«i-ta. thuËt. + Xng ta: Khi triÓn khai luËn ®iÓm, luËn cø. + Xng t«i: khi muèn tr×nh bµy nh÷ng tr¶i nghiÖm riªng t. -> Nhờ cách xng hô thay đổi ấy, bài văn trở nên sinh động, gắn cái riêng với cái chung nh 1 c©u chuyÖn kÓ gÇn gòi, th©n mËt, gi¶n dÞ vµ dÔ hiÓu, dÔ lµm theo. H: Sau khi t×m hiÓu luËn ®iÓm nµy, em thÊy t¸c gi¶ lµ ngêi nh thÕ nµo? Quý träng ®iÒu g× vµ mong muèn ®iÒu g×?.

(338) => Yªu thiªn nhiªn, quý träng së thÝch c¸ nh©n; muèn mäi ngêi còng yªu thÝch ®i bé nh m×nh. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i néi dung luËn ®iÓm1. 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc néi dung c¬ b¶n cña phÇn 1 theo tr×nh tù t×m hiÓu. - Chuẩn bị các nội dung còn lại của VB để tiết sau tiếp tục tìm hiểu. IV/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ******************************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 27– TiÕt 110. V¨n b¶n: §i. bé ngao du –T (TrÝch “£-min hay vÒ gi¸o dôc”). 2. - Ru-x« I/ môc tiªu bµi häc:. 1. KiÕn thøc: Tiếp tục giúp học sinh nắm đợc các luận điểm chính của bài văn: Đi bộ ngao du đợc trau dồi tri thức và đi bộ ngao du để rèn luyện sức khoẻ và tinh thần. Nhận thấy đợc tác giả là ngời giản dị, quý trọng tự do và yêu mến thiên nhiên. 2. KÜ n¨ng: Nhận biết đợc hệ thống luận điểm, luận cứ và những dẫn chứng dồi dào của VB. 3. Thái độ: Bồi dỡng cho HS tình cảm yêu thích thiên nhiên, đề cao việc tiếp thu tri thức và vận dụng “Học đi đôi với hành”. II/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: TiÕp tôc t×m hiÓu c¸c néi dung cßn l¹i. Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. III/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: Luận điểm 1: “Đi bộ ngao du đợc tự do thởng ngoạn” đợc tác giả triển khai nh thế nµo? Suy nghÜ cña em ? 3. Bµi míi:.

(339) Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nhắc lại nội dung tiết 1 để dẫn vào bài. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2:. III/ T×m hiÓu v¨n b¶n: 1. Đi bộ ngao du đợc tự do thởng GV: ở tiết trớc, chúng ta đã tìm hiểu đợc ngoạn. luËn ®iÓm 1 cña VB nµy. B»ng nh÷ng dÉn chøng vµ lÝ lÏ tiÕp nèi tù nhiªn, “®i bé ngao du” đem lại nguồn cảm hứng tuyệt đối cho ngêi ®i. * HS đọc lại đoạn 2. H: LuËn ®iÓm mµ t¸c gi¶ nªu ra ë ®o¹n v¨n 2. Đi bộ ngao du đợc trau dồi tri nµy? thøc. H: Tác giả đã lập luận trên cơ sở những luận cø nµo? (T¹i sao t¸c gi¶ l¹i nãi “§i bé lµ ®i nh Ta-let, Pla-t«ng vµ Pi-ta-go?) * §i bé ph¶i lu«n quan s¸t, nghiÒn H: Để có thể làm đợc điều đó, ngời đi bộ ngẫm để học tập. ph¶i cã nh÷ng tiªu chuÈn g×? - Ph¶i xem xÐt nh÷ng tµi nguyªn trªn mặt đất. - Ph¶i t×m hiÓu c¸c s¶n vËt n«ng nghiÖp vµ c¸ch trång trät chóng. GV: §i bé ngao du lµ c¸ch mµ con ngêi trau - Ph¶i su tËp c¸c mÉu vËt phong phó, dåi tri thøc 1 c¸ch tù nhiªn, ngoµi trêng líp, ®a d¹ng cña thÕ giíi tù nhiªn. s¸ch vë th«ng thêng. Thiªn nhiªn qua c¸ch ®i bé ngao du mµ ngêi ta tiÕp nhËn lµ mét trêng häc lín. §ã lµ mét kho tµng kiÕn thøc vÒ tµi nguyên thiên nhiên, về nông nghiệp, về đất, đá, hoá thạch...nh những ngọn gió ùa vào cửa sæ trÝ tuÖ mµ con ngêi h»ng khao kh¸t. H: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật g×? GV: Tác giả đã so sánh cách học này với c¸ch häc cña nh÷ng “TriÕt gia phßng kh¸ch” - NT: So s¸nh thêng thÊy trong XH Ph¸p thÕ kØ 18. H: Cách học ấy đợc giới thiệu nh thế nào? - Nóp díi v¸y c¸c quý bµ. - Nghiªn cøu trong c¸c phßng su tËp - BiÕt gäi tªn sù vËt, hiÖn tîng nhng ch¼ng cã kiÕn thøc vÒ chóng. H: So sánh nh vậy nhằm mục đích gì? GV: Häc hái b»ng c¸ch gÇn gòi víi thiªn nhiªn, hoµ m×nh vµo thiªn nhiªn kh¸c h¼n -> §Ò cao c¸ch häc g¾n víi thùc tÕ. c¸ch häc gß bã, s¸ch vë, m¸y mãc. C¸ch häc Êy chØ lµ gi¸o ®iÒu, h×nh thøc, chØ v× c¸i “danh h·o”. H: LuËn cø thø hai mµ t¸c gi¶ triÓn khai lµ g×? H: Tại sao tác giả lại cho rằng “Trái đất là * Trái đất chính là phòng su tập lớn nhÊt. phßng su tËp lín nhÊt?.

(340) - Phong phó h¬n phßng su tËp cña vua GV: Thiên nhiên rất sống động, thiên nhiên chúa. hoàn toàn khác với các mô hình tợng trng - Mọi vật đều ở đúng chỗ, khoa học và trong c¸c phßng su tËp cña vua chóa, vµ l¹i chÝnh x¸c. cµng kh¸c phßng su tËp cña “C¸c nhµ tù nhiªn häc”, “c¸c triÕt gia phßng kh¸ch”. Bëi cái mà họ có đợc chỉ là 1 nửa sự thật mà thôi. Cßn sù thËt cña thiªn nhiªn hïng vÜ lµ c¸i g× cũng phải có linh hồn của nó, phải đợc sắp xÕp 1 c¸ch khoa häc, chÝnh x¸c. Ph¶i lµ n¬i “§«-b¨ng-t«ng ch¾c còng kh«ng thÓ lµm tèt h¬n”. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch nªu dÉn chøng cña t¸c gi¶ khi triÓn khai luËn ®iÓm nµy? -> DÉn chøng dån dËp, liªn tiÕp b»ng nh÷ng kiÓu c©u kh¸c nhau. (Khi th× so s¸nh, khi th× nªu c¶m xóc, khi th× lµ c©u hái tu tõ) H: Mục đích của tác giả khi trình bày và làm s¸ng tá luËn ®iÓm nµy? GV: Không những đi bộ ngao du đợc mở => Đề cao kiến thức từ thực tế khách mang kiến thức, mà còn mở mang năng lực quan; Khích lệ mọi ngời đi bộ để mở khám phá đời sống, mở rộng tầm hiểu biết, mang kiến thức. làm giàu trí tuệ, đầu óc đợc sáng láng. * HS đọc đoạn cuối. H: §i bé kh«ng nh÷ng lµm con ngêi ta c¶m 3. §i bé- rÌn luyÖn søc khoÎ vµ tinh thấy đợc tự do, trí tuệ đợc khai sáng mà nó thần. còn đem đến nhng lợi ích gì? H: Tác giả đã minh chứng điều ấy bằng - Sức khoẻ đợc tăng cờng - TÝnh khÝ trë nªn vui vÎ: nh÷ng dÉn chøng cô thÓ nµo? GV: Ngời đi bộ sức khoẻ đợc tăng cờng nên + Vui vẻ, khoan khoái, hài lòng. míi ¨n ngon, ngñ ngon nh vËy. Vµ tÝnh khÝ + H©n hoan , thÝch thó, ¨n ngon ngñ còng trë nªn vui vÎ khi lóc nµo hä còng c¶m ngon. thÊy khoan kho¸i, hµi lßng, h©n hoan, thÝch thú với mọi thứ. Để có đợc những biểu hiện vui vẻ đó, hẳn ngời đi bộ phải có 1 sức khoẻ tèt. Vµ ngîc l¹i, nh÷ng biÓu hiÖn cña søc khoẻ tốt cũng chỉ có đợc nếu nằm trong 1con ngêi cã tinh thÇn tho¶i m¸i, vui vÎ. Søc khoÎ vµ tinh thÇn lu«n cã mèi quan hÖ mËt thiÕt v¬i nhau. H: Cách chứng minh LĐ 3 có gì đặc sắc? H: Em hãy chỉ rõ cách so sánh đó? - So s¸nh viÖc ®i bé víi ®i xe. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch kÕt thóc VB?. - NT: Chøng minh b»ng c¸ch so s¸nh.. GV: Bµi v¨n khÐp l¹i b»ng 1 ý tëng khiªm - KÕt luËn: Gi¶n dÞ vµ thiÕt thùc. nhêng, tr¸nh cho nã biÕn thµnh giäng ®iÖu khoa tr¬ng, ån µo, qu¶ng c¸o. KÕt thóc VB.

(341) nh thÕ lµ rÊt khÐo lÐo, võa tÇm. H: Vậy đến đây, tác giả đã khẳng định điều g×?. => Khẳng định lợi ích của đi bộ, khơi H: Em thÊy tr×nh tù s¾p xÕp 3 luËn ®iÓm dËy niÒm vui sèng cña con ngêi. chÝnh cã hîp lÝ kh«ng? T¹i sao? -> Hîp lÝ. V×: Víi Ru-x« (Mét thanh niªn thÕ kØ 18 ë Ph¸p) th× tù do lµ niÒm khao kh¸t lín nhất của đời ông. Ông suốt đời đấu tranh cho tù do cña con ngêi tho¸t khái ¸ch thèng trÞ cña cêng quÒn. Bëi vËy thËt dÔ hiÓu v× sao ông đặt LĐ “...” lên đầu. Mặt khác, suốt tuổi thơ, Ru-xô đợc học hµnh rÊt Ýt. Kh¸t väng häc tËp lu«n ®eo ®uæi suốt đời nhà triết học. Bởi vậy, LĐ “....” đợc xÕp thø hai. Và cuối cùng, LĐ “...” đợc xếp thứ 3. -> Tuú theo ®iÒu kiÖn vµ quan niÖm cña tõng ngêi , cã thÓ s¾p xÕp l¹i cho phï hîp víi thanh niên thời hiện đại. H: Ta hiÓu g× vÒ con ngêi vµ t tëng, t×nh c¶m cña t¸c gi¶ qua VB nµy? - HS tr¶ lêi, GVchèt l¹i. - Gọi HS đọc ghi nhớ. * Ghi nhí (SGK-102). 4. Cñng cè: - Em h·y nh¾c l¹i 3 luËn ®iÓm chÝnh cña Vb nµy? - Học xong VB, em khám phá đợc điều thú vị gì? 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i VB. Häc néi dung c¬ b¶n theo tr×nh tù t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: “Héi tho¹i”- tiÕp theo. IV/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................ ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 27 – TiÕt 111. Héi tho¹i (TiÕp) I/ môc tiªu bµi häc:. 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: TiÕp tôc gióp häc sinh hiÓu kh¸i niÖm vÒ lît lêi trong héi tho¹i. §«i khi im lÆng khi đên lợt lời của mình cũng là biểu thị thái độ. 2. KÜ n¨ng: Biết vận dụng hiểu biết về lợt lời để tham gia hội thoại đạt hiệu quả cao. 3. Thái độ:.

(342) Bồi dỡng cho HS thái độ nghiêm túc , biết tôn trọng ngời vai trên, không bớt xén, chªm xen lît lêi cña ngêi kh¸c. II/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. III/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: Thế nào là vai XH? Việc xác định vai XH dựa trên những yếu tố nào? Nêu 1 sè vai XH hµng ngµy cña em? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: ở tiết TV trớc, các em đã đợc tìm hiểu khái niệm vai xã hội trong hội thoại. Nhng còn 1 yếu tố nữa cũng quy định tính chất của hội thoại, đó chính là lợt lời. Chúng ta sÏ cïng t×m hiÓu. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2:. Néi dung II/ Lît lêi trong héi tho¹i. 1. VÝ dô:. * Gọi HS đọc lại đoạn miêu tả cuộc trò chuyÖn gi÷ nh©n vËt bÐ Hång vµ bµ c«.. 2. NhËn xÐt: H: Trong ®o¹n héi tho¹i trªn, mçi nh©n vËt ®+ Ngêi c«: nãi 5 lît lêi. îc nãi bao nhiªu lît? + BÐ Hång: nãi 2 lît lêi. H: Em h·y thèng kª 5 lît lêi cña ngêi c«? -> HS H: Thèng kª 2 lît lêi cña bÐ Hång? -> HS H: Có bao nhiêu lần lẽ ra bé Hồng đợc nói - Có 2 lần lẽ ra Hồng đợc nói nhng đã nhng l¹i kh«ng nãi? kh«ng nãi. H: Sự im lặng của Hồng đã thể hiện thái độ -> Sù im lÆng cña Hång thÓ hiÖn th¸i g× tríc nh÷ng lêi nãi cña ngêi c«? độ bất bình. H: V× sao Hång kh«ng c¾t lêi ngêi c« khi ngêi c« chØ nãi toµn nh÷ng lêi Hång kh«ng => Hång kh«ng c¾t lêi bµ c« v× ph¶i muèn nghe? giữ thái độ lễ phép của ngời vai dới H: Qua tìm hiểu, em rút ra đợc khái niệm gì đối với ngời vai trên. vµ quy t¾c g× khi giao tiÕp? - HS tr¶ lêi. GV chèt l¹i. * Ghi nhí: (SGK- 102). - Gọi HS đọc ghi nhớ. II. LuyÖn tËp: Hoạt động 3: 1. Bµi tËp 1: - Gọi HS đọc yêu cầu - GV hớng dẫn HS đọc trớc đoạn trích từ nhà. H: Em h·y nhËn xÐt vÒ sè lît lêi cña c¸c nh©n vËt? a. Sè lît lêi: - Sè lît lêi cña Cai LÖ vµ chÞ DËu lµ nhiÒu nhÊt..

(343) - Sè lît lêi cña Ngêi nhµ LÝ Trëng Ýt h¬n. H: KÎ duy nhÊt c¾t lêi ngêi kh¸c trong cuéc - Anh DËu: chØ tham gia cã 1 lît lêi khi cuộc xung đột đã kết thúc. héi tho¹i lµ ai? - Cai LÖ lµ kÎ duy nhÊt c¾t lît lêi cña H: Qua đó em thấy tính cách của mỗi nhân ngời khác. vật đợc thể hiện nh thế nào? b. TÝnh c¸ch nh©n vËt: - Cai LÖ: Hèng h¸ch, th« b¹o, tµn nhÉn, kh«ng cßn chót t×nh ngêi. - Ngời nhà Lí trởng: là kẻ “theo đóm ¨n tµn” muèn b¾t n¹t ngêi d©n nhng l¹i dùa vµo c¸i uy cña Cai LÖ. - ChÞ DËu: lµ ngêi “BiÕt ngêi biÕt ta”: s½n sµng nhÉn nhÞn nhng l¹i rÊt b¶n lĩnh, khi cần thì sẵn sàng đấu tranh. - Anh Dậu: Là ngời hiền lành đến nhu nhîc, kh«ng cã tinh thÇn ph¶n kh¸ng. 2. Bµi tËp 2: a. - Gọi 2, 3 HS đọc đoạn trích. - GV chia líp thµnh 3 nhãm, giao nhiÖm vô: - Ban ®Çu: C¸i TÝ cßn hån nhiªn vµ nãi nhiÒu (thuyÕt phôc mÑ ¨n khoai) + Nhãm 1: a cßn chÞ D chØ im lÆng. + Nhãm 2: b - VÒ sau: C¸i TÝ nãi Ýt h¼n ®i, cßn chÞ + Nhãm 3: c. - C¸c nhãm th¶o luËn 5 phót vµ ghi kÕt qu¶ ra D th× l¹i nãi nhiÒu h¼n lªn b¶ng phô. b. T¸c gi¶ miªu t¶ cuéc tho¹i rÊt phï - §¹i diÖn c¸c nhãm tr×nh bµy kÕt qu¶. hîp víi t©m lÝ nh©n vËt: - GV nhËn xÐt, ch÷a. - Lóc ®Çu, c¸i TÝ cha biÕt m×nh bÞ b¸n, nó cố tìm ra chuyện để nói cho chị D vui lßng. Cßn chÞ D, cµng thÊy con g¸i hån nhiªn, v¬t bao nhiªu l¹i cµng ®au lßng bÊy nhiªu nªn chØ im lÆng. - Về sau: Khi đã biết mình bị bán, cái Tí đau đớn, tuyệt vọng nên nói ít đi, còn chị D lại phải nói nhiều lên để thuyÕt phôc con. c. Tác giả đã tô đậm sự hồn nhiên. hiÕu th¶o cña c¸i TÝ ë phÇn ®Çu cµng lµm t¨ng kÞch tÝnh cña c©u chuyÖn. - Chị D đau đớn khi phải bán đi đứa con hiÕu th¶o...nh c¸i TÝ. - §èi víi c¸i TÝ, viÖc bÞ b¸n cho nhµ NghÞ QuÕ lµ 1tai ho¹ khñng khiÕp v× ph¶i xa bè, xa mÑ, xa em. 4. Cñng cè: - Em h·y nh¾c thÕ nµo lµ lît lêi? - Khi tham gia hội thoại, cần phải làm gì để tôn trọng ngời đối thoại? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc néi dung c¬ b¶n theo tr×nh tù t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí, lµm BT3, BT4 vµo vë. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: LuyÖn tËp ®a yÕu tè BC vµo bµi v¨n nghÞ luËn..

(344) IV/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 27 – TiÕt 112. LuyÖn tËp §a yÕu tè biÓu c¶m vµo bµi v¨n nghÞ luËn I/ môc tiªu bµi häc:. 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: Cñng cè ch¾c ch¾n h¬n n÷a nh÷ng hiÓu biÕt vÒ yÕu tè biÓu c¶m trong v¨n nghÞ luận mà các em đã đợc học. 2. KÜ n¨ng: Biết vận dụng hiểu biết về vai trò của yếu tố biểu cảm để đa yếu tố biểu cảm vào ®oan v¨n, bµi v¨n nghÞ luËn. 3. Thái độ: Bồi dỡng cho HS thái độ nghiêm túc , thật sự xúc động trớc vấn đề mà mình đang nãi tíi. II/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: LËp dµn ý chi tiÕt vµo vë so¹n.. III/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: 3. Bµi míi:. KiÓm tra sù chuÈn bÞ cña HS.. Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nêu mục tiêu tiết học để vào bài. Hoạt động của GV và HS. Néi dung. Hoạt động 2: I/ ChuÈn bÞ ë nhµ * Gäi HS nh¾c l¹i nh÷ng yªu cÇu vµ c«ng viÖc cÇn chuÈn bÞ ë nhµ. Hoạt động 3: II/ LuyÖn tËp trªn líp: - Gọi HS đọc đề bài. * §Ò bµi: Sù bæ Ých cña nh÷ng chuyÕn tham quan, du lịch đối với HS. H: §Ó viÕt bµi v¨n trªn thµnh 1 bµi v¨n NL cã yÕu tè BC th× sÏ lÇn lît lµm nh÷ng c«ng viÖc g×? 1. Tìm hiểu đề bài: -> HS..

(345) H: Đề bài yêu cầu làm sáng tỏ vấn đề gì? H: §èi tîng híng tíi cña bµi viÕt? H: Xác định kiểu bài của đề bài này?. - Vấn đề nghi luận: sự bổ ích của nh÷ng chuyÕn tham quan, du lÞch. - §èi tîng híng tíi: HS - KiÓu bµi: NL chøng minh. 2. T×m ý, s¾p xÕp luËn ®iÓm. a. VÝ dô:. - Gọi HS đọc các LĐ ở mục 1 (phầnII). b. NhËn xÐt: H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch s¾p xÕp c¸c - Cách sắp xếp: cha đầy đủ, rõ ràng và luËn ®iÓm trªn? hîp lÝ. H: Ta nªn söa l¹i ntn? -> Thªm MB, KB vµ 1 sè L§ cÇn thiÕt. => Söa l¹i: - Më bµi: Nªu kh¸i qu¸t lîi Ých cña viÖc tham quan. H: H·y s¾p xÕp c¸c LD trªn cho hîp lÝ ë - Th©n bµi: nªu c¸c lîi Ých cô thÓ: + VÒ thÓ chÊt: Nh÷ng chuyÕn tham phÇn th©n bµi? quan, du lÞch cã thÓ gióp chóng ta khoÎ m¹nh. + Về tình cảm: Có đợc nhiều bạn bè, thêm niềm vui; Có thêm tình yêu đối với thiên nhiên, đất nớc, con ngời. + VÒ kiÕn thøc: Gióp ta hiÓu cô thÓ hơn, sâu sắc hơn những điều đợc học trong trêng líp qua nh÷ng g× m¾t thÊy tai nghe; §em l¹i nh÷ng bµi häc cã thÓ cßn cha cã trong s¸ch vë. - Kết bài: Khẳng định tác dụng của hoạt động tham quan. GV: DÉn chøng cã vai trß quan träng trong lËp luËn CM. Nªu slkh«ng cã dÉn chøng, bằng chứng thì không làm sáng tỏ đợc vấn đề. Xét cho cùng, CM cũng là để làm sáng tỏ thật-giả, đúng-sai. Vì thế ngời CM buộc phải ®a ra ý kiÕn, quan ®iÓm cña m×nh. Tøc lµ nªu ra luận điểm. Các LĐ nêu ra để CM không chỉ cần xác đáng, đầy đủ mà còn phải đợc sắp xếp rành mạch, hợp lí, chặt chẽ để có thể làm 3. §a yÕu tè biÓu c¶m vµo ®o¹n v¨n cho vấn đề trở nên sáng tỏ. nghÞ luËn: a. §o¹n v¨n 1. - Gọi HS đọc đoạn văn a. - C¶m xóc: NiÒm vui síng vµ h¹nh H: §o¹n v¨n nµm ë vÞ trÝ nµo cña Vb? phúc tràn ngập vì đợc đi bộ ngao du. H: C¶m xóc cña t¸c gi¶ lµ g×? H: Cảm xúc đó đợc biểu hiện nh thế nào qua - Giọng điệu: Phấn chấn, vui tơi, hồ hëi. giäng ®iÖu cña c¸c c©u v¨n? H: Qua tham khảo đoạn văn, em thấy để có 1 -> Biểu cảm qua cảm xúc, giọng điệu ®o¹n v¨n nghÞ luËn kÕt hîp víi BC, ta ph¶i vµ cô thÓ lµ tõ ng÷ BC, c©u c¶m th¸n. lµm ntn? GV: ViÖc ®a ra c¸c tõ ng÷, cÊu tróc c©u c¶m trong ®o¹n v¨n NL lµ rÊt cÇn thiÕt, nã lµm tăng sức thuyết phục cho ngời đọc ngời nghe..

(346) Đồng thời làm sáng tỏ vấn đề 1 cách nhẹ nhµng, gÇn gòi, cô thÓ vµ tù nhiªn. b. §o¹n v¨n 2: H: NÕu ph¶i tr×nh bµy luËn ®iÓm “Nh÷ng chuyến tham quan, du lịch đem đến cho ta thËt nhiÒu niÒm vui” em h·y cho biÕt luËn ®iÓm Êy gîi cho em c¶m xóc g×? -> C¶m xóc tríc ki ®i, trong khi ®i, sau khi ®i (Hồi hộp, náo nức, chờ đợi, ngạc nhiên, thích thú, sung sớng, ngỡ ngàng, cảm động, hài lßng...) - Gọi HS đọc doạn văn b. H: Đoạn văn đã thể hiện hết cảm xúc mà - Đoạn văn cha diễn đạt trọn vẹn cảm xúc mặc dù đã có yếu tố biểu cảm. chúng ta vừa xác định cha? H: Vậy ta phải làm ntn để đoạn văn thể hiện -> Cần tăng cờng yếu tố biểu cảm. đúng những cảm xúc của em? H: Dùa vµo c©u hái gîi ý trong SGK, em h·y tăng cờng yếu tố BC để sửa lại đoạn văn trên? -> HS tr×nh bµy dùa trªn sù chuÈn bÞ bµi ë nhµ. - Gäi HS kh¸c nhËn xÐt. 4. §a yÕu tè biÓu c¶m vµo 1 bµi v¨n - GV theo dâi, söa ch÷a nÕu cÇn. nghÞ luËn. * §Ò bµi: Chøng minh r»ng: NhiÒu bµi thơ em đã học nh: Cảnh khuya của - HS đọc đề bài trong SGK. HCM, Khi con tu hú của TH, Quê hơng của TH...đều thể hiện rõ tình cảm tha thiết của nhà thơ đối với TN đất nớc. * C¸c luËn cø: - Đó là cảnh tự nhiên đẹp, trong sáng, H: Em hãy xác định các luận cứ? thÊm ®Ém t×nh ngêi. - §ã lµ c¶nh tù nhiªn g¾n liÒn víi khao kh¸t tù do. - §ã lµ c¶nh tù nhiªn g¾n liÒn víi nçi nhí nhµ vµ t×nh yªu quª h¬ng. * T×nh c¶m; H: Nªn thÓ hiÖn t×nh c¶m g×? §ång c¶m, chia sÎ, kÝnh yªu, kÝnh phôc, bån chån, r¹o rùc, lo l¾ng, b¨n kho¨n.... H: Nªn ®a yÕu tè biÓu c¶m vµo phÇn nµo cña -> §a y.tè BC vµo c¶ 3 phÇn: MB, TB, KB. bµi v¨n? * §äc thªm: 4. Cñng cè: - Em h·y nh¾c l¹i vai trß cña yÕu tè biÓu c¶m trong v¨n NL? - Khi ®a yÕu tè BC vµo bµi v¨n NL, cÇn ph¶i chó ý ®iÒu g×? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc néi dung c¬ b¶n theo tr×nh tù t×m hiÓu..

(347) - Tìm đọc các bài văn, đoạn văn nghị luận để học cách đa yếu tố tự sự vào bài văn, ®o¹n v¨n nghÞ luËn. - Ôn lại các Vb đã học thuộc phần thơ hiện đại để tiết sau kiểm tra 45 phút. IV/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy thùc hiÖn: Bµi 28– TiÕt 113. KiÓm tra V¨n häc (45 phót) I/ mục tiêu cần đạt:. 8.. 1. KiÕn thøc: - Học sinh nhớ lại kiến thức đã học về phần thơ hiện đại trong học kì II năm lớp. - Biết vận dụng những kiến thức đã đợc trang bị vào việc làm các bài tập cụ thể. 2. KÜ n¨ng: - Häc sinh biÕt lµm bµi kiÓm tra kÕt hîp tr¾c nghiÖm vµ tù luËn. - Rèn cho HS kĩ năng nhận biết, tổng hợp, diễn đạt vấn đề và cảm thụ VH. 3. Thái độ: - Có thái độ nghiêm túc khi kiểm tra và thật sự xúc động trớc nhân vật trữ tình cña VB. II/ H×nh thøc kiÓm tra:. Tr¾c nghiÖm + Tù luËn. III/ đề bài:. Câu 1:(1 điểm) Khoanh tròn vào đáp án đúng nhất: 1.Nguồn cảm hứng lớn nhất trong suốt đời thơ Tế Hanh là: a. Tuæi th¬ b. C¸ch m¹ng c. Con ngêi Nam Bé d. Quª h¬ng 2. Bài thơ “Khi con tu hú” ra đời trong hoàn cảnh nào? a. Nhµ th¬ Tè H÷u bÞ b¾t giam ë Kh¸m lín Sµi Gßn. b. Nhà thơ Tố Hữu ngừng hoạt động cách mạng, trở về quê hơng c. Nhµ th¬ Tè H÷u bÞ b¾t giam t¹i nhµ lao Thõa Phñ – HuÕ n¨m 1939. d. Nhµ th¬ Tè H÷u tham gia phong trµo c¸ch m¹ng vµo mïa hÌ n¨m 1936. Câu 2: (2 điểm) Nối các cụm từ ở cột A với các cụm từ ở cột B để có đ ợc những lời nhận định đúng về văn bản “Tức cảnh Pác Bó”: A B KÕt qu¶ 1. Bµi th¬ thÓ hiÖn.... a. Mét nÕp sinh ho¹t trong nh÷ng hoµn cảnh đặc biệt..

(348) 2. ở bác, niềm vui hạnh phúc đợc b. Những vần thơ tứ tuyệt bình dị và 1 làm việc và cống hiến cho cách giọng thơ hóm hỉnh, vui đùa. m¹ng thèng nhÊt víi... 3. c©u th¬ ®Çu diÔn t¶ c. Tinh thÇn l¹c quan, niÒm tù hµo vµ phong th¸i ung dung cña B¸c. 4. Bài thơ gây ấn tợng với ngời đọc d. Niềm vui đợc sống giữa cảnh thiên bëi... nhiên tơi đẹp của đất nớc. e. Công việc trọng đại. C©u 3: (7 ®iÓm) C¶m nhËn cña em vÒ khæ th¬ sau: Nhng mçi n¨m mçi v¾ng Ngêi thuª viÕt nay ®©u? Giấy đỏ buồn không thắm; Mực đọng trong nghiên sầu.... Ông đồ vẫn ngồi đấy, Qua đờng không ai hay. L¸ vµng r¬i trªn giÊy; Ngoµi giêi ma bôi bay. IV/ §¸p ¸n vµ biÓu ®iÓm:. Câu 1:(1đ) Mỗi phần đợc 0,5đ 1. d 2. c Câu 2: (2đ) Mỗi ý đúng đợc 0,5 đ 1-c 2-d 3-a 4-b C©u 3: (7®) - Më bµi: 1® Giới thiệu đợc vị trí của đoạn thơ; nêu khái quát cảm xúc buồn thơng, tiếc nuối, đồng cảm với cảm xúc của tác giả khi miêu tả ông đồ. - Th©n bµi: 5 ®iÓm. + Nỗi xót xa khắc khoải, bàng hoàng trớc cảnh ông đồ đang cố níu kéo, cố cỡng l¹i quy luËt kh¾c nghiÖt cña thêi gian vµ XH. + Nỗi buồn đau tê tái thấm đẫm cả những vật vô tri, đọng lại thành 1 nỗi buồn nhît nh¹t, khèi sÇu te t¸i. + Ông đồ đã hoàn toàn bị lãng quên đối với khách qua đờng, đối với XH; lẻ loi và rất đáng thơng giữa mùa xuân, giữa dòng ngời ngợc xuôi sắm tết. + Sự thê lơng ảm đạm: lá vàng rơi, ma bụi bay, ông đồ ngồi bo gối, ủ rũ, cô đơn, l¹c lâng, bÊt lùc. - Kết bài: Khái quát lại cảm xúc và nêu nhận định. *) Thu bµi: - HÕt giê gi¸o viªn thu bµi. - NhËn xÐt giê lµm bµi cña häc sinh. *) Híng dÉn häc bµi: - Xem lại nội dung kiến thức trong sách, vở để tự rút kinh nghiệm. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: Lùa chän trËt tù tõ trong c©u. V/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

(349) ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 28 – TiÕt 114. Lùa chän trËt tù tõ trong c©u I/ môc tiªu bµi häc:. 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: Cã nh÷ng hiÓu biÕt s¬ gi¶n vÒ trËt tù tõ trong c©u, cô thÓ lµ: - Khả năng thay đổi trật tự từ - Hiệu quả diễn đạt của những trật tự từ khác nhau. 2. KÜ n¨ng: Biết lựa chọn trật tự từ trong câu để nói và viết đạt hiệu quả, phù hợp với yêu cầu ph¶n ¸nh thùc tÕ, diÔn t¶ t tëng t×nh c¶m. 3. Thái độ: Bồi dỡng cho HS thái độ đúng đắn trong giao tiếp, gắn với việc lựa chọn trật tự từ. II/ chuÈn bÞ:. 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y; ghi vÝ dô ra b¶ng phô. 2. Häc sinh: §äc tríc bµi, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n.. III/ các hoạt động dạy – học. 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: ThÕ nµo lµ lît lêi trong héi tho¹i? §Ó gi÷ lÞch sù trong giao tiÕp, ta cÇn ph¶i lµm g×? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Trong ngữ pháp của chúng ta và trong lời ăn tiếng nói hàng ngày, ai cũng diễn đạt ngôn ngữ theo một trình tự nhất định, đã trở nên quen thuộc. Nhng có 1 số trờng hợp trong văn thơ và cả trong đời sống, ngời ta lại không theo trật tự sẵn có ấy.Vậy đảo trật tự cú pháp nh vậy nhằm mục đích gì? Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: * Gọi HS đọc ví dụ trên bảng phụ. Néi dung I/ NhËn xÐt chung: 1. VÝ dô:. 2. NhËn xÐt: H: Em có thể thay đổi trật tự từ trong câu in ®Ëm theo nh÷ng c¸ch nµo mµ kh«ng lµm thay đổi ý nghĩa cơ bản của câu? -> Gäi nhiÒu HS tr×nh bµy. H: V× sao t¸c gi¶ l¹i chän trËt tù tõ nh trong -> T¸c gi¶ chuyÓn vÞ ng÷ lªn tríc chñ ®o¹n trÝch? ng÷ nh trong ®o¹n trÝch nh»m nhÊn.

(350) GV: Việc đặt từ “roi” ở ngay đầu câu có tác mạnh sự hung hãn của Cai lệ. dụng LK chặt câu ấy với câu văn đứng trớc. Và đặt từ “thét” ở cuối câu nh vậy để LK câu víi c©u sau nã. Nh vËy, côm tõ “Gâ ®Çu roi” đợc đảo vị trí lên đầu câu nhằm nhấn mạnh sự hung h·n cña Cai LÖ. H: H·y thö chän 1 trËt tù tõ kh¸c vµ nhËn xÐt về tác dụng của sự thay đổi ấy? -> HS tr¶ lêi. * Ghi nhí1: (SGK). GV chèt l¹i, ®a ra ghi nhí 1. Hoạt động 3:. II/ Mét sè t¸c dông cña sù s¾p xÕp trËt tù tõ. 1. VÝ dô1:. - Gọi HS đọc ví dụ phần1. - GV híng dÉn HS chó ý nh÷ng c©u in ®Ëm. H: TrËt tù tõ trong nh÷ng bé phËn in ®Ëm thÓ a. ThÓ hiÖn thø tù tríc-sau cña c¸c hiÖn ®iÒu g×? hành động. b. + ThÓ hiÖn thø tù xuÊt hiÖn cña c¸c GV: Cai lÖ ®i tríc, ngêi nhµ lÝ trëng ®i sau. nh©n vËt (theo thø bËc XH). Cai lÖ cã thø bËc XH cao h¬n ngêi nhµ lÝ trëng. C¸ch s¾p xÕp nµy kh«ng nh÷ng thÓ hiÖn thø tù x.hiÖn cña c¸c nv theo thø bËc XH mµ còn nhấn mạnh vào đặc điểm của sự vật hiện tîng. + §¶m b¶o sù t¬ng øng víi trËt tù cña GV: ở cụm từ trớc, Cai lệ mang roi song còn cụm từ đứng trớc. ngêi nhµ lÝ trëng mang tay thíc vµ d©y thõng. S¾p xÕp nh vËy thÓ hiÖn thø tù t¬ng øng víi trật tự của cụm từ đứng trớc. 2. VÝ dô 2 - HS đọc câu văn. H: H·y so s¸nh t¸c dông cña nh÷ng c¸ch s¾p xÕp trËt tù tõ trong nh÷ng bé phËn in ®Ëm? - Hs th¶o lu©n theo nhãm trong 3 phót. - > C¸ch viÕt nh nhµ v¨n ThÐp Míi cã - §¹i diÖn nhãm b¸o c¸o kÕt qu¶. hiệu quả diễn đạt cao hơn, vì nó có - GV chèt l¹i. nhÞp ®iÖu (§¶m b¶o sù hµi hoµ vÒ mÆt H: Qua viÖc t×m hiÓu VD1 vµ VD2, em rót ra ng÷ ©m) nhËn xÐt d× vÒ t¸c dông cña viÖc s¾p xÕp trËt * Ghi nhí2: (SGK). tù tõ trong c©u? GV: Chốt lại kiến thức: Khi dùng từ, đặt câu ta cần chú ý đến cách sắp xếp trật tự các từ ng÷ trong c©u sao cho phï hîp víi néi dung, đối tợng, sự vật, sự việc...có nh vậy câu văn mới có ngữ điệu, mới diễn tả đợc chính xác III. LuyÖn tËp: dông ý cña ngêi nãi. 1. Bµi tËp 1: Hoạt động 4: a. KÓ tªn c¸c vÞ anh hïng DT theo thø tù xuÊt hiÖn cña c¸c vÞ Êy trong lÞch - Gọi HS đọc yêu cầu và các đoạn trích. H: Gi¶i thÝch lÝ do s¾p xÕp trËt tù tõ trong sö. b. - “Đẹp vô cùng” đảo lên trớc -> nh÷ng bé phËn c©u vµ c©u in ®Ëm? Nhấn mạnh sự phấn chấn trớc vẻ đẹp.

(351) của tổ quốc mới đợc giải phóng. - “Hß «” ®a lªn phÝa tríc tõ “tiÕng hát” để bắt vần lng với “sông lô”, gợi ra 1 kh«ng gian mªnh m«ng s«ng níc. §ång thêi tõ “h¸t” l¹i b¾t vÇn ch©n víi tõ “ng¹t” ë c©u trªn.-> Võa cã t/dông LK, võa t¹o sù hµi hoµ vÒ mÆt ng÷ ©m. c. Thø tù c¸c côm tõ “MËt th¸m”, “Đội con gái” đảm bảo sự tơng ứng với trật tự của câu văn đứng trớc. 4. Cñng cè: - Em h·y nh¾c l¹i mét sè t¸c dông cña sù s¾p xÕp trËt tù tõ? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc néi dung c¬ b¶n theo tr×nh tù t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí, lÊy thªm vÝ dô - Lập dàn ý cho bài viết số 6 để tiết sau trả bài. V/ rót kinh nghiÖm:. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ................................................................................................................................ Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 28 - TiÕt 115. Tr¶ bµi TËp lµm v¨n sè 6 I/ môc tiªu bµi häc: 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Củng cố lại những kiến thức đã học về kiểu bài nghị luận đã học ở lớp 7; cách dùng từ đặt câu, đặc biệt là biết đa ra luận điểm và trình bày luận điểm. 2. VÒ kÜ n¨ng: - Thấy đợc u điểm và nhợc điểm của bài làm từ đó có ý thức sửa chữa, bổ sung và häc hái. - Rèn kĩ năng diễn đạt, dùng từ, triển khai luận điểm, nêu và phân tích dẫn chứng. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: ChÊm, ch÷a bµi, ph©n lo¹i bµi kiÓm tra. NhËn xÐt, thèng kª u, nhîc ®iÓm. 2. Häc sinh: ¤n l¹i lÝ thuyÕt, lËp dµn ý III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: 3. Bµi míi: GV nêu mục tiêu tiết học để HS nắm đợc nội dung. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 1:. Néi dung I/ Xác lập yêu cầu của đề bài.

(352) * GV yêu cầu HS đọc đề bài. H: Xác định kiểu bài của đề văn trên? H: Vấn đề nghị luận?. §Ò bµi: C©u nãi cña M. Go-r¬-ki: “H·y yªu s¸ch, nã lµ nguån kiÕn thøc, chØ cã kiến thức mới là con đờng sống” gợi cho em nh÷ng suy nghÜ g×? - KiÓu bµi: NghÞ luËn (Gi¶i thÝch kÕt hîp víi chøng minh). - Vấn đề nghị luận: Câu nói của M. Gorơ-ki.. H: PhÇn më bµi, em sÏ giíi thiÖu ®iÒu g×? H: Phần thân bài, em sẽ trình bày vấn đề Dàn ý: đã nêu ở tiết kiểm tra. dùa trªn nh÷ng L§ nµo? Hoạt động 2: VÒ h×nh thøc: Đa số trình bày sạch đẹp, bố cục rõ ràng, kh«ng sai chÝnh t¶. VÒ néi dung: + Nắm đợc đặc trng của kiểu bài + Xác định đúng vấn đề càn làm sáng tỏ. + Dùng từ đặt câu, chuyển đoạn phù hợp. + DÉn chøng phong phó.. II/ NhËn xÐt: 1. ¦u ®iÓm.. 2. H¹n chÕ: VÒ h×nh thøc: + Sai chÝnh t¶, viÕt t¾t nhiÒu + Ch÷ viÕt xÊu, Èu, tr×nh bµy cha khoa häc. + Kh«ng t¸ch ý, chuyÓn ®o¹n phï hîp VÒ néi dung: + Bài viết sơ sài, cha đầy đủ. + LÊy dÉn chøng cha cô thÓ + ViÕt lan man, cha to¸t ý nªn cha lµm s¸ng tỏ vấn đề. + Sö dông tõ ng÷ cha chÝnh x¸c. + Mét sè em më bµi theo ph¬ng thøc tù sù. Hoạt động 3: * GV viÕt c¸c tõ sai chÝnh t¶ lªn b¶ng - Chong s¸ch -> trong - Chøng ch¾n -> chÝn - X©u x¾c –> s©u s¾c - Dúp đỡ -> giúp - Gianh giíi -> ranh - Chi thøc -> tri * Gäi HS m¾c lçi lªn söa.. III. Ch÷a lçi 1. Lçi chÝnh t¶:. *GV nêu câu văn có từ dùng sai để HS phát 2. Lỗi dùng từ: hiÖn. - Chiến tranh giày xéo đất nớc ta -> Tàn phá đất nớc ta. - S¸ch gióp ta më mang t×nh c¶m-> Båi dìng t×nh c¶m. - Lµm cho em xoay xë -> Lµm cho em tr¨n trë..

(353) * Gäi HS nªu c¸ch söa. * GV đọc chậm câu văn mắc lỗi - Câu nói của M. Go-rơ-ki làm em suy nghĩ 4. Lỗi diễn đạt: lµ: -> Câu nói của M. Go-rơ-ki đã gợi cho em biÕt bao suy nghÜ. - S¸ch cung cÊp cho t«i chuyªn m«n cña nhiÒu ngµnh khoa häc. -> S¸ch cung cÊp cho t«i nh÷ng tri thøc cña c¸c nghµnh khoa häc. - Từ các cháu nhỏ cho đến các ông bà già trong cuéc sèng. -> Trong cuéc sèng cña chóng ta, tõ c¸c cô giµ cho tíi c¸c em nhá... * HS l¾ng nghe vµ ph¸t biÓu, nªu c¸ch söa. Hoạt động 4: - Đọc mẫu: chọn đọc cho HS 2 bài: Linh Chi 8A, TrÇn Trang 8A - GV tr¶ bµi cho HS - Gäi ®iÓm, ghi ®iÓm vµo sæ. - Tuyªn d¬ng mét sè bµi lµm tèt.. IV. Tr¶ bµi, gäi ®iÓm:. 4. Cñng cè: - GV nhắc lại một số yêu cầu cần đạt và các lỗi cần tránh để HS rút kinh nghiệm. 5. Híng dÉn häc bµi: - Viết lại bài vào vở BT trên cơ sở GV đã chữa lỗi. - So¹n bµi: T×m hiÓu yÕu tè tù sù vµ miªu t¶ trong v¨n nghÞ luËn. IV/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ................................................................................................................................. ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 28 – TiÕt 116. T×m hiÓu yÕu tè tù sù vµ miªu t¶ Trong v¨n nghÞ luËn I/ môc tiªu bµi häc: 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Thấy đợc tự sự và miêu tả thờng là những yếu tố rất cần thiết trong 1 bài văn nghị luận vì chúng có khả năng giúp ngời đọc, ngời nghe nhận thức đợc nội dung nghị luËn 1 c¸ch râ rµng, s¸ng tá h¬n. 2. KÜ n¨ng:.

(354) Nắm đợc những yêu cầu cần thiết của việc đa các yếu tố miêu tả và tự sự vào bài viết, để bài nghị luận có thể đạt đợc kết quả thuyết phục cao. 3. Thái độ: HS có thái độ đúng đắn trong việc đa dẫn chứng vào bài văn nghị luận bằn phơng thøc tù sù vµ miªu t¶. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: §äc tríc bµi, tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: YÕu tè biÓu c¶m trong v¨n nghÞ luËn cã vai trß nh thÕ nµo? 3. Bµi míi: Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 1:. I/ YÕu tè tù sù vµ miªu t¶ trong v¨n nghÞ luËn. 1. VÝ dô1:. * Gọi HS đọc ví dụ a và b. H: H·y chØ ra nh÷ng c©u, nh÷ng ®o¹n sö a. dông yÕu tè tù sù trong ®o¹n trÝch a? - YÕu tè tù sù: “ VÞ chóa tØnh...hoÆc x× -> Gäi nhiÒu HS tr×nh bµy. tiÒn ra”. H: ChØ ra yÕu tè tù sù vµ miªu t¶ trong ®o¹n b. - YÕu tè tù sù: “Êy thÕ mµ....tuyªn bè trÝch b? r»ng”. - YÕu tè miªu t¶: TÊp nËp, kh«ng ngÇn ng¹i....ngêi th×...kÎ th×...tèp th×...”. H: V× sao ®o¹n trÝch a cã yÕu tè tù sù mµ kh«ng ph¶i v¨n tù sù? Cßn ®o¹n trÝch b cã yÕu tè miªu t¶ nhng kh«ng ph¶i lµ v¨n miªu -> Hai ®o¹n v¨n trªn lµ v¨n nghÞ luËn. V× tù sù vµ miªu t¶ kh«ng ph¶i lµ môc t¶? đích chủ yếu mà ngời viết hớng tới. H: Gi¶ sö ®o¹n trÝch a kh«ng cã nh÷ng chi tiÕt cô thÓ kÓ l¹i 1 kiÓu b¾t linh k× quÆc, tµn ác, liệu ta có thể lờng hết đợc việc mộ lính “tình nguyện” đã gây ra sự nhũng lạm hết sức tr¾ng trîn kh«ng? -> Kh«ng. H: Cßn ë ®o¹n trÝch b, nÕu thiÕu nh÷ng dßng miêu tả sinh động về những ngời lính, thì ta có hình dung đợc sự giả dối, lừa gạt trong nh÷ng rªu rao cña thùc d©n kh«ng? -> Kh«ng. H: Tõ viÖc t×m hiÓu trªn, em cã nhËn xÐt g× vÒ vai trß cña c¸c yÕu tè tù sù vµ miªu t¶ => Tù sù vµ miªu t¶ lµ yÕu tè phô trî giúp việc trình bày luận cứ đợc rõ trong v¨n nghÞ luËn? ràng, cụ thể, sinh động hơn. GV: Hai ®o¹n trÝch trªn kÓ vÒ nh÷ng thñ ®o¹n b¾t lÝnh vµ miªu t¶ c¶nh khæ së cña những ngời bị bắt. Mục đích của tác giả là đa ra ý kiến để ngời đọc bàn luận, phân biệt phải trái, đúng sai. Rõ ràng, nếu không có yếu tố.

(355) tự sự và miêu tả thì luận điểm “Chế độ lính tình nguyện” không đợc rõ ràng, cụ thể, sinh động đến nh vậy. 2. VÝ dô 2: - Gọi HS đọc ví dụ. H: H·y chØ ra bè côc cña VB trªn? -> HS. H: Tác giả đã đa ra và làm sáng tỏ ý kiến - Vấn đề nghị luận: Truyện “Chàng Tr¨ng....ë miÒn xu«i”. nµo? H: T×m nh÷ng yÕu tè tù sù vµ miªu t¶ trong a. YÕu tè tù sù vµ miªu t¶ trong truyÖn “Chµng Tr¨ng”: phÇn th©n bµi cña VB? - TS: Mẹ chàng Trăng...trời đất. Sau đó...vầng sáng bạc. - MT: Suèt ngµy chµng kh«ng nãi, kh«ng cêi...khiªn ®ao. b. YÕu tè tù sù vµ miªu t¶ trong truyÖn “Nµng Han”: - TS: Qu©n nµng...t¾m - MT: Nµng Han lµ...x©m. Vµ trªn d·y nói....ngêi Kinh. H: Tác dụng của tự sự và miêu tả trong VB -> Giúp làm rõ ý kiến của tác giả đã nêu ở phần đặt vấn đề. trªn? H: Vì sao tác giả không kể đầy đủ, cặn kẽ toµn bé hai c©u chuyÖn mµ chØ t¶ 1 sè h×nh ¶nh vµ kÓ 1 sè chi tiÕt trong nh÷ng c©u => T¸c gi¶ chØ t¶ 1 sè h×nh ¶nh vµ kÓ 1 sè chi tiÕt, v× kh«ng muèpn ph¸ vì chuyÖn Êy? m¹ch l¹c nghÞ luËn cña bµi v¨n. H: Tõ viÖc t×m hiÓu trªn, em h·y cho biÕt: Khi ®a yÕu tè tù sù vµ miªu t¶ vµo bµi v¨n NL, cÇn chó ý nh÷ng g×? -> C¸c yÕu tè TS vµ MT ph¶i phôc vô cho việc làm rõ LĐ, không đợc phá vỡ mạch lạc nghÞ luËn cña VB. * Ghi nhí: (SGK- 116). GV chèt l¹i kiÕn thøc. Đa ra phần ghi nhớ, gọi HS đọc. Hoạt động 2: - Gọi HS đọc yêu cầu và đoạn văn trong SGK - GV chia líp thµnh 3 nhãm, giao nhiÖm vô: + Nhãm 1: chØ ra c¸c yÕu tè tù sù. + Nhãm 2: chØ ra c¸c yÕu tè miªu t¶. + Nhãm 3: Nªu t¸c dông.. II. LuyÖn tËp: 1. Bµi tËp 1: a. YÕu tè tù sù: - S¾p trung thu - §ªm tríc r»m ®Çu tiªn...bé mÆt nhµ giam. - CÇm lßng kh«ng ®Ëu...lªn” - Ph¶i ®i ra...lµm th¬. - T©m tr¹ng...lµm l¬. - Nh đành...giục. - NghÜa lµ...im lÆng. b. YÕu tè miªu t¶: - Trêi xø b¾c...s¸ng. - Bçng ....vç vÒ. - Ngay bªn cöa sæ...c©y..

(356) - Đêm nay rất đẹp. - Nã ¨m ¾p...béc lé. c. T¸c dông: - Yếu tố tự sự: Giúp ngời đọc hình dung râ h¬n hoµn c¶nh s¸ng t¸c bµi th¬ vµ t©m tr¹ng cña t¸c gi¶. - Yếu tố miêu tả: Giúp ngời đọc nh tr«ng thÊy tríc m¾t khung c¶nh cña đêm trăng sáng và cảm xúc của ngời tù- thi sĩ để nhận rõ hơn chiều sâu của 1 tâm t. ở đó, bên trong sự im lặng còn chứa đựng biết bao nhiêu tình cảm dạt dào trớc trăng, trớc đêm, trớc cái lành, cái đẹp. - Gọi HS đọc yêu cầu trong SGK. - GV híng dÉn HS c¸ch lµm.. 2. Bµi tËp2: - Cã vËn dông yÕu tè miªu t¶. - Vì: Gợi lại đợc vẻ đẹp của hoa sen, hoÆc kÓ l¹i 1 kØ niÖm vÒ bµi ca dao đó-> Làm vấn đề ghị luận trở nên sáng tỏ, sinh động, giàu sức thuyết phôc h¬n.. 4. Cñng cè: - Tù sù vµ miªu t¶ cã vai trß g× trong bµi v¨n nghÞ luËn? - ViÖc ®a c¸c yÕu tè trªn vµo bµi v¨n ph¶i lu ý nh÷ng g×? 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu c¸c vÝ dô. - Häc thuéc ghi nhí. - Tìm 1 số đoạn văn NL có yếu tố TS và MT để tham khảo. - So¹n bµi: “¤ng Giuèc-®anh mÆc lÔ phôc”. IV/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ******************************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. V¨n b¶n:. Bµi 29– TiÕt 117. ¤ng Giuèc-®anh mÆc lÔ phôc (TrÝch “Trëng gi¶ häc lµm sang”). - M«-li-e I/ môc tiªu bµi häc:.

(357) 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: Hình dung đợc lớp kịch này trên sân khấu. Hiểu đợc Mô-li-e là nhà soạn kịch tài ba, đã xây dựng lớp kịch rất sinh động, khắc hoạ tài tình tính cách lố lăng của 1 tay trởng giả học làm sang, gây đợc tiếng cời sảng kho¸i cho kh¸n gi¶. 2. KÜ n¨ng: Rèn kĩ năng đọc phân vai, kĩ năng phân tích kịch. 3. Thái độ: Bồi dỡng cho HS tình cảm yêu mến VH nớc ngoài, có thấi độ phê phán trớc những nh©n vËt lè l¨ng, quª kÖch, kh«ng cã kiÕn thøc nhng l¹i thÝch thÓ hiÖn, thÝch lµm sang. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Đọc văn bản, đọc chú thích, tìm bố cục Tr¶ lêi c¸c c©u hái vµo vë so¹n. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: KiÓm tra vë so¹n bµi cña HS. 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Trong chơng trình Ngữ văn lớp 8, các em đã đợc học một số tác phẩm truyện ngắn, hoÆc 1 sè trÝch ®o¹n nh: C« bÐ b¸n diªm, ChiÕc l¸ cuèi cïng, §¸nh nhau víi cèi xay gió, Hai cây phong...Hôm nay, các em sẽ đợc làm quen với 1 nhà soạn kịch lớn, ngời cã vai trß s¸ng lËp ra hµi kÞch cæ ®iÓn Ph¸p qua 1 trÝch ®o¹n kÞch cña «ng. §ã chÝnh lµ “¤ng Giuèc-®anh mÆc lÔ phôc” cña M«-li-e. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2: I/ Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm. H: Qua chuÈn bÞ bµi ë nhµ, em h·y cho biÕt đôi nét về tác giả và tác phẩm? -> HS. GV: M«-li-e (1622- 1673) sinh ra ë Pa-ri, cha cña «ng lµ 1 nhµ bu«n d¹ giµu cã, sau lµm hÇu cËn nhµ vua. ¤ng kh«ng theo nghÒ cha mµ bíc vµo nghÖ thuËt s©n khÊu. ¤ng cïng c¸c nghÖ sÜ kh¸c thµnh lËp ®oµn kÞch, ra m¾t c«ng chóng vµo n¨m 1664 t¹i Pa-ri nhng không thành công. Đoàn kịch phải đóng cửa 1 thêi gian. Về sau, đoàn kịch của ông đã đi diễn ở các tØnh nhá trong 15 n¨m liªn tôc. Trong thêi gian đó, Mô-li-e vừa tham gia diễn kịch, vừa s¸ng t¸c kÞch b¶n. N¨m 1658, ®oµn kÞch do M«-li-e phô tr¸ch trë vÒ Pa-ri, «ng cho diÔn vở kịch ngắn “Những bà kiểu cách rởm” và đợc công chúng hoan nghênh nhiệt liệt. Sau đó ®oµn liªn tiÕp diÔn nhiÒu vë kÞch kh¸c n÷a vµ còng rÊt thµnh c«ng. Trëng gi¶ häc lµm sang (1670) lµ vë hµi kÞch gåm cã 5 håi vµ ®o¹n trÝch nµy thuéc líp 5 cña håi 2. Hoạt động 3:.

(358) II/ §äc vµ t×m hiÓu chó thÝch: GVHíng dÉn: §äc ph©n vai. Giọng đọc các vai cần chú ý phù hợp với c«ng viÖc, vÞ trÝ vµ tÝnh c¸ch cña hä.Chó ý nhÊn m¹nh 1 sè tõ ng÷, c©u v¨n béc lé c¶m xóc. - T×m hiÓu chó thÝch: 2, 4, 7, 8, 9, 11. - Chó ý ph©n biÖt: Trëng gi¶: xuÊt than b×nh d©n, nhê lµm ¨n bu«n b¸n mµ trë nªn giµu cã. Kh¸c h¼n víi: + Địa chủ: có nhiều ruộng đất... + Quý téc: dßng hä cao quý... + Tăng lữ: đợc vua phong chức... Hoạt động 4:. III/ T×m hiÓu v¨n b¶n:. H: ThÓ lo¹i cña VB nµy? -> Hµi kÞch. H: Em hiÓu hµi kÞch lµ thÓ lo¹i ntn? -> KÞch vui, g©y cêi. GV: Hài kịch là thể loại kịch trong đó tính cách, tình huống và hành động đợc thể hiện cô thÓ díi d¹ng buån cêi hoÆc Èn chøa c¸i hµi nh»m giÔu cît, phª ph¸n c¸i xÊu, c¸i lè bÞch, cái lỗi thời để tống tiễn nó 1 cách vui vẻ ra khỏi đ/s XH. Hài kịch đối lập hoàn toàn với bi kÞch, bëi kÕt thóc cña hµi kÞch bao giê còng cã hËu. Hµi kÞch cña M«-li-e nãi chung vµ vë hµi kịch “Trởng giả học lam sang” nói riêng đợc coi lµ mÉu mùc cña thÓ lo¹i hµi kÞch cæ ®iÓn. H: C¨n cø vµo néi dung, em cã thÓ chia VB thµnh mÊy phÇn? Néi dung tõng phÇn? - 2 phÇn: + P1: tõ ®Çu...theo nhÞp cña dµn nh¹c. ( ¤ng Giuèc -®anh vµ b¸c phã may). + P2: TiÕp theo...hÕt. (¤ng Giuèc-®anh vµ tay thî phô) H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ hai c¶nh nµy? -> Mặc dù hai cảnh chỉ có lời đối thoại của «ng Giuèc-®anh víi 2 nh©n vËt. Nhng nh×n chung toµn bé s©n khÊu cã c¶ sù theo dâi cña c¸c nh©n vËt kh¸c, cã ©m nh¹c phô ho¹ nªn c¶ 2 c¶nh còng rÊt vui vÎ, n¸o nhiÖt. 1. ¤ng Giuèc-®anh vµ b¸c phã may. * HS chó ý phÇn ®Çu VB. H: ¤ng Giuèc-®anh vµ b¸c phã may trß chuyện xung quanh những vấn đề gì? - Cuộc đối thoại xoay quanh những sự H: Trong những sự việc đó, thì sự việc nào đ- việc: đôi bít tất, đôi giày, bộ lễ phục, tóc giả, lông đính mũ. îc «ng Giuèc-®anh quan t©m h¬n c¶? -> Bé lÔ phôc. GV: Chóng ta sÏ t×m hiÓu tuÇn tù c¸c trang phôc mµ b¸c phã may chuÈn bÞ cho «ng ta. H: §«i tÊt mµ b¸c phã may chuÈn bÞ cho «ng Giuèc-®anh ®ang ë trong t×nh tr¹ng nh thÕ.

(359) nµo? H: Bác phó may đã biện hộ ra sao? -> Råi nã gi·n ra....réng qu¸ Êy chø. H: Còn đôi giày, có khác gì so với đôi bít tất kh«ng? H: Bác phó may có ý kiến gì về đôi giày này? -> Ngµi cø tëng tîng ra thÕ. GV: Nhng niÒm quan t©m duy nhÊt cña «ng Giuốc-đanh và cũng là của chúng ta đó là bộ lÔ phôc. Më ®Çu mµn kÞch, ta thÊy 1 tiÕng reo vui sung síng cña «ng Giuèc-®anh “A!...v× b¸c ®©y”.-> Võa sèt s¾ng v× cã ¸o míi, võa phát khùng vì sự chờ đợi quá lâu bộ trang phục bị mang đến chậm. Nhng sau đó là 1 lời giải thích làm cho «ng Giuèc-®anh rÊt hµi lßng. Bëi cã nh÷ng 20 chó thî “xóm xÝt” lµm míi cã thÓ xong cho ngµi. VËy th× cßn g× b»ng n÷a, kh«ng cãlÝ do nào để mà cáu nữa. Vì bộ trang phục của mình là 1 việc lớn lao, quan trọng đến thế cơ mµ. H: Em h·y t¶ l¹i bé lÔ phôc cho c¸c b¹n cïng theo dâi?. + Đôi bít tất: chật đến nỗi đã đứt 2 m¾t. + §«i giµy: còng chËt khiÕn ch©n ®au ghª gím.. + Bé lÔ phôc:. GV: Thêi bÊy giê ë Ph¸p, bé lÔ phôc sang träng ph¶i may b»ng mµu ®en. Nhng bé lÔ phục này lại đợc may bằng vải hoa, đã thế hoa l¹i ngîc n÷a chø. VËy tríc bé lÔ phôc “cã một không hai” đó, phản ứng xủa từng ngời ra sao? C©u chuyÖn sÏ cßn tiÕp tôc g©y cêi cho chóng ta ë nh÷ng chi tiÕt nµo? TiÕt häc sau chóng ta sÏ tiÕp tôc t×m hiÓu.. Kh«ng ph¶i mµu ®en May hoa ngîc.. 4. Cñng cè: - Em h·y nh¾c l¹i néi dung chÝnh cña t¸c phÈm “Trëng gi¶ häc lµm sang” vµ vÞ trÝ cña ®o¹n trÝch nµy? - Nh÷ng chi tiÕt nµo g©y cêi cho em ë tiÕt häc thø nhÊt? 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i VB, häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu. - Tiếp tục trả lời câu hỏi có liên quan đến nội dung tiếp theo của VB để học tiết sau. IV/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ................................................................................................................................ ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 29– TiÕt upload.123doc.net.

(360) V¨n b¶n:. ¤ng Giuèc-®anh mÆc lÔ phôc (TrÝch “Trëng gi¶ häc lµm sang”). - M«-li-e -. I/ môc tiªu bµi häc: 1. KiÕn thøc: TiÕp tôc gióp häc sinh: Hình dung đợc lớp kịch hết sức sinh động khắc học tài tình tính cách lố lăng của 1 tay trởng giả học đòi làm sang, gây đợc tiếng cời sảng khoái cho khán giả. 2. KÜ n¨ng: Rèn kĩ năng đọc phân vai, kĩ năng phân tích kịch. 3. Thái độ: Bồi dỡng cho HS tình cảm yêu mến VH nớc ngoài, có thấi độ phê phán trớc những nh©n vËt lè l¨ng, quª kÖch, kh«ng cã kiÕn thøc nhng l¹i thÝch thÓ hiÖn, thÝch lµm sang. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái cßn l¹i vµo vë so¹n. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: Tr×nh bµy nh÷ng hiÓu biÕt cña em vÒ M«-li-e vµ t¸c phÈm “Trëng gi¶ häc lµm sang”? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV nhắc lại nội dung tiết 1 để vào bài. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2: III/ T×m hiÓu v¨n b¶n: - HS chó ý tiÕp phÇn 1. 1. ¤ng Giuèc-®anh vµ b¸c phã may. GV: Bác phó may đã làm cho ông Giuốcđanh bộ lễ phục không phải màu đen, may hoa ngợc. Thật không còn gì buồn cời hơn đợc nữa. H: Ban ®Çu, khi tiÕp xóc bé trang phôc, «ng Giuèc-®anh cã ph¶n øng g× kh«ng? - Thái độ của Giuốc-đanh: H: Ông Giuốc-đanh đã thể hiện điều đó qua + Ban đầu: đã lờ mờ nhận ra sự vô lí. c©u tho¹i nµo? -> HS. H: Nhng, theo dâi tiÕp cuéc tho¹i, em thÊy vÒ sau thái độ ông ta lại thay đổi ntn? GV: Bác phó may đã “vụng chèo” lại “khéo + Về sau: ng thuận ngay. chèng”, bÞa ra lÝ do: Nh÷ng ngêi quý ph¸i đều mặc áo hoa ngợc cả. Vì vậy ông Giuốcđanh ng thuận ngay. Đoạn này có kịch tính rất cao vì bác phó may đã “tấn công” lại ông Giuốc-đanh bằng 2 đề nghị liên tiếp: + NÕu ngµi muèn, th× t«i sÏ xin may hoa xu«i l¹i th«i mµ. + Xin ngµi cø viÖc b¶o. -> Bác phó may đã không bị trách phạt lại.

(361) cßn lµm cho chñ lóng tóng. Cßn chñ th× cø giật lùi mãi “Không, không, tôi đã bảo không mà, bác may thế đợc rồi”. H: Đến đây, thế chủ động của ông Giuốcđanh khi tham gia cuộc thoại đã chuyển đổi ntn? H: T¹i sao tiÕng cêi l¹i bËt ra ë ®©y?. -> Chuyển từ thế chủ động sang thế bị động.. => Giuèc-®anh thÝch ¨n diÖn, muèn GV: TiÕng cêi bËt ra ë ®©y bëi b¸c phã may cã vÎ bÒ ngoµi sang träng nhng l¹i đã lợi dụng sự ngờ nghệch về ăn mặc của không có chút kiến thức nào về ăn Giuốc-đanh để “bắt nạt” ông ta. Kết quả là mặc. «ng Giuèc-®anh hoµn toµn tin tëng. TiÕng cêi bËt ra ë chi tiÕt nµy. Sau đó, Giuốc-đanh lại phát hiện ra bác phó may đã ăn bớt vải của mình. H: Ông Giuốc-đanh đã có phản ứng gì trớc việc mình bị ăn bớt vải? Thái độ của bác phó may ntn? -> GĐ: chỉ trích “ đành là đẹp...” -> Bác phó may: chống đỡ yếu đuối. H: Bác phó may đã ‘gỡ bí” bằng cách nào? -> B»ng c¸ch l¶ng sang chuyÖn kh¸c, hái «ng G§ cã muèn mÆc lÔ phôc kh«ng? Níc cê nµy khá cao tay vì nó đánh trúng tâm lí thích ăn diÖn cña «ng G§. ¤ng ta muèn trë nªn sang trọng nên đã rất chờ đợi giây phút đó. Kết quả là ông đòi mặc luôn. -> Kịch tính lại phát triÓn sang 1 sù viÖc míi, 1 t×nh tiÕt g©y cêi míi. GV: B¸c phã may cho gäi thî phô vµo mÆc 2. ¤ng Giuèc-®anh vµ tay thî phô quÇn ¸o cho Giuèc-®anh theo ®iÖu nh¹c. H: H×nh ¶nh «ng Giuèc-®anh bÞ lét hÕt quÇn ¸o, mÆc bé lÔ phôc vµo, ®i l¹i trªn s©n khÊu, chân bớc, miệng nói đã phụ hoạ cho bản chất g× cña «ng ta? -> Kh«ng biÕt phÐp lÞch sù, ThÝch khoe khoang bé lÔ phôc. GV: Tác giả Mô-li-e đã chuyển tiếp từ cảnh tríc sang c¶nh sau cña líp kÞch nµy rÊt khÐo lÐo. VËy kich tÝnh cßn t¨ng lªn nh thÕ nµo ë líp kÞch tiÕp theo? Chóng ta tiÕp tôc t×m hiÓu. H: Sau khi «ng Giuèc-®anh mÆc lÔ phôc xong, tay thợ phụ đã tôn xng Giuốc-đanh là g×? - Tay thî phô t«n xng Giuèc-®anh: + ¤ng lín H: Có phải hắn thực lòng kính trong Giuốcđanh không? Mục đích của tay thợ phụ này là + Cụ lớn + §øc «ng g×? H: Ph¶n øng cña Giuèc-®anh sau nh÷ng lêi lÏ -> Muèn moi tiÒn cña «ng Giuèc®anh. xu nịnh đó?.

(362) H: Điều này đã chứng minh cho tính cách - Phản ứng của ông Giuốc-đanh: Yêu cÇu nh¾c l¹i, sung síng, cêi lín, thëng nµo cña «ng Giuèc-®anh? tiÒn. GV: Điều đáng cời, đáng mỉa mai ở đây là sau mỗi lần đợc gọi bằng những cái tên khác -> Háo danh, a nịnh. nhau, Giuèc-®anh l¹i thÝch thó, l¹i hái l¹i, l¹i cêi hå hëi vµ cho tiÒn tay thî phô. Kh¸c víi b¸c phã may “vông chÌo khÐo chèng”, ta thî phô nµy cßn ranh m·nh h¬n. Bởi anh ta đã “gãi đúng chỗ ngứa”, đã nắm bắt đợc tâm lí thích học đòi làm sang của ông Giuốc-đanh. Thấy bở, anh ta cứ đào mãi. Mỗi lần đợc cho tiền, chức danh của ông giuốcđanh lại tăng lên 1 bậc-> Càng vui sớng, tính cách học đòi làm sang càng rõ, càng mãnh liÖt. G§ s½n sµng cho hÕt tiÒn nÕu tay thî phô vÉn tiÕp tôc t«n xng. H: Qua màn đối thoại với tay thợ phụ, con ngêi G§ cµng ngµy cµng lé râ b¶n chÊt g×? GV: XuÊt th©n lµ 1 g· nhµ quª, Ýt häc, nhng do bu«n b¸n mµ trë nªn giµu cã, G§ cè t×nh => Lè l¨ng, quª kÖch, ngu dèt. muốn học đòi làm sang để bớc chân vào giới thîng lu. Vµ kÕt qu¶ lµ cµng cè g¾ng lµm sang bao nhiªu, «ng ta l¹i cµng trë nªn lè l¨ng bÊy nhiªu. H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ ng«n ng÷ cña t¸c gi¶ trong Vb nµy? GV: Trong lßng c«ng chóng Ph¸p vµ nh©n - NT: Ng«n ng÷ trµo phóng, mØa mai, dân khắp nơi trên thế giới, ông Giuốc-đanh đả kích, phê phán. cïng víi Ac-pa-g«ng (mét nh©n vËt hµi kÞch của Mô-li-e) đã trở thành những nhân vật hài kịch bất hủ. GĐ gây ân tợng với ngời đọc bởi b¶n tÝnh quª mïa ngu dèt nhng l¹i thÝch häc đòi làm sang để ngời khác lợi dụng cơ hội kiếm chác, bòn rút...Tất cả đã tạo ra cho chóng ta nh÷ng nô cêi s¶ng kho¸i, thó vÞ, kh«ng bao giê t¾t. - Gọi HS đọc ghi nhớ. * Ghi nhí: SGK. 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i néi dung chÝnh cña VB. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i VB, häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu. - Häc thuéc ghi nhí. - So¹n bµi: Lùa chän TTT trong c©u (LuyÖn tËp). IV/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ..............................................................................................................................

(363) ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 29 – TiÕt 119. Lùa chän trËt tù tõ trong c©u (LuyÖn tËp) I/ môc tiªu bµi häc: 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: Vận dụng đợc những hiểu biết về trật tự từ trong câu để phân tích hiệu quả diễn đạt của trật tự từ trong một số trờng hợp nhất định. 2. KÜ n¨ng: Rèn kĩ năng lựa chọn, sắp xếp trật tự từ phù hợp, đạt hiệu quả cao trong giao tiếp. 3. Thái độ: Bồi dỡng cho HS thái độ nghiêm túc khi sử dụng trật từ từ trong giao tiếp. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu cã liªn quan ThiÕt kÕ bµi d¹y. 2. Häc sinh: §äc tríc bµi, lµm c¸c bµi tËp vµo vë so¹n. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra: H: H·y nh¾c l¹i mét sè t¸c dông cña sù s¾p xÕp trËt tù tõ? 3. Bµi míi: Hoạt động của GV và HS. Néi dung. - Gọi HS đọc yêu cầu và các ví dụ. 1. Bµi tËp 1: H: TrËt tù c¸c tõ vµ côm tõ in ®Ëm thÓ hiÖn mối quan hệ giữa những hành động và trạng a. Thể hiện thứ tự của các công việc cần phải làm để cổ vũ, động viên, phát th¸i mµ chóng biÓu thÞ nh thÕ nµo? huy tinh thÇn yªu níc cña nh©n d©n. b. ThÓ hiÖn thø tù c¸c viÖc tõ chÝnh đến phụ (Việc làm thờng xuyên, hàng ngµy kÓ tríc, viÖc thØnh tho¶ng míi lµm th× kÓ sau). 2. Bµi tËp 2: a. ë tï b. Vèn tõ vùng Êy - Gọi HS đọc nội dung các câu văn. c. Cßn 1 can tr©u vµ 1 thóng g¹o. - GV chia HS thành 4 nhóm để làm bài. d. Trong 10 n¨m Êy - §¹i diÖn c¸c nhãm nªu kÕt qu¶. Trong sù th¾ng lîi Êy - GV nhËn xÐt vµ chèt l¹i.. -> Tất cả các từ và cụm từ trên đều đợc đa lên đầu câu, lặp lại ý của câu trớc nhằm liên kết câu. 3. Bµi tËp 3:.

(364) a. - GV đọc phần a. cho HS theo dõi. - Lom khom díi nói tiÒu vµi chó H: Phân tích hiệu quả diễn đạt của trật tự từ Lác đác bên sông chợ mấy nhà. -> NhÊn m¹nh sù Ýt ái, tha thít cña sù trong nh÷ng c©u in ®Ëm? sèng n¬i §Ìo Ngang. - Nhí níc ®au lßng con quèc quèc Th¬ng nhµ mái miÖng c¸i gia gia. -> NhÊn m¹nh nçi nhí níc, th¬ng nhµ, nçi buån man m¸c cña t¸c gi¶. b. Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều. - GV tiếp tục đọc phần b. H: Em hãy phân tích hiệu quả diễn đạt của -> Nhấn mạnh hình ảnh đẹp của anh gi¶i phãng qu©n. c©u th¬ nµy? 4. Bµi tËp 4: - Gọi 2 HS đọc 2 câu văn a và b. - GV ghi b¶ng. H: Em h·y ph©n tÝch cÊu tróc ng÷ ph¸p cña 2 câu để thấy rõ sự khác biệt của trật tự từ?. a. T«i thÊy mét anh bä ngùa trÞnh träng tiÕn vµo -> C©u miªu t¶ b×nh thêng. b. T«i thÊy trÞnh träng tiÕn vµo mét anh bä ngùa -> Cụm chủ-vị ở phần vị ngữ bị đảo trËt tù tõ-> NhÊn m¹nh sù ng¹o nghÔ, v« lèi cña nh©n vËt.. - Yªu cÇu HS chó ý vµo ®o¹n v¨n phÝa díi. H: Theo em, để phù hợp với nội dung đoạn văn, ta phải dùng câu nào để điền vào chỗ => Căn cứ vào văn cảnh, chọn câu b. lµ phï hîp. trèng? 5. Bµi tËp 5: - Gọi HS đọc ví dụ. H: H·y liÖt kª c¸c c¸ch s¾p xÕp trËt tõ tõ trong bé phËn c©u in ®Ëm trªn? -> Gäi nhiÒu HS tr¶ lêi. H: §èi chiÕu víi c¸ch s¾p xÕp cña t¸c gi¶ vµ - C¸ch s¾p xÕp cña t¸c gi¶: cho biết vì sao tác giả lại chọn trật tự từ nh + Xanh: màu sắc, đặc điểm bề ngoài (dÔ nhËn thÊy) vËy? + Nhòn nhÆn,ngay th¼ng, thuû chung, can đảm: Là những phẩm chất ben trong (ph¶i qua thêi gian t×m hiÓu th× mới nắm bắt đợc). => S¾p xÕp nh t¸c gi¶ lµ hîp lÝ v×: Võa đúc kết những phẩm chất đáng quý cña tre theo tr×nh tù nhËn thøc cña con ngêi, võa t¹o sù hµi hoµ vÒ mÆt ng÷ ©m. 6. Bµi tËp 6: - GV nêu yêu cầu và hớng dẫn HS: Có thể - Gọi HS đọc đoạn văn trớc lớp. chọn 1 trong 2 đề tài để viết đoạn văn. Thời - Trình bày câu văn đã đợc sắp xếp trËt tù tõ vµ gi¶i thÝch dông ý. gian viÕt 5 phót. - Gäi HS tr×nh bµy. - GV nhËn xÐt..

(365) 4. Cñng cè: GV nh¾c l¹i c¸c t¸c dông cña viÖc s¾p xÕp trËt tù tõ. 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc l¹i lÝ thuyÕt vÒ trËt tù tõ - Tìm một số ví dụ có đảo trật tự từ và chỉ ra tác dụng. - So¹n bµi: LuyÖn tËp ®a yÕu tè tù sù vµ miªu t¶ vµo bµi v¨n nghÞ luËn. IV/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .............................................................................................................................. ******************************************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 29– TiÕt 120. LuyÖn tËp ®a c¸c yÕu tè tù sù vµ miªu t¶ vµo bµi v¨n nghÞ luËn I/ môc tiªu bµi häc: 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: Cñng cè ch¾c h¬n nh÷ng hiÓu biÕt vÒ c¸c yÕu tè tù sù vµ miªu t¶ trong v¨n nghÞ luận mà các em đã đợc học trong tiết TLV trớc 2. KÜ n¨ng: Rèn kĩ năng vận dụng những hiểu biết đó để tập đa ra các yếu tố tự sự và miêu tả vào một đoạn văn, bài văn nghị luận với đề tài quen thuộc, gần gũi. 3. Thái độ: Bồi dỡng cho HS thái độ nghiêm túc khi tạo lập đoạn văn nghị luận. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Nghiªn cøu bµi d¹y Tham kh¶o tµi liÖu 2. Häc sinh: X¸c lËp luËn ®iÓm vµ s¾p xÕp luËn ®iÓm Ph¸t triÓn luËn ®iÓm, chuÈn bÞ yÕu tè miªu t¶ vµ tù sù III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò: H: H·y cho biÕt yÕu tè tù sù vµ miªu t¶ trong v¨n nghÞ luËn cã vai trß nh thÕ nµo? 3.Bµi míi: Hoạt động 1: Khởi động Giáo viên nhắc lại vai trò của tự sự và miêu tả trong văn nghị luận để dẫn vào tiết luyÖn tËp. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 2: - Gọi HS nêu đề bài H: Yªu cÇu ph¶i chuÈn bÞ ë nhµ nh thÕ nµo?. I,ChuÈn bÞ ë nhµ: §Ò bµi: Trang phôc vµ v¨n ho¸.

(366)  LËp dµn ý chi tiÕt, tËp hîp nh÷ng suy nghÜ, những hình ảnh, những câu chuyện mà em đã tích luỹ đợc xung quanh vấn đè trang phục trong thực tế đời sống, ở ngoài nhà trờng và x· héi. - Gäi häc sinh nªu yªu cÇu. II,LuyÖn tËp trªn líp 1, Cụ thể hoá đề bài trên thành tình huèng cô thÓ *§Ò bµi: Một số bạn đang đua đòi theo nh÷ng lèi ¨n m¹c kh«ng lµnh m¹nh, kh«ng phï hîp víi løa tuæi häc sinh, truyÒn thãng v¨n ho¸ cña d©n téc vµ hoàn cảnh gia đình. Em hãy viết một bài văn nghị luận để thuyết phục các bạn đó thay đổi cách ăn mặc cho đúng đắn hơn.. H: Kiểu bài của đề bài trên?  NghÞ luËn (Gi¶i thÝch kÕt hîp chøng minh) H: Từ ngữ nào của đề bài giúp em biết điều đó? ThuyÕt phôc H: Vấn đề nghị luận ở đây là gì?  Trang phôc cña häc sinh vµ viÖc ch¹y ®ua theo mèt kh«ng ph¶i lµ häc sinh cã v¨n ho¸. H: Sau khi định hớng đợc yêu cầu của đề bài, 2, X¸c lËp luËn ®iÓm chóng ta ph¶i lµm g×? - Gọi học sinh đọc yêu cầu H: Nªn ®a vµo bµi viÕt nh÷ng luËn ®iÓm nµo trong sè c¸c luËn ®iÓm trªn?  Học sinh thảo lụân, trao đổi và đa ra kết luËn.. a, GÇn ®©y, c¸ch ¨n mÆc cña mét sè.......lµnh m¹nh nh tríc n÷a. b, ViÖc ch¹y theo c¸c mèt ¨n mÆc Êy cã nhiÒu t¸c h¹i (lµm mÊt thêi gian.......tèn kÐm cho cha mÑ) c, ViÖc ¨n mÆc ph¶i phï hîp víi thêi đại nhng cũng phải lành mạnh, phù hîp víi truyÒn thèng v¨n ho¸ cña d©n téc, løa tuæi vµ hoµn c¶nh sèng.. H: V× sao em kh«ng chän luËn ®iÓm d, vµo bµi viÕt nµy? V× luËn diÓm d, kh«ng phï hîp víi néi dung, yêu cầu của đề bài. Chän luËn ®iÓm ph¶i phï hîp víi vÊn H: Vậy khi chọn luận điểm ta phải chú ý điều đề nghÞ luËn. g×? H: Tìm đợc luận diểm, ta đã viết đợc bài luôn cha? H: Bíc tiÕp theo cña viÖc t×m luËn ®iÓm lµ 3.S¾p xÕp c¸c luËn ®iÓm g×? H: H·y cho biÕt yªu cÇu cña viÖc s¾p xÕp c¸c luËn ®iÓm? -> Trong 1 bµi v¨n nghÞ luËn, L§ lµ 1 hÖ thèng gåm: + LĐ chính: Là vấn đề cần làm sáng tỏ. + L§ phô: cßn gäi lµ luËn cø (gåm d.chøng.

(367) vµ lÝ lÏ). -> C¸c L§ trong bµi v¨n NL ph¶i liªn kÕt chặt chẽ với nhau và phải đợc sắp xếp theo 1 tr×nh tù hîp lÝ. H: H·y nªu c¸ch s¾p xÕp cña riªng m×nh dùa trên hệ thống các luận điểm đã có sẵn? -> HS cã thÓ cã nh÷ng c¸ch s¾p xÕp ý kh¸c 1-a. GÇn ®©y, c¸ch ¨n mÆc cña mét sè nhau để đa ra cho cả lớp xem xét, đánh giá. bạn có nhiều thay đổi, không còn giản - GV đa ra cách sắp xếp đúng. dÞ, lµnh m¹nh nh tríc n÷a. 2-c. C¸c b¹n lÇm tëng r»ng, c¸ch ¨n mÆc nh thÕ sÏ lµm cho m×nh trë nªn v¨n minh, lÞch sù, sµnh ®iÖu. 3-b. ViÖc ch¹y theo c¸c mèt ¨n nh thÕ làm mất thời gian của các bạn, ảnh hởng xấu đến két quả học tập và gây tèn kÐm cho cha mÑ. 4-e. ViÖc ¨n mÆc cÇn phï häp víi thêi đại nhng cũng cần phải phù hợp với truyÒn thèng v¨n ho¸ d©n téc, víi løa tuæi, víi hoµn c¶nh sèng vµ nãi lªn... 5- KL: Các bạn cần thay đổi lại trang phục cho lành mạnh, đúng đắn. H: Sau khi sắp xếp đợc các luận điểm theo một trình tự hợp lí, phù hợp với vấn đề NL thì bíc tiÕp theo sÏ lµ g×? -> Phát triển các LĐ đó thành các đoạn văn (Mçi L§ lµ 1 ®o¹n v¨n). H: Mçi ®o¹n v¨n cÇn cã nh÷ng yÕu tè nµo phô trî? 4. Ph¸t triÓn L§, ®a yÕu tè tù sù vµ -> Tù sù ,miªu t¶ vµ biÓu c¶m miªu t¶ vµo ®o¹n v¨n, bµi v¨n NL. H: Theo em, cã nªn ®a c¸c yÕu tè TS vµ MT vµo qu¸ tr×nh triÓn khai L§ kh«ng? V× sao? -> Cã. V× 2 yÕu tè nµy gióp cho viÖc tr×nh bµy luận cứ trong bài văn đợc rõ ràng, cụ thể và sinh động hơn. Do đó, có sức thuyết phục m¹nh mÏ h¬n. * Gọi HS đọc ví dụ a và b. trong SGK.(Mỗi ®o¹n v¨n tr×nh bµy 1 L§). H: H·y chØ ra c¸c yÕu tè TS vµ MT trong tõng ®o¹n v¨n? -> HS thùc hiÖn. H: Tõ viÖc t×m hiÓu vÝ dô, em thÊy nÕu lîc bá c¸c yÕu tè TS vµ MT th× c¸c ®o¹n v¨n trªn sÏ trë nªn ntn? => C¸c yÕu tè MT vµ TS lµm cho c¸c -> HS tr¶ lêi. H: Vậy tác dụng của yếu tố MT và TS là gì? luận chứng trở nên sinh động, luận điểm đợc CM rất cụ thể, rõ ràng. YÕu tè BC: Lµm cho L§ s©u s¾c, lay động lòng ngời, có sức thuyết H: C¸i kh¸c nhau cña ®o¹n v¨n a, vµ ®o¹n phôc cao. v¨n b. ë phÇn dÉn chøng lµ g×? -> §o¹n b. tËp trung kÓ, t¶ líp hµi kÞch cæ ®iÓn cña M«-li-e võa häc. Cßn ®o¹n a. cã.

(368) những sự vật, hình ảnh đợc rút ra từ thực tế. => DÉn chøng cã thÓ n»m trong t¸c phÈm, nhng còng cã thÓ trong cuéc sèng hµng ngµy. ViÖc ®a yÕu tè TS vµ MT vµo ®o¹n v¨n vµ bµi v¨n NL lµ rÊt cÇn thiÕt. Nhng khi ®a vµo, chóng ta ph¶i chó ý ®a 1 c¸ch cã chän läc, phï hîp víi néi dung L§ th× míi cã hiÖu qña.. 5. LuyÖn tËp: - ViÕt ®o¹n v¨n nghÞ luËn cã yÕu tè TS, MT (Ph¸t triÓn c¸c luËn ®iÓm b, c, d, e ). - HS viết từ 5 đến 10 phút. - Gäi mét vµi em tr×nh bµy. - GV nhËn xÐt, ch÷a. 4. Cñng cè: Gäi HS nh¾c l¹i c¸c yªu cÇu cña viÖc ®a c¸c yÕu tè vµo ®o¹n v¨n NL 5. Híng dÉn häc bµi: - Häc theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu bµi. - Lµm bµi tËp phÇn luþ©n tËp vµo vë. - Soạn bài: Chơng trình địa phơng (Phần Văn). IV/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................... Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: Bµi 30– TiÕt 121. Chơng trình địa phơng (phÇn v¨n). I/ môc tiªu bµi häc: 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: Củng cố chắc hơn những hiểu biết về nội dung của các văn bản nhật dụng đã học. 2. KÜ n¨ng: Rèn kĩ năng vận dụng những hiểu biết đó để tìm hiểu những vấn đề tơng ứng ở địa ph¬ng m×nh sinh sèng. 3. Thái độ: Bớc đầu biết bày tỏ ý kiến, cảm nghĩ của mình về những vấn đề thực tế ở địa phơng. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Nghiªn cøu bµi d¹y Tham khảo tài liệu liên quan đến những vấn đề ở địa phơng. 2. Học sinh: Tìm hiểu cấc vấn đề ở địa phơng theo yêu cầu của bài. Trả lời các câu hỏi từ 1 đến 4. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò: KiÓm tra vë so¹n cña HS. 3. Bµi míi: Hoạt động của GV và HS. Néi dung.

(369) Hoạt động 1: H: Em h·y nªu néi dung cÇn chuÈn bÞ ë nhµ?. I.KiÓm tra viÖc chuÈn bÞ ë nhµ: 1. Nêu những vấn đề mà các văn bản nhật dụng lớp 8 đề cập đến. 2. T×m hiÓu vµi khÝa c¹nh cña mét trong những vấn đề trên ở nơi các em sinh sèng. 3. Trình bày những điều mình đã tìm hiểu đợc bằng 1 văn bản dài không qu¸ 1 trang. Cã thÓ dïng bÊt cø kiÓu VB nào và bất cứ phơng thức biểu đạt nµo. 4. Cá nhân chọn đề tài kết hợp với sự ph©n c«ng cña tæ.. II. Hoạt động trên lớp: H: Các văn bản nhật dụng mà em học ở lớp 8 1, Những vấn đề mà văn bản nhật dụng lớp 8 đề cập tới: đề cập đến nội dung gì? Tªn v¨n b¶n Chủ đề Th«ng tin vÒ ngµy M«i trêng trái đất năm 2000 ¤n dÞch thuèc l¸ TÖ n¹n x· héi Bµi to¸n d©n sè D©n sè vµ KHHG§ - Tổ trởng hoặc 1 bạn đại diện cho tổ lên trình 2, Trình bày bài viết: bµy. - Ngoµi viÖc tr×nh bµy bµi viÕt mµ c¶ tæ x©y dựng, có thể giới thiệu những bài đợc tổ nhất trí, đánh giá cao. - GV có thể gọi mỗi nhóm 1 đại diện lên nhËn xÐt. 3.Nhận xét, đánh giá: * GV nhận xét đánh giá chung các u điểm * Ưu điểm: cña HS dùa trªn c¸c tiªu chÝ: + Sự am hiểu vấn đề đợc học + Cã sù t×m hiÓu kÜ lìng nh÷ng khÝa x¹nh cña vấn đề hiện có trên địa phơng mình. + Dung lîng c©u ch÷ + Phơng thức biểu đạt phù hợp với vấn đề ®ang nãi tíi. + Bµi viÕt cã sù l«i cuèn, m¹ch l¹c. GV c¨n cø vµo qu¸ tr×nh HS tr×nh bµy tríc * H¹n chÕ: lớp để rút ra hạn chế, từ đó nhận xét, góp ý cho HS. 4.Su tËp c¸c bµi viÕt tèt. GV tham khảo 1 số ý kiến của HS để chọn ra 1 sè bµi viÕt tèt. Ph©n c«ng cho c¸n sù bé m«n tæng hîp vµ lùa chọn mỗi chủ đề 1 bài viết hay, tiêu biểu để lu lại..

(370) 4. Củng cố: GV nhận xét về tinh thần, thái độ, sự chuẩn bị bài của HS cũng nh chất lîng c¸c bµi viÕt. 5. Híng dÉn häc bµi: - §äc l¹i bµi viÕt cña m×nh. - Cã thÓ bæ sung thªm th«ng tin nÕu cÇn thiÕt. - Chuẩn bị tiết sau: Chữa lỗi diễn đạt. IV/ rót kinh nghiÖm: ........................................................................................................................................ ......................................................................................................................................... ................................................................................................................................ ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 30 – TiÕt 122. Chữa lỗi diễn đạt (lỗi logic) I/ môc tiªu bµi häc: 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: Nắm đợc các quy tắc diễn đạt thông thờng và chỉ ra đợc các lỗi sai trong các phép diễn đạt đã cho. 2. KÜ n¨ng: Rèn kĩ năng nhận biết và vận dụng kiến thức vào việc sửa lỗi diễn đạt.Trau dồi khả năng diễn đạt đúng. 3. Thái độ: Bớc đầu biết phân biệt cách diễn đạt đúng- sai và có ý thức dùng từ đặt câu chính x¸c. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Tham kh¶o tµi liÖu vÒ logic häc. Chữa từng lỗi đã cho trong SGK. 2. Häc sinh: Chữa từng lỗi đã cho trong SGK theo yêu cầu của GV. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò: KiÓm tra vë so¹n cña HS. 3. Bµi míi: Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 1: I. Chữa lỗi diễn đạt (lỗi logic). GV: Nªu yªu cÇu: Nh÷ng c©u díi ®©y m¾c 1 sè lçi logic. H·y ph¸t hiÖn vµ ch÷a nh÷ng lçi đó. * Gọi HS đọc câu 1. 1. KiÓu kÕt hîp: B bao hµm A. H: Xác định kiểu diễn đạt của câu 1? A: QuÇn ¸o, giµy dÐp. GV: đặt mệnh đề cho HS. B: §å dïng häc tËp. GV: Trong kiÓu kÕt hîp B bao hµm A th× yªu cầu A và B phải cùng loại. Trong đó B phải là.

(371) côm tõ mang nghÜa réng vµ A lµ côm tõ mang nghÜa hÑp. -> C©u sai v× A vµ B kh«ng cïng lo¹i H: ChØ ra lçi sai cña c©u nµy? nên B không bao hàm đợc A. => Söa l¹i: H: Em h·y nªu c¸ch söa? C1: §æi A thµnh: GiÊy bót, s¸ch vë. C2: §æi B thµnh: Trang phôc. * Gọi HS đọc câu 2. H: Xác định kiểu diễn đạt của câu 2? GV: Gọi HS đặt mệnh đề . GV: Trong kiÓu kÕt hîp A nãi chung vµ B nãi riªng th× yªu cÇu A vµ B ph¶i cïng lo¹i. Trong đó A (nói chung)phải là cụm từ mang nghĩa réng vµ B (nãi riªng)lµ côm tõ mang nghÜa hÑp .A ph¶i bao hµm B. H: ChØ ra lçi sai cña c©u nµy? H: Em h·y nªu c¸ch söa? * Gọi HS đọc câu3. H: Xác định kiểu diễn đạt của câu 3? GV: Gọi HS đặt mệnh đề . GV: Trong kiểu kết hợp A và B bình đẳng dïng trong chuçi liÖt kª, yªu cÇu A vµ B ph¶i lµ nh÷ng tõ, côm tõ cïng trêng tõ vùng, biÓu thÞ nh÷ng kh¸i niÖm thuéc cïng 1 ph¹m trï. (Nói cách khác, A và B phải bình đẳng). H: ChØ ra lçi sai cña c©u nµy? H: Em h·y nªu c¸ch söa? * Gọi HS đọc câu4. H: Xác định kiểu diễn đạt của câu 4? GV: Gọi HS đặt mệnh đề .. 2. KiÓu kÕt hîp A nãi chung vµ B nãi riªng. A: Thanh niªn nãi chung B: Bóng đá nói riêng.. -> C©u sai v× A vµ B kh«ng cïng lo¹i nên A không bao hàm đợc B. => Söa l¹i: C1: §æi A thµnh: ThÓ thao nãi chung C2: §æi B thµnh: Sinh viªn nãi riªng. 3. Kiểu kết hợp A và B bình đẳng. A: Lão Hạc, Bớc đờng cùng. B: Ng« TÊt Tè.. -> C©u sai v× A vµ B kh«ng cïng trêng từ vựng nên không liệt kê đợc. => Söa l¹i: C1: §æi A thµnh: Nam Cao, NC Hoan. C2: Đổi B thành: Tắt đèn. 4. KiÓu kÕt hîp A hay B. A: TrÝ thøc B: B¸c sÜ. GV: Trong kiÓu kÕt hîp A hay B dïng trong câu hỏi lựa chọn, thì A và B phải bình đẳng víi nhau vÒ nghÜa (Kh«ng c¸i nµo bao hµm c¸i nµo). -> C©u sai v× A bao hµm B nªn kh«ng H: ChØ ra lçi sai cña c©u nµy? lựa chọn đợc. H: Em h·y nªu c¸ch söa? => Söa l¹i: C1: §æi A thµnh: Gi¸o viªn C2: Đổi B thành: Lao động phổ thông. * Gọi HS đọc câu 5. 5. KiÓu kÕt hîp kh«ng chØ cã A mµ H: Xác định kiểu diễn đạt của câu này? cßn B. GV: Gọi HS đặt mệnh đề ..

(372) A: Hay vÒ nghÖ thuËt B: S¾c s¶o vÒ ng«n tõ.. GV: Trong kiÓu kÕt hîp kh«ng chØ cã A mµ cßn B , còng gièng kiÓu quan hÖ lùa chän, nghĩa là A và B phải bình đẳng với nhau về nghÜa (Kh«ng c¸i nµo bao hµm c¸i nµo). -> C©u sai v× A bao hµm B nªn c©u H: ChØ ra lçi sai cña c©u nµy? không bình đẳng. H: Em h·y nªu c¸ch söa? => Söa l¹i: C1: §æi A thµnh: Hay vÒ bè côc C2: §æi B thµnh: S¾c s¶o vÒ néi dung. * Gọi HS đọc câu 6. 6. Kiểu kết hợp A và B đối lập. H: Xác định kiểu diễn đạt của câu này? A: Cao, gÇy GV: Gọi HS đặt mệnh đề . B: MÆc ¸o ca-r«. GV: Để miêu tả sự đối lập giữa hai con ngời th× A vµ B ph¶i lµ nh÷ng tõ ng÷ cïng 1 trêng tõ vùng (So s¸nh dùa trªn 1 c¬ së chung nµo đó). -> C©u sai v× A vµ B kh«ng cïng trêng H: ChØ ra lçi sai cña c©u nµy? từ vựng nên không đối lập nhau. GV: Cao vµ gÇy: thuéc trêng h×nh d¸ng, cßn => Söa l¹i: MÆc ¸o ca-r« l¹i thuéc trêng trang phôc. C1: §æi A thµnh: ThÊp, bÐo. H: Em h·y nªu c¸ch söa? C2: §æi B thµnh: MÆc ¸o tr¾ng. * Gọi HS đọc câu 6. H: Xác định kiểu diễn đạt của câu này? - Gọi HS đặt mệnh đề . GV: Trong kiểu kết hợp A và B đồng thời, A và B phải bình đẳng với nhau về nghĩa (Kh«ng c¸i nµo bao hµm c¸i nµo). H: ChØ ra lçi sai cña c©u nµy? H: Em h·y nªu c¸ch söa? * Gọi HS đọc câu 7. H: Xác định kiểu diễn đạt của câu này? GV: Gọi HS đặt mệnh đề .. 6. Kiểu kết hợp A và B đồng thời. A: ChÞ DËu rÊt... B: Nªn chÞ..... -> Dïng sai quan hÖ tõ nªn c©u bÞ biÕn thµnh quan hÖ nh©n-qu¶. => Söa l¹i: Thay QHT “nªn” b»ng QHT “vµ”.. 7. KiÓu kÕt hîp A vµ B cã quan hÖ nh©n-qu¶. A: NÕu kh«ng ph¸t huy... GV: Trong kiÓu kÕt hîp A vµ B cã quan hÖ B: Th× ngêi phô n÷... nhân-quả, A là nguyên nhân dẫn đến kết quả đợc nêu ở B. Và cặp QHT đợc sử dụng thờng lµ: V×-nªn, bëi v×-cho nªn... -> Dïng sai QHT nªn c©u bÞ biÕn H: ChØ ra lçi sai cña c©u nµy? thµnh quan hÖ §K-KQ vµ trë nªn v« lÝ. => Söa l¹i: H: Em h·y nªu c¸ch söa? Bỏ đại từ “đó” ở cuối câu, thay cặp QHT b»ng cÆp v×-nªn. * Gọi HS đọc câu 8. 8. KiÓu kÕt hîp võa A võa B. H: Xác định kiểu diễn đạt của câu này? A: Søc khoÎ GV: Gọi HS đặt mệnh đề . B: Tuæi thä..

(373) GV: Trong kiÓu kÕt hîp võa A võa B dïng trong phép liệt kê, A và B phải bình đẳng với nhau vÒ nghÜa (Kh«ng c¸i nµo bao hµm c¸i nµo). -> C©u sai v× A bao hµm B nªn c©u không bình đẳng, không liệt kê đợc. H: ChØ ra lçi sai cña c©u nµy? H: Em h·y nªu c¸ch söa?. => Söa l¹i: C1: §æi A thµnh: Néi t¹ng. C2: §æi B thµnh: TiÒn b¹c.. Hoạt động 2:. II. Ph¸t hiÖn vµ ch÷a nh÷ng lçi sai trong lêi nãi, bµi viÕt.. - GV nªu yªu cÇu cña BT. - Yªu cÇu HS thùc hiÖn. - Gäi HS tr×nh bµy. 4. Củng cố: GV nhắc nhở học sinh lu ý những lỗi sai để rút kinh nghiệm. 5. Híng dÉn häc bµi: - Học bài theo quá trình chữa lỗi để nắm bắt các quy luật logic. - T×m thªm mét sè vÝ dô vµ söa l¹i. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: ViÕt bµi TLV sè 7. IV/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................... ******************************************. Ngµy so¹n: Ngµy thùc hiÖn: TiÕt 123 + 124. ViÕt bµi tËp lµm v¨n sè 7 (V¨n NghÞ luËn). I/ mục tiêu cần đạt:.

(374) 1. KiÕn thøc: - Học sinh vận dụng kiến thức đã học về kiểu bài nghị luận(Kết hợp với tự sự, miêu tả và biểu cảm) để viết bài văn nghị luận trong 1 trờng hợp cụ thể. - Đảm bảo yêu cầu về thể loại, làm sáng tỏ vấn đề cần chứng minh. 2. KÜ n¨ng: - Häc sinh biÕt triÓn khai bµi viÕt theo bè côc 3 phÇn, biÕt chuyÓn ®o¹n vµ liªn kÕt ®o¹n; tr×nh tù c¸c lÝ lÏ vµ dÉn chøng hîp lÝ. - Biết đánh giá chính xác bài làm của mình, từ đó rút kinh nghiệm cho những bài viÕt tiÕp theo. 3. Thái độ: - Có tình cảm chân thực, sâu sắc và thái độ khách quan với vấn đề nghị luận. II/ H×nh thøc kiÓm tra: Tù luËn. III/ §Ò bµi: Trong mét cuéc nãi chuyÖn víi häc sinh, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh cã nãi: “Cã tài mà không có đức là ngời vô dụng; có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khã”. Em hiểu câu nói trên nh thế nào? Liên hệ với bản thân, em thấy cần phải làm gì để trau dồi đạo đức và tài năng theo lời dạy của Bác? IV/ §¸p ¸n vµ biÓu ®iÓm: * Yªu cÇu chung: - Viết đúng thể loại: Nghị luận (sử dụng lí lẽ kết hợp với dẫn chứng) - Tr×nh bµy râ c¸c luËn ®iÓm - ThÓ hiÖn râ c¸ch tr×nh bµy tõng ®o¹n v¨n. - Bµi lµm cã bè côc 3 phÇn: MB, TB, KB. a. PhÇn më bµi: 1,5® - Giới thiệu chung về tài và đức trong việc đánh giá con ngời. - Trích dẫn câu nói ở đề bài (nêu vấn đề nghị luận). b. PhÇn th©n bµi: 7® * Thế nào là ngời có tài? Thế nào là ngời có đức? Tài và đức có quan hệ với nhau ntn? (2 ®) * Tại sao nói có tài mà không có đức là ngời vô dụng? (nêu dẫn chứng).(1,5 đ) * Tại sao nói có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó? (nêu dẫn chứng).(1,5 ®) * Liªn hÖ víi b¶n th©n. (2 ®) c. PhÇn kÕt bµi: 1,5® Khẳng định lại sự cần thiết của tài và đức đối với việc học tập, rèn luyện của con ngêi. Khẳng định tính đúng đắn và sức sống của câu nói. *) Thu bµi: - HÕt giê gi¸o viªn thu bµi. - NhËn xÐt giê lµm bµi cña häc sinh. *) Híng dÉn häc bµi: - Xem lại lí thuyết về kiểu bài để tự rút kinh nghiệm. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: Tæng kÕt phÇn V¨n. IV/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .............................................................................................................................

(375) ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 31– TiÕt 125. Tæng kÕt phÇn V¨n I/ môc tiªu bµi häc: 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: Bớc đầu củng cố, hệ thống hoá kiến thức văn học qua các văn bản đã học trong SGK Ng÷ v¨n 8 (Trõ Vb tù sù vµ nhËt dông) vµ kh¾c s©u kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ nh÷ng VB đó. 2. KÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng nhËn biÕt, th«ng hiÓu vµ vËn dông thÊp. 3. Thái độ: Cã t×nh c¶m yªu mÕn víi v¨n th¬, tËp trung vµo c¸c VB th¬ míi. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: HÖ thèng l¹i kiÕn thøc vÒ c¸c VB theo yªu cÇu cña SGK.. KÎ b¶ng thèng kª. 2. Häc sinh: §äc l¹i c¸c VB liªn quan, kÎ b¶ng thèng kª vµo vë so¹n. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò: KiÓm tra vë so¹n cña HS. 3. Bµi míi: Câu1: Bảng thống kê các VB văn học Việt Nam đã học từ bài 15 ở lớp 8. TT Tªn VB. Tªn T. gi¶. ThÓ Lo¹i. 1. Vµo nhµ ngôc Q§ c¶m t¸c. Phan Béi Ch©u (18671940). TNBC §êng luËt. KhÝ ph¸ch kiªn cêng, bÊt Giäng ®iÖu hµo hïng, khuất và phong thái ung khoáng đạt, có sức dung đờng hoàng, vợt lên lôi cuốn mạnh mẽ. c¶nh tï ngôc cña nhµ chÝ sÜ yªu níc vµ CM.. 2. Đập đá Phan ë C«n Ch©u L«n Trinh (18721926). TNBC §êng luËt. Hình tợng đẹp ngang tàng, Bút pháp lãng mạn, lÉm liÖt cña ngêi tï yªu n- giäng ®iÖu hµo hïng, ớc CM trên đảo Côn Lôn trµn ®Çy khÝ thÕ.. 3. Muèn lµm th»ng cuéi. T¶n §µ TNBC (1889ưởng 1939) luËt. Gi¸ trÞ néi dung. T©m sù cña 1 con ngêi bÊt hoµ s©u s¾c víi thùc t¹i tÇm thêng, muèn tho¸t li b»ng méng tëng lªn cung trăng để bầu bạn với chị H»ng.. Gi¸ trÞ nghÖ thuËt. Hån th¬ l·ng m¹n, siªu tho¸t; pha chót ng«ng nghªnh nhng vẫn đáng yêu..

(376) 4. Hai ¸ Nam Song ch÷ n- TrÇn thÊt lôc íc nhµ TuÊn b¸t Kh¶i. 5. Nhí rõng. 6. Ông đồ Vũ §×nh Liªn (19131996).. Th¬ 5 Kh¾c ho¹ thµnh c«ng t×nh ch÷ cảnh đáng thơng của ông đồ, qua đó nói lên nỗi niÒm c¶m th¬ng ch©n thµnh tríc 1 líp ngêi dang tµn t¹ vµ nçi nhí tiÐc c¶nh cò, ngêi xa.. Ng«n ng÷ b×nh dÞ, c« đọng, hàm xúc. NT đối lập-tơng phản, c©u hái tu tõ; H×nh ¶nh th¬ giµu søc gîi c¶m.. 7. Quª h- TÕ Hanh Th¬ 8 T×nh yªu quª h¬ng thÓ ¬ng (1921) ch÷ hiÖn qua bøc tranh TN t¬i sáng, sinh động. Trong đó næi bËt lªn h×nh ¶nh khoÎ kho¾n, ®Çy søc sèng cña Tè H÷u ngêi d©n chµi. Khi (1920Lôc b¸t ThÓ hiÖn t×nh yªu cuéc con tu 2002) sèng vµ kh¸t väng tù do hó m·nh liÖt cña ngêi chiÕn sÜ CM trÎ tuæi trong nhµ tï. Tøc Hå ChÝ TNTT Tinh thÇn l¹c quan, phong c¶nh Minh §êng th¸i ung dung cña B¸c Hå P¸c Bã (1890luËt trong cuéc sèng CM ®Çy 1969) gian khæ ë P¸c Bã. Víi ngời, đợc làm CM và sống hoµ hîp víi TN lµ 1 niÒm vui lín.. Lêi th¬ b×nh dÞ, h×nh ¶nh th¬ méc m¹c mµ tinh tÕ, nhiÒu ý nghÜa tîng trng.. 8. 9. 10. Ng¾m tr¨ng. Mîn c©u chuyÖn lÞch sö cã sức gợi cảm lớn để bộc lộ c¶m xóc vµ khÝch lÖ lßng yªu níc, ý chÝ cøu níc cña đồng bào.. Mợn tích xa để nói chuyÖn hiÖn t¹i; giäng ®iÖu tr÷ t×nh thèng thiÕt.. ThÕ L÷ Th¬ 8 Mîn lêi con hæ bÞ nhèt (1907ch÷ trong vờn bách thú để diễn 1989) t¶ s©u s¾c nçi ch¸n ghÐt thùc t¹i tÇm thêng, tï tóng vµ khao kh¸t tù do m·nh liÖt cña nhµ th¬. Kh¬i gîi lßng yªu níc thÇm kÝn cña ngêi d©n mÊt níc.. Bót ph¸p l·ng m¹n rÊt truyÒn c¶m; Sù đổi mới câu thơ, vần th¬, nhÞp ®iÖu, phÐp tơng phẩn đối lập, NT tạo hình đặc sắc.. Hå ChÝ Minh (18901969). TNTT §êng luËt (Ch÷ H¸n). Giäng th¬ tha thiÕt, s«i næi; tëng tîng phong phó, dåi dµo. Giäng th¬ hãm hØnh, nô cêi vui, tõ l¸y tîng h×nh. Bót ph¸p võa cæ ®iÓn, võa hiÖn đại.. T×nh tyªu thiªn nhiªn, yªu Nh©n ho¸, ®iÖp tõ, trăng đến say mê và phong câu hỏi tu từ, đối thái ung dung, tâm hồn xứng, đối lập. nghÖ sÜ cña B¸c Hå trong hoµn c¶nh tï ngôc..

(377) 11. §i ®- Hå ChÝ êng Minh (18901969). 12. ChiÕu dời đô. 13. HÞch t- TtÇn íng sÜ Quèc TuÊn (12311300). HÞch. Ph¶n ¸nh tinh thÇn yªu níc nång nµn cña DT ta trong cuéc kh¸ng chiÐn chèng ngo¹i x©m thÓ hiÖn qua lßng c¨m thï, ý chÝ quyÕt chiÕn quyÕt th¾ng kÎ thï x©m lîc.. ¸ng v¨n chÝnh luËn xuÊt s¾c. LËp luËn chÆt chÏ, s¾c bÐn; lêi v¨n thèng thiÕt, cã søc l«i cuèn.. 14. Níc §¹i ViÖt ta. NguyÔn Tr·i. C¸o. LËp luËn chÆt chÏ, chøng cí hïng hån.. Bµn luËn vÒ phÐp häc. NguyÔn ThiÕp (17231804). TÊu. Nh 1 bản tuyên ngôn độc lËp trµn ®Çy lßng tù hµo d©n téc: Níc ta lµ nc cã nền văn hiến lâu đời, có l·nh thæ... KÎ x©m lîc lµ tr¸i víi nh©n nghÜa, nhÊt định thất bại. Mục đích chân chính của việc học là để làm ngời có đạo đức, có tri thức, góp phần làm hng thịnh đất nớc chứ không phải cầu danh lîi. Muèn häc tèt ph¶i cã ph¬ng ph¸p häc đúng.. ThuÕ m¸u. NguyÔn V¨n ¸i Quèc xu«i chÝnh luËn. Lªn ¸n chÝnh quyÒn thùc dân Pháp đã biến ngời dân nghÌo khæ ë c¸c xø thuéc địa thành vật hi sinh để phôc vô cho lîi Ých cña m×nh trong c¸c cuéc chiÕn tranh ®Ém m¸u.. LËp luËn chÆt chÏ, dÉn chøng hïng hån, mang tÝnh kh¸ch quan vµ thùc tÕ cao; giäng ®iÖu mØa mai, ch©m biÕm s©u cay.. TNTT §êng luËt (Ch÷ H¸n. ý nghÜa tîng trng vµ ý §iÖp tõ, tÝnh ®a nghÜa nghÜa s©u s¾c: Tõ viÖc ®i cña c©u th¬, bµi th¬. đờng núi gợi ra chân lí: Đờng đời vợt qua gian nan chång chÊt sÏ lªn tíi th¾ng lîi vÎ vang.. LÝ C«ng ChiÕu UÈn (9741028). Ph¶n ¸nh kh¸t väng cña Ph¬ng ph¸p lËp luËn: nhân dân về một đất nơc Kết hợp hài hoà giữa độc lập thống nhất, đồng lí và tình. thêi ph¶n ¸nh ý chÝ tù cêng của DT Đại Việt đang đà lín m¹nh. Bµi chiÕu cã søc thuyÕt phôc m¹nh mÏ.. 15. 16. LËp luËn chÆt chÏ, lÝ lÏ s¾c s¶o.. C©u 2: * Sù kh¸c biÖt næi bËt vÒ h×nh thøc nghÖ thuËt gi÷a c¸c VB th¬ trong c¸c bµi 15, 16 vµ 18, 19. Bµi 15, 16 (Vµo nhµ ngôc Q§ c¶m t¸c, Bài 18, 19: (Nhớ rừng, ông đồ, quê hơng,.

(378) Đập đá ở Côn Lôn, muốn làm thằng cuéi). - Ra đời trớc năm 1932. - Thuéc thÓ th¬ TNBC §êng luËt nªn chÞu quy ph¹m cña th¬ cæ vÒ sè c©u, sè chữ, cách gieo vần, luật B-T, phép đối, quy t¾c gieo vÇn.... khi con tu hó).. - Ra đời sau 1932. - H×nh thøc linh ho¹t, phãng kho¸ng, tù do h¬n nhiÒu.Tuy nhiªn vÉn tu©n thñ 1 sè nguyªn t¾c: Sè ch÷ trong c¸c c©u b»ng nhau, vÇn liÒn hoÆc c¸ch, nhÞp 3/2/3 hoÆc 5/3, còng theo luËt B-T nhng chØ 1 sè c©u, kh«ng chÆt chÏ nh th¬ §êng. * Thơ trong các bài 18, 19 đợc gọi là “Thơ mới” vì: - Cã quy t¾c nhng kh«ng qu¸ gß bã, chÆt chÏ mµ linh ho¹t, tù nhiªn, sè c©u th¬ trong bài không hạn định. - Lêi th¬ tù nhiªn, gÇn víi lêi nãi thêng ngµy, kh«ng cã tÝnh chÊt íc lÖ, kh«ng hÒ c«ng thøc, khu«n s¸o. - Cảm xúc đợc bày tỏ trực tiếp, chân thực, gắn với tâm t, tình cảm, nguyện vọng của ngêi viÕt. 4. Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh «n tËp - Häc thuéc lßng c¸c VB th¬ cã liªn quan - ChuÈn bÞ tiÕt sau: ¤n tËp phÇn TiÕng ViÖt. IV/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ............................................................................................................................ ****************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. Bµi 31– TiÕt 126. ¤n tËp phÇn TiÕng ViÖt I/ môc tiªu bµi häc: 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: Cñng cè ch¾c h¬n kiÕn thøc vÒ c¸c kiÓu c©u: Nghi vÊn, CÇu khiÕn, C¶m th¸n, TrÇn thuật, Phủ định; các kiểu hành động nói: Trình bày, hỏi, điều khiển, hứa hẹn, bộc lộ t×nh c¶m, c¶m xóc; Lùa chän trËt tù tõ trong c©u. 2. KÜ n¨ng: Rèn kĩ năng vận dụng những hiểu biết vừa đợc củng cố lại để làm 1 số bài tập trong phÇn luyÖn tËp. 3. Thái độ: Có thái độ nghiêm túc khi sử dụng các kiểu câu phù hợp với mục đích, hành động nãi. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Nghiªn cøu néi dung kiÕn thøc. Làm các bài tập đã cho trong sgk. 2. Häc sinh: Häc l¹i kiÕn thøc c¸c bµi häc cã liªn quan Lµm tríc c¸c bµi tËp vµo vë so¹n..

(379) III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò: KiÓm tra vë so¹n cña HS. 3. Bµi míi: Ho¹t động của GV vµ HS động 1:. Néi dung. Hoạt I.Kiểu câu: Nghi vấn, Cầu khiến, Cảm thán, Trần thuật, Phủ định. 1. Kh¸i niÖm:. GV híng dÉn HS nh¾c l¹i nhanh gän kh¸i niÖm vÒ c¸c kiểu câu đã häc.. 2. Bµi tËp: BT1:. - Vî t«i kh«ng ¸c, nhng ... qu¸ råi. -> Câu TT, vế trớc có dạng phủ định. - C¸i b¶n tÝnh...che lÊp mÊt. H: Đọc những -> Câu TT đơn. c©u sau vµ cho - T«i biÕt...kh«ng nì giËn. biết mỗi câu -> Câu TT, vế sau có 1 vị ngữ mang ý phủ định. thuéc kiÓu c©u nµo trong sè BT2: các kiểu câu đã VÝ dô: häc? - HS đọc các - Cái bản tính tốt đẹp của ngời ta có thể bị những gì che lấp mất? phần trích dẫn - Những gì có thể che lấp mất cái bản tính tốt đẹp của ngời ta? - Cái bản tính tốt đẹp của ngời ta có thể bị những nỗi lo lắng, buồn vµ nªu Kqu¶. ®au, Ých kØ che lÊp mÊt kh«ng? BT3: - Chao «i, buån! - Vui quá! Thế là bố mẹ mình đồng ý rồi! - Bông hoa này đẹp thật! H: Dùa vµo néi - Bµi h¸t rÊt hay! dung cña c©u 2 trong BT1, h·y BT4: đặt 1 câu NV hái theo kiÓu a. C©u TT: 1, 3 C©u CK: 4 câu bị động và C©u NV: 2, 5, 7. chủ động? b. - Câu NV dùng để hỏi: câu 7. - Câu NV không dùng để hỏi: Câu 2, câu 5. (C©u 2: BiÓu lé sù ng¹c nhiªn vÒ viÖc LH nãi ra nh÷ng chuyÖn chØ cã thÓ x¶y ra trong t¬ng lai chø cha thÓ x¶y ra tríc m¾t. C©u 5: §îc dùng để giải thích cho đề nghị nêu ở câu 4 theo quan điểm của ngời nãi vµ còng lµ theo lÏ thêng t×nh cña cuéc sèng). BT5:. H: Hãy đặt nh÷ng c©u c¶m th¸n chøa mét trong nh÷ng tõ ng÷ nh: vui, buån, hay, - C©u CK: a, e.

(380) đẹp?. - C©u TT: b, h - C©u NV: c, d - C©u c¶m th¸n: g. II. Hành động nói: 1. Kh¸i niÖm:. - Gọi HS đọc néi dung c¸c 2. Bµi tËp: c©u v¨n H: Trong Bµi 1+2. nh÷ng c©u trªn, c©u nµo lµ c©u TT, c©u nµo lµ c©u NV, ...c©u nµo lµ c©u CK? H: C©u nµo trong nh÷ng câu NV trên đợc dùng để hỏi, cần đợc giải đáp? H: C©u nµo trong sè c¸c c©u NV trªn kh«ng đợc dùng để hỏi? Chóng đợc dùng để làm g×?. H: H·y x¸c định kiểu câu NV, CK, CT, TT trong c¸c c©u sau? - Gäi mçi HS đọc 1 câu và tr¶ lêi.. động 2:. Ho¹t. GV híng dÉn HS nh¾c l¹i kh¸i niÖm hµnh.

(381) động nói. * GV nªu yªu cÇu (gép BT1 vµ BT2) - KÎ s½n b¶ng vµo b¶ng phô - Gọi HS đọc vµ lªn b¶ng ®iÒn. TT 1 2 3 4 5 6 7 GV: H·y viÕt 1 hoÆc vµi ba c©u theo 1 trong nh÷ng yªu cÇu trong SGK vµ xác định mục đích của hành déng nãi.. Câu đã cho T«i bËt cêi b¶o l·o: Sao cô lo xa qu¸ thÕ? Cô cßn khoÎ l¾m, .....mµ sî! Cụ cứ để tiền đấy mà ăn. Tội gì ....mà để tiÒn l¹i? Kh«ng «ng gi¸o ¹! ¡n m·i hÕt ®i....lo liÖu?. KiÓu c©u. Hành động nói. C¸ch dïng. T. thuËt. KÓ. T. tiÕp. N. vÊn. Béc lé t/c, c/x. G.tiÕp. C. th¸n. T.bµy. G.tiÕp. C.khiÕn. §Ò nghÞ. T.TiÕp. N.vÊn. Gi¶i thÝch. G.tiÕp. P.định. B¸c bá. T.TiÕp. N.vÊn. Hái. T.TiÕp. Bµi 3: - H§ cam kÕt: VD: Em cam kết sẽ khônggây gổ đánh nhau nữa. - H§ høa hÑn: VD: Em xin hứa sẽ học bài và làm bài đầy đủ. III. Lùa chän trËt tù tõ trong c©u: 1.Kh¸i niÖm: 2. Bµi tËp: BT1: -> Biểu thị thứ tự trớc-sau của các hành động, trạng thái.. Hoạt động 3:. BT2:. - GV híng dÉn a. Liªn kÕt c©u HS nh¾c l¹i b. Nhấn mạnh, làm nổi bật đề tài của câu nói. kh¸i niÖm. BT3: - C©u a mang tÝnh nh¹c râ h¬n. - Gọi HS đọc ®o¹n v¨n. - LÝ do: H: Giải thích lí + đặt “man mác” trớc “khúc nhạc đồng quê” gợi cảm xúc mạnh do s¾p xÕp trËt h¬n. + kết thúc bằng từ “quê” (thanh bằng) sẽ có độ ngân hơn là kết thúc tù tõ cña c¸c bé phËn in ®Ëm b»ng tõ “m¸c”(thanh tr¾c) nèi tiÕp nhau.

(382) trong ®o¹n v¨n trªn? H: Sù s¾p xÕp c¸c tõ ng÷ in ®Ëm ë ®Çu c©u cã t¸c dông g×?. - HS đọc các c©u v¨n H: C©u nµo mang tÝnh nh¹c râ h¬n? H: Gi¶i thÝch t¹i sao c©u a l¹i giµu tÝnh nh¹c h¬n? 4. Cñng cè: - Các kiểu câu phân loại theo mục đích nói - Hành động nói - Lùa chon trËt tù tõ trong c©u 5 Híng dÉn häc bµi: - Nắm chắc những kiến thức đã ôn tập. - Häc bµi theo qu¸ tr×nh «n tËp, t×m thªm vÝ dô minh ho¹. - ChuÈn bÞ tiÕt sau: VB têng tr×nh. IV/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ................................................................................................................................. ***************************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 128. V¨n b¶n têng tr×nh I/ môc tiªu bµi häc: 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: - HiÓu nh÷ng trêng hîp cÇn viÕt v¨n b¶n têng tr×nh. - Hiểu những đặc điểm của văn bản tờng trình. 2. KÜ n¨ng:.

(383) Rèn kĩ năng vận dụng những hiểu biết về văn bản tờng trình để làm 1 văn bản tờng trình đúng thể thức và quy cách. 3. Thái độ: Có thái độ nghiêm túc khách quan, trung thực khi tạo lập VB tờng trình. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Nghiªn cøu néi dung kiÕn thøc. Su tÇm VB mÉu. 2. Häc sinh: §äc vÝ dô, tr¶ lêi c©u hái vµo vë so¹n. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò: KiÓm tra vë so¹n cña HS. 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Trong thể loại văn bản hành chính, các em đã đợc học một số kiểu văn bản nh: đơn, giấy đề nghị, báo cáo, thông báo... hôm nay các em sẽ đợc tìm hiểu thêm 1 kiểu VB nữa, đó là VB tờng trình. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: - Gọi HS đọc các VB trong SGK.. Néi dung I.§Æc ®iÓm cña VB têng tr×nh. 1. VÝ dô. 2. NhËn xÐt: H: Trong c¸c VB trªn, ai lµ ngêi viÕt têng - Ngêi göi: tr×nh göi ®i, vµ ai lµ ngêi nhËn? + VB1: Lµ ngêi g©y ra sù viÖc + VB2: Lµ n¹n nh©n cña vô viÖc - Ngêi nhËn: + VB1: GV bé m«n + VB2: ThÇy hiÖu trëng H: Mçi b¶n têng tr×nh viÕt ra nh»m môc -> Cã thÈm quyÒn xem xÐt vµ gi¶i quyÕt. đích gì? - Mục đích: + VB1: tr×nh bµy lÝ do kh«ng kÞp nép bµi H: Nội dung và thể thức trình bày của VB + VB2: trình bày sự việc mất xe đạp. tờng trình có đúng quy cách không? - Nội dung và thể thức: Theo đúng quy H: Ngêi viÕt VB têng tr×nh ph¶i cã th¸i c¸ch. độ ntn đối với sự việc đợc tờng trình? - Thái độ: Trung thực, khách quan, H: Ngoài ra, VB này còn phải đạt yêu cầu khiêm tốn. g× vÒ lêi v¨n? - Lêi v¨n: Râ rµng, m¹ch l¹c, tõ ng÷ GV: ở VB 1, bạn Dũng là ngời có trách chuẩn xác, đúng mực. nhiÖm ph¶i nép bµi KT nhng v× lÝ do... nªn bạn cha nộp đợc và bạn đã trình bày lại lí do đó để cô xem xét. ở VB 2, ngời gửi là b¹n KÝ, viÕt vÒ nh÷ng thiÖt h¹i cña m×nh để nhà trờng đợc biết và có hớng xử lí. -> Nét đặc trng của VB tờng trình là viết vÒ c¸c sù viÖc x¶y ra 1 c¸ch trung thùc, khách quan để cá nhân, tập thể có thẩm quyÒn xem xÐt vµ gi¶i quyÕt. H: VËy em hiÓu thÕ nµo lµ VB têng tr×nh? - HS tr¶ lêi, GV chèt l¹i..

(384) - Gọi HS đọc ghi nhớ. Hoạt động 2: - Gọi HS đọc nội dung và yêu cầu. * Ghi nhí 1( SGK-136). H: Nh÷ng t×nh huèng nµo ph¶i viÕt, t×nh huèng nµo kh«ng ph¶i viÕt, t×nh huèng nµo II. C¸ch lµm VB têng tr×nh. 1. T×nh huèng cÇn ph¶i viÕt VB têng có thể viết hoặc không cũng đợc? tr×nh.. GV: Nh vËy, kh«ng ph¶i bÊt k× sù viÖc nµo x¶y ra còng ph¶i viÕt VB têng tr×nh. Mµ cÇn ph¶i xem xÐt sù viÖc x¶y ra cã cÇn thiÕt, nghiªm träng hay kh«ng, viÕt th× göi ai, nhằm mục đích gì. - GV chèt l¹i. §a ra ghi nhí 2. - Gọi HS đọc, dặn học thuộc. H: Em h·y kÓ thªm mét sè t×nh huèng ph¶i viÕt VB têng tr×nh trong häc tËp còng nh sinh ho¹t?. a. Ph¶i viÕt. b. Ph¶i viÕt. ( Vì để ngời có trách nhiệm hiểu rõ thực chất vấn đề, có kết luận thoả đáng) c. Kh«ng ph¶i viÕt v× t×nh huèng nhá. d. NÕu tµi s¶n qu¸ nhá: kh«ng ph¶i viÕt Nếu tài sản lớn: phải viết để cơ quan c«ng an hç trî gi¶i quyÕt.. * Ghi nhí 2 (SGK- 136). - §èi chiÕu 2 VB trong SGK. H: §Ó lµm mét VB têng tr×nh, ta ph¶i theo những quy định nào? (HS nhìn vào 2 VB để tìm ra tiêu đề của 2. Cách làm VB tờng trình. tõng môc) a. Më ®Çu: - Quèc hiÖu vµ tiªu ng÷ - §Þa ®iÓm, thêi gian lµm têng tr×nh - KÝ tªn. - Gọi HS đọc phần chú ý. GV chỉ vào ví 3. Chó ý(SGK) dô, minh ho¹ cho HS. Hoạt động 3: - GV dïng b¶ng phô ghi t×nh huèng - GV nªu yªu cÇu cña BT. - HS đọc nội dung trên bảng và lên điền. - GV nhËn xÐt, chèt l¹i.. III. LuyÖn tËp:. a. Têng tr×nh b. Têng tr×nh c. Têng tr×nh d. Têng tr×nh e. Têng tr×nh H: H·y cho biÕt, mçi VB trªn khi viÕt sÏ g. §Ò nghÞ h. §Ò nghÞ göi cho ai? i. §Ò nghÞ - HS tr¶ lêi. k. B¸o c¸o 4. Cñng cè: - §Æc ®iÓm cña Vb têng tr×nh? - Mét sè t×nh huèng cÇn viÕt VB têng tr×nh?.

(385) - C¸c môc chÝnh cña VB têng tr×nh? 5 Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh t×m hiÓu - Häc thuéc ghi nhí, viÕt têng tr×nh cho 2 t×nh huèng a, b - ChuÈn bÞ tiÕt sau: LuyÖn tËp lµm VB têng tr×nh. IV/ rót kinh nghiÖm: ......................................................................................................................................... ................................................................................................................................. *********************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 129. LuyÖn tËp lµm v¨n b¶n têng tr×nh I/ môc tiªu bµi häc: 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: - Ôn tập lại những kiến thức về văn tờng trình: mục đích, yêu cầu, cấu tạo của mộ Vb têng tr×nh. 2. KÜ n¨ng: Rèn kĩ năng vận dụng những hiểu biết về văn bản tờng trình để tạo lập văn bản tờng trình đúng thể thức và quy cách. 3. Thái độ: Có thái độ nghiêm túc khách quan, trung thực khi tạo lập VB tờng trình. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: Nghiªn cøu néi dung kiÕn thøc. ChuÈn bÞ c¸c VB trong néi dung bµi. 2. Häc sinh: §äc vÝ dô, tr¶ lêi c©u hái vµo vë so¹n. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò: H: ThÕ nµo lµ VB têng tr×nh? Lµm mét VB têng tr×nh cÇn ph¶i tu©n thñ nh÷ng g×? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Giới thiệu bài: GV dựa vào phần trả lời câu hỏi của HS để giới thiệu tiết luyện tập. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 2: H: Mục đích của việc viết tờng trình là gì? -> Trình bày lại thiệt hại hay mức độ trách nhiÖm cña ngêi viÕt têng tr×nh trong c¸c sù việc xảy ra, gây ra hậu quả, cần phải đợc xem xÐt.. Néi dung I. ¤n tËp lÝ thuyÕt 1. Mục đích viết tờng trình. H: H·y so s¸nh VB b¸o c¸o vµ Vb têng 2. Sù gièng vµ kh¸c nhau gi÷a Vb têng tr×nh vÒ c¸c ph¬ng diÖn gièng vµ kh¸c tr×nh vµ Vb b¸o c¸o nhau?.

(386) * Gièng: - Đều thuộc kiểu VB hành chính- công vụ nên bố cục trình bày theo mẫu quy định - Ngời nhận VB: đều là cấp trên hay đại diện cho cơ quan nhà nớc. * Kh¸c: §iÓm kh¸c nhau VB têng tr×nh VB b¸o c¸o Mục đích - Tr×nh bµy l¹i thiÖt h¹i hay - B¸o c¸o l¹i c¸c c«ng viÖc, nhiÖm mức độ trách nhiệm của ngời vụ đã làm đợc trong 1 khoảng thời viết tờng trình trong các sự gian nhất định để sơ kết, tổng kết viÖc x¶y ra, g©y ra hËu qu¶ tríc cÊp trªn hoÆc nh©n d©n cÇn xem xÐt vµ gi¶i quyÕt Ngêi göi. - Là ngời tham gia hoặc - Là ngời đợc giao phụ trách công chøng kiÕn vô viÖc viÖc.. H: Nªu bè côc phæ biÕn cña VB têng tr×nh? -> HS nh¾c l¹i. 3. C¸ch tr×nh bµy VB têng tr×nh a. Bè côc - PhÇn më ®Çu - Néi dung - PhÇn kÕt thóc. H: Theo em, trong kiÓu Vb nµy, cã nh÷ng b. Nh÷ng môc kh«ng thÓ thiÕu: môc nµo kh«ng thÓ thiÕu? -> Phải trình bày đầy đủ các mục, không thiÕu môc nµo. H: PhÇn néi dung têng tr×nh cÇn nªu ntn? c. Néi dung têng tr×nh: - CÇn tr×nh bµy cô thÓ, kh¸ch quan, chÝnh x¸c. - Nêu rõ mức độ trách nhiệm, ngời chịu trách nhiệm, những đề nghị (nếu có). Hoạt động 3: II. LuyÖn tËp: - Gọi HS đọc các tình huống H: H·y chØ ra nh÷ng lçi sai trong viÖc sö 1. Bµi 1: dông c¸c VB trong c¸c t×nh huèng trªn? Cả a, b, c đều không cần viết VB tờng tr×nh v×: a. CÇn ph¶i viÕt kiÓm ®iÓm b. ViÕt VB th«ng b¸o GV: Lçi sai cña a, b, c lµ ngêi viÕt cha phân biệt đợc mục đích của Vb tờng trình c. Viết VB báo cáo. víi c¸c Vb nh: kiÓm ®iÓm, b¸o c¸o, th«ng báo...nên cha phân biệt đợc những tình huèng ntn th× cÇn ph¶i viÕt Vb têng tr×nh. - Gọi HS đọc yêu cầu H: Nªu 2 t×nh huèng thêng gÆp mµ ph¶i sử dụng đến VB tờng trình?. H: Tõ mét trong 2 t×nh huèng trªn, em hãy viết thành 1 VB tờng trình đầy đủ? -> HS viÕt vµ tr×nh bµy tríc líp. - GV nhËn xÐt, cho ®iÓm. 4. Cñng cè: GV hÖ thèng l¹i néi dung tiÕt luyÖn tËp.. 2. Bµi 2: VÝ dô: + Tr×nh bµy víi c«ng an vÒ vô va ch¹m xe m¸y mµ em võa chøng kiÕn. + Têng tr×nh víi c« gi¸o chñ nhiªm lÝ do về buổi nghỉ học đột xuất hôm qua để cô gi¸o th«ng c¶m. 3. Bµi 3:.

(387) 5 Híng dÉn häc bµi: - Häc bµi theo qu¸ tr×nh luyÖn tËp, t×m thªm vÝ dô minh ho¹. - Tự đặt ra 1 tình huống rồi viết VB tờng trình - ChuÈn bÞ tiÕt sau: Tr¶ bµi kiÓm tra v¨n häc. IV/ rót kinh nghiÖm: ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. *************************. TiÕt 130. Tr¶ bµi kiÓm tra v¨n häc I/ môc tiªu bµi häc:. Gióp häc sinh: - Củng cố lại những kiến thức đã học về kiểu bài nghị luận đã học ở lớp 7; cách dùng từ đặt câu, đặc biệt là biết đa ra luận điểm và trình bày luận điểm. -Thấy đợc u điểm và nhợc điểm của bài làm từ đó có ý thức sửa chữa, bổ sung và häc hái. - Rèn kĩ năng diễn đạt, dùng từ, triển khai luận điểm, nêu và phân tích dẫn chứng. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: ChÊm, ch÷a bµi, ph©n lo¹i bµi kiÓm tra. NhËn xÐt, thèng kª u, nhîc ®iÓm. 2. Häc sinh: Ôn lại kiến thức đã đợc kiểm tra. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: 3. Bµi míi: GV nêu mục tiêu tiết học để HS nắm đợc nội dung. Hoạt động của GV và HS Hoạt động 1:. Néi dung I/ Xác lập yêu cầu của đề bài. * GV yêu cầu HS đọc đề bài cua từng phần 1. Trắc nghiệm: - GV nêu đáp án phần trắc nghiệm và dàn ý cña phÇn tù luËn. 2. Tự luận: dàn ý đã nêu ở tiết kiểm tra. Hoạt động 2:. II/ NhËn xÐt: 1. PhÇn tr¾c nghiÖm: - Đa số đều làm đúng phần trắc nghiệm, trả *Ưu điểm: lêi râ rµng. - Làm đủ các nội dung. * H¹n chÕ: - Mét vµi em cßn sai, cßn g¹ch xo¸ vµ ®iÒn.

(388) kh«ng khoa häc. 2. PhÇn tù luËn: - Trình bày rõ bố cục, sạch đẹp * ¦u ®iÓm - N¾m ch¾c néi dung v¨n b¶n, khai th¸c kÜ ng«n tõ, ý th¬ vµ c¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt - Cã c¶m nhËn tinh tÕ vµ s©u s¾c * H¹n chÕ: - Mét sè tr×nh bµy bÈn, tÈy xo¸ nhiÒu, cha để lề, sai chính tả. - Cã em tr¶ lêi cßn g¹ch ®Çu dßng chø kh«ng t¹o lËp VB - BiÓu c¶m s¬ sµi, sa vµo ph©n tÝch t¸c phÈm chứ cha có sự nhận xét, đánh giá và tình c¶m, c¶m xóc. - Trình tự cảm nhận bị đảo lộn, cách trích dÉn cha khoa häc. Hoạt động 3: * GV nªu c¸c lçi HS m¾c ph¶i * Gäi HS nªu c¸ch söa.. III. Ch÷a lçi 1. Lçi chÝnh t¶: 2. Lçi dïng tõ: 4. Lỗi diễn đạt:. Hoạt động 4:. IV. Tr¶ bµi, gäi ®iÓm:. - Đọc mẫu: chọn đọc cho HS 2 bài: Kh¶i 8A, C¬ng 8B. - GV tr¶ bµi cho HS - Gäi ®iÓm, ghi ®iÓm vµo sæ. - Tuyªn d¬ng mét sè bµi lµm tèt. 4. Cñng cè: GV c¨n dÆn HS chó ý tr¸nh m¾c lçi ë nh÷ng bµi lµm sau, 5 Híng dÉn häc bµi: - Lµm l¹i phÇn tù luËn vµo vë bµi tËp. - Ôn lại toàn bộ kiến thức phần TV để tiết sau kiểm tra 45 phút. IV/ rót kinh nghiÖm: ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ***************************** Ngµy so¹n: Ngµy thùc hiÖn:. TiÕt 131. KiÓm tra TiÕng ViÖt (45phót) I/ mục tiêu cần đạt:.

(389) 1. KiÕn thøc: - Học sinh nhớ lại kiến thức đã học về các kiểu câu, hành động nói và việc lựa chän trËt tù tõ. - Biết vận dụng những kiến thức đã đợc trang bị vào việc làm các bài tập cụ thể. 2. KÜ n¨ng: - Häc sinh biÕt lµm bµi kiÓm tra kÕt hîp tr¾c nghiÖm vµ tù luËn. - Rèn cho HS kĩ năng nhận biết, vận dụng, diễn đạt vấn đề. 3. Thái độ: - Có thái độ nghiêm túc khi kiểm tra. II/ H×nh thøc kiÓm tra: Tr¾c nghiÖm + Tù luËn III/ bảng đặc trng 2 chiều(ma trận): C¸c møc độ C¸c chủ đề TiÕng ViÖt. NhËn biÕt. Th«ng hiÓu. VËn dông thÊp. Tæng sè. TN. TL. TN. TL. TN. TL. TN. TL. 2. * C¸c kiÓu c©u. 1. 2,0 * TrËt tù tõ. 4. 3. 4,0 * Hành động nói. 2,0 2. 2,0. 1. 6,0 1. 2,0. 2,0. Tæng sè:. 2,0. 6,0. 2,0. 10,0. TØ lÖ. 20%. 60%. 20%. 100 %. IV/ đề bài:.

(390) Câu 1:(2 điểm) Dùng từ hoặc cụm từ thích hợp để điền vào chỗ trống trong các câu sau: a. Câu nghi vấn: thực hiện hành động___________________________________ b. Câu cầu khiến: thực hiện hành động__________________________________ c. Câu cảm thán: thực hiện hành động___________________________________ d. Câu trần thuật: thực hiện hành động___________________________________ C©u 2: (2 ®iÓm) Cho tríc c©u hái: “Em cã khoÎ kh«ng?” LÇn lît tr¶ lêi c©u hái trªn b»ng c¸c kiÓu c©u: nghi vÊn, cÇu khiÕn, c¶m th¸n, trÇn thuËt. C©u 3: (2 ®iÓm) ChØ ra t¸c dông cña viÖc s¾p xÕp trËt tù tõ trong c¸c c©u sau: a. CËy søc ®u c©y nhiÒu chÞ nhón Tham tiÒn cét mì l¾m anh leo (Héi T©y- TrÇn TÕ X¬ng). b. Giờ ra chơi, một số bạn chơi nhảy dây, một số bạn chơi đá cầu, một số bạn thì chơi trß bÞt m¾t b¾t dª. Câu 4: (4 điểm) Nhận xét về ý nghĩa của các câu văn khi có sự thay đổi trật tự từ? 1. a- Håi l©u, «ng Êy lÊy bót ra ghi ghi chÐp chÐp. b- ¤ng Êy lÊy bót ra ghi ghi chÐp chÐp håi l©u. 2. a- Anh ăn ít nh thế là không đợc b- Anh ít ăn nh thế là không đợc. V/ §¸p ¸n vµ biÓu ®iÓm: Câu 1:(2đ) Mỗi ý đúng đợc 0,5đ a. Hành động hỏi b. Hành động điều khiển (yêu cầu, đề nghị, đe doạ, khuyên...) c. Hành động bộc lộ t/c, c/x d. Hành động trình bày (báo ti, kể, tả, nhận định...) Câu 2: (2đ) Mỗi câu đúng đợc 0,5 đ a. Anh hái c¸i g× c¬? -> NV b. Anh hái l¹i ®i! -> CK c. Trêi ¬i! ngêi ta s¾p l¶ ra råi míi hái! -> CT d. B¸c sÜ b¶o em ®au d¹ dµy råi. -> TT. C©u 3: (2®) a. §¶o vÞ ng÷ chØ c¸ch tøc lªn tríc nh»m nhÊn m¹nh ý phª ph¸n. b. Tr×nh tù c¸c sù viÖc theo thø tù quan s¸t cña ngêi miªu t¶. C©u 4: (4 ®) 1. a. Håi l©u lµ tr¹ng ng÷ chØ thêi gian. -> Trải qua 1 khoảng thời gian mới diễn ra hoạt động lấy bút ra ghi ghi chép chép, thêi gian ghi chÐp lµ cha râ. b. Hồi lâu là bổ ngữ cho động từ ghi ghi chép chép. -> Ông ấy lấy bút ra ngay và hoạt động ghi chép diễn ra 1 hồi lâu. 2. a. Ýt lµ lîng tõ -> Anh ấy ăn uống thờng xuyên, đều đặn nhng lợng thức ăn mỗi lần không đợc nhiều. b. Ýt lµ sè tõ -> Việc ăn uống diễn ra không thờng xuyên, đều đặn. *) Thu bµi: - HÕt giê gi¸o viªn thu bµi. - NhËn xÐt giê lµm bµi cña häc sinh. *) Híng dÉn häc bµi: - Xem lại nội dung kiến thức trong sách, vở để tự rút kinh nghiệm..

(391) - ChuÈn bÞ tiÕt sau: Lùa chän trËt tù tõ trong c©u. IV/ rót kinh nghiÖm: ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ****************************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 132. Tr¶ bµi TËp lµm v¨n sè 7 I/ môc tiªu bµi häc:. Gióp häc sinh: - Củng cố lại những kiến thức và kĩ năng đã học về kiểu bài nghị luận kết hợp với tự sự, miêu tả và biểu cảm; cách dùng từ đặt câu, đặc biệt là biết đa ra luận điểm và trình bµy luËn ®iÓm. -Thấy đợc u điểm và nhợc điểm của bài làm từ đó có ý thức sửa chữa, bổ sung và häc hái. - Rèn kĩ năng diễn đạt, dùng từ, triển khai luận điểm, nêu và phân tích dẫn chứng. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: ChÊm, ch÷a bµi, ph©n lo¹i bµi kiÓm tra. NhËn xÐt, thèng kª u, nhîc ®iÓm. 2. Häc sinh: Ôn lại kiến thức đã đợc kiểm tra. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định lớp. 2. KiÓm tra bµi cò: 3. Bµi míi: GV nêu mục tiêu tiết học để HS nắm đợc nội dung. Hoạt động của GV và HS Néi dung Hoạt động 1: * GV yêu cầu HS đọc đề bài. H: Em hãy nêu kiểu bài của đề bài này?. I/ Xác lập yêu cầu của đề bài 1. §Ò bµi:. 2. Xác định yêu cầu: - KiÓu bµi: NghÞ luËn gi¶i thÝch vµ H: Với đề bài này, dàn ý gồm có những mục chứng minh. c¬ b¶n nµo? - Dàn ý: đã nêu ở tiết viết bài. Hoạt động 2: - Xác định đúng kiểu bài nghị luận giải thÝch kÕt hîp víi chøng minh - Bài làm tơng đối tốt, giải thích rõ ràng - ThÓ hiÖn râ bè côc, kh«ng sai chÝnh t¶. II/ NhËn xÐt: 1.¦u ®iÓm:.

(392) - Dùng từ, đặt câu, chuyển đoạn hợp lí. - BiÕt c¸ch nªu vµ ph©n tÝch dÉn chøng - LËp luËn kh¸ chÆt chÏ.. 2. H¹n chÕ: - Mét sè tr×nh bµy bÈn, tÈy xo¸ nhiÒu, cha *VÒ h×nh thøc: để lề, sai chính tả. - Cã em cßn g¹ch ®Çu dßng chø kh«ng t¹o lËp VB - ViÕt hoa, viÕt t¾t sai thÓ thøc. * VÒ néi dung: - Nội dung còn sơ sài, cha làm rõ vấn đề. - Cã em viÕt dµi dßng mµ kh«ng to¸t ý - Cha biÕt c¸ch lËp luËn - Bè côc kh«ng râ rµng - Diễn đạt tối nghĩa - Dïng tõ kh«ng chÝnh x¸c Hoạt động 3: * GV nªu c¸c lçi HS m¾c ph¶i * Gäi HS nªu c¸ch söa.. III. Ch÷a lçi - Hoµn thµnh nh©n phÈm cña m×nh -> Hoµn thiÖn nh©n c¸ch - Cuéc sèng cµng lªn cao -> Cuộc sống ngày càng đợc nâng cao - Vừa có tài vừa có đức là ngời hoàn chØnh -> Ngêi toµn diÖn. - Tài và đức là hai cái rất quan trọng -> Hai phÈm chÊt - §Ó cßn biÕt mµ rÌn luyÖn -> §Ó cã thÓ nhËn biÕt.. Hoạt động 4: - Đọc mẫu: chọn đọc cho HS 2 bài: C¬ng 8B, Thñy 8A - GV tr¶ bµi cho HS - Gäi ®iÓm, ghi ®iÓm vµo sæ. - Tuyªn d¬ng mét sè bµi lµm tèt.. IV.Tr¶ bµi, gäi ®iÓm:. 4. Cñng cè: GV c¨n dÆn HS chó ý tr¸nh m¾c lçi ë nh÷ng bµi lµm sau, 5 Híng dÉn häc bµi: - ViÕt l¹i bµi viÕt vµo vë bµi tËp - ChuÈn bÞ tiÕt sau: Tæng kÕt phÇn V¨n (TiÕp) ******************************* Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 133. Tæng kÕt phÇn V¨n (tiÕp).

(393) I/ môc tiªu bµi häc: 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh: Củng cố, hệ thông hóa kiến thức văn học của cụm văn bản nghị luận đã học ở lớp 8 nhằm làm cho các em nắm chắc hơn đặc trng về thể loại, đồng thời thấy đợc nét riêng, độc đáo về nội dung t tởng và giá trị nghệ thuật của mỗi VB. 2. KÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng nhËn biÕt, th«ng hiÓu vµ vËn dông thÊp. 3. Thái độ: Cã t×nh c¶m yªu mÕn víi v¨n th¬, tËp trung vµo c¸c VB nghÞ luËn. II/ chuÈn bÞ: 1. Gi¸o viªn: HÖ thèng l¹i kiÕn thøc vÒ c¸c VB theo yªu cÇu cña SGK.. KÎ b¶ng thèng kª. 2. Häc sinh: §äc l¹i c¸c VB liªn quan, kÎ b¶ng thèng kª vµo vë so¹n. III/ các hoạt động dạy – học 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò: KiÓm tra vë so¹n cña HS. 3. Bµi míi: C©u 3: * Kh¸i niÖm: Văn bản nghị luận là kiểu văn bản dùng để bàn bạc, bàn luận với ngời khác về đời sống, xã hội. Nó bao gồm những vấn đề văn hóa, chính trị, đạo đức, triết học... NÐt næi bËt cña v¨n nghÞ luËn lµ hÖ thèng lÝ lÏ vµ dÉn chøng ph¶i cã søc thuyÕt phôc để ngời đọc hiểu rõ vấn đề và tán thành với quan điểm nêu ra. * Một số VB nghị luận đã học ở lớp 8: - Bài 22: Chiếu dời đô - Bµi 23: HÞch tíng sÜ - Bµi 24: Níc §¹i ViÖt ta - Bµi 25: Bµn luËn vÒ phÐp häc - Bµi 26: ThuÕ m¸u. ( 4 VB đầu: nguyên tác chữ Hán nên gọi là nghị luận trung đại hay nghi luận cổ. VB thứ 5 viết vào đầu thế kỉ 20 bằng tiếng Pháp nên gọi là nghị luận hiện đại) -> Tất cả đều là VB dịch. * So s¸nh: Nghị luận trung đại Nghị luận hiện đại + V¨n –sö - triÕt bÊt ph©n + §îc khu«n vµo nh÷ng thÓ lo¹i riªng: chiÕu, hÞch, c¸o, tÊu...víi kÕt cÊu, bè côc riªng. + In ®Ëm thÕ giíi quan cña con ngêi trung đại: t tởng mệnh trời, đạo thần chủ, t©m lÝ sïng cæ... + Dïng nhiÒu ®iÓn tÝch, ®iÓn cè, h×nh ¶nh íc lÖ tîng trng.... + Không có đặc điểm này + sử dụng thể văn xuôi hiện đại nh: tiểu thuyết, luận đề, phóng sự chính luận... + Ngời viết đã nhận ra sức mạnh của chÝnh nghÜa + C¸ch viÕt gi¶n dÞ, c©u v¨n g¾n víi lêi nói, đời sống hằng ngày.. Câu 4: Các văn bản nghị luận đợc học trong các bài: 22, 23,24,25,26 đều có lí, có tình vµ cã chøng cø nªn giµu søc thuyÕt phôc: Tªn v¨n b¶n LÝ T×nh Chøng cø Chiếu dời đô. - Dời đô để mở mang - Thơng dân, vì nớc, vì - Nhiều lần dời đô và phát triển đất nớc sự nghiệp lâu dài của trong lịch sử Trung.

(394) - §« cò kh«ng cßn phï hîp -> CÇn ph¶i dêi sang kinh đô mới, thuận lîi h¬n vÒ mäi mÆt. HÞch tíng sÜ - Lµm tíng ph¶i hÕt lßng v× d©n v× níc - Trong khi giÆc d÷ hoµnh hµnh, lµm nhôc quèc thÓ mµ l¹i thê ¬ , ¨n ch¬i, hëng l¹c...-> ChØ cã thÊt b¹i nhôc nh·. -> Nhng nÕu c¸c tíng sĩ...thì nhất định sẽ th¾ng lîi. Níc §¹i ViÖt - §¹o lÝ nh©n nghÜa, ta trõ b¹o lµm gèc - Quan niÖm toµn diÖn, s©u s¾c vÒ tæ quốc và độc lập DT Bµn luËn vÒ - C¸i h¹i v« lêng cña phÐp häc lèi häc sai lÇm, cÇu danh lîi. - Cái lợi đủ mặt của viÖc häc ch©n chÝnh víi phÐp häc nªn lµm, nªn theo. ThuÕ m¸u - Bãc trÇn b¶n chÊt tµn ¸c cña chÝnh quyÒn thùc d©n trong viÖc lõa bÞp , lîi dông thuÕ m¸u cña nh©n d©n c¸c níc thuéc địa, phục vụ quyền lîi cho chóng.. đất nớc. Hoa; Về kinh đô cũ - Thái độ vừa thận Hoa L; Về thành träng võa ch©n thµnh §¹i La. víi bÒ t«i. - NhiÖt huyÕt trµn trÒ, s«i sôc nång nµn: khi c¨m hên ®au xãt, lóc nhôc nh· t¸i tª, khi hÕt lßng lo l¾ng cho vËn mÖnh tæ quèc, lóc chØ trÝch phª ph¸n, khi l¹i nghiªm trang r¹ch rßi.... - Hµng lo¹t nh÷ng tÊm g¬ng trung thÇn nghÜa sÜ trong lÞch sö Trung Hoa - t×nh h×nh thùc tÕ níc nhµ - C¸c viÖc lµm sai tr¸i cña tíng sÜ.... - Trang nghiªm, thiªng - §èi lËp c¸c triÒu liêng, đĩnh đạc và rất đại Đại việt và đỗi tự hào Trung Hoa - Nh÷ng chiÕn c«ng cña ta vµ thÊt b¹i cña giÆc - HÕt lßng lo l¾ng cho - DÉn ra nh÷ng c¸i sù häc, cho t¬ng lai h¹i cña lèi häc h×nh cña níc nhµ thøc - CÈn träng, thµnh - §a ra nh÷ng dÉn kính, mong đợc vua chứng về cách dạy xem xÐt vµ ban chiÕu. häc nªn lµm theo. - XuÊt ph¸t tõ t×nh yªu thơng đồng cảm với nh÷ng n¹n nh©n v« téi vµ c¨m phÉn, lªn ¸n chñ nghÜa thùc d©n b»ng lèi v¨n trµo phóng s¾c s¶ o vµ míi mÎ.. - NhiÒu sù viÖc, con sè chÝnh x¸c. - Nh÷ng h×nh ¶nh cụ thể, sinh động.. C©u 5: a. Những đặc điểm chung: - VÒ néi dung t tëng: + ý thức độc lập dân tộc, chủ quyền đất nớc + Tinh thÇn d©n téc s©u s¾c, lßng yªu níc nång nµn. - Về hình thức, thể loại: VB nghị luận trung đại; lí, tình kết hợp, chứng cứ dồi dào, ®Çy søc thuyÕt phôc. a. Những đặc điểm riêng: ******************** Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 134. ¤n tËp phÇn tËp lµm v¨n.

(395) A. Môc tiªu: 1.KiÕn thøc: Gióp HS hÖ thèng hãa c¸c kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng phÇn TËp làm văn đã học trong năm. 2. KÜ n¨ng: N¾m ch¾c kh¸i niÖm vµ biÕt c¸ch viÕt v¨n b¶n thuyÕt minh, biÕt kÕt hîp miªu t¶, biÓu c¶m trong tù sù; kÕt hîp tù sù, miªu t¶, biÓu c¶m trong nghÞ luËn. 3. Thái độ: Giáo dục HS có ý thức học tập. B. ChuÈn bÞ: - GV: Bµi so¹n, hÖ thèng c©u hái - HS: ChuÈn bÞ theo híng dÉn C. TiÕn tr×nh lªn líp: I. ổn định lớp: II. KiÓm tra bµi cò: KiÓm tra sù chuÈn bÞ cña HS III. Bµi míi: 1GV híng dÉn HS «n tËp phÇn lÝ thuyÕt. 1. ¤n tËp lÝ thuyÕt tÝnh thèng nhÊt vµ câu chủ đề: Nêu các câu hỏi SGK để HS trả lời ? V× sao v¨n b¶n cÇn cã tÝnh thèng nhÊt? ? TÝnh thèng nh©t cña v¨n b¶n thÓ hiÖn ë nh÷ng mÆt nµo? 2. Viết đoạn văn từ mỗi câu chủ đề sau: 2. Bµi tËp: - Em rất thích đọc sách... - ...Mïa hÌ thËt hÊp dÉn. Gv hỏi về mục đích, cách thức tóm tắt . Ôn lí thuyết về văn bản tự sự: VB tù sù 3? V× sao ph¶i tãm t¾t VB tù sù? Muèn tãm t¾t VB tù sù th× ph¶i lµm g×, dùa vµo nh÷ng yªu cÇu nµo? 4.?Tù sù vµ miªu t¶ cã t¸c dông g×? ?ViÕt ®o¹n v¨n 5. ? ViÕt (nãi) ®o¹n v¨n tù sù kÕt hîp miªu t¶, biÓu c¶m cÇn chó ý nh÷ng g×?. ?9. ThÕ nµo lµ luËn ®iÓm trong bµi v¨n nghÞ luËn? H·y nªu vÝ dô vÒ mét luËn ®iÓm vµ nãi c¸c tÝnh chÊt cña nã? ?10. V¨n b¶n nghÞ luËn cã thÓ vËn dông kÕt hîp c¸c yÕu tè miªu t¶, tù sù, biÓu c¶m nh thÕ nµo? H·y nªu mét sè vÝ dô vÒ sự kết hợp đó?. ¤n vÒ v¨n b¶n nghÞ luËn:. ?11. ThÕ nµo lµ v¨n b¶n têng tr×nh, v¨n ¤n v¨n b¶n têng tr×nh, th«ng b¸o: bản thông báo? Hãy phân biệt mục đích và cách viết hai loại văn bản đó? V. Híng dÉn dÆn dß: Ôn tập lại các kiểu văn bản đã học chuẩn bị kiểm tra chất lơng học kì II. A. Rót kinh nghiÖm. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .. ************************.

(396) Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: TiÕt 135- 136. KiÓm tra häc k× II (§Ò do Phßng GD&§T ra). Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. TiÕt 137. V¨n b¶n th«ng b¸o A. Môc tiªu: 1. KiÕn thøc: Gióp HS hiÓu nh÷ng t×nh huèng cÇn viÕt v¨n b¶n th«ng b¸o, đặc điểm của văn bản thông báo và biết cách làm văn bản thông báo đúng cách. 2. KÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng nhËn diÖn vµ ph©n biÖt v¨n b¶n th«ng b¸o víi c¸c v¨n b¶n kh¸c, bíc ®Çu biÕt viÕt v¨n b¶n th«ng b¸o. 3. Thái độ: Giáo dục HS có ý thức học tập. B. ChuÈn bÞ: - GV: Bµi so¹n, t liÖu tham kh¶o - HS Bµi cò, chuÈn bÞ theo híng dÉn C. TiÕn tr×nh lªn líp: I. ổn định lớp: II. KiÓm tra bµi cò: ThÕ nµo lµ v¨n b¶n b¸o c¸o? ThÓ thøc tr×nh bµy v¨n b¶n b¸o c¸o. III. Bµi míi: 1. Đặt vấn đề: ? Nh÷ng t×nh huèng nµo trong cuéc sèng, trong c· héi cÇn cã v¨n b¶n th«ng báo? - Những khi cơ quan nhà nớc, lãnh đạo các cấp cần truyền đạt công việc, ý đồ, kế hoạch cho cấp dới hoặc các cơ quan, tổ chức nhà nớc khác đợc biết ®oµn thÓ, tæ chøc chÝnh trÞ x· héi muèn phæ biÕn t×nh h×nh, chñ tr¬ng, chÝnh sách mới để đông đảo quần chúng nhân dân, hội viên biết và thực hiện. 2. TriÔn khai bµi d¹y: I. Tìm hiểu đặc điểm của văn bản thông báo GV h/dẫn HS đọc VD SGK tr. 140-141 1. T×m hiÓu vÝ dô (SGK) vµ tr¶ lêi c©u hái §äc v¨n b¶n: ? Trong c¸c v¨n b¶n trªn ai lµ ngêi viÕt th«ng b¸o? NhËn xÐt: Ai là đối tợng thông báo? Thông báo nhằm mục đích gì? Néi dung trong c¸c th«ng b¸o Êy lµ g×? NhËn xÐt h×nh thøc tr×nh bµy th«ng b¸o? 2. Ghi nhí ? V¨n b¶n th«ng b¸o lµ g×? II. Nh÷ng t×nh huèng cÇn lµm v¨n b¶n th«ng b¸o HS đọc và nhận xét, giải thích trong 3 1. §äc t×nh huèng:.

(397) t×nh huèng SGK Gîi ý: - T×nh huèng a: cÇn viÕt b¶n têng tr×nh 2.NhËn xÐt: víi c¬ quan c«ng an. - T×nh huèng b: Ph¶i viÕt v¨n b¶n th«ng b¸o. - T×nh huèng c: Cã thÓ viÕt th«ng b¸o. Với các đại biểu - khách thì cần có giấy mêi cho trang träng. III. C¸ch lµm v¨n b¶n th«ng b¸o H/ dÉn HS t×m hiÓu rót ra c¸ch lµm: 1. T×m hiÓu: Mét VB th«ng b¸o cÇn cã c¸c môc sau: a. ThÓ thøc më ®Çu: - Tên cơ quan và đơn vị trực thuộc - Quèc hiÖu, tØªu ng÷ - §Þa ®iÓm, thêi gian lµm VB th«ng b¸o - Tªn VB b. Néi dung th«ng b¸o: 2. Ghi nhí: c. ThÓ thøc kÕt thóc VB th«ng b¸o: - N¬i nhËn (ghi phÝa díi bªn tr¸i) - Kí tên và ghi đủ họ tên, chức vụ của ngời có trách nhiệm thông báo (ghi phía dới bªn ph¶i) 3. Lu ý: ?Khi viÕt VB th«ng b¸o cÇn lu ý ®iÒu g×? - Tªn VB cÇn viÕt ch÷ in hoa næi bËt. - Gi÷a c¸c phÇn chõa mét kho¶ng trèng để phân biệt - Kh«ng viÕt s¸t lÒ giÊy bªn tr¸i, kh«ng để phần trên trang giấy có khoảng trống qu¸ lín. IV.Cñng cè. VB th«ng b¸o lµ g×? ThÓ thøc tr×nh bµy mét v¨n b¶n th«ng b¸o? V. Híng dÉn dÆn dß: VÒ häc kÜ néi dung, chuÈn bÞ phÇn luyÖn tËp. D.Rót kinh nghiÖm. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ... Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. *************************. TiÕt 138. Chơng trình địa phơng ( Phần Tiếng Việt) A. Môc tiªu: 1. Kiến thức: Giúp HS củng cố, nắm đợc những kiến thức về từ địa phơng 2. Kĩ năng: Rèn kĩ năng chọn lọc, sử dụng từ địa phơng trong giao tiếp. 3. Thái độ: giáo dục ý thức học tập, rèn luyện. B. ChuÈn bÞ: GV: - Hệ thống câu hỏi, bài tập, su tầm từ địa phơng. HS: -Chuẩn bị theo hớng dẫn, su tầm từ ngữ xng hô ở địa phơng..

(398) C. TiÕn tr×nh lªn líp: I. ổn định lớp: II. KiÓm tra bµi cò: KiÓm tra sù chuÈn bÞ cña Hs. III. Bµi míi: 1. Đặt vấn đề: GV giới thiệu bài 2. TriÔn khai bµi d¹y: Hoạt động 1 GV híng dÉn HS lµm bµi tËp SGK - Nhận biết, tìm từ xng hô, từ địa phơng Tìm từ địa phơng trong các bài tập vµ biÖt ng÷ x· h«i. Phân loại từ địa phơng, từ toàn dân, biệt ng÷ x· héi HS lµm bµi tËp 2 - cách xng hô ở địa phơng - Tìm từ xng hô ở địa phơng, ở các địa ph¬ng kh¸c Bµi tËp 3 - H/dÉn HS lµm bµi tËp vµ GV nhÊn mạnh việc sử dụng từ địa phơng trong nh÷ng trêng hîp cÇn thiÕt, kh«ng nªn lạm dụng từ địa phơng. Hoạt động 2 GV hớng dẫn HS su tầm từ xng hô ở địa Su tầm từ xng hô, cách xng hô ở địa phphơng mình và các địa phơng khác ¬ng. - Trình bày phần su tầm đợc để các bạn nhËn xÐt. - Rót kinh nghiÖm IV. §¸nh gi¸ kÕt qu¶: -Thế nào là từ địa phơng, thế nào là biệt ngữ xã hội? - Dùng từ địa phơng trong những trờng hợp nào? V. Híng dÉn dÆn dß: Về nhà su tầm từ xng hô ở địa phơng mình và từ xng hô ở địa phơng khác. ôn tập phÇn TiÕng ViÖt líp 8. D.Rót kinh nghiÖm. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ... Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. *********************. TiÕt 139. LuyÖn tËp lµm v¨n b¶n th«ng b¸o A. Môc tiªu: 1. KiÕn thøc: Gióp HS cñng cè l¹i nh÷ng tri thøc vÒ v¨n b¶n th«ng b¸o, môc đích, yêu cầu, cấu tạo của một văn bản thông báo ; từ đó nâng cao năng lực viết th«ng b¸o cho Hs. 2. KÜ n¨ng: BiÕt so s¸nh, kh¸i qu¸t hãa, lËp dµn bµi, viÕt th«ng b¸o theo mÉu. 3. Thái độ: Giáo dục Hs ý thức rèn luyện..

(399) B. ChuÈn bÞ: - GV: Bµi so¹n, SGK - HS: Bµi cò, chuÈn bÞ theo híng dÉn C. TiÕn tr×nh lªn líp: I. ổn định lớp: II. KiÓm tra bµi cò: V¨n b¶n th«ng b¸o lµ g×? ThÓ thøc tr×nh bµy v¨n b¶n th«ng b¸o? III. Bµi míi: 1. Đặt vấn đề: GV giới thiệu bài 2. TriÔn khai bµi d¹y: Hoạt động 1: Hớng dẫn ôn tập, củng cố lí thuyết về văn bản thông báo GV gäi tr¶ lêi 3 c©u hái trong môc I. Tr. 1. ¤n lÝ thuyÕt 148 GV tængg kÕt theo b¶ng hÖ thèng sau: STKBG/ 402 Lu ý c¸c c©u hái: - Ai th«ng b¸o - Th«ng b¸o cho ai - Trong t×nh huèng nµo - Th«ng b¸o vÒ viÖc g× - Th«ng b¸o nh thÕ nµo Hoạt động 2: Hớng dẫn luyện tập Bµi 1: Lùa chän vµ tr×nh bµy lÝ do Bµi tËp 1/ 149 * đáp án: a. Th«ng b¸o - HiÖu trëng viÕt th«ng b¸o - Cán bộ, giáo viên, học sinh toàn trơnggf nhận, đọc thông báo - Néi dung kÕ ho¹ch tæ chøc lÔ kØ niÖm ngµy sinh nhËt B¸c Hå b. B¸o c¸o - Các cho đội viết báo cáo - Ban chỉ huy liên đội nhận báo cáo - Nội dung tình hình hoạt động của chi đội trong tháng. c. Th«ng b¸o: - Ban qu¶n lÝ dù ¸n viÕt th«ng b¸o - Bà con nông dân có đất đai, hoa màu trong ph¹m vi gi¶i phãng mÆt b»ng cña c«ng tr×nh dù ¸n. - Néi dung th«ng b¸o: chñ tr¬ng cña ban dù ¸n. HS ph¸t hiÖn lçi sai trong v¨n b¶n th«ng Bµi 2/150 b¸o SGK tr. 150 vµ t×m c¸ch söa ch÷a cho đúng. * §¸p ¸n: a. Nh÷ng lçi sai: - Kh«ng cã sè c«ng v¨n, th«ng b¸o, n¬i nhËn, n¬i lu viÕt ë gãc tr¸i phÝa trªn vµ phÝa díi v¨n b¶n th«n b¸o. - Néi dung th«ng b¸o cha phï hîp víi tªn th«ng b¸o nªn th«ng b¸o cßn thiÕu cô thÓ c¸c môc: thêi gian kiÓm tra, yªu cÇu kiÓm tra, c¸ch thøc kiÓm tra... b. Bæ sung vµ s¾p xÕp l¹i c¸c môc cho Bµi 3/150 đúng với tên văn bản thông báo.

(400) Bµi tËp 3 T×m thªm mét sè t×nh huèng cô thÓ cÇn viÕt th«ng b¸o. Bµi 4 H/ dÉn vÒ nhµ. Bµi 4/150 Híng dÉn vÒ nhµ IV. §¸nh gi¸ kÕt qu¶: So s¸nh v¨n b¶n b¸o c¸o vµ v¨n b¶n th«ng b¸o? V. Híng dÉn dÆn dß: Về nhà học kĩ nội dung, ôn tập lại những kiến thức đã học. D. Rót kinh nghiÖm. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... .. ***********************. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: TiÕt 140. Tr¶ bµi kiÓm tra häc k× 2 A. Môc tiªu: 1. Kiến thức: HS nắm đợc các kiến thức tổng hợp đã học ở trong chơng trình Ng÷ V¨n 8 2. Kĩ năng: Nhận biết những u nhợc điểm trong bài làm của mình để rút kinh nghiÖm. 3. Thái độ: Giáo dục HS tự đánh giá lực học về bộ môn, rút kinh nghiệm để cố g¾ng. B. ChuÈn bÞ: GV: Tập bài kiểm ttra, lời nhận xét. đánh giá C TiÕn tr×nh lªn líp: I. ổn định lớp: 2. KiÓm tra bµi cò: 3. Bµi míi: 1. GV ph¸t bµi cho HS 2 NhËn xÐt u, nhîc ®iÓm * u: Đa số nắm đợc kiến thức cơ bản, nội dung bài làm tơng đối tố Kết quả điểm giỏi, khá tơng đối đạt, song bên cạnh có một số em cha nắm đợc phơng pháp làm bài, cha nắm đợc nội dung, đặc biệt là nội dung phần tự luận dẫn đến kết quả một số bài thấp theo với yêu cầu. 2. HS kiểm tra lại bài , GV nêu đáp án để HS tự đánh giá bài làm của mình. D. Rót kinh nghiÖm. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ...

(401)

(402)

Ngu van 8ca namhay

Tài liệu liên quan

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về