BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH

www.svbaochi.net

CÁC THUẬT NGỮ SỬ DỤNG TRONG TRUYỀN HÌNH
TIẾNG ANH

TIẾNG VIỆT

Ý NGHĨA

Action

Bắt đầu

‘‘Bắt đầu’’

‘‘Bắt đầu’’

Khẩu lệnh bắt đầu ghi hình của đạo diễn

Actualy

Tiếng động

Âm thanh ghi tại hiện trường

Những gì nhìn thấy trên màn hình

hiện trường
Boom

Cần Micro

Cần đưa Micro hướng về vật thể từ mọi góc
độ

Boom mike

Micro treo

Dùng Micro treo để thu lời thoại, âm thanh
từ mọi góc độ

Clip

Đoạn phim

Một mẩu phim được cắt ra từ một đoạn
phim thể hiện một cảnh hoặc mơt động tác
nào đó của phim

Continuity

Tính liên tục

Đường dây nối các trường đoạn đảm bảo sự
liên tục của chủ đề

CU
Cut


Cảnh cận

Cở cảnh

Chuyển cảnh Sự thay đổi vị trí máy quay hoặc thay đổi
từ cảnh này sang cảnh khác

‘Cut’

‘Dừng’

Cut away

Cảnh trám

Khẩu lệnh ngừng quay của đạo diễn
Một cảnh được dùng để tạm thời thu hút sự
chú ý của người xem khỏi hành động chúnh
của phim

Deep Focus

Độ nét sâu

Cảnh có tiền cảnh, trung cảnh vả hậuc ảnh
rõ ràng

Fade


Làm mờ hình Làm mờ dẫn hoặc sáng dần một hình ảnh
khác trên màn hình
261


BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH

Dully

Đẩy máy

www.svbaochi.net

Chuyển máy quay ra xa hoặc vào gần vạt
quay

Double

Chồng hình

exposure

Hai hình ảnh khác nhau xuất hiện cùng một
lúc trên màn hình, hình nọ chồng lên hình
kia

Dubing

Khớp tiếng


Khớp hình ảnh được quay với miệng diễn
viên hoặc hành động

Ghép hình

Giới thiệu cùng lúc hai hình ảnh chồng lên
nhau trên màn hình

Editing

Dựng

Cắt và ghép các cảnh quay khác nhau của
phim cho phù hợp với tính liên tục và tiết
tấu

Establishing

Cảnh đầu

Một đoạn phim tạo nên hoặc dựng lên

Shot

phim

khung hình hoặc khơng khí một trường
đoạn phim

Fade in


Hiện hình

Hiện hình ảnh lên dần từ nền đen

ảnh
Fade out
Fast Motion

Mờ hình ảnh

Làm hình ảnh tối dần chuyển sang đen

Chuyển động Phim chuyển động qua máy quay với tốc
nhanh

độ chậm tạo ra một chuyển động nhanh khi
chiếu lại

Footage

Một đoạn
phim

Freeze Frame

Hình tĩnh

Một đoạn phim được tính bằng đơn vị đo
‘Feet’

Thực hiện tại phong thí nghiệm để quay lại
một hình ảnh khơng chuyển động trên màn
hình

Hight key

Nguồn sáng

Kỹ thuật đánh ánh sáng làm cho cảnh sáng
262


BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH

chính lớn
Jump cut

www.svbaochi.net

lên rực rỡ

Chuyển cảnh Một sự chuyển cảnh đột ngột
bị nhảy

Key light

Nguồn sáng
cứng

Low key


Nguồn sáng

lighting

chính nhỏ

Location

Hiện trường

Nguồn sáng chính cần cho cảnh quay cần
đến ánh sáng nhân tạo
Ánh sáng chính yếu nhằm tạo sự căng
thẳng
Địa điểm ngoài trường quay hoặc sân khấu
được sử dụng để quay phim

LS

Toàn cảnh

Cảnh rộng cho ta thấy vật quay từ xa

MS

Trung cảnh

Cảnh vừa ở giữa Toàn cảnh - Cận cảnh với
người thấy từ thắt lưng trở lên


Misen Scene

Cảnh sân
khấu

Montage

Dựng phim

Dàn dựng theo cách đánh ánh sáng, dựng
cảnh như một vở diễn trên sân khấu
Tiếng Pháp từ này có nghĩa là ‘căt’. Tiếng
Anh là từ chỉ một phương pháp kết nối một
loạt cảnh quay, cảnh này sau cảnh kia để
tạo ra một ấn tượng mới về thực tại, sự di
chuyển của thời gian, một chuyến đi,...

Lia

Một động tác chuyển ống kính từ phải qua
trái hoặc ngược lại trong khi chân máy cố
định. Có hai loại lia: chậm và nhanh

PTC

Trước ống
kính

Recce


Khảo sát

Tường thuật cảnh phóng viên tường thuật
trước hiện trường ống kính
Khảo sát, nghiên cứu, điều tra hiện trường
trước khi quay phim

Reverse

Cảnh ngược

Một cảnh quay từ hướng ngược lại. Ví dụ
263


BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH

www.svbaochi.net

lại

cảnh giới thiệu phản ứng của người phỏng
vấn với người được phỏng vấn

Retake

Quay lại đúp

Quay lại đúp thay thế cho đúp đã quay

nhưng hỏng hoặc chưa đạt yêu cầu

Unfine

Bàn dựng thô Bàn dựng đầu tiên của đạo diễn nhằm ráp

Montage

nối các trường đoạn: bước đầu của khâu
dựng hình

Script

Kịch bản

Fond

Phong cảnh

Văn bản thể hiện bộ phim bằng từ ngữ
Cơng trình xây dựng nhân tạo thường dùng
trong trường quay tạo một khung cảnh như
một căn phòng, một thị trấn miền Tây giả

Script shoting

Kịch bản

Phân chia nội dung thành nhiều đoạn hình


quay phim

ảnh nhỏ hơn như: các cảnh, các trường
đoạn

Slow Motion

Chuyển động Phim chạy qua máy với tốc độ nhanh hơn
chậm

bình thường. Khi chiếu lại hình ảnh có
chuyển động chậm hơn

Sclicing

Dán phim

Dán hai đoạn phim thành một đoạn liên tục

Soft Focus

Độ nét mờ

Hình ảnh bị mờ hoặc nhịe thường tạo ra
hình ảnh khơng có chiều sâu cho diễn viên

Synchronisation

Đồng bố


Mix scene

Mờ chồng
Đúp

Sự trùng khớp hình ảnh và âm thanh
Mờ chồng chữ hoặc đồ họa lên hình ảnh
Một đoạn phim về một đoạn diễn trước ống
kính. Mỗi đúp đề được đánh số và ghi dấu
để khi dựng dễ dàng hơn

Talen

Diễn viên

Một hoặc nhiều người tham gia đóng phim

Tilt

Ngước/ Hạ

Chân máy quay cố định, nâng hoặc hạ ống
264


BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH

đầu máy
Tracking


kính

Tịnh tiến máy Máy quay di động cùng chiều vất quay. Ví
quay

Treatment

www.svbaochi.net

dụ khi quay ơ tơ đang chạy

Xử lý kịch

Mở rộng kịch bản thành nhiều trường đoạn

bản

có ghi chú góc quay, lời thoại,.. Văn bản
này nêu rõ cấu trúc, sự tiến triển và đặc tính
của phim kể cả chi tiết về diễn viên, hiện
trường

Voice over

Giọng ngoại

Lời bình hoặc mơ tả hình ảnh

hình
Wide angle

lends
Wild sound

Ống kính góc Ống kính cho khn hình rộng hơn ống
rộng

kính thường

Tiếng động tự Tiếng động thu không cùng một lúc với
nhiên

quay phim, thường được sử dụng như hiệu
quả về âm thanh

Wipe

Gạt hình

Xóa hình ảnh trên màn hình để hình ảnh
tiếp theo hiện ra

Zoom

Máy quay cố định nhưng hình ảnh thu được
cho ta cảm giác máy đang tiến lại gần hoặc
ra xa vật hoặc cảnh quay

The shot

Cảnh


Là đơn vị cơ bản của mọi bộ phim cũng
giống như ta gọi từ ngữ là đơn vị của một
ngôn ngữ. Khi sử dụng một từ ngữ bạn có
thể hiểu được nghĩa của nó. Nếu kết hợp từ
này với nhiều từ khác, nó sẽ tạo thành các
thành ngữ, câu, đoạn, chương hoặc thậm
chí cả một cuốn sách
265


BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH

www.svbaochi.net

Cảnh quay giống như một từ ngữ. Bạn có
thể hiểu được nghĩa của nó nhưng lý thú
hơn nhiều khi nó được kết hợp với những
cảnh khác và nó phát triển thành một bọ
phim
What is a shot

Một cảnh

Một cảnh bắt đầu khi motor máy quay hoạt

quay là gì ?

động và nó dừng khi máy quay ngừng
quay. Một cảnh thường cho ta một đoạn

đơn giản của hành động. Ví dụ: chúng ta có
thể quay một cơ gái đang cười. Chúng ta có
thể quay một cảnh khác khi máy quay
ngừng chạy, sau đó chúng ta chuyển sang
một cảnh khác như quay một chiếc xe đang
chạy trên đường. Một cảnh quay có thể dài
hay ngắn tùy thuộc vào ý đồ của đạo diễn

Why shot
changes ?

Vì sao phải

Phải chuyển cảnh vì 5 lý do sau đây:

chuyển cảnh? 1.

Thời gian: chúng ta không thể xem

một bộ phim ngày này sang ngày khác. Một
bộ phim thường nén thời gian, đơi khi nó lại
giãn thời gian. Chúng ta chuyển cảnh để nói
lên sự thay đổi của yếu tố thời gian
2.

Địa điểm: chúng ta có thể quay một

người ở một thời điểm A, sau đó giới thiệu
người khác ở một điểm B vì vậy ta phải
chuyển cảnh

3.

Góc độ: chúng ta có thể muốn thay

đổi góc độ, thay đổi vị trí hoặc góc độ máy
266


BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH

www.svbaochi.net

quay có thể cho một hình ảnh đẹp hơn tạo
nên cho người xem một quan niệm khác đối
với trọng tâm trong khn hình
4.

Khoảng cách: chúng ta có thể muốn

thay đổi khoảng cách giữa máy quay và vật
quay. Chúng ta cũng có thể đưa máy quay
lại gần để lấy một cảnh cận hoặc chuyển
máy ra xa vật quay hơn nữa.
5.

Nhấn mạnh: chúng ta có thể đưa ra

một yếu tố nào đó vào sự chú ý của người
xem. Chúng ta có thể nhấn mạnh một người
hoặc một vật, sự nhấn mạnh này đôi khi cần

tới chuyển cảnh
Camera
movement

Động tác máy Khi làm phim chúng ta phải cân nhắc xem
quay

có cần thiết phải di chuyển máy quay hay
khơng? Có hai cách thể hiện chuyển động
trong một bộ phim:
1. Chuyển động của một vật thể bên trong
khn hình. Ta gọi chuyển động này là
hành động
2. Chuyển động của bản thân máy quay
hoặc ống kính

Reasons for
camera
movement

Lý do làm

1. Lý do thứ nhất là nhằm giữ cho vật

động tác máy chuyện động luôn ở trong khn hình. Khi
quay người hay vật chuyển động bản thân
chúng ta phải chuyển động theo. Nếu khơng
chuyển động thì người hoặc vật sẽ ra khỏi
267



BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH

www.svbaochi.net

khn hình
2. Động tác máy làm chậm hành động
trong một cảnh bởi chúng ta quay toàn bộ
hành động xảy ra. Máy quay thu toàn bộ
hành động. Chúng ta cần thời gian quay
bằng với thời gian hành động xảy ra trong
thực tế.
3. Động tác máy quay đôi khi tạo cho người
xem cảm giác là máy quay là một người
đang quan sát hành động đang xảy ra,
trường hợp này được gọi là máy quay ở vị
trí chủ quan. Vị trí này rất có hiệu quả
trong việc hướng dẫn sự chú ý của người
xem
Standar types of
camera
movement

Những lọai

Lia: đầu ống kính di chuyển theo chiều

động tác máy ngang từ trái sang phải hoặc ngược lại để
tiêu chuẩn


bàm theo hành động xảy ra
Đẩy máy: đẩy máy theo người hoặc vật di
động trong khi quay phim
Ngước lên hoặc chúc máy xuống: ngước
lên hoặc chúc máy lên hay ngược lại theo
chuyển động của người hoặc vật
Zoom vào: thu dần hình ảnh vào một chi
tiết hoặc một bộ phận nhỏ từ cảnh rộng ban
đầu. Chi tiết nhỏ lớn dần lên trong khi
những phần lớn hơn của khn hình ban
đầu bị cắt dần dần
268


BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH

www.svbaochi.net

Zoom ra: ngược lại với zoom vào. Hình
ảnh rộng dần ra và ngày càng cho ta nhiều
hậu cảnh hơn
Camera Angles

Góc quay

Góc nhìn một vật nào đó là gì? Đó là chúng
ta tạo ra một quan điểm cụ thể đối với một
vật nào đó. Nói cách khác, chúng ta có cách
nhìn cụ thể với vật thể đó.
Một người làm phim cũng có nhiều góc độ

khác nhau để cân nhắc
Khi làm phim chúng ta sử dụng các góc độ
để giới thiệu người hoặc vật nào đó cho
người xem:
− Từ một vị trí lý thú hoặc khơng bình
thường
− Để nhấn mạnh vào chiều cao của người
hoặc vật
− Để nhấn mạnh vào tầm vóc thấp của
người hoặc vật
− Để giới thiệu người hoặc vật từ phía
trước, phía sau, phía phải hoặc trái
Góc quay có thể làm cho những hình ảnh
bình thường trở nên đặc biệt, có thể làm
cho một khn mặt quen thuộc thành bị
bóp méo hoặc trở nên đáng sợ. Góc quay có
thể biến một người bé nhỏ thành một tên
khổng lồ hoặc có thể làm cho một người
hoặc vật to khỏe trở nên nhỏ bé và yếu
269


BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH

www.svbaochi.net

đuối. Có ba loại góc quay như sau:
Góc thấp: người hoặc vật được quay từ góc
thấp hơn
Góc trung: máy quay đặt ngang tầm vai với

người hoặc vật được quay
Góc cao: máy quay hướng xuống người
hoặc vật được quay.

270