BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

------------*------------

NGUYỄN LA TRÍ DŨNG

KIẾN THỨC VÀ THỰC HÀNH
VỀ KIỂM SỐT NHIỄM KHUẨN TẠI CƠ SỞ
RĂNG HÀM MẶT TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ DĨ AN, TỈNH BÌNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SỸQUẢN LÝ BỆNH VIỆN
MÃ CHUYÊN NGÀNH: 8 72 08 02

HÀ NỘI - NĂM 2020


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

------------*------------

NGUYỄN LA TRÍ DŨNG
MSHV: C01456

KIẾN THỨC VÀ THỰC HÀNH
VỀ KIỂM SỐT NHIỄM KHUẨN TẠI CƠ SỞ
RĂNG HÀM MẶT TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ DĨ AN, TỈNH BÌNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SỸ
CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ BỆNH VIỆN
MÃ CHUYÊN NGÀNH: 8 72 08 02
HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS BS. VÕ THỊ KIM ANH

HÀ NỘI - NĂM 2020


LỜI CẢM ƠN
Trong thời gian học tập và thực hiện luận văn này, tôi luôn nhận được sự
chỉ dẫn và giúp đỡ tận tình của q Thầy cơ Trường Đại học Thăng Long,
Bệnh Viện Đa Khoa Nam Anh, tỉnh Bình Dương và các bạn đồng nghiệp.
Với tất cả tình cảm, sự kính trọng và lịng biết ơn, tơi xin gửi lời cảm ơn
chân thành, sâu sắc đến Ban Giám hiệu, Phịng Đào tạo Sau Đại học và Q
Thầy cơ Trường Đại học Thăng Long đã cho phép và tạo mọi điều kiện thuận
lợi cho tơi học tập và hồn thành luận văn này.
Tơi xin bày tỏ lịng biết ơn sâu sắc tới TS.BS Võ Thị Kim Anh là người
đã trực tiếp hướng dẫn tôi thực hiện luận văn này. Cô đã dành nhiều thời gian
q báu để tận tình hướng dẫn, sửa chữa những sai sót trong luận văn cũng
như giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tơi có thể nghiên cứu và hồn
thành luận văn.
Tơi xin chân thành cảm ơn đến Ban Giám đốc Các cơ sở RHM tại thành
phố Dĩ An, tỉnh Bình Dương đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong
quá trình thực hiện điều tra nghiên cứu này.
Cuối cùng, tơi cũng xin bày tỏ lịng biết ơn đến gia đình, bạn đồng
nghiệp đã hỗ trợ giúp đỡ, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tơi
hồn thành chương trình học tập và nghiên cứu này.
Bình Dương, ngày 30 tháng 10 năm 2020


Nguyễn La Trí Dũng


LỜI CAM ĐOAN

Tơi xin cam đoan đây là cơng trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu,
kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai cơng bố trong
bất kỳ một cơng trình nào khác.
NGƯỜI HƯỚNG DẪN

TS BS VÕ THỊ KIM ANH

Tác giả luận văn

NGUYỄN LA TRÍ DŨNG


MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT................................................................................... 4
DANH MỤC BẢNG ................................................................................................... 1
DANH MỤC CÁC HÌNH ........................................................................................... 2
ĐẶT VẤN ĐỀ............................................................................................................. 1
Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU ......................................................................... 3
1.1. Một số khái niệm sử dụng trong nghiên cứu ...................................................3
1.2. Kiểm soát nhiễm khuẩn chuyên ngành răng hàm mặt.........................................10
1.3. Một số nghiên cứu về kiến thức và thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn trên thế
giới và tại Việt Nam .......................................................................................17
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............................ 24
2.1. Đối tượng nghiên cứu ....................................................................................24

2.2. Địa điểm nghiên cứu ......................................................................................24
2.3. Thời gian nghiên cứu .....................................................................................24
2.4. Phương pháp nghiên cứu ...............................................................................24
2.4.1. Thiết kế nghiên cứu........................................................................................ 24
2.4.2. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu ............................................................................. 24
2.4.3. Công cụ thu thập số liệu ................................................................................. 26
2.4.4. Kỹ thuật thu thập thông tin ............................................................................ 26
2.4.5. Tổ chức thu thập số liệu ................................................................................. 27

2.5. Các biến số nghiên cứu và tiêu chuẩn đánh giá kiến thức, thực hành ...........29
2.5.1. Các biến số sử dụng trong nghiên cứu ........................................................... 29
2.5.2. Tiêu chuẩn đánh giá kiến thức, thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn của nhân
viên y tế tại cơ sở răng hàm mặt .............................................................................. 37

2.6. Xử lý số liệu ...................................................................................................38
2.7. Đạo đức trong nghiên cứu..............................................................................39
Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ..................................................................... 40
3.1. Kiến thức và thực hành về kiểm soát nhiễm khuẩn của nhân viên y tế tại cơ
sở răng hàm mặt ....................................................................................................40
3.1.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu.................................................... 40


3.1.2. Kiến thức kiểm soát nhiễm khuẩn của nhân viên y tế ................................... 41
3.1.3. Thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn của nhân viên y tế .................................. 47

3.2. Yếu tố ảnh hưởng đến thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn của nhân viên y tế
tại cơ sở răng hàm mặt ..........................................................................................49
3.1.4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến cơng tác kiểm sốt nhiễm khuẩn qua khảo sát
định lượng ................................................................................................................ 49
3.2.2. Một số yếu tố ảnh hưởng đến kiến thức và thực hành kiểm sốt nhiễm khuẩn

qua nghiên cứu định tính .......................................................................................... 49

Chương 4. BÀN LUẬN ............................................................................................ 54
4.1. Kiến thức, thực hành về kiểm soát nhiễm khuẩn trong của nhân viên y tế tại
cơ sở răng hàm mặt ...............................................................................................54
4.1.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu.................................................... 54
4.1.2. Kiến thức kiểm soát nhiễm khuẩn của nhân viên y tế tại cơ sở RHM ........... 55
4.1.3. Thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn của nhân viên y tế .................................. 57
4.1.4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn của nhân
viên y tế .................................................................................................................... 60

4.2. Một số yếu tố ảnh hưởng đến thực hành KSNK của NVYT .........................60
KẾT LUẬN ............................................................................................................... 64
KHUYẾN NGHỊ ....................................................................................................... 66
TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................................
PHỤ LỤC ......................................................................................................................


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

AIDS

Acquired Immuno Deficiency Syndrome

BV

Bệnh viện


DC

Dụng cụ

CDC

The Center for Disease Control and Prevention

HBV

Hepatitis B virus

HCV

Hepatitis C virus

HIV

Human Inmunodeficiency Virus

KSNK

Kiểm soát nhiễm khuẩn

NKBV

Nhiễm khuẩn bệnh viện

NVYT


Nhân viên y tế

RHM

Răng hàm mặt

SARS

Severe Acute Respiratory Syndrom

SL

Số lượng


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Các biến số sử dụng trong nghiên cứu ........................................... 29
Bảng 3.1. Đặc điểm giới tính, nhóm tuổi của đối tượng nghiên cứu .............. 40
Bảng 3.2. Đặc điểm nghề nghiệp của nhân viên y tế ...................................... 40
Bảng 3.3. Nhu cầu tập huấn và mức độ tiếp nhận thơng tin kiểm sốt nhiễm
khuẩn của nhân viên y tế ................................................................................. 41
Bảng 3.4. Nhu cầu và mức độ tiếp nhận thơng tin kiểm sốt nhiễm khuẩn của
nhân viên y tế .................................................................................................. 42
Bảng 3.5. Đánh giá của nhân viên y tế về tầm quan trọng của cơng tác kiểm
sốt nhiễm khuẩn............................................................................................. 43
Bảng 3.6. Kiến thức đúng của NVYT về nguy cơ lây nhiễm ......................... 43
Bảng 3.7. Kiến thức đúng của NVYT về khử khuẩn - tiệt khuẩn dụng cụ ..... 44
Bảng 3.8. Kiến thức đúng của NVYT về thực hành KSNK ........................... 45
Bảng 3.9. Kiến thức đúng của nhân viên y tế về xử lý máy ghế nha khoa bằng

dung dịch khử khuẩn ....................................................................................... 46
Bảng 3.10. Kiến thức đúng chung của NVYT về KSNK chuyên ngành RHM ..
......................................................................................................................... 46
Bảng 3.11. Thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn trước và trong khi điều trị của
nhân viên y tế tại các cơ sở răng hàm mặt ...................................................... 47
Bảng 3.12. Thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn sau khi điều trị của nhân viên y
tế tại các cơ sở răng hàm mặt .......................................................................... 48
Bảng 3.13. Nhận xét của nhân viên y tế về các yếu tố ảnh hưởng đến cơng tác
kiểm sốt nhiễm khuẩn tại các cơ sở răng hàm mặt công lập ......................... 49


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1. Minh họa những nơi dễ vấy bẩn trên ghế nha khoa .......................... 9
Hình 1.2. Minh họa đường lây truyền qua khơng khí ....................................... 9
Hình 1.3. Quy trình xử lý dụng cụ tại các khoa lâm sàng............................... 15
Hình 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến cơng tác kiểm soát nhiễm khuẩn. ......... 22


1

ĐẶT VẤN ĐỀ
Theo TCYTTG, nhiễm khuẩn bệnh viện xảy ra ở khắp nơi trên thế giới.
Nhiễm khuẩn bệnh viện (NKBV) góp phần kéo dài ngày nằm viện cho người
bệnh, gia tăng chi phí điều trị và tăng tỷ lệ tử vong. Nếu ở các cơ sở khám
bệnh không tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình thực hành vơ khuẩn cơ bản
trong chăm sóc, chẩn đốn, điều trị người bệnh và ở những cơ sở mà nhân
viên y tế còn hạn chế về kiến thức, thái độ về kiểm soát nhiễm khuẩn (KSNK)
thì tỷ lệ NKBV sẽ cao hơn [11].
Tại Việt Nam một số nghiên cứu đã thực hiện cho thấy tỷ lệ kiến thức
phòng nhiễm khuẩn bệnh viện của nhân viên y tế cơ bản còn thấp. Trong số

100 nhân viên y tế được phỏng vấn ở 10 bệnh viện đại diện khu vực phía Bắc,
59 người trả lời chưa từng nghe về thuật ngữ “Dự phịng chuẩn”, khơng có
nhân viên y tế nào hiểu đầy đủ về dự phòng chuẩn [14]. Tỷ lệ nhân viên y tế
mang khẩu trang dùng một lần và kính bảo hộ khi thực hiện các thủ thuật có
nguy cơ văng bắn/ dịch cơ thể rất thấp: 18,0% và 7,2% [14]. Tỷ lệ nhân viên y
tế thiếu kiến thức chuyên môn và thực hành sai là một trong những chỉ số
phản ánh chất lượng chuyên môn của bệnh viện.
Thực tế hiện nay tại Việt Nam, đã có nhiều khảo sát về kiến thức, thực
hành của NVYT về công tác KSNK tại các cơ sở y tế, tuy nhiên đối với lĩnh
vực KSNK chuyên ngành RHM ít được báo cáo, ít có các phân tích yếu tố
ảnh hưởng đến công tác KSNK trong Bệnh viện. Bên cạnh đó, chưa có nghiên
cứu đánh giá việc thực hiện các hướng dẫn về KSNK do Bộ Y tế quy định,
trong khi vấn đề KSNK đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ cộng đồng. Do
đó, nghiên cứu được tiến hành với mong muốn cung cấp những kết quả phản
ánh đúng và trung thực về thực trạng KSNK tại các cơ sở RHM. Qua đó, xây
dựng, triển khai và đánh giá các biện pháp can thiệp nâng cao kiến thức, thực


2

hành về KSNK của nhân viên y tế để bảo vệ sức khỏe và đáp ứng nhu cầu của
người dân khi tìm đến cơ sở RHM.
Năm 2012, Bộ Y tế đã có các quy định về kiểm sốt nhiễm khuẩn và áp
dụng các hướng dẫn của Trung tâm Dự phòng, kiểm sốt bệnh Hoa Kỳ năm
2003, về cơng tác kiểm soát nhiễm khuẩn trong chuyên ngành răng hàm mặt
[9],[10] ,[44]. Thành phố Dĩ An là địa phương tiên phong phát triển cơng
nghiệp của tỉnh Bình Dương, đến nay Thành phố Dĩ An có 6 khu và 1 cụm
cơng nghiệp tập trung với diện tích 828,64 ha, trong đó có những KCN đầu
tiên của Bình Dương như KCN Sóng Thần, KCN Bình Đường… Cơng tác
chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân có nhiều chuyển biến tích cực, dịch

bệnh được kiểm soát chặt chẽ.Với mật độ dân số dày đặc, địa bàn Dĩ An có
nhiều bệnh viện, trung tâm y tế, hệ thống bệnh viện tư , các phòng khám
chuyên khoa răng hàm mặt phát triển vô cùng mạnh mẽ đáp ứng nhu cầu
khám chữa bệnh của người dân thành phố. Việc nâng cao kiến thức cho các
nhân viên y khoa về các vấn đề kiểm soát nhiễm khuẩn nhằm giảm thiểu các
yếu tố nguy hại đến sức khỏe con người và môi trường từ các cơ sở y tế để
bảo vệ sức khỏe của nhân viên y tế, người bệnh và cộng đồng xung quanh.
Tuy nhiên, tình hình kiến thức và thực hành của NVYT về thực hiện các quy
định đó tại các cơ sở răng hàm mặt như thế nào? Có những yếu tố nào ảnh
hưởng đến kiến thức và thực hành của NVYT, do đó nghiên cứu này được
thực hiện với 2 mục tiêu:
1. Mô tả tỷ lệ nhân viên tế có kiến thức đúng, thực hành đúng trong kiểm
soát nhiễm khuẩn tại cơ sở răng hàm mặt trên địa bàn thành phố Dĩ An,
tỉnh Bình Dương năm 2020.
2. Mô tả một số yếu tố ảnh hưởng đến thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn tại
cơ sở răng hàm mặt trên địa bàn thành phố Dĩ An, tỉnh Bình Dương.