ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

CAO THỊ NGA

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ
TỈNH HÀ GIANG THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2020


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

CAO THỊ NGA

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ
TỈNH HÀ GIANG THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS. Trần Quốc Thành

THÁI NGUYÊN - 2020

LỜI CAM ĐOAN
Tơi xin cam đoan đây là cơng trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả
nghiên cứu trong Luận văn là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kì
cơng trình nghiên cứu nào của tác giả khác.
Tác giả luận văn

Cao Thị Nga

i


LỜI CẢM ƠN
Tơi xin bày tỏ lịng kính trọng và lời cảm ơn sâu sắc tới GS.TS Trần
Quốc Thành - người hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ dẫn, giúp đỡ tơi trong
suốt q trình nghiên cứu và thực hiện luận văn.
Tơi xin bày tỏ lịng biết ơn đến các thầy, cô và cán bộ Trường Đại học Sư
phạm - Đại học Thái Nguyên đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tơi trong
suốt q trình học tập và nghiên cứu.
Tôi xin tri ân sự động viên, khích lệ và ủng hộ của gia đình, người thân,
bạn bè và đồng nghiệp đã giúp đỡ tơi hồn thành luận văn này.

Tác giả luận văn

Cao Thị Nga

ii


MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN................................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN.....................................................................................................ii
MỤC LỤC......................................................................................................... iii
DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT.......................................................... vii
DANH MỤC CÁC BẢNG................................................................................iv
MỞ ĐẦU............................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu..............................................................1
2. Mục đích nghiên cứu.......................................................................................2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu................................................................ 2
4. Giả thuyết khoa học........................................................................................ 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu......................................................................................3
6. Phạm vi nghiên cứu.........................................................................................3
7. Phương pháp nghiên cứu.................................................................................3
8. Cấu trúc luận văn............................................................................................ 5
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP.........6
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề............................................................... 6
1.1.1. Những nghiên cứu trên thế giới................................................................ 6
1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam............................................................... 10
1.2. Những vấn đề lý luận cơ bản về đội ngũ giảng viên trường cao đẳng và
chuẩn nghề nghiệp giảng viên cao đẳng................................................... 13
1.2.1. Khái niệm giảng viên, đội ngũ giảng viên trường cao đẳng...................13
1.2.2. Đặc trưng lao động nghề nghiệp của giảng viên cao đẳng.....................15
1.2.3. Chuẩn nghề nghiệp giảng viên cao đẳng................................................ 20
1.3. Những vấn đề lý luận cơ bản về phát triển đội ngũ giảng viên trường cao
đẳng theo chuẩn nghề nghiệp....................................................................26

iii



1.3.1. Khái niệm phát triển, phát triển đội ngũ giảng viên cao đẳng theo
chuẩn nghề nghiệp.................................................................................... 26
1.3.2. Mục đích, ý nghĩa của phát triển đội ngũ giảng viên cao đẳng theo
chuẩn nghề nghiệp.................................................................................... 28
1.3.3. Các chủ thể phát triển đội ngũ giảng viên cao đẳng theo chuẩn nghề nghiệp
............................................................................................................................... 32

1.3.4. Nội dung phát triển đội ngũ giảng viên trường cao đẳng theo chuẩn
nghề nghiệp...............................................................................................35
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng phát triển đội ngũ giảng viên cao đẳng theo
chuẩn nghề nghiệp.................................................................................... 43
1.4.1. Nhóm các yếu tố khách quan.................................................................. 43
1.4.2. Nhóm các yếu tố chủ quan......................................................................45
Kết luận chương 1.............................................................................................47
Chương 2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH
HÀ GIANG THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP.................................... 48
2.1. Vài nét về khách thể khảo sát.....................................................................48
2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng....................................................................... 50
2.2.1. Mục đích khảo sát...................................................................................50
2.2.2. Nội dung khảo sát................................................................................... 50
2.2.3. Đối tượng khảo sát..................................................................................51
2.2.4. Cách thức khảo sát và xử lý dữ liệu........................................................51
2.3. Thực trạng năng lực đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và
Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp.................................. 52
2.3.1. Thực trạng năng lực chuyên môn............................................................52
2.3.2. Thực trạng năng lực sư phạm..................................................................54
2.3.3. Thực trạng năng lực phát triển nghề nghiệp........................................... 55
2.3.4. Thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học..............................................57


iv


2.4. Thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và
Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp.................................. 60
2.4.1. Thực trạng xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển đội ngũ giảng
viên theo chuẩn nghề nghiệp.....................................................................60
2.4.2. Thực trạng tổ chức tuyển dụng và sử dụng đội ngũ giảng viên theo
chuẩn nghề nghiệp.................................................................................... 62
2.4.3. Thực trạng kiểm tra, đánh giá đội ngũ giảng viên theo chuẩn nghề nghiệp .. 64

2.4.4. Thực trạng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên theo chuẩn nghề nghiệp
.............................................................................................................................. 66

2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giảng viên trường
Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp
...................................................................................................................68
2.6. Đánh giá chung về thực trạng.................................................................... 70
2.6.1. Điểm mạnh..............................................................................................70
2.6.2. Điểm yếu.................................................................................................70
Kết luận chương 2.............................................................................................72
Chương 3. BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH
HÀ GIANG THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP.................................... 73
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp..............................................................73
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và thực tiễn.....................................73
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả và tính khả thi..................................74
3.1.3. Ngun tắc đảm bảo tính tồn diện, đồng bộ..........................................74
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính phát triển........................................................ 74
3.2. Các biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật

và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp..............................75
3.2.1. Xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng
Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp...............75
3.2.2. Xây dựng quy chế tuyển dụng và sử dụng giảng viên trường Cao
đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp......79


v


3.2.3. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, đánh giá đội ngũ giảng viên trường Cao
đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp......83
3.2.4. Thường xuyên đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ giảng viên trường Cao
đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp......86
3.2.5. Đảm bảo các điều kiện để phát triển đội ngũ giảng viên trường Cao
đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp......90
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp................................................................ 95
3.4. Khảo nghiệm mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp đã đề xuất...95
3.4.1. Khái quát chung về khảo nghiệm............................................................95
3.4.2. Khảo nghiệm mức độ cần thiết của các biện pháp đã đề xuất................96
3.4.3. Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất.........................97
Kết luận chương 3...........................................................................................100
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ...............................................................101
1. Kết luận.......................................................................................................101
2. Khuyến nghị................................................................................................102
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.....................................................104
PHỤ LỤC

vi



DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT

ĐNGV

: Đội ngũ giáo viên

ĐTBD

: Đào tạo bồi dưỡng

GV

: Giáo viên

HSSV

: Học sinh sinh viên

KCN

: Khu công nghiệp

KTĐG

: Kiểm tra đánh giá

KT-XH

: Kinh tế - xã hội


LĐTBXH : Lao động thương binh xã hội
NCKH

: Nghiên cứu khoa học

THPT

: Trung học phổ thông

TNHH

: Trách nhiệm hữu hạn

UBND

: Ủy ban nhân dân

vii


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1.

Bảng 2.2.

Bảng 2.3.

Bảng 2.4.


Bảng 2.5.

Bảng 2.6.

Bảng 2.7.

Bảng 2.8.

Bảng 2.9.

Bảng 3.1.
Bảng 3.2.

Thực trạng năng lực chuyên môn của đội ngũ giảng viên
trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo
chuẩn nghề nghiệp 52
Thực trạng năng lực sư phạm của đội ngũ giảng viên trường
Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn
nghề nghiệp...................................................................................54
Thực trạng năng lực phát triển nghề nghiệp của đội ngũ giảng
viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang
theo chuẩn nghề nghiệp................................................................ 56
Thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng
viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang
theo chuẩn nghề nghiệp................................................................ 58
Thực trạng xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển đội ngũ
giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà
Giang theo chuẩn nghề nghiệp......................................................60
Thực trạng tổ chức tuyển dụng và sử dụng đội ngũ giảng viên
trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo

chuẩn nghề nghiệp........................................................................ 62
Thực trạng kiểm tra, đánh giá đội ngũ giảng viên trường
Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn
nghề nghiệp...................................................................................64
Thực trạng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên trường
Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn
nghề nghiệp...................................................................................66
Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giảng
viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang
theo chuẩn nghề nghiệp 68
Kết quả khảo nghiệm mức độ cần thiết của các biện pháp...........96
Kết quả khảo nghiệm mức độ khả thi của các biện pháp.............98

iv


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
Trong sự nghiệp xây dựng Tổ quốc, nguồn nhân lực là yếu tố quyết định
tốc độ phát triển và sự phồn vinh của đất nước. Đại hội lần thứ XII của Đảng
Cộng sản Việt Nam đã khẳng định sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ các
yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất,
năng lực của người học, phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt
trình độ tiên tiến trong khu vực.
Ở

các nhà trường dạy nghề nói chung và các nhà trường cao đẳng nói

riêng, đội ngũ giảng viên có vai trị quan trọng. Nghị quyết 29/TW-NQ đã chỉ
rõ “Xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán

bộ quản lý giáo dục gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an
ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế. Thực hiện chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo
theo từng cấp học và trình độ đào tạo”.
Để thực hiện được yêu cầu của Đảng và Nhà nước về chuẩn hóa đội ngũ
giáo viên, vấn đề chuẩn nghề nghiệp giáo viên nói chung, giảng viên các
trường cao đẳng nói riêng đã được quan tâm xây dựng và được coi là thước đo
chất lượng đội ngũ nhà giáo của tất cả các cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo
Thông tư 08/2017/TT-BLĐ-TB&XH ngày 10/3/2017 với nhiều nội dung mới
đã được đặt ra. Trên cơ sở đó, các cấp, các ngành, các trường trong hệ thống
giáo dục nghề nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến bồi dưỡng nâng cao trình độ
mọi mặt để phát triển đội ngũ nhà giáo, đáp ứng các yêu cầu chuẩn nghề
nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho xã hội.
Với định hướng đó, trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà
Giang đã chú trọng chỉ đạo mở rộng cơ cấu ngành, nghề; phát triển quy mô đào
tạo, đảm bảo chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân
lực của địa phương. Trong đó, chú trọng đến cơng tác bồi dưỡng nâng cao trình
độ đội ngũ giảng viên theo chuẩn nghề nghiệp. Tuy nhiên, đội ngũ giảng viên
1


của nhà trường vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của đào tạo nghề nghiệp, còn
thiếu về số lượng, cơ cấu ngành nghề và yếu về chất lượng, kỹ năng sư phạm
và năng lực hoạt động nghề nghiệp-xã hội,… Do đó, việc phát triển đội ngũ
giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn
nghề nghiệp mới ban hành đã và đang là nhu cầu cấp bách của nhà trường.
Xuất phát từ những lý do trình bày trên, tơi lựa chọn đề tài "Phát triển
đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang
theo chuẩn nghề nghiệp" làm luận văn Thạc sĩ Quản lý giáo dục.
2.


Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên

trường Cao đẳng theo chuẩn nghề nghiệp, luận văn đề xuất các biện pháp nhằm
nâng cao hiệu quả phát triển đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và
Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu đổi mới
giáo dục nói chung và chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp nói riêng
trong giai đoạn hiện nay.
3.

Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1.

Khách thể nghiên cứu
Phát triển đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng theo chuẩn nghề nghiệp.

3.2.

Đối tượng nghiên cứu
Phát triển đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ

tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp.
4.

Giả thuyết khoa học
Chất lượng đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Cơng nghệ

tỉnh Hà Giang cịn những hạn chế nhất định về cả năng lực chuyên môn, năng
lực sư phạm, năng lực phát triển nghề nghiệp và nghiên cứu khoa học. Việc

tuyển dụng, sử dụng, kiểm tra - đánh giá, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên trường
Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang để đạt chuẩn và vượt chuẩn
nghề nghiệp đã được tiến hành, song chưa thực sự hiệu quả. Nhiều bộ phận
trong đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà

2


Giang còn chưa cập chuẩn, tỷ lệ giảng viên vượt chuẩn khơng cao. Nếu có
được các biện pháp phù hợp, hiệu quả phát triển đội ngũ giảng viên trường Cao
đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp thì sẽ nâng
cao chất lượng nguồn nhân lực cho nhà trường, đồng thời góp phần nâng chất
lượng đào tạo của trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giảng viên trường
Cao đẳng theo chuẩn nghề nghiệp.
5.2. Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên
trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp.
5.3. Đề xuất và khảo nghiệm biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên trường
Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp.

6. Phạm vi nghiên cứu
6.1. Giới hạn nội dung nghiên cứu
Chất lượng đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ
tỉnh Hà Giang được thể hiện trên nhiều khía cạnh. Trong luận văn này, chúng tơi
tập trung nghiên cứu các biện pháp của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Kỹ thuật và
Công nghệ tỉnh Hà Giang trong phát triển đội ngũ giảng viên nhà trường theo
chuẩn nghề nghiệp. Tức là theo các quy định pháp quy về chuẩn nghề nghiệp của
giảng viên cao đẳng, gồm các tiêu chí về năng lực chun mơn, năng lực sư phạm,
năng lực phát triển nghề nghiệp và nghiên cứu khoa học.


6.2. Khách thể điều tra
Tổng số 85 người, bao gồm: Cán bộ quản lý và giảng viên trường Cao
đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các tài liệu, các cơng trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ
giáo viên nói chung và phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng theo
chuẩn nghề nghiệp nói riêng.
3


Nghiên cứu các văn kiện của Đảng, các chỉ thị, chủ trương, quyết định
của Nhà nước, Bộ ngành có liên quan đến chuẩn nghề nghiệp và phát triển đội
ngũ giảng viên các trường cao đẳng theo chuẩn nghề nghiệp.
Nghiên cứu các tài liệu về mơ hình hoạt động của các nhà trường cao
đẳng làm tiền đề cho việc hình thành, xây dựng khung lý luận của phát triển đội
ngũ giảng viên các trường cao đẳng theo chuẩn nghề nghiệp.
7.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
-

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi:

Xây dựng các mẫu Phiếu khảo sát dành cho cán bộ quản lý, giảng viên
của trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang. Nội dung phiếu
khảo sát về thực trạng năng lực đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật
và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp; thực trạng phát triển đội
ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo
chuẩn nghề nghiệp; thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ
giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn

nghề nghiệp.
-

Phương pháp phỏng vấn trực tiếp:

Phương pháp phỏng vấn được tiến hành với một số khách thể đã được
điều tra bằng phiếu hỏi. Nội dung phỏng vấn là làm rõ thêm những nguyên
nhân của thực trạng đã được thể hiện trên số liệu của phiếu hỏi.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn:
Tổng kết kinh nghiệm thực hiện phát triển đội ngũ giảng viên trường Cao
đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp để tạo cơ
sở thực tiễn cho việc đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả phát triển đội
ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo
chuẩn nghề nghiệp phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường.
-

Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến chuyên gia về tính cần thiết, khả

thi của các biện pháp đề xuất.
4


8. Cấu trúc luận văn
Luận văn gồm Mở đầu, Kết luận - khuyến nghị, Danh mục tài liệu tham
khảo, Phụ lục và 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao
đẳng theo chuẩn nghề nghiệp.
Chương 2. Thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ
thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp.
Chương 3. Biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ

thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo chuẩn nghề nghiệp.

5


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Những nghiên cứu trên thế giới
Những nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên
Tất cả các quốc gia trên thế giới đều coi giáo viên là chủ thể quan trọng
của quá trình giáo dục. Chất lượng giáo viên góp phần quyết định chất lượng
giáo dục của mỗi nhà trường. Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên là vấn đề
được các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Trong đó, các cơng trình nghiên
cứu về đội ngũ giáo viên và phát triển đội ngũ giáo viên nói chung chiếm số
lượng lớn, chưa có nhiều nghiên cứu riêng biệt về phát triển đội ngũ giáo viên
các trường cao đẳng.
Năm 1985, tại Hội thảo ASD Armidele do UNESCO tổ chức, các báo
cáo tập trung phân tích vai trị người thiết kế, người tổ chức, người cổ vũ,
người canh tân của giáo viên trong thời đại mới. Để đáp ứng được vai trị đó,
các báo cáo khẳng định sự cần thiết phải không ngừng nâng cao chất lượng đội
ngũ giáo viên: Các chương trình đào tạo bồi dưỡng giáo viên phải triệt để sử
dụng các thiết bị và phương pháp giảng dạy hiện đại, tiên tiến nhất; Giáo viên
phải được đào tạo để trở thành nhà giáo dục hơn là một chuyên gia truyền đạt
kiến thức trên lớp; Việc dạy học phải phù hợp với người học chứ không phải
buộc người học tuân theo những quy định đặt ra của giáo viên hay cơ sở giáo
dục [dẫn theo 19].
Tiếp đó, năm 1998, Hội nghị về tổ chức quản lý nhà trường do UNESCO
tổ chức tại Nê Pan khẳng định: “Xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên là vấn

đề cơ bản trong phát triển giáo dục” [dẫn theo 19].
Sự cần thiết phát triển đội ngũ giáo viên còn được các tác giả đề cập đến
trong nhiều nghiên cứu. Tác giả Richard I. Arends với công trình nghiên cứu
6


"Leaning to teach" (Học để dạy) đã đề cập đến vấn đề đổi mới cách dạy học lấy
học sinh làm trung tâm. Cách dạy này đòi hỏi giáo viên phải nâng cao năng lực
nghề nghiệp, trang bị những năng lực chuyên biệt để dạy học [dẫn theo 19].
Trong vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên, chuẩn nghề nghiệp giáo viên
được các quốc gia trên thế giới rất quan tâm. Đây là nội dung mà các trường sư
phạm phải tập trung đào tạo và mỗi giáo viên phải luôn phấn đấu hồn thiện
mình trong q trình cơng tác. Để chính xác hóa việc đánh giá giáo viên và
định hướng cho giáo viên rèn luyện, phấn đấu một cách hiệu quả, nhiều nước
đã xây dựng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên.
Ở

Hoa Kỳ, Chuẩn nghề nghiệp giáo viên do Uỷ ban Quốc gia Chuẩn nghề

dạy học ban hành. Theo đó, Chuẩn nghề nghiệp giáo viên đòi hỏi người giáo viên
phải đạt được 5 điểm cốt lõi: Tận tâm với học sinh và việc học tập của học sinh;
Làm chủ mơn học mình dạy; Có trách nhiệm quản lý và hướng dẫn học sinh học
tập; Suy nghĩ một cách hệ thống về thực tế hành nghề và không ngừng học tập qua
trải nghiệm; Là thành viên của cộng đồng học [dẫn theo 19].
Ở

Anh, Chuẩn nghề nghiệp giáo viên gồm 3 phần: Những đặc trưng nghề

nghiệp; Kiến thức và sự am hiểu nghề nghiệp; Các kĩ năng nghề nghiệp. Chuẩn
nghề nghiệp giáo viên được xác định cho từng giai đoạn phát triển nghề gồm

chuẩn cho giáo viên mới vào nghề, chuẩn cho tất cả giáo viên, chuẩn cho giáo
viên có thang bậc lương cao, giáo viên giỏi,... [dẫn theo 19].
Nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á cũng đã xây dựng những bộ
chuẩn nghề nghiệp giáo viên nhằm phát triển chất lượng đội ngũ giáo viên đạt
hiệu quả.
Ở

Singapore, chuẩn nghề nghiệp giáo viên được xác định trong “Mơ hình

phát triển giáo viên thế kỉ XXI”. Theo mơ hình này, giáo viên cần được trang bị
những kiến thức và kỹ năng phù hợp để có thể giúp học sinh phát triển toàn diện.
5 mục tiêu cụ thể là: Giáo viên phải là nhà giáo dục có đạo đức; Giáo viên phải là
nhà chun mơn; Người học có khả năng cộng tác; Nhà lãnh đạo có khả năng biến
hóa; Giáo viên phải là thành viên tích cực xây dựng cộng đồng.

7


Ở

Thái Lan, việc bồi dưỡng giáo viên được tiến hành ở các trung tâm

học tập cộng đồng. Nội dung bồi dưỡng bao gồm kiến thức cơ bản, kỹ năng
nghề nghiệp và thông tin. Bộ 18 tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục phổ
thơng có đề cập đến những tiêu chuẩn mà giáo viên cần phải đạt được như:
Tiêu chuẩn đối với chất lượng học sinh; Tiêu chuẩn đối với giảng dạy; Tiêu
chuẩn đối với lãnh đạo và quản lí giáo dục.
Những khái quát trên cho thấy các quốc gia trên thế giới đều quan tâm
đến việc phát triển đội ngũ giáo viên. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên của các bậc
học, bậc đào tạo là căn cứ để đào tạo, bồi dưỡng giáo viên. Các quốc gia có

những chính sách phù hợp nhằm hỗ trợ cho giáo viên bổ sung nâng cao kiến
thức, phát triển năng lực nghề nghiệp theo quy định chuẩn nghề nghiệp đã được
xác định.
Những nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng
Bên cạnh số lượng lớn nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên nói
chung, có số ít các cơng trình nghiên cứu chuyên biệt về phát triển đội ngũ
giảng viên các trường Cao đẳng, Đại học.
Năm 1998, Hội nghị Quốc tế về giáo dục thế kỉ XXI "Tầm nhìn và hành
động" đã nêu lên 11 năng lực cần có của một giảng viên, bao gồm: Có kiến
thức và sự thông hiểu về các cách học khác nhau của sinh viên; Có kiến thức,
năng lực và thái độ về mặt theo dõi đánh giá sinh viên nhằm giúp họ tiến bộ;
Tự nguyện hoàn thiện bản thân trong ngành nghề của mình; Biết ứng dụng
những tiêu chí nghề nghiệp và ln luôn cập nhật những thành tựu mới nhất;
Biết ứng dụng những thành tựu công nghệ thông tin về môn học, ngành học của
mình; Có khả năng nhận biết được tín hiệu của thị trường bên ngoài về nhu cầu
đối với sinh viên tốt nghiệp; Làm chủ được những thành tựu mới về dạy và
học; Chú ý đến quan điểm và mong ước của sinh viên; Hiểu được những tác
động của nhân tố quốc tế và đa văn hóa đối với các chương trình đào tạo; Có
khả năng dạy nhiều loại hình sinh viên khác nhau, bảo đảm các
8


giờ giảng chính khóa, seminar hoặc tại các xưởng sản xuất với số lượng sinh
viên đơng; Có khả năng hiểu được những "chiến lược thích ứng" nghề nghiệp
của các cá nhân [13, tr.162, 163].
Cơng trình "Những định hướng phát triển đội ngũ giảng viên cho thế kỷ
XXI" - Higher education staff development: directions for the twenty - first
century, xuất bản tại Pari của UNESCO và nghiên cứu "Phát triển đội ngũ
giảng viên" của tác giả Marriss Dorothy đã nêu định hướng phát triển đội ngũ
giảng viên theo tiếp cận năng lực [dẫn theo 6, tr.14].

Trên các tạp chí nước ngồi, nhiều bài viết nghiên cứu về phát triển đội
ngũ giảng viên đã được công bố.
Tác giả Catherine Armstrong trong bài "Làm thế nào để trở thành người
giảng viên" cho rằng người giảng viên ở các trường cao đẳng, đại học có hai
nhiệm vụ cơ bản là giảng dạy và nghiên cứu [dẫn theo 6, tr.14].
Hai tác giả An Lieberman và Phi Delta Kappan trong bài "Thực hành có
hỗ trợ phát triển đội ngũ giảng viên" mô tả những việc hỗ trợ phát triển ĐNGV
đã được thực hiện tốt như xây dựng nội dung bồi dưỡng giảng viên, đánh giá
giảng viên; những việc các nhà trường làm chưa tốt như tạo điều kiện để giảng
viên trao đổi chuyên môn với các đồng nghiệp nước ngoài, sự hẫng hụt về thế
hệ trong đội ngũ giảng viên. Từ đó, nghiên cứu đã đề xuất giải pháp "Thực
hành" (trao đổi, học hỏi giữa các đồng nghiệp) để phát triển đội ngũ giảng viên
[dẫn theo 6, tr.14].
Nhóm tác giả Maria Hendriks, Hans Luyten, Jaap Scheerens, Peter
Sleegers and Rien Steen trong bài "Phát triển giảng viên chuyên nghiệp" thì cho
rằng: Phát triển đội ngũ giảng viên về chuyên môn nghiệp vụ cần quan tâm đến
các yếu tố như: Niềm tin và năng lực, chất lượng giảng dạy, sự liên tục trau dồi
và phát triển tri thức khoa học, kỹ năng nghề, tình cảm nghề nghiệp [dẫn theo
6, tr.14].

9


1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
Ở

Việt Nam, những công trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo

viên nói chung và phát triển đội ngũ giáo viên các trường cao đẳng nói riêng
gồm nhiều loại hình: Sách chun khảo, đề tài nghiên cứu, cơng bố báo chí,

luận văn, luận án.
Những nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên
Có rất nhiều cơng trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên nói
chung. Có thể kể đến một số cơng trình như:
Hai tác giả Vũ Quốc Chung và Nguyễn Văn Cường trong nghiên cứu
“Cải cách đào tạo và bồi dưỡng giáo viên theo định hướng chuẩn năng lực nghề
nghiệp” đã xác định mơ hình năng lực nghề nghiệp của giáo viên trong thế kỷ
XXI bao gồm: Năng lực dạy học, năng lực giáo dục, năng lực đánh giá, năng
lực đổi mới và phát triển. Nghiên cứu chỉ ra rằng phát triển đội ngũ giáo viên
tiến hành theo hai mô hình cơ bản là chương trình bồi dưỡng theo khả năng
cung cấp của cơ quan bồi dưỡng và chương trình bồi dưỡng định hướng nhu
cầu của người học [5].
Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc với “Người giáo viên thế kỷ XXI: Sáng tạo
-

hiệu quả” đã đề cập tính chất nghề nghiệp của người giáo viên. Tác giả đã

nhấn mạnh động cơ của giáo viên là lý tưởng nghề nghiệp. Lý tưởng nghề
nghiệp là động lực đam mê sáng tạo của giáo viên, thúc đẩy giáo viên không
ngừng học hỏi, nâng cao trình độ. Tác giả đề xuất xây dựng tập thể sư phạm
theo mơ hình “đồng thuận”, giáo viên quan hệ với nhau bằng sự chia sẻ “kinh
nghiệm, bí quyết nhà nghề”. Tác giả cũng đặt ra những yêu cầu về năng lực
chuyên môn của người giáo viên thế kỷ XXI là: Sáng tạo và hiệu quả [14].
Tác giả Trần Khánh Đức trong chuyên khảo về “Giáo dục và phát triển
nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI” đã phân tích các đặc điểm của người giáo
viên trong nhà trường hiện đại. Tác giả nhấn mạnh: “Nền giáo dục hiện đại
một mặt đỏi hỏi phải đổi mới căn bản quá trình giáo dục và dạy học trong nhà
trường, một mặt khác đặt ra những yêu cầu mới trong công tác đào tạo, bồi
10



dưỡng giáo viên về trình độ cần được đào tạo, vốn tri thức, kỹ năng và phương
pháp dạy học; năng lực giáo dục, hoạt động văn hóa - xã hội và quản lý…” [7].
Những nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng
Vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng được đề cập đến
ở

những mức độ khác nhau trong các cơng trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ

giảng viên các trường đào tạo nghề, các trường kỹ thuật, các trường đại học.
Tác giả Phan Chính Thức trong nghiên cứu "Những giải pháp phát triển đào
tạo nghề góp phần đáp ứng nhu cầu nhân lực cho sự nghiệp cơng nghiệp hóa, hiện
đại hóa" đã xây dựng cơ sở lý luận về chiến lược đào tạo nghề giai đoạn 20012010; trình bày thực trạng đào tạo nghề, dự báo phát triển đào tạo nghề, chuẩn bị
nguồn lực cho đào tạo nghề và đề xuất các giải pháp phát triển đào tạo nghề, phát
triển đội ngũ giáo viên dạy nghề trong giai đoạn mới. Việc phát triển đội ngũ giáo
viên dạy nghề hướng tới đáp ứng nhu cầu của các trường dạy nghề về đội ngũ giáo
viên đạt chuẩn. Theo tác giả, cần xây dựng mạng lưới cơ sở đào tạo giáo viên, đổi
mới phương thức tuyển sinh, nội dung chương trình và phương pháp đào tạo để
phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề [20].

Đề cập trực tiếp hơn đến đội ngũ giáo viên các trường cao đẳng, tác giả
Phạm Ngọc Anh trong nghiên cứu “Nội dung và biện pháp bồi dưỡng trình độ
sư phạm cho giáo viên trường cao đẳng kỹ thuật ở Việt Nam” đã xác định sự
cần thiết phải bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ giảng viên dạy nghề. Từ đó,
xây dựng cơ sở lý luận và thực trạng, đề xuất biện pháp bồi dưỡng trình độ sư
phạm phù hợp với giáo viên giảng dạy kỹ thuật ở các trường cao đẳng kỹ thuật
ở

Việt Nam [1].
Tác giả Nguyễn Ngọc Hùng trong nghiên cứu “Các giải pháp đổi mới


quản lý dạy học thực hành theo tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sư
phạm kỹ thuật” đã xác định cần phải đổi mới đào tạo đội ngũ giáo viên dạy
nghề, phương pháp dạy học. Tác giả làm rõ các khái niệm, phân tích những đặc
điểm của phương thức đào tạo tiếp cận năng lực thực hiện, chỉ ra những yêu
cầu khách quan phải đổi mới quản lý dạy học thực hành, tiến hành đánh
11


giá thực trạng nội dung, xác định những yếu kém, đưa ra những đề xuất và thực
nghiệm 3 giải pháp đổi mới quản lý dạy học thực hành tiếp cận năng lực thực
hiện [11].
Năm 2015, Dự án Phát triển giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp
ứng dụng ở Việt Nam (gọi tắt là POHE) do Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì
cùng với đối tác là trường Đại học Saxion và tài trợ của chính phủ Hà Lan đã
xây dựng Chuẩn năng lực giảng viên giảng dạy đại học định hướng nghề
nghiệp ứng dụng bao gồm 5 năng lực cơ bản: Năng lực chuyên môn; năng lực
dạy học; năng lực phát triển và hướng dẫn, sử dụng chương trình đào tạo; năng
lực quan hệ với thế giới nghề nghiệp; năng lực phát triển nghề nghiệp và năng
lực nghiên cứu khoa học ứng dụng.
Tác giả Hoàng Minh Cương trong nghiên cứu “Phát triển đội ngũ giảng
viên các trường cao đẳng vùng Tây nguyên theo tiếp cận năng lực” đã khái quát
chung về phát triển nghề nghiệp cho đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng
vùng Tây nguyên theo tiếp cận năng lực. Tác giả cho rằng theo lý thuyết nguồn
nhân lực và tiếp cận năng lực, phát triển đội ngũ giảng viên bao gồm phát triển
về đội ngũ và chính sách tuyển dụng, sử dụng, đánh giá, đãi ngộ để tạo động
lực cho đội ngũ giảng viên. Phát triển đội ngũ là q trình liên tục hồn thiện
đội ngũ. Sự tích cực của đội ngũ giảng viên giữ vai trò quan trọng bên cạnh tác
động của các yếu tố xã hội, nhà trường, chủ thể quản lý,... [6].
Ngoài ra, trên các tạp chí khoa học giáo dục, nhiều bài viết có liên quan

đến vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên như: "Biện pháp phát triển đội ngũ
giảng viên Trường cao đẳng nghề Cơ điện - Xây dựng và nông lâm Trung bộ"
của Nguyễn Trung Tiến; "Một số biện pháp bồi dưỡng năng lực nghiệp vụ sư
phạm cho đội ngũ giảng viên Trường Cao đẳng Sư phạm Bà Rịa - Vũng Tàu"
của Nguyễn Chí Tăng; "Phát triển đội ngũ giảng viên Trường cao đẳng nghề
Du lịch Nha Trang" của Phùng Đình Mẫn;… [21], [18], [15].
Như vậy, vấn đề phát triển đội ngũ nhà giáo nói chung, phát triển đội ngũ
giảng viên trường cao đẳng nói riêng đã thu hút được sự quan tâm đặc biệt của
12


nhiều tổ chức quốc tế về giáo dục, nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước
quan tâm nghiên cứu, gắn với nghiên cứu phát triển nhà trường, với nghiên cứu
tổng thể cải cách giáo dục. Mỗi cơng trình đề cập tới những khía cạnh, phương
diện, góc độ, ở từng loại hình và điều kiện khác nhau về nội dung phát triển đội
ngũ nhà giáo. Những cơng trình nghiên cứu nêu trên đã cung cấp cho tác giả
luận văn nhiều kiến thức bổ ích để tham khảo hệ thống hóa cơ sở lý luận, và
cách triển khai nghiên cứu trong thực tiễn.
Việc khái quát lịch sử nghiên cứu cũng cho thấy vấn đề phát triển đội
ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kỹ thuật và Công nghệ tỉnh Hà Giang theo
chuẩn nghề nghiệp là một khoảng trống cần được quan tâm nghiên cứu.
1.2. Những vấn đề lý luận cơ bản về đội ngũ giảng viên trường cao đẳng và
chuẩn nghề nghiệp giảng viên cao đẳng
1.2.1. Khái niệm giảng viên, đội ngũ giảng viên trường cao đẳng
1.2.1.1. Giảng viên
Khái niệm "giảng viên" được nhiều văn bản pháp luật đề cập tới. Trong
đó, tiêu biểu là Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp và Thông tư
46/2016/TT-BLĐTBXH ngày 28/12/2016 của Bộ Lao động - Thương binh và
Xã hội.
-


Điều 70, Luật Giáo dục quy định: "Nhà giáo giảng dạy trong các

trường cao đẳng, cơ sở giáo dục đại học gọi là giảng viên" [16].
-

Điều 53, Luật Giáo dục nghề nghiệp quy định: "Nhà giáo trong cơ sở

giáo dục nghề nghiệp bao gồm nhà giáo dạy lý thuyết, nhà giáo dạy thực hành
hoặc nhà giáo dạy tích hợp. Nhà giáo trong trung tâm giáo dục nghề nghiệp,
trường trung cấp được gọi là giáo viên; nhà giáo trong trường cao đẳng được
gọi là giảng viên" [17].
-

Điều 34, Thông tư 46/2016/TT-BLĐTBXH ngày 28/12/2016 của Bộ Lao

động - Thương binh và Xã hội về Điều lệ trường cao đẳng khẳng định: "Nhà

giáo trong trường cao đẳng được gọi là giảng viên" [3].

13


Theo các quy định trên, giảng viên là nhà giáo giảng dạy ở các trường cao
đẳng và các cơ sở giáo dục đại học. Khái niệm giảng viên mà luận văn sử dụng là
giảng viên giảng dạy ở các trường cao đẳng, là viên chức giảng dạy trình độ cao
đẳng các mơn học/module/tín chỉ đào tạo nghề nghiệp, đào tạo nhân lực lao động
trực tiếp theo định hướng thực hành thuộc các lĩnh vực, ngành/ nghề công nghiệp
(kỹ thuật, công nghệ, xây dựng), các ngành/nghề nông nghiệp (nông lâm, ngư
nghiệp) và các ngành/nghề dịch vụ (kinh tế, du lịch, dịch vụ xã hội).


Về chức danh nghề nghiệp giảng viên cao đẳng, theo quy định tại Điều
53, Luật Giáo dục nghề nghiệp và Thông tư số 08/2017/TTLT-BLĐTBXH ngày
10/03/2017 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội thì giảng viên cao đẳng
được xếp ở 3 ngạch: Giảng viên giáo dục nghề nghiệp cao cấp (hạng I, mã số:
V. 090101); Giảng viên giáo dục nghề nghiệp chính (hạng II, mã số: V.
090102); Giảng viên giáo dục nghề nghiệp (hạng III, mã số: V. 090103) [17].
1.2.1.2. Đội ngũ, đội ngũ giảng viên trường cao đẳng
Theo Từ điển tiếng Việt, đội ngũ là tập hợp gồm số đông người cùng
chức năng hoặc nghề nghiệp tạo thành một lực lượng [22, tr.339].
Như vậy, đội ngũ là tập hợp số đông người cùng chức năng, nhiệm vụ
hoặc nghề nghiệp được tổ chức và tập hợp thành một lực lượng hoạt động trong
một tổ chức nhất định, cùng thực hiện một hay nhiều chức năng, cùng chung lý
tưởng, mục đích, gắn bó với nhau về quyền lợi vật chất và tinh thần. Đội ngũ
của một tổ chức cũng chính là nguồn nhân lực của tổ chức đó.
Trong lĩnh vực giáo dục, đội ngũ chỉ những tập hợp người được phân
biệt với nhau về chức năng trong hệ thống giáo dục như: Đội ngũ giáo viên, đội
ngũ giảng viên, đội ngũ cán bộ quản lý. Theo Từ điển Giáo dục học, “Đội ngũ
giáo viên là tập hợp những người đảm nhận công tác giáo dục và dạy học có đủ
tiêu chuẩn đạo đức, chun mơn và nghiệp vụ quy định”.
Đội ngũ trong trường cao đẳng bao gồm: Cán bộ quản lý, giảng viên và
nhân viên. Trong đó, khái niệm "đội ngũ giảng viên" mà luận văn sử dụng là
tập hợp giảng viên giáo dục nghề nghiệp - giảng viên các trường cao đẳng
14