<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

<b>HỒNG NGỌC</b>

Ông cụ họ Phùng người Quảng Bình có một con trai tên chữ là Tương Như. Hai bố con
cùng là Chư sinh. Ông Phùng tuổi gần sáu mươi, tính ương ngạnh mà nhà vẫn thiếu
thốn. Trong khoảng vài năm, vợ và con dâu lại cùng mất cả, việc cơm nước đều phải tự
làm lấy.

Một đêm, Tương Như ngồi dưới bóng trăng, chợt thấy người con gái láng giềng từ bên
kia tường nhịm sang. Chàng nhìn thấy đẹp, đến gần thấy hé cười, lấy tay vẫy, không
đến, cũng không di, cố nài mãi mới trèo thang sang. Liền ăn nằm với nhau. Hỏi họ tên,
cô gái nói:

- Thiếp là con gái nhà láng giềng, tên là Hồng Ngọc.

Chàng rất yêu, xin cùng nàng tính chuyện lâu dài. Cô gái nhận lời. Từ đấy, đêm đêm
thường đi lại, được độ nửa năm. Một đêm, ông Phùng thức dậy, nghe có tiếng con gái
cười nói, nhịm vào gian nhà của con thì nhìn thấy cơ gái. Giận lắm, gọi chàng ra mắng:
- Ðồ súc sinh, làm cái trị gì thế? Cửa nhà sa sút như thế, cịn khơng biết chịu khó gìn
giữ, lại cịn học thói đàng điếm ư? Người ta biết ra thì phẩm hạnh của mày cịn ra gì
nữa! Dẫu người ta khơng biết thì tuổi thọ của mày cũng giảm.

Chàng quỳ xuống nhận lỗi, khóc xin hối cải. Ơng cụ mắng cô gái:

- Con gái không biết giữ phép buồng khuê, đã nhuốc mình lại làm nhuốc cả người. Nếu
việc vỡ lở ra, hẳn khơng chỉ một mình nhà này xấu hổ.

Mắng xong, bực tức trở về nhà ngủ. Cơ gái chảy nước mắt nói:

- Lời bố quở trách thật là thẹn nhục! Duyên phận hai ta thôi thế là hết.
Chàng nói:

- Cịn cha, con khơng được tự quyết định. Nếu nàng cịn có tình, thời nên cố gắng ngậm
tủi làm lành.

Cô gái muốn quyết tuyệt. Chàng nghe, sa nước mắt. Cô gái lại khuyên giải, nói:

- Thiếp với chàng khơng có lời của mối lái, khơng có lệnh của cha mẹ, chỉ là trèo tường
chui gạch mà theo nhau, thì sao có thể cùng nhau đầu bạc được? Vùng này có một
người tốt đơi với chàng, có thể hỏi làm vợ.

</div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>

Ðêm hôm sau, cô gái quả nhiên đến, bỏ bốn mươi lạng bạc ra tặng chàng, nói rằng:
- Cách đây sáu mươi dặm, ở thơn Ngơ có người con gái họ Vệ, tuổi đã mười tám, còn
cao giá nên chưa ai lấy; chàng đưa nhiều tiền thì ắt phải xong việc.

Nói xong, từ biệt mà đi. Chàng tựa lúc thuận tiện, thưa với bố, muốn xin đi xem mặt,
nhưng câu chuyện số tiền thì giấu đi, khơng dám nói cho bố biết. Ơng Phùng tự lượng
nhà nghèo, lấy cớ đó gạt đi. Chàng lại tìm lời ơn tồn nói với bố cứ thử đến xem cho biết
thơi. Ông cụ gật đầu.

Chàng bàn thuê đầy tớ và người ngựa đi đến nhà họ Vệ. Vệ vốn là người làm ruộng.
Chàng gọi ra ngồi nói chuyện riêng. Vệ biết chàng là con nhà dòng, lại thấy dáng vẻ
đàng hồng, trong bụng đã bằng lịng, nhưng cịn ngại chàng kỳ kèo tiền nong chăng.
Chàng nghe ơng cụ nói ngập ngừng, đã biết , bàn dốc tiền trong túi ra, bày trên bàn. Vệ
mừng, nhờ người học trò bên láng giềng đứng giữa, viết tờ giấy đỏ mà giao ước với
nhau. Chàng vào nhà chào lạy cụ, thấy nhà cũng chật hẹp, cô gái đứng nấp sau mẹ.
Chàng đưa mắt nhìn, tuy ăn mặc xuềnh xồng mà thần sắc tinh anh rực rỡ, bụng mừng
thầm. Vệ mượn tạm nhà bên để tiếp đãi chàng rể và nói:

- Cơng tử khơng cần đón dâu, đợi may được ít quần áo sẽ đưa đến tận nơi
Chàng liền hẹn ngày rồi về, nói dối với bố rằng:

- Họ Vệ mến nhà ta dịng dõi thanh bạch nên khơng địi tiền.
Ông cụ cũng mừng.

Ðến ngày hẹn, Vệ quả đưa cô gái đến. Cô gái siêng năng dè sẻn, lại thuần tục nết na,
tình nghĩa vợ chồng thật là thắm thiết. Hơn hai năm sau, sinh được một con trai, đặt tên
là Phúc Nhi.

</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>

Chàng lăn khóc, ẵm con đi kiện Ðốc Phủ. Kiện hầu khắp mọi nơi, rút cục vẫn khơng
thắng, sau lại nghe nói vợ không chịu khuất phục mà chết, lại càng đau xót. Khí oan đầy
bụng, khơng lối nào giãi bày được. Thường nghĩ muốn đón đường đâm Tống chết,
nhưng lo đầy tớ nó đơng, con nhỏ, lại khơng gửi được. Ngày đêm buồn bã nghĩ ngợi,
hai mắt không chớp nổi.

Chợt có một người đàn ơng đến viếng nhà, râu quăn, hàm bạnh, xưa nay chưa từng
quen. Chàng mời ngồi, toan hỏi họ tên quê quán, khách đã vội nói trước:

- Ơng có cái thù người ta giết mất bố, cướp mất vợ mà không báo ư?

Chàng ngỡ là người của Tống sai đến dò hỏi, nên chỉ trả lời ậm ừ cho xong. Khách giận,
mắt trợn tròn muốn rách khóe, liền bước ra nói:

- Tơi tưởng anh là người, nay mới biết anh là thằng hèn không đáng đếm xỉa.
Chàng xét thấy có cái gì là lạ, liền quỳ xuống, kéo áo khóc nói rằng:

- Thực ra vì sợ là người nhà họ Tống đến dò la, nay xin giãi bày hết tâm can. Cái điều
nằm gai nắm mật của tôi, kể đã nhiều ngày rồi vậy; chỉ thương hòn máu trong bọc này,
sợ rồi tuyệt tự mất. Ngài là bậc nghĩa sĩ, liệu có thể vì tơi mà làm chàng Chữ Cu được
chăng?

Khách nói:

- Ðó là việc của đàn bà con gái, tôi không làm được. Cái việc ông muốn nhờ người, xin
hãy tự làm lấy, cịn cái việc ơng muốn tự làm thì tơi xin làm thay cho.

Chàng nghe nói, đập đầu xuống đất. Khách chẳng thèm ngoái lại, bỏ đi ra. Chàng chạy
theo hỏi họ tên, đáp rằng:

- Việc khơng xong, khơng ốn; việc xong khơng nhận ơn.
Rồi đi liền.

Chàng sợ vạ đến mình, ẵm con đi trốn.

</div>
<span class='text_page_counter'>(4)</span><div class='page_container' data-page=4>

- Thực là oan! Nhà họ Tống chết về đêm, tôi ra đi từ ban ngày; vả lại ẵm đứa nhỏ khóc
oe oe như vậy thì leo tường giết người sao được?

Quan lệnh nói:

- Không giết người sao lại đào tẩu?

Chàng đuối lý, không biện bạch được nữa. Liền giam vào ngục. Chàng khóc nói rằng:
- Tơi chết cũng khơng tiếc nhưng đứa bé mồ cơi kia có tội tình gì?

Quan lệnh nói:

- Mày giết con người ta đã nhiều, thì giết con mày cịn ốn gì nữa?

Chàng bị lốt áo mũ nho sinh lại bị cùm kẹp, đánh đập khổ sở nhưng cung khơng xưng
nhận điều gì.

Quan lệnh đêm hơm ấy nằm ngủ bỗng nghe có vật gì cắm phập vào giường, kêu bần bật

thành tiếng, sợ quá kêu lên. Cả nhà giật mình thức dậy, xúm lại đốt đuốc soi, thấy một
con dao ngắn lưỡi sắc nhọn sáng loáng, găm vào giường, sâu xuống gỗ đến hơn một tấc,
chặt cứng không thể rút ra được. Quan lệnh trơng thấy, sợ hết hồn vía, cho người cầm
giáo đi lùng khắp nơi cũng khơng thấy tung tích gì cả. Bụng cũng nản, lại nghĩ: người
nhà họ Tống đã chết rồi, khơng có gì phải kiềng họ nữa, bàn trình bẩm lên quan trên để
giải oan cho chàng rồi tha về.

Chàng về đến nhà, trong hũ không cịn một đấu gạo,một mình một bóng ngồi trơng bốn
bức tường mà thơi. May được nhà hàng xóm thương xót cho ăn uống, tạm bợ sống qua
ngày. Nghĩ đến cái thù lớn đã trả được thì mừng đến tươi tỉnh lại; nhưng nghĩ đến cái
hoạ thảm khốc, sut nữa chết cả một nhà thì nước mắt lại đầm đìa sa xuống; lại nghĩ nửa
đời nghèo xác dịng dõi khơng ai nối, thì ở nơi vắng người bỗng khóc rống lên, khản cả
tiếng không tự nén giữ được.

Như thế chừng nửa năm, việc bắt bớ cũng nhạt dần, bàn kêu xin với quan huyện được
mang hài cốt họ Vệ về. Chơn cất xong, đau xót muốn chết. Một mình trằn trọc trên
giường, nghĩ khơng cịn cách gì để sống.

Bỗng có người gõ cửa, chàng chú lắng nghe, thấy ngồi cửa có tiếng một người đang
nói chuyện với trẻ con. Chàng vội dậy, dịm xem thì hình như một người con gái. Cánh
cửa vừa mở, liền hỏi:

</div>
<span class='text_page_counter'>(5)</span><div class='page_container' data-page=5>

Tiếng nói nghe quen lắm,mà trong lúc thảng thốt khơng thể nhớ được. Ðánh lửa soi thì
ra Hồng Ngọc, dắt một đứa nhỏ cười đùa ở dưới đầu gối. Chàng chẳng kịp hỏi, ơm lấy
cơ gái mà khóc ồ. Cơ gái cũng thảm đạm lắm. Rồi đẩy đứa bé mà nói:

- Mày quên bố mày rồi ư?

Ðứa bé nắm lấy áo cơ gái, mắt chịng chọc nhìn chàng. Chàng nhìn kỹ thì ra Phúc Nhi.
Giật mình kinh hãi, khóc mà nói rằng:

- Sao con lại về đây được?
Cơ gái nói:

- Nói thực với chàng, trước kia thiếp nói là con gái bên láng giềng là nói dối đấy, thiếp
thực là hồ. Nhân đi đêm thấy tiếng trẻ khóc trong hang, liền bế về ni ở Tần. Nghe nạn
lớn đã yên nên đem con về cùng chàng đoàn tụ.

Chàng gạt nước mắt lạy tạ. Ðứa bé ngồi trong lịng cơ gái y như nương tựa vào mẹ đẻ,
thật không nhận ra bố nữa. Trời chưa sáng, cơ gái đã trở dậy. Hỏi thì đáp:

- Kẻ hèn mọn này muốn đi đây.

Chàng chưa mặc áo, quỳ ở đầu giường, khóc khơng ngẩng mặt lên được nữa. Cơ gái
cười nói rằng:

- Thiếp nói dối chàng đấy. Nay nhà đương gây dựng lại, không thức khuya dậy sớm sao
được?

Rồi phát cỏ, quét dọn, làm như đàn ông vậy. Chàng lo nhà nghèo túng, không thể đủ ăn.
Cơ gái nói:

- Chỉ xin chàng cứ việc buông màn đọc sách không phải hỏi đến thiếu đủ, may khơng
đến nỗi chết đói nào.

Rồi bỏ tiền sắm khung cửi dệt vải, lại thuê vài mươi mẫu ruộng, mướn người cày cấy,
vác phạng đi phát tranh, kéo lá lợp nhà, hàng ngày như thế, coi là việc thường. Làng
xóm nghe nói có vợ hiền càng vui lịng giúp đỡ. Chừng nửa năm sau, cảnh nhà thịnh
vượng, như thể một nhà giàu lớn.

Một hơm chàng nói:

- Sau lúc tro tàn, nhờ mình tay trắng gây dựng lại, nhưng còn một việc chưa được thoả
mãn, biết làm thế nào?

</div>
<span class='text_page_counter'>(6)</span><div class='page_container' data-page=6>

- Kỳ thi sắp đến, mà khăn áo chưa lấy lại được?
Cô gái cười nói:

- Trước đây thiếp đã lấy bốn lạng vàng gửi lên quan quảng văn đã lấy lại được tên vào
sổ. Ðợi chàng nhắc thì đã lỡ lâu rồi cịn gì?

Chàng càng cho là thần. Khoa ấy, chàng đỗ thi Hương. Bấy giờ tuổi vừa ba mươi sáu,
ruộng tốt liền bờ, nhà cửa cao rộng. Cô gái người vẫn mảnh dẻ tưởng như gió thổi là
bay, mà làm lụng quá con nhà nông. Tuy mùa đông rét buốt vẫn chịu khó làm, mà bàn
tay vẫn mềm mại như mỡ đơng. Tự nói là ba mươi tám tuổi, người ta trông chỉ chừng
đôi mươi.

</div>

<!--links-->