“Quyền lực nhà nước là thống nhất” vào đâu?

<span class='text_page_counter'>(1)</span>j p cl- K ho.i hục. IN ,. l.uãt liiK 26. (2010) 93-98. ' 44. ^. *. Q u y ê n lực n h à nước là t h ô n g nhât” v à o đ â u ? N g u y ề n Đ ãn g D u n g Khoa ÌM Ịt. Dcìi học Ọuoc g iiỉ Hù hlội, I - Ị 4 X uân Thủỵ. C ảuC iay\ Hà Nội, Việt Nam Nhận nuà> 21 ihángónăĩĩì 2010. Tóm Ú t Chinh phủ • hành pháp lả người dề Nuẩt dự án luật, Quốc hội • láp pháp thông quâ dự án luậl Jể mụi chú llìC (rong \â hội thực thi luản thú. vả cuối cùng là lư phảp căn cử. VÍỈO. pháp luật xél. xừ các hành vi vi phạm luại. Dó là linh ihéng nhất của quyền lực nhà nước.. Kề lừ khi cỏ nhà nirớc dcn tiay, nhân loại. này quy địuh:. ỉĩinxc C ộ ng hòa X a h ộ i C hù. vầíi khôỉig ngừng suy tig lìĩ VC câclì thức tổ chức và hoạt độiìg cùa nhà nước, liở i m ột le đơiì giản rằng hoạt độỉìg cùa íìlià nước có tầm quan irọng đặc biộl đối với m ọi quốc gia, bẽn cạnh nhữiig. ỉìg h ĩa Việi Nam lù Nhà m rớc p h á p (Ịityền x â h ộ i chù n g lìĩa cùa ỉthchi (hhi. do nhem dàn. v ỉ nhem dản. Tàt cù quyèn ỈÌCC nhà m árc ỉh iiộ c vé ỉìhâtì cỉủn mù néìỉ tù n g ìù liù n tì tin h Ịịiừ a g ia i cấp. thăng lợi vượt bậc dem lại Uu) ncn tlìònh quả của các nèn văn m inh nlìãn loại, nhà nirởc cũtìg đem lại những khó khăn ihậm chỉ còn sự cản trở cho. c ô ìiỊị nhem vớ i g ia i cap n ỏ ỉig dân và đ ộ i ỉìg ũ ( r i ỉhức. Quyền lự c nhả nư ớc lủ íítố n g ìíhắiy cỏ sự ph ă ìí cõng vỉ’ p h ổ i lìợ p Ịịitra các cơ (Ịuan n h à nư ớc tro tĩỊỉ việc tlỉự v hiện các quyền lậ p pháp, hà n h p lu ip , ttrp h ủ p ''' iT ô i iỉh ấ tì m ạnh - !ác giả).. sự phát ỉricn. ihậin chí Iihiẻu quốc íỊÌa bị triệt ticu cũng là do nguyẽn nhân lừ phía nhà nước. Cho đến hiện nay việc tổ chức và hoại dộng cùa nhà nước vẫrì quav đi quay lại theo hai nguycn tắc cơ bnn là tập quyền hay là phán quycn.. Q uy định Ihì rõ ràng như vậy, bàng m ột điều khoản H iể n pháp cô hiệu lực pháp lý lố i cao, nhưng hiểu dược nộị dung cùa quy định này lả rất khó. Dã có rat nhiều bải v iế t xung quanh van dề náy, ỉìhưng nội hàm của quy định trẻn vẫn còn là m ột dấu hòi rấ l lớn, dẫti đen sự khó khăn cho còng viẹ c thực hiện cẩn phải bàn. v ề nguycn lác, cho đcn lìiộ n nay kể lử khi có chế độ Dản chù C ộng hòa, nhà nước V iệ t Nam vẫn được tổ chức ih eo nguyên lăc tập quycn, tức là quyển lực nhà nước là thống nhất, p lìii nlìận hoàn loàíì những b iổ ii hiện của phân quyền. Nhưng với công cuộc đ ồ i m ớ i, mỏf cửa,. luận: T h ứ u h ắ i, quyềti lực nhà nước thống lìliất có nghĩa là thế nào, n liấ l lá việ c quyền lực đó thống lìhất vào đâu, vào nhân dân hay vào Q uốc. và nhất là vớ i công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền, ỉìhừng hạt tìlìâti lìợp lý trong học. hội? Thứ hai^ từ chỗ phủ nhận hoàn toàn đến. iln iy ế l phân quyền liỳì được c h ú íig la g lii nliận Iro iig quy định của [lié n pháp nãm 1992, sừa. thừa nlìận cho dù c lìi là m ột tro n g những hạt nhân nhỏ bé cùa học ih u yé í là cả m ột bước chuyổn rất lớiì trong nhận thức của chúng la đà đển chỗ phải áp dụng m ột cách lương đ ố i sự. đồi năm 2001- Diều 2 cùa I lic n plìáp liiện liành. phân quyền dan dcn klìô n g ít người kể các các chuvèn gia luật học, chính tr j học và cà những. D I'; 84-904250244. E-mail (iangdung52 í/>ah<>e.com. 93.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> 94. N .D . D u n g / T ợị) c h i Khoiĩ học Đ H Q C H N , L u ậ t học 26 (2 O Í0 ) 93-98. clìíiìh khách trén các phương liộn íhỏng tin đại chúng đều cỏ quan điềm cho rằng: Lập pháp phải do Ọ uốc hội đảm nhiệm và hành pháp thỉ phải do Chính phủ đảm nhiệm , theo dúng hnh thân lờ i văn cùa quy định H ién pháp. Thảm chí kh ôn g ít người c ó ý k ic n c h o răng cần phải. chuyên m ọi hoạt động cỏ liên quan đcn lặp pháp, từ việc soạn thảo cho den việc thông qua dự thào luật cho Q uốc h ộ i, C hỉnh phù từ nay chỉ tập trung vào công tác hành pháp, tửc là diều hàiih đất nước theo quy định của lập pháp dă được Q uổc hội thỏng qua [ I . Sự quan niệm này cỏ phần hơi tả, lừ một thái cực này sang m ột iliá i cực ktiác. Đ ây lá cách hiểu máy móc nguyén tắc phân quyền trong tổ chức bộ m áy nhà nước. Thực tế sự phân quyển theo cách nói của nhà nước tư bản và phân công, phân nhiệm giừa lập pháp và hành pháp Iheo cảch nói cOa V iộ t Nam chúng ta hiện nay không hoàn loàn có nghĩa đcm giản như vậy. M à ngược lại hoại độag của liànli pháp có ảnh hường rất lớ ii đén hoạt động của lập pháp, Thậm chí N g h ị việ n lặp pháp iheo nhu cẩu của C hính phủ - hảnh pliáp, giữa C hinh phủ • hành pháp và Q uốc h ộ i - lập pháp phải cỏ quan hệ m ật th iế t vớ i nhau. Sự quan hộ mật thiết này tạo nẽn tính thổng nhất của quyền lực Nhà nước. T ổ chức vá hoạt dộng cùa lập pliáp và hảnh pháp trẽn thực tế không cỏ sự phân định m ột cách cửng nhắc theo tin h Ihần của học thuyết phân quyền trước k ia cùa thờ i kỷ tiền cách mạng lư sản, mà chủng có quan hệ mật th iế t với nhau. Phân quyển là m ộ t tro n g nhưng yêu cầu cùa nhà nước pháp quyền tir sản, nhưng học Ihuycl phân quyền cũng khôn g phải hiểu m ột cách đơ ii giản m áy m óc như vậy. Và thực tế m ối quan hệ giữa các quyền này không phải dicn ra m ột cách giản dơn như chủng ta nghĩ: M o i quan hệ giữa lập pháp vá hành pháp quan trọng đến mức tạo thành m ô hinh tồ chức của nliâ nước m ổi qưốc gia. Đ ó là chính thể nhà nước: Chính ttiể đại nghị kể cả cộng hòa lẫn quân chù; C liín h Ihể cộng lìòa tổng tlìố n g và chíiìh (hể cộng hòa hỗn hợp của sự pha trộn. những dặc tính của liai lo ại hình dại nghị và cộng hòa íổng thống. Thử n/uiĩ. theo cách thức lổ cluVc cùa Iilìà nước đại nghj, lấy A n h quốc lả điển hinh, Chính phủ • hành pháp và Q uốc hội/1'ỉạ nuhị viện - lập phảp déu cùng phản ánh ý chí cùa dàng cám quyền. Đảng cầm quyền lả đảng c liic m đa số ghế tro iiệ Q u ố c h ội th ô n g q u a m ộ l CUỘC đẩu. phiếu pho thông bầu ra N g h ị sỹ Q uốc hội, cỏ quyền dửng ra thành lặp C hính pliủ. Thủ lĩnh của Dàng cầm quvền sẽ là T h ù tướng Chính phìi. Các tlià n lì viẽn của C hính phủ về ngiiyẻn tăc đèu là những người có chân tro n g ban lănli đạo của đang cam quyển. V ớ i nguyén tác nghị sỹ của đảng nào chi được bò phiếu cho ý chí cùa đảng đỏ th ỏ i, cộng vớ i quyền trin h dự án luật trước Ọ uốc H ộ i, nẻn gần như m ột ngiiyê ỉi tắc m ọi dự luật dều xuầt phát từ C h in h phủ ’ hành pháp. M ọ i float động của Q uốc hội - lập pháp và C hinh J)hù - hành pháp dcu do đảng cầm quyền quyél định. M ọ i đề xuất clio hoại động của Q uốc hội - lập pháp đều bắt nguồỉì lừ Chính phủ - liành pháp T ro n g nhiều irưÍTng hợp người ta còn gọị Thủ tướng chinh còn là thù trưởng của cả c a quan lập pháp lẫn hành pháp. Theo con so th ố n ị kẻ của nhiều nghị viộ n có tới hơn 90% tổng so các dự án luật được Quốc h ộ i/N g h ị việ n thông qua là dự án dể irìn h tử Chính phủ. Q uốc h ộ i • lậ p p h á p còn lạ i là gì? Ọ uốc hội c h i còn lại là kiể m soát Chính phủ và sẵn sàng thay đổi C h ính phù đáng cầm quyền của đảng đáí lập, bằng những biện pháp bỏ phiếu lín nhiệm nhẳm lập đ ồ chính phủ của đảng dang cẩm quyền. Đ â y là phần còn lại dích thực của lập pháp. V ớ i tin h Thần trách nhiệm các nghị sỹ phải nghĩa vụ cho qua những dư án được tạo ra từ những chính sách có khả năng tạo nên 5ự phát triển của quoc gia, và gạt bó Tữ ngoài thậm chí làm c6 sở cho việ c bò phiếu bấl tín nhiệm C h in h phủ các dự án ào lường không cỏ khà năng ihự c th i, hoặc thực th i có nguy cơ cùa sự th ụ l lù i tạo nên ưiột sự chậm phảt triển của nhà nư óc... Chính những đặc diểm này cáclì dãy hơn 150 năm các nhà triế t học như F. Heghel và J. M ill đã lừng c lii ra [2 ]..

<span class='text_page_counter'>(3)</span> N .l'> í)i(nV|’ I T tj/I c l'i K lìủíỉ học Đ //Q G H N , L itậ l học 26 I2010J 9.Ì-9S. 95. Th'r Inii. SỊỈ can ih iộp hay là sự chủ động dề x iiắ t các lio ạ l đ ộ iiíỉ lập pliáp cùa hành pháp không cíii dược thẻ liiộ n ờ các inrớc mà bộ máy được tắ chức tlic o llic ehé đại Iig liị, mà hieii pliáp cúa nhiều nước llic o loọi liin li tô chức này ghi nhận, mà eùíig uòn dirợc llic hiện ỉro n g nlià nước, nià bộ máy nlià lurớc dirợc lô chức theo. llìổng. m ạ! hoàìì c iin h (lcic hiệt nào. mà chinh là. ché độ tổng thống như M ỹ quốc. N cii Hiến pháp cúa các nước dại n g lij quy định rõ sự cạn thiệp cùa hành pháp vào lộp pliáp nhu quyền. lập pháp và hảnli píiáp vẫn không có sự phân chia tuyệt đối vớ i nhau, như cách hiêu của chúng ta. M à mặc dù có sự phâii quyên nhưng, hành pliáp vẵn can thiệp sang lĩnh vực lập pháp,. ir ìn li dự án luật trước lặp pháp cùa hánh pháp, th i trong chế đ ộ tồng thống khộng cho phép lià n li pháp và lập pháp có sự phôi két hợp với nhau. M ộ t tro n g những biẻu hiện này là việc quv dinh, hànli pháp kbông được quyền trin h dự án luật trước Q uốc hội - lập pliáp. Q uyền lập pháp ciia liiể n pháp được quy định dành riêng cho cơ quan lập pháp ngay từ k h i có sáng quyền lập pháp. C h i các tighj sỹ tíiượng và hạ iig liỊ viện mới có quyền này. T ro n g k h i dó các cơ quan hànli pháp và cả người dứng dầu nhà nước đều không được có quycn Irìn h dự án luật trước nghị viện. Đ ảy là m ột tro n g lìlu ìn g quy định tạo nên tíiìh cứng rán cùa việ c áp dụng liọc tliu yé t quyền cùa các nhà nước cộng hòa tổng. vì m ọi lĩg iirri, Iro m ; (íỏ có Ọ utk' hội. báo chí, vũ c ó n ịỉ chúng Ir ó iiịi đ ợ i íH ẻ u n à y " [3 . N liư vậy, qua nlũrng diều đã pliân tích ở trên chúng ta rấỉ dc nhận lliắ y ràng, c lio dù dược tổ chức tlie o mô h in li Jại Iig liị. hay được tổ chúc theo m ô h in li ciìa cíié độ tổng thống, thi. ihậm chí các hoạt động lập pháp tại còn là nhu cầu cùa hành pháp. Bân thân Q uốc hội không có nhu cẩu của sự lặp pháp. N lu rn g Ọ uôc hội vớ i chức năng lặp pháp dược hiên pháp quy đ ịnh, vẫn còn có q iiy è ii biồu q u ycl thông dự án luật dược C h in li phú độ sang. V ớ i quyên quyẽt định này Q uốc hội có quyền thông qua những dự án luật tố t có khá năng kliá th i và cho phép sự tồn lạ i và nhất là sự phát triền cùa đất nước, ngược lại những dự án không có klià Iiảng Ihực th i, hoặc không cho sự pliát triên và tồn vong cùa quốc gia, Q uốc hội - lập pliáp phái có trách nhiệm gạt bò. Đ ỏ là cln'rc năng lặp pháp đich thực cùa N g h ị viện m ột nhà nước dân chủ.. thống. N liư n g băng các con đưÌTiig không chính Ihửc, tống thống - người đứng đằu hành pháp can ih iệp rất sâu vào quá trin h lập pháp của Q uốc hội. V í dụ như việ c thông điệp đọc hàng. T ro n g trường này Q uốc lìộ i vẫn đàm bảo thực hiện vai trò lập pháp của m ình, và học thuyêt phân quyền vẫn cỏ giá nhất định, mà không. năm trước Ọ uốc liộ i M ỹ (khoảng tháng G iêng), T ổ n g thống dã gử i yêu cầu lập pháp của m inh sang cho Q uốc h ộ i - lập pháp. Hoặc bằng con dường trin h dự án lu ậl của các dâng viên cùng đàng của m inh, inà T ổ n g ih ố n g hành pháp can. V à cũng chinh v ì lẽ dó mà tro n g công cuộc. thiệp clến chương trin h lộp pháp cúa Q uốc hội, và cuối cùng là bằng con đường phủ quyết (veto) tổng th ố n g ngăn cản việ c ban hành nhừng dạo luật khôn g phù hợp với ý chí của m ình của C0 quan lộp pháp N g !ij viện .Chinh v i những lẽ đó mà tro n g m ột bài v ié t về “ Quyền lộ p p h á p của Tổng th á n g ", ông Stephen W ayne đa viết: '^Kháì niệm vè IIIỘI T ốnỊỉ ih o n g có quyền lạ p p h á p đ ã c1n\ĩc p h ổ biến ké lừ sau c in ế n tra n h thế g iớ i Thứ hai. Từ đó đến nay vai ir ò nàv đ ã â irụ c íh iẻ l chẽ hoá, đirợc ihê hiện không c h i vì cá lin h độc đáo cùa một v ị Tổng. phải là m ột sự phù nhận hoàn toàn. đ ổ i m ới hiện nay sau m ột Ihờ i gian dài tuyệt đòi không áp dụng nguyên tẳc phản quyền trong tổ chức hoạt dộng nhà nước xã hội chù nghĩa, khi chuyển dổi tro n g đỏ có V iệ t N am chúng ta, lại cố gẳng thực hiện sự phân công, phân nhiệm giữa các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. T ro n g m ột nhà nước dàn chủ, sự quàn lý của nhà nước phải theo pháp luật. Chính phũ hành pháp c h i hoạt động trên cơ sở cùa các đạo iuật, V iệ c điều hành đất nước cùa hành pháp không dựa trên cơ sở cùa luật pháp là biểu hiện của m ột nhà nước độc tài, chuyên chê. Mà người có quyền thông qua luật đó lại là Quốc h ộ i, người đại diện cùa nhân dàn. Trong nhà nước dân chủ, C hính phũ - hành pháp luôn luòn.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> 96. N .D . D ỉỉ/ỉự /. dứ Khoa học Đ H Q C Ỉ ỈN . Ị.iiậ t học 26 (2O Ĩ0). đ òi h ỏ i p hải c ỏ luặí đê Cỏ cơ sở c h o C h in h phủ. diều hành đất nước. T riỉn ihực tế. quyền lực có xu hướiig tập trung cho hành pháp, v i đẳng sau lià n li pháp Chính phủ là ban cliap hành/ban lãnh đạo của Đảiìg cằm quyền. Đ ả y cũng lả nhận định của A clo n cách đây hơiì 100 năm: "Q uyền ỉịfv có xu hircTììg đ ổ i bai, Ọĩíyẻn i ĩ t t tuyệt đ ổ i củ x ii Ììirởììg đ ồ i hợ i ỊityệỊ đ ổ f \ N ên đ ò i hôi tuân tlieo rguyẽn tẳc phâỉi quyèn tihư luôn luôn là m ột lỉẻu chí cùa dân clìù- Đ ỏ là íý do J2iải Ihich vi sao ở m ọi nhà nước ur sản luôn luòn chù irưcmg phân quyền. V i họ hiểu ràng m ọi sự lập trune quycn lực ở đâu đỏ đều có ngu y cơ cúa m ộ l sự dộc tài và chuyên chế. Dân chủ được định nghĩa rắt khảc nhau, nlum g cuối cùng vẫn là sự cho phép nhân dân ihay đồi C lìính phù [4Ị. Sự họp lý của nhu cầu lập pháp của hánh pháp còn thể hiện ở chồ, chính thông qua các đe xuất lập phảp mà hành pháp có khà năng triển khai các chủ trương chính sách của đảng cầm quyền nẳm Irong chương trin h tranh cừ cùa họ trước nhân dảiì. V i vậy, ở đây rõ ràng là nhu cẩu tập pháp nằm tro n g ta y hánh pháp chứ không phải hoàn toàn nằm tro n g tay lặp pháp. Trén thực tế ở đày k liõ n g có m ộ t phản quyền tuyệt dổi giừa tập plìáp và lià iili pháp. K h i nghĩ ni học tlìuyết phân q iiyẻ n các nhà lư lường hầu như không phát Kiộn ra vấn để có sụ phối kết liợp lẫn nhau giừa lập pháp và hàtih pháp trên thực tế sôi động sau náy của hoạt động nhá nước dán chủ tư sàn. Bản ihân khái niệm "''điều h à ỉìH ' của Chính phủ, buộc chính phủ phải có các dự án luật cho Quốc hội. K hông những thế sự ảnh hưởng của Chính phủ • hành pháp sang hoạt dộng Quốc hội - lặp phảp còn vượt ra k h ỏ i chương irin h lập pháp của Q uốc hội, mà còn sang tắt cả các lĩnh vực khác thuộc thầm quyền của Q uốc hội. Thậm c h i tro n g nhiều tn rờ iìg hợp C hỉnh phủ còn quyct địnl) cả chương irìn h làm việ c của Quốc hội. Đ ó ]à k in li nghiệm cúa nhiều nước phát iriề iì như Pháp, A n h, M ỹ ... ờ Pháp Quốc hội không cỏ chirơiìg ư inh k v họp ricn g mà chươỉig trình đò do Chính phìỉ ấn định. Nghe ra cỏ VC rắl v i phạm dân c lìiu rilu rn g nghĩ llnrc ra. ih i dúrig !à như vậy [5 ]. V i nguồn lực và ưu liên củ<i nhà nước chi có m ột khôn g the cùng một lúc cùng chia cho Q uốc hội lẫn Chínt) pliù. Chính vì vậy iro n g lác phẩm cln iyẻn luận của m inh '‘ L o g ic chính trị M ỹ ’ \ Samuel K e rn e lI và Gar> c . Jacobson, dă v ié l: “ Cảu cách ngỏn mà mà 1 ổng thống f'ra n k lin R oosevelt dưa ra “ M ưu sự tại T ồ n g ih ồng, Ihành sự lạ i Quốc h ộ i" - đă mô tả chính xnc m ột k liía cạnli quan trọng Irong vai ir ò của rồ n g ih ố n g thời k ỷ liiệ n đại. khía cạch mà nhà Lập trước kia không ciự tính khi đặt họ vào cuối quy trin h lập pháp, ru y nlìicn, sự gia lảng nh iộ n i vụ hành pháp cúa tồng tlìốiìg, cùng vớ i viộc Ọ uốc hội ùy quyền tự q u ycl CÌÌO tổng thống, đă bảo đàni rmìg Quốc hội sè xem xét ị h ị ị k ỹ lường các kién íìghị lập pháp của T ồ n g Ihổng. Q uốc h ộ i bắl dầu cản nhắc toán bộ ngân sách quan trọ n g hảng nãm chi sau khi tong thống dệ trìn h các kiể tì nghị về ihué và chi tiẽ u của C h ín lì phú cho năm tải khóa tiép theo, kèm (heo các mục c tii tiêu dự kién cùa từng cơ quan liên bang- T ổng q iiá l hơn, các nhà lặp pháp hy vọng íổng thống tư vẩn cho họ những ván đề chính sách hiộn hành và cõng việc hânh plìáp và kiến nghị những diem sửa đ ồ i đc nâng cao hoạt động. T ong ih n n g và những người được hổ nhiệrn quán lí các Cơ quan hànlì pháp liên bang, có lợi llìố về tlìông tin , v i gẳn liển vớ i lợ i thé VC ihông tin, gắn liền với quycn dược ủy thác cũng có thê làm cho hành pháp giành được lợi thế khi kiến n g lij dự luật. Đ ô i k lìi tổng th o n g cũng cũng có lliể nâng cao khả năng llìà nh công cùa dự luật lìọ m ong muốn bẳng cách khôn g đề các [ìlìà lập pháp biết m ột số thông tin nhất d ịn iì. nếu những người này ùng hợ m ột sổ chính sách mà tổng ítiống phản đổi. Bẩng nhiều cách, vai irò hành piiáp iru n g tâm của các tồ n g Ihống đại bảo đàm cho họ cỏ dược v ị Irottg quá irìn h lộp pháp. K ể t quả gi ngạc nhiẽn k lìi các ủ y ban và. ihờ i kỳ hiộn trí chù chồi là, kiìóng cỏ tiểu ban cìia. Quốc lìộ i xem \ c l, đánli g iá tớ i 90 % cảc sản a kicn cùa lổng ilìố n u ' [ó . N hữ ng nãm pẩn dãy sáng quyểii \ỳọ pháp lừ phin C hínli phú V iệ i N a iiì ciìna chicm m ột con so gan lương lự nlur vậy. N lìiồ u người đfỉ cỏ.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> ,v n l')un<^ / I t iỊ ' chi Kltoa học D H Q G H N , L u ậ t học 20 (2 0 ỈO Ì 93 y^s. Iil^icu ý kicn cho rani: nlur \ ỳ \ C‘ lì ill lì plui dă lấn sàn sang phần cõng việc cùa Q uốc lìội. V à lìíTii thế nữa (lìỏim qua viộc trin lì các dự án, C lìínlì p lìiỉ. c á c. bộ. c ỏ. k h à. n ủ riỊị c lio. v iệ c. g à i c á c. q u y ề n. lợi cùa m inh vào các dự án luật. Nhận xét về sự kiện có lin h khách quan này và gợi ý clìo việc irảnlì được các hâu qiiâ cùíỉ sự liài các lợi ích cùa hành pháp vào các dự án luật. Irong inột Ị lộ i thào gẩn dãy VC " í ) ự án m ìĩĩịỉ cao ỉìủng lực c u a C ík ’ c ơ (/u a n i i â ỉ ĩ c ic '. ô n g. K e v in. D e v e a u x ,. cố cần kỳ llìu ạ l dự árì cùa U N D P đà nối: Việc n é ỉỉ c á c. L V. b a n í ự s o ạ n íh a o i ỉ ự â n ỉu ậ t. I r ìn lì. và ĩh ằ n t ir a - ĩì ì t iỉ 2 ú v han cùa Ọ iioc h ộ i (ỉa lù ỉỉ ĩ í r o ỉ i ị ĩ k lìó a X ì c ũ ỉì ịi lù (íiừ u ỉ ò ỉ là n h , b ớ i nó í lĩc ỉ ỉ ị ị I ỉìự ììỉ n lì í h ì ị' k lỉà ỉu v ì ịỊ c ó ílìé đciĩn (Ỉư ư n ịỉ cheợc n ìộ t íỷ lệ n h ả i ( lịiih ĩìà o ổ ỏ í r o t ì ịi ổ à u. v ừ o. c ìiú c ủ c d ự ủ n lu ậ t. T rủ n h s ự iiộ c iỊu x ề n (u yệ t Ổ ổ i c ù a b én h à n h p h à p . S onịỉ; íiỉy ệ í đ ợ i (la so c á c d ự chì Ỉu ậ ỉ â è u íio c ơ iỊXum h à n h p h ủ p tr h ìh Q iiỗ c h ()i cũnịĩ, k h ỏ n Ịĩ p h à i l à ĩíìể u. /ợ. h ạ i. h ở i (16. lù y ê u c ầ u U ỉf y é ìỉ CÌUỈ ỉhịCL' íẻ c u ộ i' SOỈÌỊỊ. Q iỉỗ c h ộ i k iì ó ỉì ịi p h ả i l à c ơ (ju a n ( Ỉié ỉi h ở n lỉ. v i k h ó c ó th ề ììằ m ì ò n ịi (h tự c n h ia if i. v< ?v. sẽ. V ìá m g m ắc,. n h ũ ĩì ịỉ ỉ ỉ ì c ầ n c lic ii c lì it ĩh (ĩc đ à m h à o h iệ u (Ịu à ( liề u h ù n lỉ c ú a c ơ ÍỊỈỈO ĨÌ h à iilì p h á p n h ư c h in h h ọ (Itrợ c.. 11 vụy, c ơ íỊu a n liủ n / ĩ p h á p Ị r ìn h d ự ú ĩì. ỉiiâ í íh rờ ììỹ n h ư ỉà đ m m ịĩ u h iỉn , Ví/ họ c ỏ đ ộ n g. lire đ ê lùm viậc í/ó. Q uổc ỉiộ i c ầ iì (Ịium kim và cầu iù m iố t p lu m việc quan (rọ ỉìg của m ình đỏ lù. “. íh ẩ ìtt í r a v ù í h ó n g q u a c ủ c d ự ú tì ì iiý í h ơ ti là. v iệ c h â n k h o â ỉĩ r ằ n g n e u đ ẻ ỉ ỳ lệ <Ịìtú lớ n c á c d ự á n I t ỉ ậ ỉ d o c á c B ộ . n ịỊÙ /ỉ/ỉ f r h ỉ / ĩ M s ẽ fĩỉở n h ạ i i l i. vai t r ò ' lùnì lu ậ i” theo (íúng ỸìỊỉlìĩa đen cúơ ỉìó. Thay v i h lá n ịỊ đ ie u cĩỏ. việc tố t hưìì nên lảm lù íhầtn iíịn lĩ xem các J ự chi lỉỉỢ Ỉ k lỉi áp íỉụ^ĩg vờo c u ộ c s ơ n ^ ỉh ì n g i n / i clâfỉ (ỉo ( lạ i (ỉiậ tì lù m d ạ i d iệ n s ẽ à n lì h iỉx h ìịỊ th ể n à o v à p h ủ i c â ỉì đ o i g iữ ơ lợ i í c h g iữ a c ú c đ ồ i ỉir(;rn g ( liề u c h in h c ú ư liỉợ í đ é c h ọ n ị ỉ i à i p h á p í o i lỉV n h ầ ỉ. c / ỉ h i l ì fừ h o a i ( í ộ ỉĩịi ílìủ m t r a c ù a c á c V Ỳ h a tì ổ ic ịrc ổ à y ttìọ n lì,. các ii'ự ủìì lu ậ t (ạ i đỏ nu'fi ÌỊIUĨ (Ịìiá trìn h íĩixm g tú c ^ i ừ a. p h u im ịi. c á c ( lụ i b iù ĩi, x u n ^ ( tộ i ìợ i íc h đ ịa. iruììị^ ươìtg, ỵ iừ a Uịiàtìh, ịỊÌỚi, cừìn. fộ c ... V k iê n CCỈC ch u yê n ịỉia , ì iịỉi r t / i (hhì... Đ ú y c ũ n ^ c h in h ì à k h â u iỊuctỉì trọ n g (Ịu vé i itịììh chut. Ìư ợ iìg d ự im ìu ủ í [7 .. 97. N hữ ng điồu phán lích trcti là nlùm g biểu hiện cìia sự Ihống nlìAl q iiycn lực nhà nước, mà các nhà nghiên cứu lý tluiyốt củng như {hực tiễn cùa hộ llìố n g lUìà mrớc lư bàn cluì nghĩa mặc dù đồu ihừa nhộn sự áp tlụtig liọc llu iy é t phân quyền k h ô n g ỉh è b ò qua.. V ậy ih i Ọuốc h ộ i/N g h ị viộn van mang danh là ccy quan lập pháp còn lại lò gi? Còn lại là trách nhiệm chinh lý các ciự án luál của chínli phù đệ saiig ih co ý clìí ciia người dản, mà Quốc h ộ i/N g lìị \iệ n là người dại diộn [8 ]. và lả kiểm Ira giátiì sát viộc ihực llii các cliính sách đà được N g h ị viộn/QuỐc hội thònu qua. Tẳt cả những quy đ ịỉìlì đó đă dược hình thành dan dần trong lịch sử rìhà nước Anh quổc, đc bảo tồn sự vững chac sự ir ị v i của n iin ii các nhả Vua Anh quốc dều phải chấp nhậỉì. Chế định chịu tráclì nliiộm được hình ihành ra tro iìg ljch sừ của A n h quốc, mà không bằíig m ột dạo lu ậi nào cùa lìọ ghi nhặn. M ã i về sau này clìế d ịn lì quan Irọ n g Iiỏi Ircn mới được cảc hién pháp cùa nlìicu nirớc ghi nlìận, và chính nó trớ ihành m ột nguyên tắc quan irọ n g bậc nhất cùa mó hình chitìh tlìề dại tìghị kc cà cùa các nền cộtìg hòa và của cà lìồn quán chủ lập lìiến. Đ ây cũng là cơ sở plìảp lý của việ c giải tản Q iiể c hội vá [ật do C hính phủ, mà trả lại quyền ỉhành lập C lúnh phủ m ới cùa người dản. Đ ó chính là tính ih ống nhắt cùa quyền lực nhà nước, má nhá nước nào cũng phải cẩn đến sự ih ống nlìấl này. Sự thống nhất này được quy định rấ l rỗ m ột cách trực liế p trong H iến pháp của các nhà nước được tồ chức theo mò hình đại nghị. V ớ i m ong muốn có m ột cách thức tổ chức khẩc hẳn lìoàn toàn với những dặc điểm cơ bản cùa nhà nước đại nghị, và được quy định m ột cách giáti lic p iro n g tiié iì pháp của các nhà nước tổ cliírc theo mô hinlì lồ n g (hống. Sự ih ống nhất quyèn lực nhà nước như đà plìátì tích ờ phản Ircn cluì yếu thề hiện qua sự thống rihấl giữa lộp pháp và lìành pliảp, mà chú yéu là thoiìg niìấl vào hành pháp - chính phủ. Dẳng sau Chính pluỉ chinh ]à ban lănh dạo của đảng cầm quyền. C hính v i Irong nhận thức cùa chính ir ị lìọc người ta đa thống nhấl rằng, đảng.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> 98. N n. D u ìiịị f Tạp ch i Khoa học Đ H Q G H N , L u ậ t lu x 2 6 (2 0 Ĩ0 ) 93-95. quyền là đ ả n g n ă m h à n h p liả p , c h ứ khỏng phải đàng nam lập pháp hoặc nắrn lư pháp. Thông qua lio ạ l dộng của lìànlì pháp mà các đảng cảm quyền c lii phối các hoạt dộng cùa lập pháp và lư pháp. 1‘ rong bài v ié l của TS. Hồ Bá Tlìám đă có sự c h i ra răng, lliố n g nhất quycn lực có nghĩa lá sự thống nhất ở ý chỉ, ờ mục tiê u của nhà nước, mà khỏng phải tập trung tay C ằm. nhân dãn như nhiều người đề nghị, v i nhân dân vừa lá chú the đửng trong quỵcn lực Nhà nước, vừa đứng ngoài quycn lực N h à nước |9]. Không đơn giàn c h i là thống nhấl trong ý chí, iro n g mục tìẽu theo tin h chaỉ cúa nhừng ý niệm trừu lượng, mà sự th ố n g nhất quyển lực nhà nước đ ò i hỏi sự ih ố n g nhất về con người, cùa tổ chức. D ó là sự thống nlìấl giữa lộp pháp và hànlì pháp, Còn lại cành quyền lực tư phảp cỏ nằm tro n g sự ih o n g nhất của quyền lực nhà ỉiước hay khòíig? D irơ iìg nhiên tư pháp cũng phài nàm tro n g sự ilìố n g nhấl đó. Hời m ột lỗ đơn giản ràng, các tòa áíi thỏng qua các thẳrn phán pliải cỏ Irách nhiệm clìO viộ c phán xừ các hành v i vi phạm plìáp luật dã dược Q uốc hội - lặp pháp th õ n g qua, tlic o dề nglìị cùa hành pháp. Sự klìỏng th ố iìg nhảt giữa các cành quyền lực nói trẽn lả nguy cơ cùa sự Ihay đổi cơ cấu quycn lực nlià nưúc, ihậm chí có thể ilẫ ii dcn sự. thay dồi ché độ c lìin lì trị, lìoặc c h i ít ià ih av đồi Ihànlì phần C hinh phù - hanlì pliâp.. T à ì liệu tlia n i kluto [1] Kỷ yếu Hội nghj cùa Văn phòng Quốc hội vé việc soạn thảo Nghị quycl sửa đồi Hiến pháp năm 1992. [2] Hegcl, ( 'á c ngỉỉVẻỉt ỉ ỷ cùa T rie t hoc p h à p qiíyền, N X B T ri thức, Hà N ội, 20Ỉ0. [3] s le phen Wayne, Q iỉv ê n ỉả p p h á p cuư Tông thỏìĩg. New York, Harper vả Row. 1978. [4] Tuyên ngôn độc lặp nưổc M ỹ. 1776. [5] Bài phái bicu của ỏ n g Chrisiophe Palles, Giáni đoc Trung lảm Thư viện ciia Quốc hội Phảp ngày 20/11/2007, Văn phòng Quổc hội V iệt Nam.. [6] Samuel Kernell và Car> c , Jacobson. Logic t r ị A/v, NXB Chinh trị Quốc gia, í là N ội, 2007.. [7] Dôi dicu llìách ihứo cúa Quốc hội V iệi Nam trong công tảc lặp phảp/Ngườỉ dạỉ biéu nhân dân và VieiNamNet, 05/9/2007. [8] Nguyễn Sỹ DCmg, Trict lý Lập 7/2003-. T ia sàng số. [9] Hồ Bả Thâm, Dần chú hóa, phân quyền hóa cơ cấu quyền lực nhà nước (heo tư duy pháp quyền biện chứng, Tợp c h i N ghiên c ứ ĩi lậ p p há p, Iháng 11/2009.. S ta te p o w e r is u n i f i e d ” to? N g u y e n D an g D zu n g School o f Law, Vietnam N a iio n a l University, H o m i. N 4 Xtian Thuy, C auG iay, Hanoi, Vietnam. G overnm ent • R xccutive w h o proposed the b ills , Congress - the le g isla liire passed b ills lo al] social c n tilie s in eníbrcem enưcom pliance, and u ltim a te ly justice based on la w and adjudicating v io la tio n s o f la w . T h a i is the u n ity o f State Power..

<span class='text_page_counter'>(7)</span>