Thao tac lap luan bac bo

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (140.18 KB, 6 trang )

(1)<div class='page_container' data-page=1>

Giáo sinh: Hoàng Ngọc Phụng
Giáo sinh: Hoàng Ngọc Phụng
Ngày soạn: 16/2/2011

Ngày soạn: 16/2/2011
Ngày dạy: 21/2/2011
Ngày dạy: 21/2/2011
Lớp: 11A5

Lớp: 11A5
Bài dạy:
Bài dạy:

THAO TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ

A.

A. Mục tiêu bài họcMục tiêu bài học
Giúp học sinh

Giúp học sinh::

-Hiểu được mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ.
-Hiểu được mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ.
-Biết cách lập luận bác bỏ trong bài nghị luận.

-Biết cách lập luận bác bỏ trong bài nghị luận.
B.

B. Phương pháp giảng dạyPhương pháp giảng dạy
-Đọc sáng tạo

-Đọc sáng tạo
-Gợi mở
-Gợi mở

-Diễn dịch và quy nạp
-Diễn dịch và quy nạp
-Hướng dẫn học sinh tự học
-Hướng dẫn học sinh tự học
C.

C. Phương tiện dạy họcPhương tiện dạy học

--Giáo án giảng dạyGiáo án giảng dạy (viết tay và powerpoint) (viết tay và powerpoint)

--SGV, SGK Ngữ Văn 11SGV, SGK Ngữ Văn 11, tập 2, ban cơ bản, NXB: Giáo dục, tập 2, ban cơ bản, NXB: Giáo dục

--Giới thiệu giáo án Ngữ Văn 11Giới thiệu giáo án Ngữ Văn 11, tập 2, ban cơ bản, NXB: Hà Nội, tập 2, ban cơ bản, NXB: Hà Nội
D.

D. Tiến trình dạy họcTiến trình dạy học

-- Kiểm tra bài cũ (3’)Kiểm tra bài cũ (3’)



 Bài thơ “Vội vàng”Bài thơ “Vội vàng” của của Xuân DiệuXuân Diệu được chia làm được chia làm mấy đoạnmấy đoạn? Nêu ? Nêu ý chính củaý chính của
từng đoạn.

từng đoạn.



 Em có cảm nhận gì về Em có cảm nhận gì về tư tưởng của bài thơtư tưởng của bài thơ “Vội vàng”? “Vội vàng”? Tư tưởng đó được Tư tưởng đó được biểubiểu
hiện

hiện qua qua những hình thức nghệ thuậtnhững hình thức nghệ thuật nào? nào?

-- Bài học mớiBài học mới
+ Lời vào bài (2’)
+ Lời vào bài (2’)

Trong cuộc sống hàng ngày, trong công việc, trong bài văn nghị luận hay
Trong cuộc sống hàng ngày, trong công việc, trong bài văn nghị luận hay
trong nhiều tình huống giao tiếp khác, nhiều khi chúng ta phải

trong nhiều tình huống giao tiếp khác, nhiều khi chúng ta phải đưa ra những ýđưa ra những ý
kiến, quan điểm của mình để phủ nhận những ý kiến thiếu chính xác

</div>
(2)<div class='page_container' data-page=2>

của chúng ta được thuyết phục, trước hết nó phải là ý kiến đúng, và

của chúng ta được thuyết phục, trước hết nó phải là ý kiến đúng, và phải tìm cáchphải tìm cách
lập luận bác bỏ ý kiến của người khác một cách khoa học

lập luận bác bỏ ý kiến của người khác một cách khoa học. Hôm nay, Thầy sẽ. Hôm nay, Thầy sẽ

hướng dẫn cả lớp rèn luyện

hướng dẫn cả lớp rèn luyện “Thao tác lập luận bác bỏ”.“Thao tác lập luận bác bỏ”.
Hoạt động của GV và HS

Hoạt động của GV và HS Nội dung bài họcNội dung bài học

-GV: Yêu cầu 1 HS đọc bài, “
-GV: Yêu cầu 1 HS đọc bài, “phầnphần
I.”

I.”

Câu1. Theo em, thế nào là 
Câu1. Theo em, thế nào là “bác“bác
bỏ”?

bỏ”? Từ đó, em hiểu thế nào làTừ đó, em hiểu thế nào là
“

“lập luận bác bỏ?”lập luận bác bỏ?”
-GV gợi ý: Giải thích

-GV gợi ý: Giải thích nghĩa của từnghĩa của từ
-HS phát biểu

-HS phát biểu

--GV đưa ra tình huống: GV đưa ra tình huống: A- ngườiA- người

vượt đèn đỏ, khi tham gia giao
vượt đèn đỏ, khi tham gia giao
thông vào buổi sáng sớm. A cho là
thông vào buổi sáng sớm. A cho là
mình khơng phạm luật vì sáng sớm
mình khơng phạm luật vì sáng sớm
nên ít có người

nên ít có người đi đường, có thểđi đường, có thể
vượt đèn đỏ được.

vượt đèn đỏ được.

- Em thử bác bỏ ý kiến của A?
- Em thử bác bỏ ý kiến của A?
Câu2. Bác bỏ một ý kiến, hay
Câu2. Bác bỏ một ý kiến, hay
quan điểm của người khác nhằm
quan điểm của người khác nhằm
mục đích gì? Nó có tác dụng như
mục đích gì? Nó có tác dụng như
thế nào khi viết một bài văn nghị
thế nào khi viết một bài văn nghị
luận?

luận?

-HS thảo luận
-HS thảo luận

-GV chốt ý và cho HS ghi bài
-GV chốt ý và cho HS ghi bài

Câu3.Để bác bỏ thành công ý
Câu3.Để bác bỏ thành công ý
kiến của người khác, chúng ta
kiến của người khác, chúng ta

I.Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác
I.Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác
bỏ (13’)

bỏ (13’)
1.Khái niệm

1.Khái niệm “lập luận bác bỏ” “lập luận bác bỏ” (3’)(3’)

--Bác bỏBác bỏ: bác đi, gạt đi, không chấp nhận: bác đi, gạt đi, không chấp nhận


Lập luận bác bỏ

Lập luận bác bỏ: là cách thức đưa ra những lí lẽ,: là cách thức đưa ra những lí lẽ,
dẫn chứng khoa học của mình để phủ nhận ý
dẫn chứng khoa học của mình để phủ nhận ý
kiến, quan điểm thiếu chính xác của người khác.
kiến, quan điểm thiếu chính xác của người khác.
Từ đó, nêu ý kiến đúng của mình để thuyết phục
Từ đó, nêu ý kiến đúng của mình để thuyết phục

người nghe.

2.Mục đích của thao tác lập luận bác bỏ (5’)
2.Mục đích của thao tác lập luận bác bỏ (5’)
-Dùng những lí lẽ, dẫn chứng đúng đắn, khoa
-Dùng những lí lẽ, dẫn chứng đúng đắn, khoa
học để

học để chỉ rõchỉ rõ những sai lầm, thiếu khoa học của những sai lầm, thiếu khoa học của
một ý kiến, quan điểm nào đó;

một ý kiến, quan điểm nào đó; đồng thờiđồng thời bày tỏ bày tỏ
và bênh vực ý kiến đúng đắn.

và bênh vực ý kiến đúng đắn.


Tác dụng

Tác dụng: là thao tác quan trọng giúp cho : là thao tác quan trọng giúp cho bàibài
nghị luận

nghị luận thêm sâu sắc và giàu tính thuyết phục; thêm sâu sắc và giàu tính thuyết phục;
là thao tác rất cần thiết

là thao tác rất cần thiết trong cuộc sống.trong cuộc sống.

3.Yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ (5’)

3.Yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ (5’)
-Khi bác bỏ ý kiến người khác cần:

</div>
(3)<div class='page_container' data-page=3>

cần nắm vững những yêu cầu
cần nắm vững những yêu cầu
nào?

nào?

-GV gợi ý:
-GV gợi ý:

+Về phía người bị phản bác, em
+Về phía người bị phản bác, em
cần nắm được điểm yếu gì ở họ?
cần nắm được điểm yếu gì ở họ?
+Về phía người phản bác, theo em
+Về phía người phản bác, theo em
cần phải đáp ứng những yêu cầu
cần phải đáp ứng những yêu cầu
nào?

nào?

-HS tranh luận
-HS tranh luận

-GV khái quát lại vấn đề, và cho
-GV khái quát lại vấn đề, và cho
HS ghi bài

HS ghi bài

-GV gợi ý cho HS 3 cách bác bỏ
-GV gợi ý cho HS 3 cách bác bỏ
thông thường

thông thường

-GV cho HS đọc lần lượt 3 ví dụ và
-GV cho HS đọc lần lượt 3 ví dụ và
trả lời các câu hỏi SGK trang 26:
trả lời các câu hỏi SGK trang 26:
Câu 1.

Câu 1. Luận điểmLuận điểm nào bị bác bỏ? nào bị bác bỏ?

--Bác bỏ bằng cách nào?Bác bỏ bằng cách nào?

--Luận cứLuận cứ nào được đưa ra để bác nào được đưa ra để bác
bỏ?

bỏ?

Câu 2. Em thử phân tích các 
Câu 2. Em thử phân tích các cáchcách
thức bác bỏ

thức bác bỏ? ? 
Bài tập 1a.
Bài tập 1a.

1.Luận điểm bị bác bỏ là:
1.Luận điểm bị bác bỏ là:
“Nguyễn Du là một con bệnh
“Nguyễn Du là một con bệnh
thần kinh”.

thần kinh”.

2.Bác bỏ bằng cách:

2.Bác bỏ bằng cách: Tác giả ĐinhTác giả Đinh
Gia Trinh đã

Gia Trinh đã phân tích nhữngphân tích những
luận điểm sai lệch, thiếu chính
luận điểm sai lệch, thiếu chính
xác, khơng có căn cứ khoa học
xác, không có căn cứ khoa học

+Phát hiện những sai lầm của họ
+Phát hiện những sai lầm của họ

+Đưa ra các lí lẽ và bằng chứng thuyết phục với
+Đưa ra các lí lẽ và bằng chứng thuyết phục với
giọng điệu rứt khoát, tự tin.

giọng điệu rứt khoát, tự tin.

+Tỏ thái độ khách quan, có chừng mực; phù hợp
+Tỏ thái độ khách quan, có chừng mực; phù hợp
với hồn cảnh và đối tượng tranh luận.

với hoàn cảnh và đối tượng tranh luận.

II.Cách bác bỏ (24’)
II.Cách bác bỏ (24’)
1. Các cách bác bỏ (5’) 
1. Các cách bác bỏ (5’)

-Có thể bác bỏ một luận điểm, luận cứ, lập luận
-Có thể bác bỏ một luận điểm, luận cứ, lập luận
bằng cách:

bằng cách:
+Nêu tác hại
+Nêu tác hại

+Chỉ ra nguyên nhân
+Chỉ ra nguyên nhân

+Phân tích những khía cạnh sai lệch, thiếu chính
+Phân tích những khía cạnh sai lệch, thiếu chính
xác của chúng.

xác của chúng.

2. Bài tập thực hành (19’)
2. Bài tập thực hành (19’)

-Bài tập 1- trang 24 SGK Ngữ Văn 11, tập 2,
-Bài tập 1- trang 24 SGK Ngữ Văn 11, tập 2,
ban cơ bản

ban cơ bản

-Bài tập 2- trang 26 SGK Ngữ Văn 11, tập 2,
-Bài tập 2- trang 26 SGK Ngữ Văn 11, tập 2,
ban cơ bản

</div>
(4)<div class='page_container' data-page=4>

của Nguyễn Bách Khoa
của Nguyễn Bách Khoa. .

3. Luận cứ được đưa ra để bác bỏ
3. Luận cứ được đưa ra để bác bỏ
là:

là:

Luận cứ 1

Luận cứ 1: : Về di bút của NguyễnVề di bút của Nguyễn
Du

Du

-Mấy câu trích bài “Mạn hứng”, bài

-Mấy câu trích bài “Mạn hứng”, bài
“U cư”, nhưng những câu đó chỉ
“U cư”, nhưng những câu đó chỉ
nói rằng Nguyễn Du mắc bệnh thơi,
nói rằng Nguyễn Du mắc bệnh thơi,
chứ khơng nói là mắc bệnh thần
chứ không nói là mắc bệnh thần
kinh.

kinh.

Luận cứ 2:

Luận cứ 2: Căn cứ vào cái khiếu Căn cứ vào cái khiếu
ảo giác của Nguyễn Du

ảo giác của Nguyễn Du

-Thiết tưởng một người ban ngày
-Thiết tưởng một người ban ngày
trông thấy ma quỷ, ban đêm trông
trông thấy ma quỷ, ban đêm trông
thấy âm hồn, tất phải là một người
thấy âm hồn, tất phải là một người
có bộ thần kinh rối loạn và khủng
có bộ thần kinh rối loạn và khủng
hoảng tới cực độ và người ấy không
hoảng tới cực độ và người ấy không
tài nào có được cái nghệ thuật minh
tài nào có được cái nghệ thuật minh

mẫn của kẻ tạo ra “Truyện Kiều”.
mẫn của kẻ tạo ra “Truyện Kiều”.
Bài tập 1b.

Bài tập 1b.

1.Luận điểm bị bác bỏ là:

1.Luận điểm bị bác bỏ là: “Nhiều “Nhiều
đồng bào chúng ta, để biện minh
đồng bào chúng ta, để biện minh
việc từ bỏ tiếng mẹ đẻ, đã than
việc từ bỏ tiếng mẹ đẻ, đã than
phiền rằng tiếng nước mình
phiền rằng tiếng nước mình
nghèo nàn”.

nghèo nàn”.

2.Bác bỏ bằng cách:

2.Bác bỏ bằng cách: Tác giả đã:Tác giả đã:
+

+Chỉ ra nguyên nhânChỉ ra nguyên nhân do do “sự bất“sự bất
tài của con người”

tài của con người”

 Luận cứ được đưa ra để bác bỏ

Luận cứ được đưa ra để bác bỏ
là:

là:

1.Luận điểm bị bác bỏ là:

1.Luận điểm bị bác bỏ là: “Nguyễn Du là một“Nguyễn Du là một
con bệnh thần kinh”.

con bệnh thần kinh”. 
2.Bác bỏ bằng cách:

2.Bác bỏ bằng cách: Tác giả Đinh Gia Trinh đãTác giả Đinh Gia Trinh đã
phân tích những luận điểm sai lệch, thiếu chính
phân tích những luận điểm sai lệch, thiếu chính
xác, khơng có căn cứ khoa học của Nguyễn
xác, khơng có căn cứ khoa học của Nguyễn
Bách Khoa.

Bách Khoa.

3. Luận cứ được đưa ra để bác bỏ là: 
3. Luận cứ được đưa ra để bác bỏ là: 
Luận cứ 1

Luận cứ 1: : Về di bút của Nguyễn DuVề di bút của Nguyễn Du
Luận cứ 2:

Luận cứ 2: Căn cứ vào cái khiếu ảo giác củaCăn cứ vào cái khiếu ảo giác của

Nguyễn Du

4. Cách diễn đạt trong thao tác lập luận bác
 4. Cách diễn đạt trong thao tác lập luận bác
bỏ của tác giả?

bỏ của tác giả?

--Phối hợpPhối hợp câu tường thuật, câu cảm thán, câucâu tường thuật, câu cảm thán, câu
hỏi tu từ

hỏi tu từ

--Sử dụngSử dụng biện pháp so sánhbiện pháp so sánh với những thi sĩ có với những thi sĩ có
trí tưởng tượng như Nguyễn Du

trí tưởng tượng như Nguyễn Du

Bài tập 1b.
Bài tập 1b.

1.Luận điểm bị bác bỏ là:

1.Luận điểm bị bác bỏ là: “Nhiều đồng bào“Nhiều đồng bào
chúng ta, để biện minh việc từ bỏ tiếng mẹ đẻ,
chúng ta, để biện minh việc từ bỏ tiếng mẹ đẻ,

đã than phiền rằng tiếng nước mình nghèo
đã than phiền rằng tiếng nước mình nghèo
nàn”.

nàn”.

2.Bác bỏ bằng cách:

2.Bác bỏ bằng cách: Tác giả đã:Tác giả đã:
+

+Chỉ ra nguyên nhânChỉ ra nguyên nhân do do “sự bất tài của con“sự bất tài của con
người”

người”


Luận cứ được đưa ra để bác bỏ
 Luận cứ được đưa ra để bác bỏ
+

+Phân tích những khía cạnh sai lệch, thiếuPhân tích những khía cạnh sai lệch, thiếu
chính xác của “đồng bào”

</div>
(5)<div class='page_container' data-page=5>

-Phải quy lỗi cho sự nghèo nàn của
-Phải quy lỗi cho sự nghèo nàn của
ngôn ngữ hay sự bất tài của con
ngôn ngữ hay sự bất tài của con
người?

người?
+

+Phân tích những khía cạnh saiPhân tích những khía cạnh sai
lệch, thiếu chính xác của “đồng
lệch, thiếu chính xác của “đồng
bào”

bào”

Luận cứ được đưa ra để bác bỏ là:
Luận cứ được đưa ra để bác bỏ là:
-Họ chỉ biết những từ thông dụng
-Họ chỉ biết những từ thông dụng
của ngơn ngữ và cịn nghèo những
của ngơn ngữ và còn nghèo những
từ An Nam hơn bất cứ người phụ
từ An Nam hơn bất cứ người phụ
nữ và nông dân An Nam nào.

nữ và nông dân An Nam nào.

-Ngôn ngữ của Nguyễn Du nghèo
-Ngôn ngữ của Nguyễn Du nghèo
hay giàu?

hay giàu?

-Vì sao người An Nam có thể dịch
-Vì sao người An Nam có thể dịch

những tác phẩm của Trung Quốc
những tác phẩm của Trung Quốc
sang nước mình, mà lại khơng thể
sang nước mình, mà lại khơng thể
viết những tác phẩm tương tự.
viết những tác phẩm tương tự.
Bài tập 1c.

Bài tập 1c.

1.Luận điểm bị bác bỏ là:
1.Luận điểm bị bác bỏ là: “Tôi “Tôi
hút, tôi bị bệnh, mặc tôi!”

hút, tôi bị bệnh, mặc tôi!”
2.Bác bỏ bằng cách:

2.Bác bỏ bằng cách: Tác giả đã:Tác giả đã:
Phân tích tác hại của việc hút
Phân tích tác hại của việc hút
thuốc lá và chỉ ra nguyên nhân
thuốc lá và chỉ ra nguyên nhân
của nó

của nó

3. Luận cứ được đưa ra để bác bỏ
3. Luận cứ được đưa ra để bác bỏ
là:

là:

-Hút thuốc là quyền của anh, nhưng
-Hút thuốc là quyền của anh, nhưng
anh khơng có quyền đầu độc những
anh khơng có quyền đầu độc những
người ở gần anh.

người ở gần anh.

-Có 3 luận chứng tiếp theo chứng
-Có 3 luận chứng tiếp theo chứng

Luận cứ được đưa ra để bác bỏ 
Luận cứ được đưa ra để bác bỏ

Bài tập 1c.
Bài tập 1c.

1.Luận điểm bị bác bỏ là:

1.Luận điểm bị bác bỏ là: “Tôi hút, tôi bị bệnh,“Tôi hút, tôi bị bệnh,
mặc tôi!”

mặc tôi!”

2.Bác bỏ bằng cách:

2.Bác bỏ bằng cách: Tác giả đã: Tác giả đã: Phân tích tácPhân tích tác
hại của việc hút thuốc lá và chỉ ra nguyên nhân

hại của việc hút thuốc lá và chỉ ra nguyên nhân
của nó

của nó

3. Luận cứ được đưa ra để bác bỏ là:
3. Luận cứ được đưa ra để bác bỏ là: