Nghiïn cûáu - Trao àưíi
niïåm nây àïìu àûúåc dng vúái mưåt nưåi hâm
ngûä nghơa tûúng àûúng nhau, àïìu khùèng
àõnh thưng tin, tri thûác, CNTT&TT àống
vai trô lâ àưång lûåc phất triïín ca kinh tïë
toân cêìu.
Kinh tïë thưng tin lâ nïìn kinh tïë lêëy cưng
nghïå cao lâm lûåc lûúång sẫn xët, lêëy
CNTT&TT lâm nïìn tẫng phất triïín. Khi
kiïën thûác, hay nối rưång hún lâ sûå hiïíu biïët,
trúã thânh ngun liïåu àêìu vâo vâ lâ ngìn
gưëc giấ trõ ca nïìn kinh tïë thị àố lâ nïìn
kinh tïë thưng tin. Thưng tin lc nây trúã
thânh tđn hiïåu àiïìu chónh cấc ngânh kinh
tïë. Nhû vêåy, kinh tïë thưng tin lâ nïìn kinh
tïë àïì cêåp àïën cấc hoẩt àưång tẩo ra thưng
tin, quẫn l vâ phên phưëi thưng tin. Nïìn
kinh tïë thưng tin lâ nïìn kinh tïë dûåa ch ëu
vâo thưng tin àïí phất triïín xậ hưåi vâ nố cố
thïí àûúåc coi lâ giai àoẩn àêìu ca nïìn kinh
tïë tri thûác.
2. Nhûäng thânh phêìn cú bẫn cêëu
thânh nïìn kinh tïë thưng tin
Theo nưåi hâm khấi niïåm vâ phên tđch
nïu trïn, nhûäng hoẩt àưång nâo trong nïìn
kinh tïë gùỉn vúái thưng tin, mâ c thïí lâ tẩo
ra, thu thêåp, lûu trûä, phưí biïën cấc thưng tin
cố giấ trõ gia tùng thị àố lâ nhûäng thânh
phêìn ca nïìn kinh tïë thưng tin. Thïë k XX,
ngûúâi ta àậ khựống ừnh rựỗng ngoaõi vờồt chờởt,

nựng lỷỳồng thũ thửng tin vâ bẫn sùỉc vùn
hốa dên tưåc lâ ëu tưë àùåc biïåt quët àõnh
àïën sûå tưìn tẩi vâ phất triïín ca mưỵi qëc
gia. Cấ nhên con ngûúâi vâ xậ hưåi loâi
ngûúâi d lâ thúâi k nâo cng sûã dng
thưng tin àïí àẫm bẫo duy trị vâ phất triïín
sûå tưìn tẩi, phất triïín vâ hoân thiïån cấc nhu
cêìu ca mịnh vâ xậ hưåi. Àưìng thúâi, cng lâ
cưng c cú bẫn nhêët àïí bẫo lûu, phất triïín
nhûäng thânh tûåu mâ loâi ngûúâi àậ àẩt àûúåc
qua cấc thúâi k.
26

Trong lõch sûã phất triïín ca k thåt
truìn tin, chng ta cố thïí sú lûúåc nhûäng
mưëc cố nghơa quan trổng nhû:
- 4000 nùm trûúác cưng nguyïn, xuêët hiïån
vùn tûå tûúång hònh úã khu vûåc Têy AÁ [3];
- 2000 nùm trûúác cöng nguyïn, xuêët
hiïån vùn tûå chûä caái úã khu vûåc Syri [3];
- Thïë kyã XV, xuêët hiïån maáy in chûä rúâi
do Gutenberg (Àûác) saáng chïë [3];
- Nùm 1946 lâ mưëc lõch sûã àấnh dêëu mưåt
bûúác tiïën àùåc biïåt quan trổng trong lõch sûã
ca hoẩt àưång thưng tin vúái sûå ra àúâi ca
chiïëc mấy tđnh hiïån àẩi àêìu tiïn cố tïn
ENIAC. Hún 20 nùm sau àố, thấng 12 nùm
1969, xët hiïån mẩng mấy tđnh àêìu tiïn cố
tïn lâ ARPANET (tiïìn thên ca Internet)
àậ lâm biïën àưíi sêu rưång trïn mổi lơnh vûåc,

mổi thânh viïn trong xậ hưåi khưng phên
biïåt hổ lâ ai, qëc gia nâo,... [7].
Gùỉn kïët giûäa quấ trịnh xët hiïån khấi
niïåm kinh tïë thưng tin vâ sú lûúåc lõch sûã
ca k thåt truìn tin nùu trùn, chuỏng ta
dùợ nhờồn thờởy rựỗng: CNTT&TT (chuó yùởu lâ
viïỵn thưng hiïån àẩi) lâ vêën àïì then chưët
ca nïìn kinh tïë thưng tin, tuy nhiïn àố vêỵn
chó lâ phûúng tiïån, lâ cưng c thiïët ëu àïí
thiïët lêåp mưi trûúâng vâ quấ trịnh truìn tin,
mưåt ëu tưë khấc khưng kếm phêìn quan
trổng lâ hoẩt àưång tẩo ra nưåi dung, phất
triïín nưåi dung thưng tin.
Qua phên tđch trïn, chng ta cố thïí khấi
quất cấc thânh phêìn ca nïìn kinh tïë thưng
tin gưìm ba lơnh vûåc ch àẩo sau:
- Cưng nghiïåp phêìn cûáng: sẫn xët cấc
thiïët bõ mấy mốc vêåt l nhû mấy tđnh, ghi
êm, ghi hịnh,...
- Cưng nghiïåp phêìn mïìm: cấc ngânh
THƯNG TIN vâ TÛ LIÏÅU - 2/2014


Nghiïn cûáu - Trao àưíi
dõch v xûã l thưng tin trong cấc lơnh vûåc
phấp l, ngên hâng, bẫo hiïím, lêåp trịnh
mấy tđnh, xûã l dûä liïåu.
- Cưng nghiïåp nưåi dung: sẫn xët vâ bấn
thưng tin dûúái dẩng hâng hốa hóåc dõch v,
cố thïí lâ sẫn phêím hûäu hịnh, vư hịnh (tû

vêën trong cấc lơnh vûåc).
3. Vai trô ca ngânh cưng nghiïåp
cưng nghïå thưng tin àưëi vúái nïìn kinh tïë
Viïåt Nam
3.1. Cưng nghiïåp cưng nghïå thưng tin
lâ mưåt bưå phêån tùng trûúãng nhanh ca
nïìn kinh tïë
CNTT vâ viïỵn thưng àậ vâ àang tấc
àưång ngây câng sêu sùỉc àïën cú cêëu nïìn
kinh tïë, tûâ cấc sẫn phêím cưng nghïå àïën cấc
quấ trịnh hoẩt àưång ca cấc lơnh vûåc
khấc nhau ca nïìn kinh tïë, sẫn phêím ca
CNTT àậ vâ àang mang lẩi giấ trừ kinh tùở
cao giaỏ trừ nựỗm trong cỳ cờởu hâm lûúång
chêët xấm, àưìng thúâi CNTT lâ cưng c hûäu
hiïåu àûúåc ûáng dng trong cấc lơnh vûåc
khấc ca nïìn kinh tïë.

Trong nhûäng nùm gêìn àêy, cưng nghiïåp
CNTT àẩt tưëc àưå tùng trûúãng rêët nhanh,
àưìng thúâi chiïëm t lïå lúán trong nïìn kinh tïë.
Tưíng doanh thu cưng nghiïåp CNTT
nùm 2011 àẩt 13,7 tyã USD, tùng ngoaån
muåc 79% so vúái nùm 2010 [2]. Nguyïn
nhên chuã yïëu laâ do sûå tùng trûúãng cao ca
lơnh vûåc cưng nghiïåp phêìn cûáng, àiïån tûã
vúái doanh thu chiïëm túái 82% tưíng doanh
thu ca ngânh cưng nghiïåp CNTT. Cưng
nghiïåp phêìn mïìm vâ cưng nghiïåp nưåi dung
sưë cng tùng trûúãng nhûng tưëc àưå chêåm

hún. Nùm 2011, tưíng sưë lao àưång trong
lơnh vûåc nây trïn 300.000 ngûúâi,
tùng trûúãng hún 50.000 lao àưång so vúái
nùm 2010 [2].
Theo biïíu àưì thïí hiïån sưë liïåu thưëng kï
ca Sấch trùỉng CNTT ca Viïåt Nam
nùm 2012 dûúái àêy, chng ta sệ thêëy mưåt
cấch toân diïån vâ trûåc quan hún vïì tưëc àưå
tùng trûúãng cưng nghiïåp CNTT [2].

Biïíu àưì tùng trûúãng cưng nghiïåp CNTT ca Viïåt Nam
THƯNG TIN vâ TÛ LIÏÅU - 2/2014

27


Nghiïn cûáu - Trao àưíi
3.2. Cưng nghiïåp cưng nghïå thưng tin 2012 cng cung cêëp thưng tin vïì ûáng dng
lâ ngânh àưång lûåc thc àêíy sûå àưíi múái vâ CNTT úã doanh nghiïåp:
sẫn xët ca cấc ngânh cưng nghiïåp
- 92% doanh nghiïåp cố kïët nưëi Internet,
khấc
trong àố 10% doanh nghiïåp cố lùỉp àùåt hïå
Ngoâi àống gốp ca nhûäng lơnh vûåc thưëng mẩng khưng dêy nưåi bưå (Wi-fi) vâ
trûåc tiïëp ca mịnh, nïìn cưng nghiïåp 52% doanh nghiïåp cố hïå thưëng mẩng mấy
CNTT côn tấc àưång àïën hêìu hïët cấc lơnh tđnh nưå i bưå dẩng LAN, WAN hóåc
vûåc khấc ca nïìn kinh tïë. Trong thêåp niïn Intranet;
àêìu cuãa thïë kyã XXI, chng ta àậ chûáng
kiïën sûå tấc àưång ca CNTT àïën cấc lơnh
vûåc khấc nhau ca kinh tïë Viïåt Nam nối

riïng vâ kinh tïë thïë giúái nối chung. Cấc
ûáng dng ca CNTT àậ tẩo ra nhûäng cưng
c phc v cho cấc ngânh cưng nghiïåp
mi nhổn khấc. Vïì phûúng diïån nây, chng
ta dïỵ dâng nhêån thêëy sûå cố mùåt 100% ca
chiïëc mấy tđnh trong cấc dêy chuìn ca
cấc ngânh cưng nghiïåp. Sẫn phêím trûåc
tiïëp ca CNTT (phưí biïën nhêët lâ chiïëc
mấy tđnh - computer) àậ dêìn thay thïë cho
con ngûúâi trong nhûäng dêy chuìn sẫn
xët cưng nghiïåp hiïån àẩi, trong cấc hïå
thưëng tđnh toấn vúái khưëi lûúång dûä liïåu
khưíng lưì cêìn àûúåc xûã l trong thúâi gian
ngùỉn vúái tđnh chđnh xấc tuåt àưëi. Hïå quẫ
ca nïìn cưng nghiïåp CNTT àậ lâm xët
hiïån thïm nhûäng ngânh cưng nghiïåp múái
nhû: chïë tẩo robot, cú khđ chđnh xấc,…
Trong cấc doanh nghiïåp, viïåc ûáng dng
CNTT trong hoẩt àưång ca mịnh àang
chuín sang chiïìu sêu. Hêìu hïët cấc doanh
nghiïåp àậ tiïën hânh ûáng dng CNTT trong
quấ trịnh quẫn l vâ quấ trịnh tẩo ra sẫn
phêím. Sấch trùỉng CNTT Viïåt Nam nùm
28

- 92% doanh nghiïåp àậ vâ àang sûã duång
thû àiïån tûã thûúâng xuyïn trong caác taác vuồ
hựỗng ngaõy;
-17% doanh nghiùồp coỏ website song
mỷỏc ửồ tham gia ca doanh nghiïåp vâo

cấc loẩi hịnh thûúng mẩi àiïån tûã vêỵn côn
dê dùåt, trung bịnh cố khoẫng 6% doanh
nghiïåp tham gia cấc sân giao dõch thûúng
mẩi àiïån tûã vâ chó khoẫng 4% doanh
nghiïåp tiïën hânh hoẩt àưång mua hâng hốa
qua mẩng Internet;
- 62% doanh nghiïåp àậ tham gia th tc
hẫi quan àiïån tûã, 91% doanh nghiïåp cố sûã
dng phêìn mïìm kï khai thụë ca cú quan
thụë, trong àố khoẫng 55% doanh nghiïåp
trẫ lúâi àậ biïët vïì dõch v chûä k sưë phc
v kï khai thụë qua mẩng.
Nhêån thûác rộ vai trô ca CNTT àưëi vúái
mổi mùåt trong àúâi sưëng xậ hưåi, Àẫng vâ
Nhâ nûúác àậ cố nhûäng vùn bẫn chó àẩo vâ
vẩch ra tûâng bûúác cho viïåc ûáng dng
CNTT vâ viïỵn thưng trong cấc hoẩt àưång
xậ hưåi, c thïí:
- Qu I nùm 1997, Chđnh ph ban hânh
Nghõ àõnh sưë 21/1997/NÀ-CP vïì viïåc kïët
nưëi mẩng toân cêìu Internet.
THƯNG TIN vâ TÛ LIÏÅU - 2/2014


Nghiïn cûáu - Trao àưíi
- Ngây 23/8/2001, Chđnh ph ban hânh cưng nghïå thưng tin nhû: M, Nhêåt Bẫn,
Nghõ àõnh sưë 55/2001/NÀ-CP vïì quẫn l, ÊËn Àưå,… Àưìng thúâi, àêíy mẩnh àêìu tû ûáng
dng cưng nghïå thưng tin, xêy dûång chđnh
cung cêëp khai thấc vâ sûã dng Internet.
- Ngây 29/6/2006, Qëc hưåi khốa XI ph, chđnh quìn àiïån tûã vûäng mẩnh úã cấc

àõa phûúng”.
thưng qua Låt cưng nghïå thưng tin.
Ngoâi ra, ngây 15/01/2013, Bưå Thưng
tin vâ Truìn thưng tưí chûác Hưåi nghõ trûåc
tuën, triïín khai Nghõ quët Trung ûúng 4
(khốa XI) vïì phất triïín hẩ têìng thưng tin
vúái nưåi dung: Phất triïín CNTT, vai trô ca
cưng nghiïåp CNTT vâ àõnh hûúáng phất
triïín àïën nùm 2020; Hẩ têìng cho phất
triïín cưng nghiïåp phêìn mïìm vâ dõch v
CNTT. Tẩi Hưåi nghõ, Phố Th tûúáng
Chđnh ph Hoâng Trung Hẫi mưåt lêìn nûäa
nhêën mẩnh nhûäng nưåi dung khùèng àõnh vai
trô phất triïín CNTT: “Phẫi coi cưng nghïå
thưng tin lâ mưåt trong nhûäng àưång lûåc
quan trổng nhêët àïí phất triïín bïìn vûäng
àêët nûúác, àêíy mẩnh àêìu tû phất triïín
ngìn nhên lûåc cưng nghïå thưng tin. Cêìn
phẫi àõnh hûúáng nghïì cho hổc sinh tûâ
trûúâng phưí thưng, xêy dûång cấc chûúng
trịnh àâo tẩo theo chín k nùng nhên lûåc
cho ph húåp vúái chín qëc tïë. Phẫi xêy
dûång nïìn cưng nghïå thưng tin vûäng mẩnh,
àấp ûáng nhu cêìu trong nûúác vâ thõ trûúâng
qëc tïë, àêíy mẩnh hưỵ trúå cho cưång àưìng
doanh nghiïåp, xêy dûång cấc doanh nghiïåp
ch lûåc vïì cưng nghïå thưng tin ngang têìm
vúái khu vûåc vâ thïë giúái, àêíy mẩnh xêy
dûång cấc khu cưng nghiïåp cưng nghïå
thưng tin têåp trung, khu cưng viïn phêìn

mïìm àïí thu ht mẩnh mệ cấc nhâ àêìu tû,
trong àố cố nhûäng qëc gia hâng àêìu vïì
THƯNG TIN vâ TÛ LIÏÅU - 2/2014

4. Tấc àưång ca cưng nghiïåp cưng
nghïå thưng tin àưëi vúái hoẩt àưång thưng
tin - thû viïån
Khoa hổc thû viïån ra àúâi àưåc lêåp vâo
thïë k XIX vúái nhûäng ngun tùỉc vïì
phûúng phấp tưí chûác thưng tin, tû liïåu.
Nhûäng ngun tùỉc àố àậ àùåt ra cho lơnh
vûåc CNTT (xët hiïån vâo nûãa àêìu thïë
k XX) nhiïåm v tịm nhûäng phûúng phấp
vâ phûúng tiïån tưëi ûu nhêët àïí giẫi quët
quấ trịnh thưng tin hiïåu quẫ.
Ngay tûâ nhûäng nùm 1960, ngûúâi ta àậ
tiïën hânh ûáng dng CNTT vâo dêy chuìn
hoẩt àưång thû viïån úã nhûäng mûác àưå sú
khai, ch ëu lâ viïåc quẫn l tâi liïåu,
thưng tin.
Nhûäng nùm 1980, khi sûå phất triïín ca
CNTT cố kïët húåp chùåt chệ vúái sûå phất
triïín ca mẩng lûúái viïỵn thưng, ngûúâi ta
àậ ấp dng kïët húåp cẫ hai lơnh vûåc vâo
hoẩt àưång TT-TV. Minh chûáng cho nhêån
àõnh nây, àố lâ sûå xët hiïån ca nhûäng
“thû viïån àiïån tûã” àêìu tiïn àûúåc thiïët lêåp
trïn nïìn web 1.0 nhû: Perseus, Project
Gutenberg vâ ibiblio.
Nùm 1993, cưng nghïå world wide web

vâ siïu dûä liïåu (metadata) àûúåc triïín khai,
sau àố lâ sûå xët hiïån ca cưng nghïå
web 2.0 (cưng nghïå web cho pheáp tûúng
29


Nghiïn cûáu - Trao àưíi
tấc khưng nhêët thiïët phẫi trong thúâi gian
thûåc) àậ tẩo ra mưåt mưi trûúâng múái, lâ
àiïìu kiïån cho hoẩt àưång TT-TV phất triïín
nhanh chống vâ mẩnh mệ nhû trong giai
àoẩn hiïån nay, xët hiïån ngây câng nhiïìu
cấc dõch v TT-TV múái àấp ûáng u cêìu
thưng tin ngây câng cao ca mổi thânh
viïn trong xậ hưåi, thu hểp khoẫng cấch
khưng gian vâ thúâi gian giûäa ngûúâi dng
vâ dõch v thưng tin.
Tẩi Viïåt Nam, cấc thû viïån triïín khai
ấp dng CNTT trong hoẩt àưång ca
mịnh bùỉt àêìu mẩnh mệ vâo thúâi àiïím
nhûäng nùm 1990, ch ëu lâ xêy dûång
cấc cú súã dûä liïåu (CSDL) thû mc vïì tâi
liïåu. Nùm 1997, tham gia mẩng toân cêìu
Internet cưng nghïå quay sưë (Dial up) tưëc
àưå àûúâng truìn thêëp vị vêåy mưåt sưë thû
viïån cố à àiïìu kiïån àậ xêy dûång trang
web riïng vâ phưí biïën cấc CSDL thû
m c tâ i liïå u c a thû viïå n trïn mưi
trûúâng mẩng toân cêìu Internet. Nhûäng


nùm 2000, cưng nghïå mẩng thụ bao bêët
àưëi xûáng ADSL àûúåc ấp dng, àố lâ thúâi
àiïím phất triïín mẩnh nhêët vïì cấc dõch
v thưng tin ca cấc thû viïån dûåa trïn
nïìn tẫng web 2.0.
Vâo nhûäng nùm cëi cuãa thêåp kyã vûâa
qua, chuáng ta nhêån thêëy sûå phaát triïín cẫ
trïn diïån rưång vâ chiïìu sêu vïì ûáng dng
CNTT vâ viïỵn thưng trong hoẩt àưång
TT-TV tẩi Viïåt Nam. Hêìu hïët cấc thû viïån
àậ ûáng dng àïí xêy dûång nhûäng dõch v
TT-TV dûåa trïn nïìn web, phưí biïën trïn
mẩng toân cêìu. Thúâi gian gêìn àêy, vúái sûå
ấp dng cưng nghïå truìn thưng qua mẩng
cấp quang àậ múã ra hûúáng múái cho sûå
phất triïín ca nhûäng dõch v TT-TV gia
tùng cao, tẩo àiïìu kiïån tưëi àa cho ngûúâi sûã
dng – àêy chđnh lâ ëu tưë then chưët, lâ
cùn cûá àïí nhêån ra xu hûúáng phất triïín ca
nïìn kinh tïë thưng tin nối chung vâ kinh tïë
thưng tin trong hoẩt àưång TT-TV nối riïng
trong thúâi gian túái.

Tâi liïåu tham khẫo
1. Bưå Thưng tin vâ Truìn thưng. Cưng nghïå
thưng tin vâ truìn thưng Viïåt Nam 2012, Hâ Nưåi:
NXB Thưng tin vâ Truìn thưng, 2012
2. Nguỵn Trổng Àûúâng. Toân cẫnh cưng
nghïå thưng tin – truìn thưng : Hiïån trẩng cưng nghïå
thưng tin vâ truìn thưng Viïåt Nam qua Sấch trùỉng

2012, Hâ Nưåi.
3. Lï Thanh Huìn (2006). Nhêåp mưn khoa
hổc thû viïån – thưng tin, Hâ Nưåi.
4. Nghõ quët sưë 13-NQ/TW, ngây
16/1/2012, Hưåi nghõ lêìn thûá 4 Ban Chêëp hânh

Trung ûúng Àẫng khốa XI vïì xờy dỷồng hùồ thửởng
kùởt cờởu haồ tờỡng ửỡng bửồ nhựỗm àûa nûúác ta cú bẫn
trúã thânh nûúác cưng nghiïåp theo hûúáng hiïån àẩi
vâo nùm 2020.
5. Nghõ Quët sưë 15/NQ-TW, ngây 1 thấng 6
nùm 2012 vïì “Mưåt sưë vêën àïì vïì chđnh sấch xậ hưåi giai
àoẩn 2012 – 2020”.
6. cpv.org.vn
7. />8. />
(Ngây Tôa soẩn nhêån àûúåc bâi: 14-10-2013; Ngây phẫn biïån
àấnh giấ: 10-2-2014; Ngây chêëp nhêån àùng: 5-3-2014).
30

THƯNG TIN vâ TÛ LIÏÅU - 2/2014