<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

<b>NỘI DUNG TẬP HUẤN GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG VÀ KĨ NĂNG SỐNG</b>

<b>PHẦN I: GIÁ TRỊ SỐNG</b>
<b>A- MỞ ĐẦU:</b>

<b>B- GIỚI THIỆU 12 GIÁ TRỊ</b>

<b>I- THẾ NÀO LÀ GIÁ TRỊ SỐNG?</b>

* <b>Giá trị cuộc sống (hay giá trị sống)</b> là những điều chúng ta cho là quý giá, là quan
trọng, là có ý nghĩa đối với cuộc sống của mỗi người, được mọi người thừa nhận.

(Trang 10)

* Giá trị gồm Giá trị vật chất, giá trị tinh thần. Giá trị riêng, giá trị chung. Giá trị truyền
thống và giá trị phổ quát.

<i>- Giá trị truyền thống là thước đo cho hành vi đạo đức, cho những quan hệ ứng xử giữa</i>
<i>người và người trong một cộng đồng, một giai cấp, một quốc gia, dân tộc nhất định. </i>

Ví dụ đối với dân tộc Việt Nam, đó là các giá trị :

Lịng u nước, đồn kết, lao động cần cù, sáng tạo, lịng u thương q trọng con
người…

(Trang 20)

- Giá trị phổ quát: là những giá trị mang tính nhân loại, đúng với mọi quốc gia, dân tộc.
Để nghiên cứu xem giá trị phổ quát là những giá trị nào, năm 1995 một dự án quốc tế
về giá trị sống đã được triển khai trên hơn 100 nước và các nhà nghiên cứu đã đưa ra kết
quả với 12 giá trị như sau:

1- Hịa bình 2- Tôn trọng 3- Yêu thương 4- Khoan dung 5- Trung thực
6 - Khiêm tốn 7- Hợp tác 8- Hạnh phúc 9- Trách nhiệm 10- Giản dị
11- Tự do 12- Đoàn kết

(Tài liệu trang 21 – 27)

<b>1- Giá trị HỊA BÌNH</b>

Hịa bình:

Khơng chỉ là khơng có chiến tranh

Mà cịn là sự hịa thuận trong gia đình, là khơng có sự đấu đá lẫn nhau

là sự bình yên của thế giới nội tâm, là tình trạng bình tĩnh và thư thái của trí óc.

<b>2- Giá trị tôn trọng:</b>

Tôn trọng:

Trước hết là tự trọng, là nhận biết những phẩm chất của mình, là biết rằng tơi có giá trị.
Là lắng nghe người khác, là biết người khác cũng có giá trị như tơi

Khi thừa nhận giá trị của người khác thì sẽ chiếm được sự tơn trọng của người khác đối
với mình.

<b>3- Giá trị yêu thương</b>

Yêu người nghĩa là muốn điều tốt cho họ. Yêu là biết lắng nghe, yêu là chia sẻ.

Giá trị của tình u là ở chỗ nó như là một chất xúc tác tạo nên sự thay đổi, phát triển và
thành đạt.

Tình yêu là nhìn nhận mỗi người theo cách tốt đẹp hơn.

Tình u ln bao hàm lịng tốt, sự quan tâm, hiểu biết, khơng có những hành vi ghen tị
cũng như kiểm soát người khác.

<b>4- Giá trị khoan dung</b>

Khoan dung:

Là sự cởi mở và chấp nhận vẻ đẹp của những điều khác biệt
Là tôn trọng qua sự hiểu biết lẫn nhau

Người khoan dung biết trân trọng những giá trị tốt đẹp nơi người khác và nhìn thấy điều
tích cực trong mọi tình huống

</div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>

<b>5- Trung thực</b>

Trung thực:

Là ln nói sự thật

Là khơng có sự mâu thuẩn và trái ngược nhau trong suy nghĩ, lời nói hay hành động
Với sự trung thực, khơng tồn tại thói đạo đức giả dẫn đến sự nhầm lẫn, khơng có sự thiếu
tin cậy trong tâm trí và trong cuộc sống người khác.

Trung thực với bản thân và với mọi người trong bất cứ hồn cảnh nào cũng có nghĩa là ta

đang gieo niềm tin trong lòng người khác và xứng đáng nhận được sự tin yêu đó.

<b>6- Khiêm tốn</b>

Khiêm tốn:

Là ăn ở, nói năng, làm việc một cách nhẹ nhàng, đơn giản mà lại có hiệu quả.
Là khi bạn nhận biết khả năng, uy thế của mình nhưng khơng khoe khoang.

Biểu hiện cao nhất của sự khiêm tốn là tinh thần quên mình và biết giữ gìn phẩm giá trong
việc làm cho thê giới trở nên tốt đẹp hơn.

Lòng khiêm tốn giúp cho tâm trì cởi mở và biết nhìn nhận những điểm mạnh của bản thân
cũng như những người khác.

Người khiêm tốn luôn lắng nghe và chấp nhận quan điểm của người khác.

<b>7- Hợp tác:</b>

Hợp tác có được khi mọi người biết làm việc chung với nhau và cùng hướng về một mục
tiêu chung.

Người biết hợp tác ln có những lời lẽ tốt đẹp và cảm giác trong sáng về người khác
cũng như đối với nhiệm vụ.

Khi hợp tác ta cần phải biết điều gì là cần thiết, đơi khi ta cần đưa ra ý tưởng, nhưng cũng
có lúc ta cũng cần để ý tưởng của chúng ta trôi đi. Lúc nầy ta giữ vai trò dẫn dắt, lãnh đạo,
nhưng vào lúc khác, ta cần phải đi theo.

<b>8- Hạnh phúc</b>:

Hạnh phúc là trạng thái bình an của tâm hồn khiến con người khơng có những thay đổi
đột ngột hay bạo lực.

Khi bạn hy vọng đó là lúc bạn hạnh phúc.

Khi hài lịng với chính mình, bạn sẽ cảm nhận được hạnh phúc.

Những lời nói tốt đẹp mang tính xây dựng góp phần tạo nên một thế giới hạnh phúc.

<b>9- Trách nhiệm:</b>

Trách nhiệm là thực hiện phần đóng góp của mình.

Là chấp nhận những địi hỏi và thực hiện nhiệm vụ với khả năng tốt nhất của mình.

Người có trách nhiệm luôn thực hiện bổn phận được giao đúng theo mục tiêu đã đề ra và
tiến hành nhiệm vụ ấy với lịng chính trực, thiện chí và ln ý thức về việc mình làm.

Chúng ta muốn được hịa bình, ta phải có trách nhiệm sống bình n.

Chúng ta muốn có một mơi trường sống trong lành, ta phải có trách nhiệm giữ gìn và bảo
vệ thiên nhiên.

<b>10-Giản dị:</b>

Giản dị là sống tự nhiên, không giả tạo.
Giản dị là đẹp, giản dị là thư giãn.

Giản dị là chấp nhận hiện tại và không làm cho mọi điều thêm phức tạp.

Là sự trân trọng vẻ đẹp bên trong và nhận ra giá trị của tất cả mọi người.

Giản dị dạy ta biết tiết kiệm, giúp ta biết giảm thiểu những chi tiêu khơng cần thiết. Nó giúp
ta nhận ra rằng một khi các nhu cầu cơ bản của chúng ta đã được đáp ứng, đủ để có một
cuộc sống thoải mái, thì bất kỳ sự thái quá và thừa thải nào cũng có thể dẫn đến tình trạng
hư hỏng và lãng phí.

Giản dị giúp giảm bớt khoảng cách giữa người giàu và người nghèo.

<b>11-Tự do:</b>

Tự do khơng phải là khơng có giới hạn, khơng phải là tự cho phép mình “làm những gì tơi
muốn, bất cứ khi nào tơi cần và cho bất cứ người nào tơi thích”.

Chúng ta chỉ thật sự cảm thấy tự do khi các quyền lợi cân bằng với trách nhiệm, sự chọn
lựa cân bằng với lương tâm.

</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>

Chỉ có thể trãi nghiệm được tự do nội tâm khi tơi có những suy nghĩ tích cực đối với mọi
người, kể cả với bản thân mình.

<b>12- Đồn kết:</b>

Đồn kết là sự hài hịa bên trong mỗi người và ở giữa các cá nhân trong một tập thể.
Đoàn kết được tồn tại nhờ sự chấp nhận và hiểu rõ giá trị của mỗi người, nhờ biết đánh
giá đúng sự đóng góp của họ đối với tập thể.

Đồn kết là nguồn cảm hứng giúp cá nhân hoàn thành trách nhiệm của mình với sự tận
tụy, nhiệt tâm. Nhờ đó thành tựu tập thể sẽ lớn hơn.

Sự thiếu tôn trọng dù là nhỏ bé có thể là lí do làm mất đoàn kết. Việc ngắt lời, gây cản trở

người khác, đưa ra những lời phê bình, chỉ trích liên tục và thiếu tính xây dựng, theo dõi
hoặc kiểm sốt người khác đều ảnh hưởng không tốt đến các mối quan hệ.

<b>C- TỔ CHỨC HỌAT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG</b>

<b>1- TẠO LẬP BẦU KHƠNG KHÍ DỰA TRÊN NỀN TẢNG CÁC GIÁ TRỊ</b>
<b>a- Bầu khơng khí GD giá trị chỉ có được khi trẻ em cảm thấy: </b>

Được tôn trọng
Được hiểu

Được u thương
Được có giá trị
Được an tồn

<b>b- Hành vi của chúng ta như thế nào thì HS mới có cảm nhận này?</b>
<b>c- Kỹ năng tạo bầu khơng khí dựa trên nền tảng các giá trị: </b>

<b>Bao gồm các hoạt động:</b>

- Lắng nghe tích cực

- Đưa ra các quy tắc hợp tác

- Đưa ra những dấu hiệu nhỏ thông báo giữ yên lặng, tập trung, khơi dậy
cảm giác bình yên hoặc tơn trọng

<b>Nên tránh: Rào cản lắng nghe tích cực </b>

- Xao lãng, không chú ý, mất tập trung (thôi nói chuyện khác đi …, đừng nghĩ

đến chuyện nầy nữa…)

- Ngắt lời (nhưng mà…thế cịn…tại sao…)

- Chỉ trích/phê bình (Bạn/con đúng là…Đã nói bao nhiêu lần…bạn khơng nên
…sao lại…thế bạn không biết…)

- Hạ thấp
- Kết tội, đỗ lỗi.

- Đưa lời khuyên/giải pháp, thuyết trình, rao giảng về đạo đức một cách vội
vàng và không phù hợp (Tôi biết bạn phải làm gì rồi, trước hết… Đừng ngớ ngẩn, cái đó
khơng cần, khơng quan trọng; tơi đã bảo thế rồi cịn gì.Tơi biết ngay mà, bạn phải…. Bố
đã cấm con khơng bao giờ được…). Thương cảm (bạn thật tội nghiệp / bạn khổ thật, chả
lúc nào gặp may…)

<b>Tơi nói bạn nghe / Trẻ nói người lớn nghe.</b>

- Khi bạn quay đi chỗ khác hoặc ngắt lời, tôi cảm thấy không được tôn trọng
và không muốn chia sẻ.

- Khi bạn phản bác ý kiến tơi có cảm xúc tiêu cực.

- Khi bạn đưa ra lời khuyên tôi cảm thấy bạn không ở vị trí của tơi nên chưa
thực sự hiểu hết. Có thể bạn đặt mình cao hơn tơi. Có thể lời khun là sai hoặc khơng
thích hợp.

- Khi bạn thương hại làm tôi trở nên yếu đuối.

- Khi bạn đồng tình chỉ làm cảm xúc của tơi mạnh hơn lên và khơng cịn cố

gắng tìm cách giải quyết vấn đề nữa.

<b>Cần đảm bảo các nguyên tắc khích lệ</b>

Khẳng định và khen từng việc cụ thể

Khen cụ thể và sau đó bổ sung thêm một phẩm chất được xây dựng trên giá trị.
Lời khen phải chân thành, phải thật.

</div>
<span class='text_page_counter'>(4)</span><div class='page_container' data-page=4>

Khi một hành vi tích cực/tốt mới hình thành, phải khen ngay lập tức.

<b>2- CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG:</b>

1- Suy ngẫm
2- Tưởng tượng

3- Các bài tập tập trung (thư giãn)
4- Biểu diễn nghệ thuật

5- Các họat động phát triển bản thân

6- Phát triển kĩ năng tham gia xã hội (ngọai khóa)

<b>Phương pháp: </b>Đàm thọai, thảo luận, đóng vai, trị chơi …

<b>Kĩ thuật dạy học: </b>phịng tranh, bản đồ tâm trí …

<b>D- VẬN DỤNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG:</b>

1- Giáo dục GTS qua hoạt động GD NGLL và ngoại khóa.

2- Giáo dục GTS qua việc tích hợp vào bài dạy GDCD.

<b>I- GIÁO DỤC GTS QUA HOẠT ĐỘNG GDNGLL.</b>
<b>Bài học: HÌNH DUNG MỘT THẾ GIỚI HỊA BÌNH</b>
<b>Bài tập1</b>

- Khởi động: …

- Bài tập thư giãn (tập trung):

<i>“Trước tiên hãy thư giãn và để cho cơ thể trong một trạng thái nghỉ ngơi…</i>
<i>Tập trung vào hiện tại. </i>

<i>Trong lúc nầy, hãy hình dung ra một quả bóng thật đẹp… quả bóng to đến nổi bạn có thể bước vào trong đó</i>
<i>…Một cách cửa trên quả bóng mở ra… </i>

<i>Hãy tưởng tượng bạn bước vào bên trong…Quả bóng bắt đầu bay lên…Nó có thể bay trong khơng gian và</i>
<i>thời gian…bay đến một thế giới hồn tồn thanh bình …Khi đến nơi, bạn bước ra ngồi quả bóng và nhìn ra</i>
<i>xung quanh … khơng khí , khung cảnh nơi đây trông thế nào?... Quan hệ giữa con người ra sao? Kia là một</i>
<i>ngôi trường mà bạn từng mơ ước…Những bạn học sinh đang tung tăng trong giờ chơi…, bạn hãy ghi nhận</i>
<i>những biểu lộ trên gưong mặt họ! Bạn tiếp tục dạo quanh trong không gian êm ả… và đã đến lúc bạn phải</i>
<i>ra về, bạn quay trở lại quả bóng. Quả bóng nhẹ nhàng bay ngược lại khoảng thời gian nầy, lớp học nầy…Khi</i>
<i>bạn thấy mình ngồi ở đây, quả bóng biến mất và để lại trong lòng bạn một cảm giác êm ả…”</i>

<i> (trang 83 sách GDGTS cho tuổi trẻ,trang 14 sách những hoạt động GTS cho thiếu niên)</i>
- Chia sẻ về những tưởng tượng của mình về thiên nhiên, về con người trong thế giới ấy
(chia sẻ nhóm đơi, sau đó cị thể mời các em chia sẻ trước lớp)

- Bài tập biểu diễn nghệ thuật: vẽ tranh về thế giới hịa bình (Thảo luận nhóm nhỏ)

- Liên hệ giáo dục HS: Em hãy vẽ tranh về thế giới hịa bình ngay từ bây giờ khi ra cổng
trường, khi về nhà và cùng vẽ tranh với những người hàng xóm của em.

<b>Bài tập 2</b>

- Khởi động: Trò chơi ngắn…
- Bài tập thư giãn (tập trung):

<i>Ngồi thoải mái… và thư giãn…</i>

<i>Hãy để cho cơ thể cảm nhận sức nặng và tập trung chú ý vảo đôi bàn chân của bạn…Căng nhẹ tất cả các</i>
<i>cơ ở đôi bàn chânlên trong một lú…rồi thả lỏng chúng…Hãy để cho chúng được thư giãn. </i>

<i>Bây giờ, chú ý đến cẳng chân, cảm thấy sức nặng của chúng…căng các cơ trong một lúc… rồi thả lỏng ra…</i>
<i>Bây giờ đến bụng…căng các cơ trong bụng một lúc …rồi thư giãn chúng…</i>

<i>Giải tỏa mọi căng thẳng…</i>

<i>Hãy nhận biết về hơi thở của mình, thở chậm hơn và sâu hơn…Hít thở sâu vào, để khơng khí từ từ thốt ra</i>
<i>ngồi…</i>

<i>Hãy căng các cơ ở phía sau lưng và ở vai…rồi thả lỏng chúng…</i>

<i>Để cho cơ bàn tay và cánh tay căng lên… và thả ra…, nhẹ nhàng xoay cổ…qua một bên…rồi xoay sang</i>
<i>bên đối diện… thả lỏng cổ…</i>

<i>Căng các cơ ở mặt và quy hàm…thư giãn mặt và quay hàm…</i>
<i>Hãy để cho cảm giác thoải mái lan truyền khắp cơ thể…</i>

</div>
<span class='text_page_counter'>(5)</span><div class='page_container' data-page=5>

(Trang 16 sách những hoạt động GTS cho thiếu niên)

- Bài tập biểu diễn nghệ thuật: Em hãy viết về khoảng thời gian mà em cảm thấy thật sự
bình yên

- Liên hệ giáo dục HS qua bài tập suy ngẫm: Nếu mỗi người trong lớp, trong mỗi gia đình,
trong xã hội và trong cả thế giới nầy cảm thấy bình n, liệu thế giới nầy có bình n
khơng…

<b>Mục đích của các hoạt động trên: </b>

<b>+ Về giá trị:</b> Cảm nhận được giá trị hịa bình cho bản thân (bình n trong lịng, tĩnh lặng
nội tâm, tâm trí điềm tĩnh thư thái, có những suy nghĩ tích cực). Từ đó mong muốn được
hịa bình cho bản thân và cho mọi người.

<b>+ Về sức khỏe:</b> Tận hưởng khoảnh khắc bình yên thông qua bài tập thư giãn.
HS được rèn luyện nâng cao khả năng tập trung.

<b>2- TÍCH HỢP GIÁO DỤC GTS TRONG MỘT BÀI DẠY GDCD .</b>
<b>VD: </b>

<b>Lớp</b> <b>Tên bài</b> <b>Địa chỉ tích hợp</b> <b>Nội dung giáo</b>

<b>dục Giá trị</b>
<b>sống</b>

<b>Ghi chú</b>
<b>12</b> Quỵền bình đẳng của

cơng dân trong một số
lĩnh vực của đời sống

xã hội

Phần b nội dung bình đằng
trong hơn nhân và gia đình

Giá trị hịa bình,
tơn trọng, u
thương, khoan
dung

<b>11</b> Cạnh tranh trong sản
xuất và lưu thông
hàng hóa

Phần 3. Tính hai mặt của
cạnh tranh

Giá trị trung
thực

<b>10</b> Công dân với cộng
đồng

Phần 2.c: Hợp tác Giá trị hợp tác

<b>PHẦN II: GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG</b>

<b>1- THẾ NÀO LÀ KỸ NĂNG SỐNG?</b>

- Kỹ năng là khả năng thao tác, khả năng thực hiện một hoạt động nào đó.

Ví dụ ta khen một ai đó: “Em viết chữ thật đẹp, bạn thuyết trình thật hay, em sửa máy
móc giỏi lắm!”. Điều nầy có nghĩa là chúng ta đang nói về những cá nhân ấy đã biết sử
dụng những kiến thức đã học vào việc thực hiện thành thạo các nhiệm vụ khác nhau của
cuộc sống.

- Kỹ năng sống là kỹ năng đặc biệt cho cuộc sống (về mọi lĩnh vực).

<i>- Kỹ năng sống (theo tài liệu nầy đề cập) là tập hợp nhiều kỹ năng tâm lý xã hội và</i>
<i>giao tiếp cá nhân giúp con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao tiếp có hiệu quả,</i>
<i>phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân, nhằm giúp họ có một cuộc sống lành</i>
<i>mạnh, hiệu quả. </i>

<i>- Giáo dục kỹ năng sống là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, là xây</i>
dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cực trên cơ sở
giúp người học có kiến thức, giá trị, thái độ và kỹ năng thích hợp.

(trang 58 - 59)

<b>2- GIỚI THIỆU MỘT SỐ KĨ NĂNG SỐNG: </b>

<b>a- Kĩ năng tự nhận thức bản thân</b>

Là khả năng của một người nhận biết rằng:

</div>
<span class='text_page_counter'>(6)</span><div class='page_container' data-page=6>

Kỹ năng tự nhận thức bản thân rất cần:

- Nó giúp ta ứng xử, hành động phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh
- Phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu

- Để điều chỉnh mục tiêu sống cho phù hợp và khả thi
- Điều chỉnh cảm xúc của mình theo hướng tích cực.

(Tài liệu trang 63 – 64)

<b>Bài tập 3</b>: Thả lỏng cơ thể và tâm trí… và suy tưởng…
Bạn hãy nghĩ về 1 điều mà mình mong muốn nhất...
Trong những lúc vui, bạn thường nghĩ về ai?...
Trong những lúc buồn bạn thường nghĩ về ai?...

Khi bạn ốm nằm liệt giường, người bạn muốn ngồi bên cạnh bạn là ai?....

<b>Mục đích: </b>

Tạo cảm giác thư giãn thoải mái

Hướng tập trung vào việc lựa chọn một điều gì đó
Nhận biết mình là ai, Mình muốn gì.

<b>b-Chế ngự căng thẳng (STRESS) và tức giận</b>
<b>* Căng thẳng (STRESS)</b>

<b>•</b> <b>Tác nhân gây căng thẳng:</b> - Các sự kiện trong cuộc sống
- Các rắc rối phức tập hàng ngày
- Cơng việc

<b>•</b> <b>Căng thẳng có hại hay có lợi?</b>

- Có lợi: quyết tâm, hy vọng, biết chấp nhận, vượt khó.

- Có hại (chủ yếu): cảm xúc tiêu cực, buồn rầu, lo lắng, bi quan, chán nản, lo sợ,
mặc cảm, giảm nhiệt tình …

<b>•</b> <b>Dấu hiệu bị tác động của căng thẳng</b>

- Thể chất: căng cơ, tiêu hoá kém, mất ngủ, mệt mỏi, ra mồ hôi nách…
- Cảm xúc: lo lắng, sợ hãi, ấm ức, tức giận, trầm cảm

- Sức khỏe: Trực tiếp: vấn đề tim mạch, khả năng miễn dịch yếu đi. Gián tiếp: vấn
<i>đề thuốc lá, rượu, ma tuý và các hành vi nguy cơ, có hại cho sức khoẻ tăng.</i>

- Cơng viêc: năng suất thấp, hết năng lượng/kiệt sức, quan hệ đồng nghiệp xấu đi.
- Hành vi: Nổi khùng, gây sự, đập phá, nói nhiều (chia sẻ), phản ứng chậm chạp,
<i>ngại tiếp xúc…</i>

<b>•</b> <b>Chế ngự căng thẳng</b>

- Cơng thức căng thẳng

SỐ CƠNG VIỆC
LỰC CÔNG VIỆC =

THỜI GIAN

ÁP LỰC CÔNG VIỆC
CĂNG THẲNG =

NỘI LỰC

- Giảm áp lực cuộc sống một cách tích cực, tạo sự cân bằng.
- Tăng nội lực bản thân và tìm kiếm một số phương pháp hỗ trợ.

- Tìm hướng giải quyết cho mình: du lịch, chơi thể thao, cải thiện chế độ ăn, nghỉ,
ngồi thiền…

<b>* Tức giận, cách đề phịng và kiềm chế</b>

<b>•</b> Phân biệt cảm xúc và hành vi.

Tức giận là tự nhiên, có lúc trẻ làm ta khó chịu, bực mình, nổi giận hoặc phát điên. Có
thể biểu hiện sự tức giận (cảm xúc) nhưng không làm hại đến thân thể và tinh thần của
trẻ (hành vi).

</div>
<span class='text_page_counter'>(7)</span><div class='page_container' data-page=7>

Cùng sự việc /Trạng thái cảm xúc khác nhau ở mỗi người/ Thái độ, hành vi khác nhau

<b>Một số “biện pháp khẩn cấp” </b>

- Thở sâu. Thở sâu một lần nữa, hãy nhớ rằng bạn là người lớn.

- Cố suy nghĩ một chút trước khi nói và hành động. Nên nhớ bạn là tấm gương cho trẻ.
Nhắm mắt lại và tưởng tượng là bạn đang nghe thấy những điều mà trẻ sắp nghe thấy
bây giờ.

- Hãy vỗ nước lạnh lên mặt hay đi ra ngồi.

- Mím mơi lại và đếm đến 20. Hoặc tốt hơn là đếm đến 50.

- Đưa con/học sinh đến chỗ ghế ngồi để thực hiện Thời gian tạm lắng.

- Bạn hãy tự mình thực hiện Thời gian tạm lắng cho chính bản thân mình. Tách mình ra
khỏi tình huống hiện tại. Chọn thời điểm khác để nói chuyện với trẻ. Hãy nghĩ xem tại sao
bạn lại cáu giận. Đó thực sự có phải là do hành động của trẻ, hay chỉ đơn giản trẻ là nơi
để bạn trút cơn giận dữ của mình?

- Hãy nói chuyện với một người bạn nào đó. Khơng mượn rượu để giải tỏa cơn tức giận.

<b>Lưu ý:</b> khi người lớn tức giận, trẻ em thường là nạn nhân! Vì vậy, người lớn phải tìm cách
kiểm sốt cơn tức giận của mình trước rồi mới tìm cách giáo dục trẻ.

<b>c- Kỹ năng lắng nghe</b>

<b>- Khái niệm lắng nghe:</b> Lắng nghe là chú ý những âm thanh lọt vào tai, là sự cảm nhận
qua quan sát, đồng cảm.

<b>- Vì sao phải lắng nghe?</b> + Để thu thập thông tin
+ Để hiểu rõ đối tượng

+ Để thu hút đối tượng vào cuộc trao đổi

Mục tiêu: Lắng nghe người đối thoại một cách tích cực nhằm giao tiếp có hiệu quả.

<b>- Cần lắng nghe những gì?</b>

+ Lắng nghe nội dung, cách nói.

+ Lắng nghe, chia sẻ tâm trạng, thái độ của đối tượng.
+ Lắng nghe sự phản hồi của đối tượng.

<b>- Lắng nghe như thế nào?</b>

+ Bằng tai
+ Bằng ánh mắt

+ Bằng nét mặt, nụ cười
+ Bằng cách ngồi

+ Bằng cách đặt câu hỏi để có thêm thơng tin và lắng nghe câu trả lời
+ Tỏ ra quan tâm, hứng thú, đồng cảm với những điều đối tượng nói
+ Khơng tranh luận, có định kiến

+ Không tỏ ra sốt ruột, chán nản
+ Ngừng làm việc

+ Ngừng xem TV
+ Ngừng đọc

+ Nhìn vào người nói

+ Giữ khoảng cách phù hợp giữa hai người

+ Đừng quay sang hướng khác khi người nói đang nói
+ Tư thế ngồi ngay ngắn

+ Hãy gật đầu và nói “vâng, vâng”, “tôi hiểu” … để cho người đối thoại biết rằng bạn
đang thực sự lắng nghe và hiểu những gì họ nói .

+ Nếu bạn khơng hiểu, hãy nói cho họ biết, đừng giả vờ lắng nghe!

+ Nhắc lại các cụm từ mang thơng tin chính là để nắm rõ hơn những gì người đối thoại

đang nói.

+ Đừng ngắt lời người đang nói.

<b>- Có 5 quy tắc cần luyện tập để lắng nghe tốt </b>

1. Tập trung vào những ý chính người nói đang trình bày, khơng để suy nghĩ bị phân
tán bởi những chi tiết phụ.

</div>
<span class='text_page_counter'>(8)</span><div class='page_container' data-page=8>

3. Phân biệt rõ những sự kiện và cảm xúc của người nói đang diễn đạt có ăn khớp
với nhau khơng.

4. Đánh giá tồn bộ vấn đề (Sự kiện nêu ra có hợp lý khơng? Có sức thuyết phục
khơng?)

5. Vừa lắng nghe, vừa nhìn thẳng vào người đối diện, đồng thời bày tỏ những cảm
xúc, suy nghĩ của bạn với vấn đề đang trình bày.

<b>- Để lắng nghe có hiệu quả</b>

Nên

1. Nhìn người nói.

2. Có ngơn ngữ cử chỉ hợp lý.
3. Lắng nghe bằng trái tim.
4. Nghe đầy đủ.

5. Lặp lại đôi chút những điều người nói nói. “Vậy, chị cảm thấy ….” .
Không nên

1. Khoanh tay.

2. Đưa ra nhiều lời khuyên.
3. Khiển trách.

4. Ngắt lời

5. Ngáp hay tỏ ra thờ ơ

<b>- Các nguyên tắc khích lệ</b>

<b>- Nên tránh: Rào cản lắng nghe tích cực</b>
<b>Bài tập 4: TRỊ CHƠI</b>

<b>Người thứ 1 </b> <b>Người thứ 2 </b> <b>Người thứ 3</b>
<b>Vòng 1</b> Người nói Người nghe Người quan sát
Xao lãng, khơng chú ý (vịng 1)

<b>Vịng 2</b> Người quan sát Người nói Người nghe
Ngắt lời (vòng 2)

</div>
<span class='text_page_counter'>(9)</span><div class='page_container' data-page=9></div>

<!--links-->