- Trang chủ >>
- Khoa học xã hội >>
- Báo chí
Cách đính chính trên báo điện tử
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (58.71 KB, 5 trang )
Cách đính chính trên báo
điện tử
Báo in hay phát thanh truyền hình đều có quy định về đính chính,
nhưng với Internet thì khơng, hoặc đúng hơn là chưa. Và các biên tập viên
cứ thoải mái... sửa trực tiếp vào bài viết. Kết quả là bao nhiêu lỗi đều mất
tích. Bản báo hoặc phóng viên có thể chối bay.
Khơng một phóng viên nào có thể quả quyết rằng mình khơng hề mắc
lỗi. Sai sót là chuyện thường tình, dù bài viết có được đọc kỹ thế nào đi
chăng nữa. Một lỗi chính tả, một câu thiếu từ, hay thậm chí một nội dung
khơng đúng là điều hồn tồn có thể xảy ra.
Đối với báo in, có quy định rằng nếu đăng tải thơng tin sai thì phải
đính chính đúng vào vị trí đó của số tiếp theo sau khi phát hiện sai sót này.
Tất nhiên là với những sai sót quá nghiêm trọng, thậm chí cịn có u cầu
phải đính chính ở mức độ cao hơn - chẳng hạn như đính chính trong vài số
liền. Cách thức này cũng được áp dụng tương tự cho truyền hình và phát
thanh, những nơi mà thơng tin thì "cố định" cịn phương tiện thơng tin thì
thuộc loại "tĩnh." Nhưng Internet là trường hợp hồn toàn khác.
Hằng ngày có rất nhiều tin được đăng tải trên đủ loại website, và
chuyện sửa đổi hoặc "gỡ bài" xảy ra như cơm bữa. Thơi thì những bài bị gỡ
vì ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia thì khơng nói, nhưng có loại bị gỡ sau một
cú điện thoại "Này, sao báo chú đăng bài hại anh quá vậy?" hoặc vài chi tiết
sai được chỉnh sửa nhanh chóng, khiến cho người sử dụng sau đó chỉ gặp
một bài "tinh tươm," chả biết là lúc trước sai ở đâu. May mà các cơng cụ tìm
kiếm có chức năng cache, chứ nếu khơng thì chẳng thể tìm thấy dấu vết gì.
Nhưng đó là với người biết chút công nghệ, và với những vụ được phát hiện
sớm, cịn với người sử dụng bình thường và những lỗi bị phát hiện muộn thì
chào thua.
Báo in và phát thanh truyền hình phải đính chính khi mắc lỗi, vậy tại
sao các báo điện tử lại có thể hưởng đặc quyền "khơng đính chính"? Liệu
việc sửa trực tiếp vào nội dung bài viết có bị coi là hành vi lừa dối độc giả?
Liệu các báo điện tử có sẵn sàng nhận lỗi khi cơng nghệ cho họ cái quyền
can thiệp trực tiếp mà các đồng nghiệp khác khơng có?
Liệu việc sửa trực tiếp vào nội dung bài viết có bị coi là hành vi lừa
dối độc giả? Liệu các báo điện tử có sẵn sàng nhận lỗi khi công nghệ cho họ
cái quyền can thiệp trực tiếp mà các đồng nghiệp khác khơng có?
Học cách xử lý khi mắc lỗi và đính chính trên báo điện tử là điều cần
thiết đối với bất kỳ nhà báo nào, kể cả những người không thường xuyên
viết bài cho báo điện tử.
Sai lầm lớn nhất mà các phóng viên, biên tập viên mắc phải khi đính
chính bài trên Internet là họ "đối xử" với những bài viết trêng mạng giống
như là chúng được in trên báo in. Thực tế, nội dung đăng tải trên website
khơng cố định. Nó có thể được cập nhật, thay đổi và thậm chí gỡ bỏ chỉ
trong nháy mắt.
Vì thế, hãy coi một bài viết trên website không phải như một thứ viết
ra là xong, mà là một tài liệu sống. Nó có thể được bổ sung khi cần thiết.
Điều này khơng chỉ có ích khi cần đính chính, mà rất hiệu quả khi đưa
tin diễn biến sự kiện hoặc cập nhật tin nóng. Sau khi bài đã được đăng và lại
có diễn biến mới xảy ra, tác giả khơng chỉ có thể cập nhật bài viết đó mà cịn
có thể bổ sung một vài câu vào bài đã có. Một bài viết được cập nhật đảm
bảo rằng những người đọc câu chuyện từ đường link đầu tiên vẫn có những
thông tin mới nhất.
Một số đề xuất
Tuy Internet và báo điện tử là phương tiện thông tin mới mẻ và các
tiêu chuẩn còn đang được phát triển, các giá trị cốt lõi của báo chí vẫn được
áp dụng. Và rõ ràng công khai và công bằng là yếu tố quan trọng đối với bất
kỳ xuất bản phẩm nào. Và những vấn đề đạo đức thể hiện rõ nhất khi sửa sai
các lỗi.
Dẫu chưa có những tiêu chuẩn chính thức, vẫn có một số cách thức để
các nhà báo và blogger cập nhật thơng tin và đính chính trong các bài viết
của họ.
1. Một cách đơn giản là gạch ngang qua phần nội dung sai. Cách thức
này giữ nguyên phần nội dung gốc khơng chính xác, giúp cho độc giả dễ
nhận biết, nhưng có điểm bất lợi là hình thức của bài viết khơng đẹp cho lắm.
Ngồi ra, các cơng cụ biên tập web thông thường chỉ cho phép lệnh đậm,
nghiêng hoặc gạch dưới, nên những biên tập viên không hiểu rõ về các lệnh
HTML (tag) thì có thể khơng làm được.
Để gạch ngang nội dung như vậy thì cần phải vào phần Code (hoặc có
nơi viết là HTML) để chèn lệnh <DEL> (đặt nội dung sai giữa lệnh mở
<DEL> và lệnh đóng </DEL>). Khi đó, nội dung thơng tin sai sẽ như thế
này:
Hôm qua, chủ tịch ủy ban nhân dân huyện X., ông Nguyễn Văn Y, đã
bị bắt giam vì nhận hối lộ trị giá nhiều tỷ đồng.
Đối với nhiều người đọc, sử dụng lệnh <DEL> tuy làm giảm thẩm mỹ
của bài nhưng dẫu sao cịn hơn là xóa nội dung mà khơng hề thơng báo vì
xóa bỏ lỗi sai giống như là một sự che đậy "đáng ngờ." Để cho người đọc
nhìn thấy lỗi nhưng gạch đi là cách thức công khai và thành thực nhất, cho
thấy người viết thừa nhận điều đó và đã sửa sai.
2. Một cách thức khác là khẳng định một thông tin mới đã được cập
nhật bằng cách ghi rõ cùng với thời gian bổ sung thông tin ở trên phần tin đã
đăng.
(Cập nhật: ngày 21/4/2008) - Công an huyện X. xác nhận người bị bắt
giam hơm 19/4/2008 vì cáo buộc nhận hối lộ trị giá nhiều tỷ đồng là phó chủ
tịch ủy ban nhân dân huyện, ông Trần Văn Z, không phải ông chủ tịch
Nguyễn Văn Y như tin đã đưa dưới đây.
_____________
Chủ tịch ủy ban nhân dân huyện X. bị bắt
Hôm qua, chủ tịch ủy ban nhân dân huyện X., ông Nguyễn Văn Y, đã
bị bắt giam vì nhận hối lộ trị giá nhiều tỷ đồng. Ông Y bị 5 doanh nghiệp
cáo buộc đã nhận tiền "bồi dưỡng" của họ trong suốt 2 năm liền để được ưu
đãi trúng thầu xây dựng trong địa bàn huyện.
3. Phóng viên cũng có thể viết một bài hồn tồn mới nhưng phía dưới
bài mới phải nêu rõ thông tin sai trên bài cũ và có đường link đến bài cũ,
đồng thời ngay trên cùng của bài cũ với nội dung khơng chính xác phải có
đính chính và đường link đến bài mới.
Tất nhiên, những ý kiến trên đây về việc xử lý khi mắc lỗi và đính
chính trên báo điện tử chỉ dành cho những nhà báo chun nghiệp và có lịng
tự trọng. Những người thấy mình khơng thuộc "hàng ngũ" này thì... không
cần phải bận tâm./.
