<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1></div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>

<b> </b>



<i><b>Ca dao nói chung và ca dao than thân nói riêng:</b></i>

<i><b> Ca dao là những lời thơ thơ trữ tình dân gian diễn tả thế giới nội tâm phong phú của con</b></i>

<i><b>người, là cây đàn muôn điệu của tâm hồn nhân dân Việt Nam. Hồ mình vào dịng chảy của</b></i>

<i><b>thời gian, chúng ta hãy mở rộng tâm hồn để tận hưởng những phút giây mang đậm chất thơ</b></i>

<i><b>trĩu năng tình người trong những lời ca dao than thân.</b></i>



<i>Nghệ thuật:</i>

-

<i><b>Sử dụng hình ảnh gần gũi, bình dị với con người, đặc biệt là với nhân </b></i>

<i><b>dân lao động..</b></i>

-

<i><b>Công thức ngơn từ “thân em” quen thuộc </b></i>



<i><b> hình ảnh người phụ nữ </b></i>

<i><b>nhỏ bé, long đong, lận đận trong xã hội phong kiến. </b></i>

-

<i><b>Hình ảnh “con cị” </b></i>



<i><b> miêu tả chi tiết cụ thể hoàn cảnh cơ cực của </b></i>

<i><b>người nông dân. </b></i>

-

<i><b>Các biện pháp tu từ: so sánh, ẩn dụ, …</b></i>

-

<i><b>“Lặp lại” là đặc trưng nghệ thuật tiêu biểu nhất của ca dao: lặp lại kết </b></i>

<i><b>cấu, hình ảnh…</b></i>

-

<i><b>Ngơn ngữ ca dao là ngơn ngữ thơ nhưng vẫn gần gũi với lời nói hằng </b></i>

<i><b>ngày, đậm màu sắc địa phương và dân tộc.</b></i>

-

<i><b>Từ ngữ dân dã nhưng lại rất sâu sắc trong việc thể hiện lòng cảm thương</b></i>

<i><b>đối với những quãng đời bất hạnh.</b></i>



<i><b> nhấn mạnh, diễn tả sinh động thêm cho nội dung của các câu ca dao.</b></i>



<i>Noäi dung:</i>

-

<i><b>Là những lời than thở về cuộc đời, cảnh ngộ cực kì đắng cay của những </b></i>

<i><b>con người bất hạnh trong xã hội xưa. </b></i>

-

<i><b>Là tiếng nói khẳng định giá trị, phẩm chất con người.</b></i>

-

<i><b>Ý nghĩa phản kháng xã hội, phản kháng những điều ngang trái ẩn chứa</b></i>

<i><b>rất sâu trong đó.</b></i>

</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>

<b>Thân em như trái xồi trên cây</b>

<b>Gió đơng, gió tây,gió nam,gió bắc</b>

<b>Nó đánh lúc la lúc lắc trên cành</b>

<b>Một mai rơi xuống biết đành vào tay ai?</b>

<b>Biết chừng nào con cá ra khỏi vực,</b>

<b>Biết chừng nào hết khổ cực thân em ?</b>

<b>Thân em chẳng đáng mấy tiền </b>

<b>Vì tình em nặng mấy nghìn cũng mua</b>

<b>Thân em như ớt chín cây</b>

<b>Càng tươi ngồi vỏ càng cay trong lịng.</b>

<b>Thân em như đóa hoa rơi</b>

<b>Phải chăng chàng thật là người yêu hoa</b>

<b>Thân em như cột đình trung</b>

<b>Tay dơ cũng quẹt, tay phung cũng chùi</b>

<b>Thân em như củ ấu gai</b>

<b>Ruột trong thì trắng, vỏ ngồi thì đen.</b>

<b>Ai ơi! nếm thử mà xem</b>

<b>Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùị</b>

<b>Thân em như cá trong bồn</b>

<b>Khơng ăn có chịu, tiếng đồn oan chưa</b>

<b>Thân em như cái cọc rào</b>

<b>Một thời anh đổi chớ sao anh phiền</b>

<b>Thân em như chiếc thuyền be</b>

<b>Chỉnh e gió ngược lại dè sóng xao</b>

<b>Thân em như hạt mưa rào</b>

<b>Hạt rơi xuống giếng (giữa chợ) hạt vào vườn hoa</b>

<b>Thân em như hạt mưa sa</b>

</div>
<span class='text_page_counter'>(4)</span><div class='page_container' data-page=4>

<b>Thân em như thể bình vơi</b>

<b>Bỏ lăn bỏ lóc mồ cơi một mình</b>

<b>Chị em ai thấy đừng khinh</b>

<b>Đỏ mơi thắm miệng nhờ mình chớ ai</b>

<b>Đường xa muôn dặm sơn hà</b>

<b>Thân em trôi nổi biết là về đâu.</b>

<b>Nao nao mặt nước gợn sầu</b>

<b>Gẫm câu nhân thế ruột đau như chín.</b>

<b>Ai về đợi với em cùng</b>

<b>Thân em nay bắc mai đơng một mình</b>

<b>Chi bằng ruộng tốt rừng xanh</b>

<b>Vui cha, vui mẹ, vui anh em nhà</b>

<b>Bớ bạn nhân tình ơi!</b>

<b>Thân em như trái xồi trên cây</b>

<b>Gió đơng, gió tây, gió nam, gió bắc,</b>

<b>Nó đánh lúc la, lúc lắc trên cành</b>

<b>Một mai rơi xuống biết đành vào tay ai ?</b>

<b>Thân em đi lấy chồng chung</b>

<b>Khác nào như cái bung xung chui đầụ</b>

<b>Thân em chẳng đáng mấy tiền </b>

<b>Vì tình em nặng mấy nghìn cũng mua</b>

<b>Thân em làm (lấy) lẽ chẳng nề</b>

<b>Có như chính thất mà lê giữa gường</b>

<b>Tối tối chị giữ mất buồng</b>

<b>Cho em manh chiếu nằm suông chuồng bò</b>

<b>Mong chồng chồng chẳng xuống cho</b>

</div>
<span class='text_page_counter'>(5)</span><div class='page_container' data-page=5>

<b>Thân em mười sáu tuổi đầu</b>

<b>Thân em mười sáu tuổi đầu</b>

<b>Cha mẹ ép gả làm dâu nhà người</b>

<b>Cha mẹ ép gả làm dâu nhà người</b>

<b>Nói ra sợ chị em cười</b>

<b>Nói ra sợ chị em cười</b>

<b>Năm ba chuyện thảm, chín mười chuyện cay</b>

<b>Năm ba chuyện thảm, chín mười chuyện cay</b>

<b>Tối về đã mấy năm nay</b>

<b>Tối về đã mấy năm nay</b>

<b>Buồn riêng thì có, vui rày thì khơng.</b>

<b>Buồn riêng thì có, vui rày thì khơng.</b>

<b>Ngày thời vất vả ngồi đồng</b>

<b>Ngày thời vất vả ngồi đồng</b>

<b>Tối về thời lại nằm khơng một mình.</b>

<b>Tối về thời lại nằm khơng một mình.</b>

<b>Con cị mà đi ăn đêm</b>

<b>Con cò mà đi ăn đêm</b>

<b>Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống aọ </b>

<b>Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống aọ </b>

<b>Ơng ơi ơng vớt tơi nao !</b>

<b>Ơng ơi ơng vớt tơi nao !</b>

<b>Tơi có lịng nào, ơng hãy xáo măng.</b>

<b>Tơi có lịng nào, ơng hãy xáo măng.</b>

<b>Có xáo thì xáo nước trong</b>

<b>Có xáo thì xáo nước trong</b>

<b>Đừng xáo nước đục đau lòng cò con.</b>

<b>Đừng xáo nước đục đau lòng cò con.</b>

<b>Nước non lận đận một mình,</b>

<b>Nước non lận đận một mình,</b>

<b>Thân cị lên thác xuống ghềnh bấy nay.</b>

<b>Thân cị lên thác xuống ghềnh bấy nay.</b>

<b>Ai làm cho bể kia đầy</b>

<b>Ai làm cho bể kia đầy</b>

<b>Cho ao kia cạn, cho gầy cò con?</b>

<b>Cho ao kia cạn, cho gầy cò con?</b>

<b>Chồng chị chị để trên bàn</b>

<b>Chồng chị chị để trên bàn</b>

<b>Phòng khi đi chợ mua màn về che</b>

<b>Phòng khi đi chợ mua màn về che</b>

<b>Thân em như cái chổi để đầu hè</b>

<b>Thân em như cái chổi để đầu hè</b>

<b>Phịng khi mưa gió đi về chùi chân</b>

</div>
<span class='text_page_counter'>(6)</span><div class='page_container' data-page=6>

<i>“ Thân em…” - tiếng hát than thân ấy được cất lên từ những con người bị đàn áp, ép</i>
<i>buộc trong xã hội phong kiến - những cô gái trẻ, những người vợ xinh đẹp, dịu dàng,</i>

<i>thuỷ chung thật tha thiết làm sao! Tiếng hát ấy làm rung động hàng trăm, hàng triệu trái</i>
<i>tim người đọc, mang lại cho chúng ta sự đồng cảm sâu sắc đối với nhân vật trữ tình.</i>

<i>“ Thân em như củ ấu gai</i>

<i>Ruột trong thì trắng, vỏ ngồi thì đen.”</i>

<i>“ Thân em như tấm lụa đào</i>

<i>Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai. ”</i>

<i>Cùng với kết cấu “thân em”, nghệ thuật so sánh đặc sắc kết hợp với sự đối lập tài tình</i>
<i>đã góp phần khơng nhỏ trong việc xây dựng nội dung của bài ca dao. Thân phận của</i>
<i>người phụ nữ thật đáng thương, họ khơng có nơi nương tựa, không thể chống lại cái bất</i>
<i>công trong xã hội nên những lời than thân của họ thật sự đáng được trân trọng. Tuy thở</i>
<i>than, sầu muộn nhưng những cô gái, những người vợ ấy không quá uỷ mị, bi quan; trong</i>
<i>lời than vẫn toát lên một sự tự hào, tự tin về bản thân mình. Họ ví mình như củ ấu gai</i>
<i>ruột trắng vỏ đen, ngọt bùi để khẳng định phẩm chất, đạo đức của mình: “Tốt gỗ hơn tốt</i>
<i>nước sơn” , họ xem mình như tấm lụa đào mềm mại, sang trọng, quý phái để thể hiện cái</i>
<i>nữ tính của mình hay để khẳng định tấm lịng thủy chung, trong sáng … Hiểu được tấm</i>
<i>lòng chân thành của những người phụ nữ, “Bà chúa thơ Nôm”-Hồ Xuân Hương đã sáng</i>
<i>tác nên một “Bánh trơi nước” để nói rõ nét hơn về con người thật của họ:</i>

<i>“ Thân em vừa trắng lại vừa tròn</i>
<i> Bảy nổi ba chìm với nước non</i>
<i> Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn</i>
<i> Mà em vẫn giữ tấm lịng son. ”</i>

<i><b>(“Bánh trơi nước”-Hồ Xn Hương )</b></i>

</div>
<span class='text_page_counter'>(7)</span><div class='page_container' data-page=7>

<i>“Đau đớn thay phận đàn bà</i>
<i>Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung”.</i>

<i>Khơng phải chỉ có Nguyễn Du mà tất cả các tác giả nhân gian hầu như ai cũng </i>
<i>cảm nhận và thấm thía với những nỗi khổ chất chồng mà người phụ nữ phải cam chịu </i>
<i>trong xã hội phong kiến. Đó cũng chính là lý do mà hàng loạt các bài ca dao dân gian về </i>
<i>chủ đề than thân cũng đã ra đời, thể hiện sự cảm thông sâu sắc của nhân dân đối với thân </i>
<i>phận người phụ nữ, đồng thời khẳng định giá trị, phẩm chất của họ. </i>

<i>Đó quả thật là một sự bất công quá lớn của xã hội phong kiến khi mà người phụ nữ</i>
<i>chỉ nhận được rất ít quyền lợi trong khi phải cam chịu, nhịn nhục biết bao điều to tát.</i>
<i>Người phụ nữ – đại diện cho phái đẹp, phái yếu, nhưng sự yếu ớt về thể lực khơng hề ảnh</i>
<i>hưởng đến ý chí, nghị lực hay tâm hồn. Họ vẫn thơng minh, sắc sảo và góp vai trị khơng</i>
<i>thể thiếu trong xã hội. Và sự bóc lột tệ hại nhất đối với người phụ nữ có lẽ chính là việc</i>
<i>mất đi quyền tự quyết đối với cuộc sống của chính bản thân mình. Điều này được thể hiện</i>
<i>rất rõ qua một số câu ca dao như: </i>

<i>Thân em như đóa hoa rơi</i>

<i>Phải chăng chàng thật là người yêu hoa</i>
<i>Hay: </i> <i> Thân em như chiếc thuyền be</i>

<i>Chỉ e gió ngược lại dè sóng xao.</i>

</div>
<span class='text_page_counter'>(8)</span><div class='page_container' data-page=8>

<i>Trong kho tàng văn học Việt Nam, ca dao là một bộ phận quan trọng </i>

<i>không thể thiếu. Với những hình ảnh sinh động, đầy màu sắc, những lối ví von, ẩn </i>

<i>dụ tinh tế, ca dao đã đem lại cái hồn cho văn học - cuộc sống của dân tộc Việt </i>

<i>Nam. Trong số các chủ đề lớn của ca dao, ta bắt gặp một thể loại vô cùng sâu sắc,</i>

<i>nó chứa đựng những tâm tư tình cảm của một tầng lớp “Thấp cổ bé họng” trong </i>

<i>xã hội phong kiến xưa - người phụ nữ, đó là “Ca dao than thân”.</i>

<i>“ Thân em như miếng cau khô,</i>

<i>Người thanh tham mỏng, kẻ khô tham dày”.</i>

<i>Trong xã hội phong kiến, người phụ nữ thật vô cùng nhỏ bé! Họ, những con người</i>

<i>quanh năm suốt tháng cực nhọc trăm bề, lo toan mọi việc trong gia đình, nhưng </i>

<i>lại bị xã hội lãng qn, thậm chí cịn khinh miệt thậm tệ.</i>

<i>Câu ca dao trên mở đầu bằng hai từ “thân em” nghe sao mà não ruột: Cụm từ ấy </i>

<i>như một câu nói thốt ra từ cửa miệng của tất cả người phụ nữ xưa, giãy bày cho </i>

<i>số phận đáng thương, đáng buồn của chính bản than mình. Âm điệu của cụm từ </i>

<i>chậm rãi, đắng cay biết mấy! Với biện pháp so sánh, than phận người phụ nữ lại </i>

<i>được ví von như “miếng cau khơ” nhằm ngụ ý gì? Cau là một giống cây khơng </i>

<i>phân nhánh, thân hình cột cao, lá hình lơng chim và mọc thành chum ở ngọn, quả </i>

<i>được dùng với lá trầu, vị nồng cay, theo ơng bà ta thì ăn để thơm miệng đỏ môi. </i>

<i>Không những thế, theo phong tục Việt Nam, mâm trầu là một vật linh thiêng </i>

<i>không thể thiếu trong ngày cưới. Nó là sợi chỉ hồng, se duyên, gắn kết, chúc phúc </i>

<i>cho đôi vợ chồng trẻ trăm năm hạnh phúc. Và ở đây, người phụ nữ được so sánh </i>

<i>với miếng cau cho thấy hôn nhân là việc quan trọng nhất trong đời với người phụ </i>

<i>nữ. Dù không được quyết định hôn nhân đại sự cho bản thân, nhưng:</i>

<i>“ Thân gái mười hai bến nước,</i>

<i>Bến đục thì chịu, bến trong thì nhờ.”</i>

<i>Họ phải chịu, cam chịu cho số phận ngặt nghèo, tấm thân trôi nổi trong dịng đời </i>

<i>khơng chốn n bình. Nếu gặp được người lành, tốt, có tấm lịng u thương thì </i>

<i>xem như họ đã yên bề gia thất. Nhưng khi gặp người phụ bạc, nhẫn tâm thì họ chỉ </i>

<i>biết cắn răng chịu đựng, khơng biết than cùng ai, nói cùng ai.</i>

</div>
<span class='text_page_counter'>(9)</span><div class='page_container' data-page=9></div>

<!--links-->