Tiết 48: Cảnh khuya

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (137.83 KB, 8 trang )

(1)<div class='page_container' data-page=1>

Ngày soạn:……….
Ngày giảng:………

Tiết 48
Văn bản : CẢNH KHUYA

I. Mục tiêu
1. Kiến thức

- Trình bày được những nét sơ giản về tác giả Hồ Chí Minh.

- Thấy được tình u thiên nhiên gắn với tình cảm cách mạng của HCM.

- Thấy được tâm hồn chiến sĩ - nghệ sĩ vừa tài hoa tinh tế vừa ung dung, bình tĩnh,
lạc quan.

- Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật tả cảnh, tả tình; ngơn ngữ và hình ảnh
đặc sắc trong bài thơ.

2. Kĩ năng

* Kĩ năng bài dạy:

- Biết cách đọc – hiểu tác phẩm thơ hiện đại viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
đường luật.

- Phân tích để thấy được chiều sâu nội tâm của người chiến sĩ cách mạng và vẻ đẹp
mới mẻ của những chất liệu cổ thi trong sáng tác của lãnh tụ Hề chí Minh.

* Kĩ năng sống:

- Rèn năng lực: Giao tiếp, tư duy sáng tạo, tự nhận thức
3. Thái độ

- Kính yêu Bác, yêu thiên nhiên, đất nước.

- Rèn năng lực tự học, trình bày vấn đề, sáng tạo.

4. Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học (thực hiện soạn bài ở nhà có chất
lượng , Lựa chọn các nguồn tài liệu có liên quan ở sách tham khảo, internet, hình
thành cách ghi nhớ kiến thức), năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích
được vẻ đẹp của tác phẩm văn chương ), năng lực sáng tạo ( có hửng thú, chủ
động nêu ý kiến về giá trị của tác phẩm), năng lực sử dụng ngơn ngữ khi nói, khi
tạo lập đoạn văn; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm;
năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ động trong
việc chiếm lĩnh kiến thức bài học. Năng lực thẩm mĩ khi khám phá vẻ đẹp của tác
phẩm.

*Tích hợp:

-Tích hợp GD quốc phịng
-Tích hợp Giáo dục đạo đức

II. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

- Giáo viên: soạn bài, Tư liệu ngữ văn 7, tranh ảnh Bác Hồ, MT,MC , máy tính
bảng.

</div>
(2)<div class='page_container' data-page=2>

III. Phương pháp

PP: vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình, đọc diễn cảm, phân tích, bình,

tổ chức học sinh tiếp nhận VB.

KT: động não, trình bày 1 phút
IV. Tiến trình giờ dạy – giáo dục
1. Ổn định lớp (1’)

2. Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra
3. Bài mới: (39’)

- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài học.
- Hình thức: hoạt động cá nhân.

- Kĩ thuật, PP: thuyết trình. 
- Thời gian: 1 phút

-Gv chiếu Video bài hát về Bác Hồ và dẫn vào bài:

Chủ tịch Hồ Chí Minh vốn là một con người có tâm hồn nghệ sĩ. Bác rất yêu
thên nhiên, yêu trăng. Ngay từ khi còn bị giam trong ngục tối của nhà tù Tưởng
Giới Thạch , Người đã bao lần làm thơ về trăng. ở Việt Bắc, dù rất bận, nhưng
cũng đơi dịp tình cờ, Người trị chuyện với trăng, hoặc lặng ngắm vầng trăng qua
cửa sổ hay ánh trăng lai láng trên sông. Hai bài thơ" Cảnh khuya" và " Rằm tháng
giêng" là những trường hợp hiếm hoi như thế. Hơm nay, chúng ta cùng tìm hiểu
bài Cảnh khuya.

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
* Hoạt động 1(8’)

- Mục tiêu: HS nắm được tiểu sử tác 
giả Hồ Chí Minh và hồn cảnh ra đời

bài thơ

- Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình
- Hình thức: cá nhân

- Kĩ thuật: động não, trình bày 1 phút.
- Cách thức tiến hành:

?) Nêu những hiểu biết của em về Hồ
Chủ Tịch

Gv: cho học sinh xem ảnh Bác Hồ
làm việc và ngắm trăng ở chiến khu
Việt Bắc".

?) Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ

I. Giới thiệu chung
1. Tác giả:

Hồ Chí Minh ( 1890 – 1969)

- Vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc ; Danh
nhân văn hoá Thế giới, nhà thơ lớn

2. Tác phẩm

</div>
(3)<div class='page_container' data-page=3>

Hoạt động 2( 25’)Hướng dẫn HS 
đọc-hiểu văn bản

- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh đọc và
tìm hiểu giá trị của văn bản

- Phương pháp: vấn đáp, thyết trình,
đọc diễn cảm, nêu vấn đề, phân tích so
sánh đối chiếu, giảng bình.

- Hình thức: cá nhân, nhóm, dạy học
phân hóa

- Kĩ thuật: động não, trình bày 1 phút. 
- Cách thức tiến hành:

GV hướng dẫn cách đọc
Đọc mẫu bài 1 lần

Nhận xét giọng đọc của HS

GV cho HS đọc các chú thích SGK.
?) Bài thơ đều được làm theo thể thơ 
gì? Xác định vần và luật của bài thơ
- Thất ngôn tứ tuyệt

Bài 1: Nhịp 3/4; 2/5
Bài 2: 4/3

?) Bài thơ “Cảnh khuya” có thể chia 
làm mấy ý lớn

- 2 ý :

+ Bức tranh cảnh khuya
+ Hình ảnh con người.
H trả lời

*GV chiếu 2 câu thơ đầu:
?) Hai câu đầu tả cảnh gì

?) Trong cảnh đêm khuya ấy, tác giả 
chú ý đến đối tượng nào

- Âm thanh của tiếng suối.

?) Tìm bút pháp nào được sử dụng? 
Tác dụng

- Tiếng suối

khu Việt Bắc sau những chiến thắng lớn
của bộ đội ta 1947 - 1948.

II. Đọc – Hiểu văn bản
1. Đọc, chú thích

a. Đọc:

b. Chú thích
2. Kết cấu, bố cục

- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt

- Bố cục: 2 phần

3. Phân tích

3.1 Bức tranh cảnh khuya trong thơ

</div>
(4)<div class='page_container' data-page=4>

- Trăng, cây
- NT : so sánh

?) Cách so sánh ấy gợi cho em nhớ 
đến bài thơ nào đã học

" Cơn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe …. đàn cầm bên tai"

( Nguyễn Trãi) 
" Tiếng suối trong như nước

Ngọc Tuyền”
(Thế Lữ. Tiếng sao thiên thai)
?) Cách so sánh ấy, giúp em hình 
dung tiếng suối như thế nào

- Tiếng suối trong trẻo, vẳng đến từ xa
?) Âm thanh trong trẻo ấy càng khắc 
hoạ điều gì

- Tạo một cảm giác đêm khuya thật
tĩnh lặng

?) Cảnh khuya còn được miêu tả qua
hình ảnh nào

Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
?) Nhận xét gì về ngơn từ trong câu 
thơ 2 đ iệp từ “lồng” có nghĩa gì 
GV bình: Điệp từ "lồng” -> Tạo vẻ
đẹp lung linh huyền ảo, bóng cây lấp
lánh ánh trăng, ấm áp, thân tình.
- Có thể hình dung theo 2 cách :
+ Ánh trăng chiếu vào vịm cổ thụ,
bóng lồng vào khóm hoa.

+ Ánh trăng chiếu rọi vào vịm cổ thụ
in bóng xuống mặt đất như mn ngàn
bơng hoa.

?) Em có cảm nhận như thế nào về 
cảnh trăng rừng trong câu 2

GV bình : Bức tranh đêm khuya chỉ
có 2 màu sáng tối, trắng đen mà tạo
nên vẻ lung linh, sống động nhờ có âm

=> Tiếng suối trong trẻo, ngân vang

- Hình ảnh : trăng lồng cổ thụ, bóng lồng
hoa. Tác giả sử dụng biện pháp Điệp từ
nhằm tạo nên một vẻ đẹp lung linh, sống
động. Bức tranh nhiều tầng, nhiều đường

nét.

</div>
(5)<div class='page_container' data-page=5>

thanh...Nét vẽ tinh tế gợi cảm chiến
khu Việt Bắc mang sức sống và hơi
ấm con người. Làm cho âm thanh của
tiếng suối xa càng trở nên gần gũi,
thân mật với con người. Thi sĩ với tâm
hồn thanh cao đang sống những giây
phút thần tiên giữa cảnh thơ mộng ấy.
*GV chiếu 2 câu sau:

Y/cầu HS đọc

?) Hai câu cuối sử dụng BPNT gì
H trả lời: Điệp từ “ chưa ngủ”
?) Ở câu 3, nói đến một lí do Bác 
chưa ngủ, đó là lí do gì

- Là lí do Bác chưa ngủ

GV bình : C3: Thể hiện chất nghệ sĩ
trong tâm hồn Hồ Chí Minh. Đó là sự
rung động say mê trước vẻ đẹp nhu
cầu tranh của cảnh tác giả.

?) Điều này bộc lộ tâm hồn gì của 
Bác

* Tích hợp Giáo dục đạo đức (2’ )
?) Nhưng từ “ chưa ngủ” được lặp

lại ở C4 giúp em hiểu thêm điều gì ở 
Bác

GV:

- Thi sĩ với tâm hồn thanh cao đang
sống những giây phút thần tiên giữa
cảnh thơ mộng ấy

- 2 từ chưa ngủ ở cuối câu 3 lặp lại ở
câu 4. Điệp từ bắc cầu chuyển sang
câu kết tự nhiên và bất ngờ. Nửa trước
của câu kết quả vẻ đẹp của trăng qua
cái nhìn của nhà thơ. Nửa sau khép lại
mở 2 thế giới ảo và thực, ngoại cảnh
và nội tâm nghệ sĩ và chiến sĩ, cổ điển

3.2. Tâm trạng của con người.

- Điệp từ: Chưa ngủ

+ Cảnh khuya như vẽ gợi sự rung động,
say mê trước vẻ đẹp thiên nhiên. Cho
thấy sự tài tình của tâm hồn nghệ sĩ.

</div>
(6)<div class='page_container' data-page=6>

văn học hiện đại trong thơ tứ tuyệt Hồ
Chí Minh

C4: Bất ngờ mở ra vẻ đẹp và chiều sâu
mới trong tâm hồn nhà thơ: Thao thức

chưa ngủ cịn vì lo nghĩ đến vận mệnh
đất nước.

?) Cụm từ “lo nỗi nước nhà” nói lên 
điều gì

- Bác lo nghĩ đến vận mệnh đất nước
vì lúc này cuộc kháng chiến đang
trong giai đoạn khơng có lợi cho ta
*Tích hợp GD quốc phịng (2’)
?) Qua bài thơ, em cảm nhận được 
tình cảm của Bác đối với thiên nhiên,
đất nước như thế nào? Trách nhiệm 
of Hs thời đại này trong công cuộc 
bảo vệ tổ quốc ra sao?

-HS trả lời, phát biểu cảm nhận và 
bài học của bản thân

GV bình : 2 Tâm trạng trong một con
người: niềm say mê cảnh thiên nhiên
và nỗi lo việc nước Sự thống nhất
giữa nhà thơ và người chiến sĩ trong vị
lãnh tụ.

?) Khái quát nội dung chính của bài
?) Bài thơ đã sử dụng nghệ thuật đặc
sắc nào

Khái quát; gọi H đọc GN.

* Hoạt động 2 (5’)

- Mục tiêu: học sinh thực hành kiến
thức đã học.

4. Tổng kết
4.1.Nội dung

Bài thơ một đặc điểm nổi bật của thơ Hồ
Chí Minh sự gắn bó hồ hợp giữa thiên
nhiên và con người.

4.2. Nghệ thuật

Sử duụng phép tu từ so sánh điệp ngữ ,
sáng tạo về nhịp điệu

</div>
(7)<div class='page_container' data-page=7>

- Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình.
-Hình thức: cá nhân/ nhóm

- Kĩ thuật: động não,.
- Cách thức tiến hành:
*Thảo luận nhóm (4’)

GV gửi câu hỏi về máy các nhóm.
HS các nhóm tiến hành làm và gửi về
máy Gv