X· héi häc sè 4 (96), 2006

59

C−ìng Ðp t×nh dơc trong hôn nhân
Hoàng Bá Thịnh
1. Giới thiệu
Một trong những dạng bạo lực trong gia đình đợc giới nghiên cứu đề cập đến
là bạo lực tình dục. Theo chúng tôi, bạo lực tình dục trong gia đình là một khái niệm
rộng hơn cỡng ép tình dục trong hôn nhân1 (Rape in marriage/ Marital rape), còn
đựơc hiểu phần lớn là chồng cỡng hiếp vợ (wife rape) hay đôi khi hiểu một cách
chuẩn hơn trong mối quan hệ giới: cỡng hiếp vợ chồng (spousal rape: đây là hiện
tợng hai chiều trong đời sống tình dục vợ chồng, không chỉ có chồng cỡng ép tình
dục vợ, mà cũng có tình huống ngợc lại). Bạo lực tình dục trong gia đình bao gồm
bạo lực tình dục đối với vợ (là chủ yếu) với con gái (mức độ thấp là lạm dụng tình
dục, cao hơn nữa là cỡng hiếp con gái) còn cỡng hiếp/cỡng bức tình dục trong hôn
nhân chỉ giới hạn hành vi bạo lực về tình dục trong mối quan hệ vợ chồng mà thôi.
Có thể dẫn ra một vài định nghĩa về bạo lực tình dục và bạo lực tình dục
trong hôn nhân:
Bạo lực tình dục (có tài liệu gọi là lạm dụng tình dục): là sự cỡng bức, ép
buộc một phụ nữ phải làm những việc liên quan đến tình dục trái với mong muốn
của họ; bàn luận về những bộ phận trên cơ thể của phụ nữ, đòi hỏi tình dục, cỡng
hiếp, giam cầm và sử dụng các công cụ tình dục, xem phụ nữ nh là một đối tợng
tình dục. (Hoàng Nguyễn Tử Khiêm - Nguyễn Kim Thúy, 2005:19).
Theo Quỹ Dân số Liên hợp quốc thì khái niệm bạo lực tình dục đợc hiểu rất
rộng, với những khía cạnh khác nhau bao gồm cả nơi công cộng, trong gia đình khi
làm việc cũng nh chốn riêng t, và nó liên quan đến cả những nhu cầu cơ bản của
cuộc sống cá nhân: Bạo lực tình dục có thể bao gồm sự đe doạ về thể chất cũng nh
hăm doạ về tâm lý, các cố gắng quan hệ tình dục hay các hành vi quan hệ tình dục,
cỡng dâm khi hò hẹn hay trong quan hệ vợ chồng, và tống tiền. Bạo lực cũng có thể
lợi dụng sự bất ổn về tài chính của ngời phụ nữ, thông qua đe doạ đuổi việc hoặc bóc

lột lao động, chẳng hạn nh đề nghị quan hệ tình dục để đổi lấy lơng thực, thực
phẩm hay chỗ ở. Việc từ chối sử dụng biện pháp tránh thai để bảo vệ phụ nữ cũng
đợc coi là một hình thức của bạo lực tình dục. (UNFPA, 2005).
Các định nghĩa đà tiếp cận ở những mức độ khác nhau và nhấn mạnh hành vi
bạo lực tình dục (của nam giới) đối với phụ nữ. Cũng lu ý là, nên nhìn nhận vấn đề
này từ quan điểm giới, có nghĩa là vấn đề này không xảy ra một chiều, mà còn có cả
1

Chúng tôi dùng từ cỡng ép thay cho cỡng hiếp (rape) để giảm sắc thái của mức độ ghê gớm của
hành vi trong đời sống tình dơc vỵ chång.
B n quy n thu c Vi n Xã h i h c:www.ios.org.vn


60

Cỡng ép tình dục trong hôn nhân

bạo lực tình dục trong hôn nhân của phụ nữ đối với nam giới. Cho dù, nhiều nghiên
cứu cho thấy rằng: bạo lực, bạo lực gia đình nói chung và bạo lực tình dục nói riêng
chủ yếu do nam giới thực hiện mà nạn nhân đa phần là phụ nữ. Vì thế, thiết tởng
cũng nên có một quan niệm linh hoạt hơn về bạo lực tình dục trong hôn nhân: là
những hành vi tình dục một chiều diễn ra trong đời sống vợ chồng là xuất phát từ
nhu cầu của một một ngời, còn ngời kia (vợ hay chồng) không có nhu cầu song vẫn
phải đáp ứng/chịu đựng. Các nhà nghiên cứu đà xác định 3 dạng bạo lực tình dục
trong hôn nhân nh sau:
+ Đánh đập cỡng hiếp (Battering Rape): hình thức bạo lực này xuất hiện
trong bối cảnh của một mẫu hình thờng xuyên/phổ biến về lạm dụng thể chất và lời
nói. Ngời chồng quát vợ, gọi tên, tát, xô đẩy và đánh vợ mình. Những ngời chồng
này giận giữ, hung hăng và thờng là những ngời lạm dụng rợu.
+ Cỡng hiếp không đánh đập (Nonbattering Rape): những hình thức cỡng

bức này xuất hiện trong bối cảnh xung đột lâu dài hoặc không nhất trí về tình dục.
Loại bạo lực này không phổ biến đối với các mối quan hệ khác nhng nó liên quan với
sự xung đột tình dục.
+ Sự ám ảnh cỡng hiếp tình dục (Obsessive Rape): những dạng bạo lực này
cũng có thể xem là một dạng kỳ quặc. Ngời phụ nữ đợc xem nh là một đối tợng
tình dục để thỏa mÃn một cầu không bình thờng của chång. (Finkelhor & Yllo,
1983; dÉn theo D.Knox, 1988: 392)2.
Bµi viÕt này dựa trên nghiên cứu do Trung tâm Nghiên cứu Giới, Gia đình và
Môi trờng trong Phát triển (CGFED) phối hợp cùng ủy ban các vấn đề xà hội của
Quốc hội nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở khoa học giúp cho việc soạn thảo Luật
phòng, chống bạo lực gia đình. Nghiên cứu đợc thực hiện tại 6 tỉnh, thành phố là:
Hà Nội, Nam Định, Thanh Hóa, Quảng NgÃi, Đồng Tháp và Trà Vinh, tháng 4 và 5
năm 2006. Nghiên cứu này kết hợp các phơng pháp nghiên cứu định lợng và
nghiên cứu định tính.
Nghiên cứu định lợng: 900 bảng hỏi đợc thực hiện với những ngời đà có gia
đình. Đặc điểm của mẫu nghiên cứu nh sau: Giới tính: Nam:46,8%; Nữ: 52,8%, Tình
trạng hôn nhân: Kết hôn: 89,2%; Ly thân: 0,9%; Ly hôn: 1,2%; Goá: 6,6%, Mức sống:
Nghèo: 22,4%; Trung bình: 63,8%; Khá: 13%; Giàu: 0,2%, Nghề nghiệp: Nông nghiệp:
62,7%; Lâm nghiệp: 1,0%; Cán bộ, viên chức: 4%; Buôn bán, kinh doanh: 10,9%; Dịch
vụ: 1,6%; Hu trí, mất sức: 5,3%
Nghiên cứu định tính: Phỏng vấn cá nhân: cấp huyện phỏng vấn sâu Chủ tịch
(hoặc Phó Chủ tịch) Hội Phụ nữ; Chánh án (hoặc Phó Chánh án) và Trởng (hoặc phó)
Công an. Cấp xÃ: đại diện các ban ngành ở xà (Trởng trạm y tế, Chủ tịch Hội Phụ nữ,
cán bộ chuyên trách dân số; Trởng Công an) và đại diện cán bộ thôn: Trởng thôn,
2

Cũng cần phân biệt cỡng hiếp trong hôn nhân với bạo dâm (là nam giới chỉ có khoái cảm bằng cách
thực hiện những hành vi bạo lực với bạn tình trong khi quan hệ tình dục, cũng tơng tự, có phụ nữ chỉ đạt
khoái cảm khi bị bạn tình hành hạ trong lúc quan hệ t×nh dơc)
B n quy n thu c Vi n Xã h i h c:www.ios.org.vn



Hoàng Bá Thịnh

61

Trởng ban hòa giải, Chi hội Phụ nữ, Công an. Cấp thôn: phỏng vấn già làng/ngời cao
tuổi có uy tín, nạn nhân, ngời ly hôn có liên quan đến bạo lực gia đình. Số trờng hợp
phỏng vấn sâu là 116, trong đó các trởng ban ngành chức năng cấp huyện 24, cán bộ
cấp xÃ, thôn: 72, nạn nhân bạo lực gia đình: 20. Tổng số thảo luận 54 nhóm, trong đó 9
nhóm lÃnh đạo xÃ, 45 nhóm dân c (nhóm nữ, nhóm nam, nhóm thanh niên, nhóm cao
tuổi và nhóm nạn nhân bạo lực gia đình) với hơn 400 lợt ngời tham gia.
2. Nhận thức và mức độ về cỡng ép tình dục trong hôn nhân
2.1. Về nhận thức của cộng đồng
Nghiên cứu định lợng cho thấy, về nhận thức chỉ có 2% số ngời đợc hỏi
quan niệm cỡng ép tình dục là hành vi bạo lực gia đình; trong đó 1,4% nam giới so
với 2.5% phụ nữ cho rằng chuyện chồng/vợ cỡng ép tình dục là hành vi bạo lực gia
đình. Theo địa bàn nghiên cứu, tỷ lệ đó còn thấp hơn ở một vài địa phơng, ví dụ:
Nam Định, Quảng NgÃi (0,5%), Đồng Tháp (1,5%) và hai tỉnh Thanh Hóa và Trà
Vinh không có ai quan niệm hành vi cỡng ép tình dục trong đời sống vợ chồng là
bạo lực gia đình. Riêng Hà Nội có tỷ lệ cao nhất với 13% số ngời đợc hỏi cho đó là
hành vi bạo lực tình dục.
Nh vậy, bạo lực tình dục trong hôn nhân là một vấn đề còn khá xa lạ trong
đời sống gia đình ngời Việt Nam, đặc biệt là các gia đình ở nông thôn. Có thể thấy
đây là một khía cạnh văn hóa trong đời sống vợ chồng trong các nền văn hóa phơng
Đông, điều rất khác với các nớc phơng Tây.
2.2. Mức độ bạo lực tình dục trong gia đình
Mặc dù về nhận thøc, rÊt Ýt ng−êi quan niƯm viƯc quan hƯ t×nh dục trong đời
sống vợ chồng chỉ xuất phát từ một phía đợc xem là hành vi bạo lực tình dục, song
nghiên cứu về thực trạng cho thấy, khi đợc hỏi về vấn đề này có gần 30% số ngời

đợc hỏi cho rằng trong cuộc sống vợ chồng có xảy ra chuyện một trong hai ngời
không muốn mà vẫn phải chiều ngời kia quan hệ tình dục. Mức độ xảy ra chuyện
đó nh thế nào? Có 3,2% nói rằng thờng xuyên, 41% nói thỉnh thoảng và 47,5% nói
hiếm khi xảy ra chuyện một trong hai ngời không muốn vẫn có hành vi tình dục
trong quan hệ vợ chồng.
Theo địa bàn nghiên cứu, mức độ thờng xuyên ở các tỉnh nh sau: Trà Vinh
(9,10%), Hà Nội (7,10%). Còn mức độ thỉnh thoảng: Thanh Hóa (58,6%), Hà Nội
(57,1%), Nam Định (45,2%), và thấp nhất Đồng Tháp (27%). Mức độ cỡng ép tình
dục trong hôn nhân nh vậy cũng khá tơng đồng với những nghiên cứu khác trên
thế giới. Chẳng hạn, một nghiên cứu ở khu vực San Francisco cho thấy: cứ bảy phụ
nữ thì có một nói rằng đà bị chồng cỡng hiếp. Khoảng một phần ba ngời trả lời bị
cỡng hiếp một lần, một phần ba còn lại nói bị cỡng hiếp từ 2 đến 20 lần, và một
phần ba nói họ bị cỡng hiếp trên 20 lần (Russell, 1990; dẫn theo N.Benokraitis,
1996:419). Còn nghiên cứu của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy: tỷ lệ phụ nữ
nói bị cỡng bức tình dục bởi bạn tình từ 6% (ở Nhật Bản, Serbia và Montenegro)
đến 59% ở Ethiopia. (WHO, 2005: 7).
B n quy n thu c Vi n Xã h i h c:www.ios.org.vn


62

Cỡng ép tình dục trong hôn nhân

Những thông tin từ nghiên cứu định tính cho thấy, trong sinh hoạt vợ chồng,
chị em tâm sự rằng chuyện chăn gối có lục đục. Có cặp vợ chồng sinh năm 1952,
1953; các con lớn đà lập gia đình, song vẫn có hành vi cỡng ép tình dục. Nh lời
ngời vợ tâm sự với cán bộ phụ nữ xÃ: Anh ấy gần đây quan hệ vợ chồng nhiều, chị
không thể đáp ứng đợc, phải ly hôn thôi..." và hiện tợng bạo lực tình dục Theo em,
phụ nữ gặp nhiều, độ tuổi trẻ hơn cũng có". (Chủ tịch Hội Phụ nữ xÃ).
Nói về chuyện đời sống tình dục của vợ chồng, một cán bộ Trạm y tÕ x· cho biÕt

nh− sau: “Cã tr−êng hỵp bƯnh nhân vì bệnh khác mà đến, họ kể: chồng muốn vợ không
muốn nhng vẫn chấp nhận. Có trờng hợp khi cã con råi, viƯc ngđ víi chång nh− sù
b¾t bc. Khi ông chồng có chất men trong ngời thì không dừng đợc. Qua nói chuyện
với đàn ông hay thăm khám bệnh, khi vợ nói Anh đang say; không nên làm chuyện
ấy thì chồng nói Cái đầu nó say chứ ... nó không say và thờng uống say sơ sơ thì
hay muốn có quan hệ tình dục. (Nam giới, Trởng Trạm Y tế xÃ, QN).
Trờng hợp một nữ y sĩ làm việc tại Trung tâm Y tế huyện, chị đà ly hôn
chồng gần hai mơi năm về trớc, khi đề cập đến chuyện đời sống tình cảm vợ chồng,
chị cho biết nhiều lần từng phải chịu đựng, không muốn vẫn phải đáp ứng nhu cầu
tình dục của chồng: Nói chung trừ thời gian tôi sinh cháu và những ngày đến chu kỳ
kinh thì anh ý thôi. Thời gian sinh cháu thì thờng 1 tháng, còn lại hầu nh đêm nào
anh ý cũng đòi hỏi. (Nữ, Y sĩ).
Thảo luận nhóm phụ nữ ở xà Sơn Hạ (Sơn Hà, Quảng NgÃi) về cỡng ép quan
hệ tình dục (mà chủ yếu chồng đối với vợ) cho thấy đây là dạng bạo lực khá phổ biến,
xếp thứ 2 trong các dạng bạo lực gia đình. Khi thực hiện thảo luận nhóm phụ nữ ở một
xà miền núi có tới 85% là ngời dân tộc Hrê sinh sống nh xà Sơn Hạ, một điều rất
thú vị là cả tiếng phổ thông lẫn tiếng dân tộc Hrê đợc sử dụng trong quá trình thảo
luận. Nhiều tình huống những ngời tham gia thảo luận đà thảo luận với nhau kỹ
bằng tiếng Hrê rồi sau đó trao đổi lại bằng tiếng phổ thông. Điều này giúp cho họ nói
một số chuyện tế nhị một cách thoải mái. Ví dụ hä chØ ra r»ng cã ®Õn 50% ®Õn 60% sè
hé gia đình có hiện tợng ép buộc quan hệ tình dục, chủ yếu là chồng ép buộc vợ.
3. Thái độ của vợ khi chồng có bạo lực tình dục
Khi có chuyện tình dục một phía trong đời sống vợ chồng, thì phản ứng của
ngời kia thế nào? Trong số những ngời đợc hỏi, có 10,3% trả lời có xảy ra chuyện
cỡng bức tình dục trong đời sống vợ chồng và họ luôn chấp nhận chuyện ấy. Mức độ
lúc chấp nhận, lúc không cao hơn một chút (12,6%) và chỉ có 6,7% nói không chấp
nhận hành vi cỡng ép tình dục.
Phân tích từ trình độ học vấn của ngời trả lời cho thÊy cã tõ 7,5% ®Õn 11,8%
cho r»ng trong ®êi sống tình dục vợ chồng có xảy ra cỡng ép tình dục và luôn
chấp nhận, mức độ luôn chấp nhận cao nhÊt ë nhãm cã häc vÊn Trung häc c¬ sở

(11,8%). Theo địa bàn nghiên cứu, thái độ đối với sự cỡng ép quan hệ tình dục trong
đời sống vợ chồng có sự khác biệt khá rõ: mức độ có xảy ra và luôn chấp nhận cao
nhất ở Nam Định (19%), Thanh Hóa, Trà Vinh (11%) tiếp đến là Quảng Ng·i (6%) vµ

B n quy n thu c Vi n Xã h i h c:www.ios.org.vn


Hoàng Bá Thịnh

63

thấp nhất ở Hà Nội (3%).
Phỏng vấn nạn nhân của bạo lực gia đình cho thấy, bên cạnh những hình
thức bạo lực thể chất, tinh thần còn có cả hành vi cỡng ép tình dục trong hôn nhân:
Hỏi: Thế có khi nào anh có nhu cầu chị không đáp ứng không ?
Đáp: Có, nhiều khi đi công tác, đi xa về cũng mệt mỏi. Với lại vợ chồng sống
không có tình cảm cho nên cũng không muốn. Nhiều lúc đòi hỏi tôi cũng không cho,
anh xé quần xé áo.
Hỏi: Có bao giờ anh ý có nhu cầu, chị không đáp ứng anh ấy thôi không ?
Đáp: Không, chả bao giờ không cho mà anh ý thôi. Đêm đến thì hôm nào
không đánh thì anh đuổi ra ngoài không cho vào trong nhà. Tắt hết ti vi, tắt hết ®iƯn
®i kh«ng cho con häc. Ba ®øa con ngđ ë nhà ngoài thì anh đuổi tôi ra ngoài. Bảo đi
nhà khác ngủ thì anh bảo ngủ với thằng nào nên tôi lại ngủ ngoài hè. Có hôm ngủ
dới bếp. Đến tầm 2, 3 giờ sáng anh lại ra túm tóc bảo là (nói anh bỏ quá)... mi vào
nhà ngủ tiếp, mi còn ngồi đó nữa. Thực ra vào nhà cũng để cho anh sinh hoạt. (Nữ, y
sĩ, Trung tâm Y tế huyện).
Vì sao ngời vợ lại phải cam chịu nh vậy trong đời sống tình dục vợ chồng?
Trớc hết, đó là quan niệm của nam giới về quyền sở hữu vợ. Nh trờng hợp
ngời chồng từng đi học công nhân kỹ thuật ở bên Đông Đức (cũ), có hiểu biết nhng
lại có quan niệm sở hữu vợ mình: Cũng có lúc bảo anh ý kiêng thì anh bảo quyền anh

ý, vợ anh ý. Những ngày tôi mệt bảo để tôi nghỉ, anh bảo quyền tao, vợ tao, tao thích
làm gì tao làm. Bây giờ anh bảo anh mất tiền mua về thì phải dùng, khi nào anh ý
không thích thì phải chịu, anh bảo nh rứa cho nên em nhiều lúc đau lòng lắm
nhng không biết phải làm sao. Em muốn vợ chồng êm ấm nhng anh ý không muốn
êm ấm, anh ý kiếm cớ gây sự với em. (Nữ, y sĩ, Trung tâm Y tế huyện).
Ngoài chuyện phải chiều chồng, còn có một lý do nữa khiến ngời vợ dù không
muốn vẫn im lặng đáp ứng nhu cầu tình dục của chồng, đó là vì không muốn con cái
biết chuyện đêm hôm giữa bố mẹ nh thế: Nói chung tất cả chỉ sợ con cái tỉnh thôi.
Hắn uống say mà to tiếng để anh ý đánh mình thì con cái tỉnh, thôi nghĩ chiều anh ý
cho yên.
Cũng có trờng hợp, ngời chồng có nhu cầu tình dục mà ngời vợ từ chối, thì
ngời chồng không đánh đập, chửi mắng nhng lại có hành vi, theo chúng tôi, cũng
là một dạng khác của bạo lực về tình cảm, tinh thần liên quan đến đời sống tình dục:
Bữa nào có tiền đi chơi gái thì không về sinh hoạt với em, hôm không có tiền,
không chơi gái thì về sinh hoạt với em. Nếu mà không cho anh ý thì anh ý đánh cho,
cho nên em bảo là thôi cho anh ý cho khái Êy. Em nghÜ nhiỊu lóc khỉ l¾m, em cũng lo
bị bệnh vì anh ý đi đâu là chơi đó cho nên tính anh ý đa tình lắm, ai anh ý cũng
thích cả, ai đẹp là anh ý thích bằng đợc cho nên em sợ SIDA, HIV lắm. Qua nghiên
cứu, chúng tôi nhận thấy điều này: bạo lực tình dục trong hôn nhân không chỉ là
hành vi cỡng ép tình dục của chồng đối với vợ khi vợ không có nhu cầu, mà còn biểu
B n quy n thu c Vi n Xã h i h c:www.ios.org.vn


64

Cỡng ép tình dục trong hôn nhân

hiện ở việc ngời chồng công khai tuyên bố đi quan hệ với ngời phụ nữ khác, xem đó
nh một kiểu tra tấn tinh thần. Nh lời kể của chính ngời vợ - nạn nhân của dạng
bạo lực tinh thần - tình cảm này:

Cứ sáng cô ta gọi đi ăn sáng, tra ngủ dậy, 2 giờ chiều cô ý gọi điện nói
chuyện với nhau, đến tối lại gọi điện đi chơi nh thế thì anh bảo trong cơng vị nh
anh đứng ở cái chỗ của em thì anh có chịu đợc không chứ đừng nói là em.
Mà trong khi đó nhà ở gần nhau, cách mỗi 3, 4 nhà, có xa đâu. Em không
nghi ngê nh−ng m·i vỊ sau ng−êi ta nãi nhiỊu qu¸, và em cứ thấy điện thoại cho
nhau, lúc mô cũng c−êi råi chóc ngđ ngon víi nhí th−¬ng nhau. Võa trong nhà cô H.
đi uống cà phê ở nhà cô H. về lại điện thoại cho nhau, bảo anh nhớ em lắm, em lại
nhớ anh lắm rồi hôn em, thế nọ thế kia. Hỏi anh thì anh ý bảo ờ tao cặp bồ với hắn 5,
6 năm rồi đấy, mi làm chi. Góp ý anh không nghe, anh bảo chứ làm con trai phải biết
chơi bời, biết hởng thụ. Nếu làm con trai mà không biết hởng thụ, không biết chơi
bời thì đừng có làm con trai nữa, chết đi, đừng có sống nữa. Đấy anh nói thế. (Nữ, 40
tuổi, nội trợ).
Ngời chồng đà ngoại tình lại còn công khai khiêu khích vợ, tra tấn tinh thần
vợ bằng những lời nãi, hµnh vi mµ ng−êi cã hiĨu biÕt mét chót không bao giờ làm
nh vậy, chúng ta cũng không thể hình dung nổi có những ngời chồng sử dụng bạo
lực tinh thần vợ với mục đích khủng bố để vợ chết dần chết mòn. Anh ta ngang nhiên
nói thẳng ý định đó với vợ của mình :
Mỗi khi đánh em anh bảo chứ tao đánh, tao không bỏ mi nhng tao muốn mi
chết dần chết mòn đi là không mang tiếng là tao giết vợ. Còn tao đánh mi chết ẳng
giống nh con chó thì mang tiếng là tao giết vợ.
Hỏi: Mỗi lần đánh em là anh nói nh thế ?
Đáp: Vâng, bảo là mi chết đi cho khuất mắt tao. Anh bảo là mi chết buổi sáng,
buổi chiều tao dắt 5, 7 đứa về đây chứ không phải 1 đứa. (Nữ, 40 tuổi, nội trợ).
4. Bàn luận
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO, 1997), bạo lực tình dục đợc xem nh một
vấn đề u tiên trong các vấn đề sức khoẻ công cộng và quyền con ngời bởi vì vấn đề
này tồn tại ở nhiều nớc trên thế giới và gây ảnh hởng đến sức khoẻ của phụ nữ.
Cỡng bức tình dục trong hôn nhân là một hình thức bạo lực đối với phụ nữ, nó
không chỉ ảnh hởng đến mặt thể chất mà cả về mặt tinh thần.
Vì nhiều lý do khác nhau, nên nghiên cứu về đời sống tình dục của ngời Việt

Nam còn ít đợc quan tâm, và lại càng hiếm những nghiên cứu sâu về hành vi bạo
lực tình dục trong hôn nhân. Có thể kể ra một vài nghiên cứu có liên quan đến bạo
lực tình dục (Vũ Mạnh Lợi và cộng sự, 1999 ; Vị Song Hµ, 2005), vµ bµi viÕt nµy góp
thêm vài nét về lĩnh vực hết sức nhạy cảm này.
Cho dù, trong nhận thức của cộng đồng rất ít ngời quan niệm những hành vi
tình dục trong hôn nhân chỉ xuất phát từ một phía là bạo lực, song kh«ng phđ nhËn
B n quy n thu c Vi n Xã h i h c:www.ios.org.vn


Hoàng Bá Thịnh

65

là trong thực tế, điều này đà và ®ang diƠn ra ë c¸c cÊp ®é kh¸c nhau trong đời sống
hôn nhân. Mức độ bạo lực tình dục dờng nh xảy ra nhiều hơn ở các vùng nông
thôn, ở nh÷ng nhãm ng−êi cã häc vÊn thÊp. Víi nh÷ng tr−êng hợp không chiều chồng
thì bạo lực tình dục trong hôn nhân thờng gắn với bạo lực thể chất (đánh đập) và
bạo lực tinh thần (đe doạ, chửi mắng).
Nguyên nhân dẫn đến bạo lực tình dục, bên cạnh quan niệm sở hữu ngời vợ
của nam giới, còn có sự cam chịu của ngời vợ, và cả về sự thiếu vắng kiến thức của
các cặp vợ chồng về sức khoẻ tình dục, quyền tình dục.
Nhiều nghiên cứu trên thế giới cho thấy tầm quan trọng của đời sống tình dục
đối với con ngời nói chung và với đời sống hôn nhân nói riêng. Do không có sự thoả
mÃn, hài lòng về đời sống tình dục mà chồng hay vợ trở nên khó tính, cau có, cáu gắt,
hoặc tìm đến các quan hệ khác giới ngoài hôn nhân. Và không ít cặp vợ chồng chia
tay nhau vì không có sự hòa hợp trong đời sống tình dục.
Bởi vậy, rất cần có thêm những nghiªn cøu khoa häc vỊ lÜnh vùc hÕt søc tÕ nhị
và nhạy cảm, vốn đợc xem là chuyện riêng của mỗi cặp vợ chồng, của mỗi cá nhân. Có
nh vậy, chẳng những làm phong phú thêm tri thức xà hội học mà còn góp phần xây
dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, bình đẳng, hạnh phúc và bền vững.

Tài liệu tham khảo
1.

2.
3.
4.
5.

6.

7.
8.
9.

Hoàng Nguyễn Tử Khiêm - Nguyễn Kim Thuý, 2005: Bạo lực gia đình: hình thức, nguyên nhân và hậu
quả trong sách Bạo lực gia đình ở Việt Nam và vai trò của truyền thông đại chúng trong sự nghiệp phát
triển phụ nữ. Nxb Thế giới. Hà Nội.
Vũ Mạnh Lợi và cộng sự, 1999: Việt Nam - Bạo lực trên cơ sở giới.
Phan Thị Thu Hiền, 2005:Cỡng bức tình dục trong hôn nhân tại một vùng nông thôn Quảng Trị. Nxb
Thế giới. Hà Nội.
Hoàng Bá Thịnh, 2005: Bạo lực gia đình ở Việt Nam và vai trò của truyền thông đại chúng trong sự
nghiệp phát triển phụ nữ. Nxb Thế giới. Hà Nội.
Hoàng Bá Thịnh, 2006: Bạo lực gia đình - nguyên nhân và giải pháp can thiệp. Tạp chí Gia đình và Trẻ
em; 8/2006. Giải 3 cuộc thi báo viết về gia đình năm 2006 do Ban T tởng - Văn hóa Trung ơng và
ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em Việt Nam tổ chức.
Hoàng Bá Thịnh, 2006: Bạo lực gia đình: nhận thức, mức độ nguyên nhân và giải pháp phòng chống
(Báo cáo nghiên cứu bạo lực gia đình tại 6 tỉnh, thành phố, làm cơ sở khoa học cho ủy ban các vấn đề
xà hội của Quốc hội xây dựng Luật phòng, chống bạo lực gia đình).
N.V. Benokraitis, 1996: Marriages and Families - Changes, Choices, and Constraints; 2nd editon;
Prentice Hall.

WHO, 2005:WHO multi- country Study on Women’ Health and Domestic Violence again Women Summary report.
UNFPA, 2005: State of World Population 2005.

B n quy n thu c Vi n Xã h i h c:www.ios.org.vn