1

MỞ ĐẦU
Đường lối đối ngoại là một bộ phận của đường lối lãnh đạo chung của
Đảng ta, ở mỗi giai đoạn cách mạng có mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể và
góp phần phục vụ đường lối đối nội. Qua 30 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt
được nhiều thành tựu quan trọng có ý nghĩa lịch sử trên các lĩnh vực của đời
sống xã hội: Kinh tế tăng trưởng khá, chính trị ổn định, quốc phịng - an ninh
được tăng cường, văn hóa - xã hội có bước phát triển mới; đời sống vật chất,
tinh thần của nhân dân được cải thiện; quan hệ đối ngoại ngày càng mở rộng, đi
vào chiều sâu, vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao.
Quan hệ đối ngoại của Đảng không ngừng được mở rộng và tăng cường với các
chính đảng ở các nước khác nhau trên thế giới theo hướng đa phương và đa dạng
hóa các quan hệ. Cơng tác đối ngoại của Đảng cùng ngoại giao Nhà nước và đối
ngoại nhân dân kết hợp hài hòa đã tạo nên những thắng lợi to lớn trên mặt trận
ngoại giao, góp phần phát triển đất nước trong những năm qua.
Kế thừa quan điểm chỉ đạo về đối ngoại của các kỳ Đại hội trước đây, Đại
hội XII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã đưa ra chủ trương có tính bước ngoặt
về đường lối đối ngoại trong điều kiện mới, đó là thực hiện thắng lợi đường lối
đối ngoại và hội nhập quốc tế là một chủ trương lớn, mang tầm chiến lược, cần
được mọi cấp, mọi ngành nhận thức, quán triệt sâu sắc và triển khai thực hiện
thắng lợi.
Vì vậy, để hiểu sâu hơn về đường lối đối ngoại của Đảng theo tinh thần
Nghị quyết Đại hội XII, em xin chọn nội dung “Nhận thức về đường lối đối
ngoại và Hội nhập quốc tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ
XII” làm hướng nghiên cứu của mình.


2

NỘI DUNG

1. Về nhiệm vụ, nguyên tắc, phương hướng, mục tiêu hoạt động đối
ngoại và hội nhập quốc tế
Về phương hướng và mục tiêu hoạt động của công tác đối ngoại và hội
nhập quốc tế, Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương xác định rõ:
“Bảo đảm lợi ích tối cao của quốc gia - dân tộc, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản
của luật pháp quốc tế, bình đẳng và cùng có lợi, thực hiện nhất qn đường lối
đối ngoại độc lập, tự chủ, hồ bình, hợp tác và phát triển; đa dạng hoá, đa
phương hoá trong quan hệ đối ngoại; chủ động và tích cực hội nhập quốc tế; là
bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế...
nhằm phục vụ mục tiêu giữ vững mơi trường hồ bình, ổn định, tranh thủ tối đa
các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước, nâng cao đời sống nhân dân;...
nâng cao vị thế, uy tín của đất nước và góp phần vào sự nghiệp hồ bình, độc lập
dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới”1.
Trong đó, nhiệm vụ của cơng tác đối ngoại và hội nhập quốc tếlà: “Bảo
đảm lợi ích tối cao của quốc gia - dân tộc”. Tuy nhiên, cần nắm vững và nhận
thức rõ, lợi ích của quốc gia, dân tộc rất rộng lớn, bao gồm tổng thể các lợi ích
chính trị, kinh tế, quốc phịng, an ninh và văn hóa - xã hội. Từng lĩnh vực đều có
những nội dung cụ thể, đa dạng, phong phú liên quan đến lợi ích của quốc gia dân tộc trong quá trình mở rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế. Về
phương diện chính trị, thể hiện ở chỗ vị thế, vai trị của nước ta khơng ngừng
được nâng cao trên trường quốc tế, tình hữu nghị giữa nước ta với các nước, tổ
chức chính trị - xã hội trong khu vực và thế giới không ngừng được củng cố, tạo
môi trường chính trị - xã hội ổn định cho đất nước, đẩy nhanh tốc độ phát triển
về mọi mặt. Về phương diện kinh tế, đó là sự tăng trưởng, phát triển của nền
kinh tế - xã hội, thông qua quá trình mở rộng các quan hệ hợp tác quốc tế và hội
nhập kinh tế ngày càng mạnh mẽ, tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, trở thành một
bộ phận hữu cơ của toàn bộ nền kinh tế thế giới; đẩy mạnh cơng nghiệp hóa,


3


hiện đại hóa đất nước... Về phương diện quốc phịng, an ninh, đó là sự ổn định
về chính trị, trật tự, an tồn xã hội, giải quyết hịa bình các tranh chấp lãnh thổ,
lãnh hải giữa các quốc gia, đẩy lùi các nguy cơ xung đột vũ trang; tăng cường sự
phối hợp giữa các quốc gia trong khu vực và trên tồn thế giới trong phịng,
chống các thách thức an ninh phi truyền thống. Về phương diện văn hóa - xã
hội, đó là sự giao lưu, học hỏi về văn hóa, nghệ thuật giữa nước ta với các nước
trong khu vực và thế giới, quảng bá văn hóa Việt Nam ra bên ngồi và tiếp thu
tinh hoa văn hóa nhân loại. Các lợi ích đó đan xen nhau, có mối quan hệ chặt
chẽ mang tính nhân quả, là tiền đề, điều kiện của nhau, cùng thúc đẩy sự phát
triển của đất nước, đồng thời có tác động trở lại đối với công tác đối ngoại và
hội nhập quốc tế.
Nguyên tắc của quá trình mở rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế là
giữ vững độc lập, tự chủ, tơn trọng luật pháp quốc tế, bình đẳng, cùng có lợi,
thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hịa bình, hợp tác và
phát triển. Trong tiến trình mở rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế, cần
giữ vững nguyên tắc độc lập, tự chủ, giải quyết mọi tranh chấp bằng biện pháp
hịa bình, cùng nhau hợp tác vì sự phát triển của từng quốc gia, của khu vực
cũng như trên phạm vi toàn thế giới. Một mặt, chúng ta tôn trọng luật pháp quốc
tế, mặt khác, kiên quyết yêu cầu các đối tác cũng phải tôn trọng các nguyên tắc
chung đã được quốc tế thừa nhận trong giải quyết các tranh chấp, bất đồng.
Phương hướng của hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế là tiếp tục thực
hiện đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ đối ngoại; chủ động và tích cực hội
nhập quốc tế; là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng
đồng quốc tế. Đây là vấn đề mang tính xuyên suốt, nhất quán của Đảng ta trong
suốt quá trình thực hiện đường lối đổi mới toàn diện đất nước 30 năm qua. Từ
một quốc gia bị bao vây, cấm vận, nhờ thực hiện nhất quán chủ trương này, ta đã
phá được thế bao vây, cấm vận. Trong quá trình mở rộng quan hệ đối ngoại và
hội nhập quốc tế, tính chủ động và tích cực được nâng lên tầm cao mới. Khơng
chỉ là bạn, là đối tác tin cậy, nước ta còn thể hiện là một quốc gia có trách nhiệm



4

trong cộng đồng quốc tế. Có thể khẳng định, sự định hướng của Đảng cho hoạt
động đối ngoại và hội nhập quốc tế là hết sức rõ ràng, rất thuận lợi cho các cấp,
các ngành triển khai thực hiện.
Mục tiêu của hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế bao gồm phục vụ
cho nhiệm vụ chính trị trung tâm của đất nước và vì sự phát triển chung của
nhân loại. Hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế phải hướng tới nhiệm vụ
chính trị trung tâm của đất nước là giữ vững mơi trường hịa bình, ổn định, tranh
thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước, nâng cao đời sống
nhân dân; nâng cao vị thế của đất nước; đồng thời, góp phần vào sự nghiệp hịa
bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới. Hai mục tiêu này
nằm trong một tổng thể chung thống nhất, có mối quan hệ nhân quả. Bởi vì, có
thực hiện được mục tiêu chính trị trung tâm của đất nước, thì mới có điều kiện
để khẳng định sự phát triển, tiến bộ đạt được của nước ta trong tiến trình mở
rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế. Thông qua đó, mới nâng cao vị thế
của đất nước trên trường quốc tế và có thực lực để đóng góp cho hịa bình, độc
lập dân tộc và sự phát triển, tiến bộ xã hội trên thế giới. Ví dụ, việc nước ta hoàn
thành sớm các Mục tiêu Thiên niên kỷ đã góp phần thúc đẩy các quốc gia khác
tích cực, chủ động thực hiện các mục tiêu đó hơn.
2. Về nội dung, biện pháp thực hiện công tác đối ngoại và hội nhập
quốc tế
Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XII đã xác định: “Nâng cao hiệu quả các
hoạt động đối ngoại, tiếp tục đưa các mối quan hệ hợp tác đi vào chiều sâu...
Nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế, thực hiện đầy đủ các cam kết quốc
tế, xây dựng và triển khai chiến lược tham gia các khu vực mậu dịch tự do với
các đối tác kinh tế, thương mại quan trọng, ký kết và thực hiện hiệu quả các hiệp
định thương mại tự do thế hệ mới trong một kế hoạch tổng thể với lộ trình hợp
lý, phù hợp với lợi ích của đất nước. Đẩy mạnh và làm sâu sắc hơn quan hệ với

các đối tác, nhất là các đối tác chiến lược và các nước lớn có vai trị quan trọng


5

đối với phát triển và an ninh của đất nước, đưa khuôn khổ quan hệ đã xác lập
vào thực chất. Chủ động tham gia và phát huy vai trò tại các cơ chế đa phương,
đặc biệt là ASEAN và Liên hợp quốc. Chủ động, tích cực tham gia các cơ chế đa
phương về quốc phịng, an ninh, trong đó có việc tham gia các hoạt động hợp tác
ở mức cao hơn như hoạt động gìn giữ hịa bình của Liên hợp quốc, diễn tập về
an ninh phi truyền thống và các hoạt động khác. Đẩy mạnh hội nhập quốc tế
trong lĩnh vực văn hóa, xã hội, khoa học - cơng nghệ, giáo dục - đào tạo và các
lĩnh vực khác”2.
Tổng kết thực tiễn 30 năm đổi mới cho thấy, công tác đối ngoại đã đạt được
những thành tựu to lớn, mối quan hệ giữa nước ta với các nước trong khu vực và
thế giới ngày càng rộng mở. Đến nay, nước ta đã thiết lập quan hệ ngoại giao với
185/193 quốc gia thành viên Liên hợp quốc, thiết lập quan hệ đối tác chiến lược
toàn diện, đối tác chiến lược và đối tác toàn diện với 5 nước thường trực Hội
đồng Bảo an Liên hợp quốc. Cùng với việc mở rộng quan hệ ngoại giao với các
nước trong khu vực và trên thế giới, các hoạt động đối ngoại cũng ngày càng đa
dạng, phong phú hơn. Nhiều lĩnh vực đối ngoại như: chính trị, kinh tế, quốc
phịng, an ninh và văn hóa - xã hội được triển khai thực hiện và thu được những
thành tựu lớn.
Hoạt động đối ngoại và hội nhập về chính trị là một nội dung rất quan trọng
trong tiến trình mở rộng hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế nói chung. Bên
cạnh việc mở rộng quan hệ đối ngoại Nhà nước, đối ngoại nhân dân, duy trì tốt
mối quan hệ với các đảng cộng sản và công nhân quốc tế, Đảng ta đã thiết lập
quan hệ với nhiều đảng cầm quyền trên thế giới. Chính vì vậy, uy tín chính trị
của nước ta khơng ngừng được nâng cao. Đặc biệt, nhân dịp Đảng ta tiến hành
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, tính đến thời điểm bế mạc, Đại hội đã

nhận được 248 bức điện chúc mừng của các đảng cộng sản, cơng nhân quốc tế,
đảng cầm quyền, các chính đảng, tổ chức quốc tế, hội hữu nghị, đại sứ quán các
nước tại Việt Nam.


6

Về kinh tế, đây là lĩnh vực hàng đầu thúc đẩy quá trình mở rộng quan hệ
đối ngoại và hội nhập quốc tế. Bởi vì, quan hệ giữa nước ta với các nước phát
triển thuận lợi hay khó khăn phần lớn phụ thuộc vào sự phát triển cả về quy mơ
và trình độ của nền kinh tế - xã hội đất nước. Đồng thời, sự phát triển các mối
quan hệ chính trị, quốc phịng và ngoại giao tạo điều kiện thuận lợi cho nền kinh
tế nước ta tiếp thu các nguồn vốn, công nghệ của thế giới, nhất là các quốc gia
có trình độ tiên tiến. Những thành tựu kinh tế - xã hội của nước ta đạt được
trong 30 năm đổi mới có sự đóng góp rất to lớn của các nguồn vốn, công nghệ từ
các nước trong khu vực và thế giới. Trước nhu cầu về vốn, công nghệ phục vụ
cho sự nghiệp đẩy mạnh cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, địi
hỏi sự phát triển ngày càng cao của nền kinh tế cả về quy mơ, trình độ. Thực tiễn
cơng cuộc đổi mới đất nước trong những năm qua đã minh chứng cho điều này.
Chúng ta đã có quan hệ thương mại, hợp tác đầu tư kinh tế với 230 nước và
vùng lãnh thổ, thu hút trên 260 tỉ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) 3;
tham gia tất cả các liên kết kinh tế quan trọng ở khu vực, trong đó có Hiệp định
Đối tác xun Thái Bình Dương (TPP) và Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện
(RCEP). Ngoài ra, nước ta cũng đã ký các hiệp định thương mại với Cộng đồng
kinh tế Á - Âu, Liên minh châu Âu (EU) và các nước có nền kinh tế hàng đầu
thế giới như: Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Ôxtrâylia và Hàn Quốc. Vấn đề đặt ra
là, phải nhanh chóng điều chỉnh các chính sách kinh tế, cả ở tầm vĩ mơ và vi mơ
để thích ứng với mơi trường kinh tế của khu vực và thế giới đang ngày càng
rộng mở đối với nước ta. Nếu không làm tốt điều này, nhất là sau khi ký TPP, có
nhiều lĩnh vực hoạt động kinh tế như dệt may, chăn nuôi... sẽ bị thua ngay trên

sân nhà trong quá trình cạnh tranh quốc tế. Hợp tác kinh tế quốc tế càng mở
rộng càng địi hỏi tính tích cực, chủ động khơng ngừng. Trong cạnh tranh quốc
tế, không cho phép sự chậm trễ và thiếu năng động, sáng tạo, bởi lẽ, các nước
trong khu vực và thế giới đã tiến rất xa cả về quy mơ, trình độ phát triển, trong
khi nước ta đang nằm ở chặng đầu của cuộc chạy đua đó. Dù là nước đi sau,
nhưng nếu biết tận dụng thời cơ, hạn chế thách thức, nhất định chúng ta sẽ rút
ngắn được khoảng cách với các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới.


7

Về quốc phòng, an ninh, việc mở rộng hợp tác với các nước trong khu vực
và thế giới trong tiến trình mở rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế chung
của đất nước là một nhu cầu cấp thiết trong tình hình hiện nay. Bởi vì, quá trình
hội nhập chính trị, kinh tế và văn hóa - xã hội ngày càng sâu rộng, nhất là khi
Cộng đồng ASEAN ra đời, có thể có nhiều vấn đề mới nảy sinh cần được xử lý.
Đặc biệt, các thách thức an ninh phi truyền thống như: thảm họa thiên nhiên, tội
phạm xuyên quốc gia, cướp biển, buôn lậu ma túy, khủng bố quốc tế... là những
vấn đề mà không một quốc gia đơn lẻ nào giải quyết được nếu khơng có sự hỗ
trợ của cộng đồng quốc tế. Chính vì vậy, cần tích cực, chủ động tham gia các cơ
chế hợp tác quốc phòng, an ninh khu vực và quốc tế, như: tham gia các cuộc
diễn tập hỗ trợ nhân đạo cứu trợ thảm họa, chống khủng bố… Cần nhận thức sâu
sắc rằng, hội nhập về quốc phịng, an ninh khơng được dẫn đến sự lệ thuộc, ràng
buộc giữa các quốc gia. Sự hội nhập về quốc phòng, an ninh mang tính tự
nguyện, trên tinh thần hỗ trợ, giúp đỡ và cùng nhau xử lý các vấn đề an ninh
chung. Thông qua hợp tác quốc tế, chúng ta sẽ có điều kiện để nâng cao tiềm lực
quốc phòng, an ninh, phát huy thế mạnh khoa học - công nghệ của đất nước
cũng như học hỏi, tiếp thu các thành tựu, kinh nghiệm của khu vực và thế giới.
Đây là những vấn đề còn rất mới đối với nước ta, cần được tiếp tục nghiên cứu.
Về văn hóa - xã hội, khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo và một số

lĩnh vực khác, trong quá trình mở rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế,
cần nhận thức rõ, đây là những lĩnh vực hết sức phức tạp và nhạy cảm. Các thế
lực thù địch thường lợi dụng quá trình hội nhập trên các lĩnh vực này để thực
hiện sự xâm nhập các loại hình văn hóa độc hại, làm tha hóa tư tưởng, đạo đức,
lối sống và thuần phong mỹ tục của dân tộc. Thơng qua đó, triển khai chiến lược
“diễn biến hịa bình” với nhiều âm mưu, thủ đoạn vừa ngấm ngầm, vừa công
khai, hết sức tinh vi và xảo quyệt nhằm dẫn đến “tự chuyển biến”, “tự chuyển
hóa” và tiến tới gây bạo loạn, lật đổ chế độ. Do đó, để có thể triển khai mở rộng
quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế đối với các lĩnh vực này, một mặt, cần
phải quảng bá sâu rộng nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc, những giá trị vật


8

chất, tinh thần, những thành tựu khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo của
đất nước ra khu vực và thế giới; mặt khác, cũng cần phải tiếp thu những tinh hoa
văn hóa, những thành tựu khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo của nhân loại
nhằm làm phong phú và nâng tầm các lĩnh vực này của đất nước ta lên tầng nấc
mới. Trên cơ sở đó, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh,
dân chủ, công bằng và văn minh.
Cần khẳng định, đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế được Đảng ta xác
định tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII là sự kế thừa và phát triển đường
lối đổi mới toàn diện đất nước được xác định từ Đại hội VI (1986). Đường lối đó
đã được thực tiễn 30 năm đổi mới chứng minh tính đúng đắn, sáng tạo của
Đảng, dựa trên cơ sở những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư
tưởng Hồ Chí Minh, vận dụng vào thực tiễn cách mạng nước ta. Trước sự vận
động phát triển nhanh chóng, phức tạp của tình hình đất nước, khu vực và thế
giới hiện nay, các cấp, các ngành và mỗi cán bộ, đảng viên cần nhận thức sâu
sắc và tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối của Đảng được xác định tại Đại hội
XII, trong đó có đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế.


KẾT LUẬN


9

Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Chính vì
thế, thực hiện có hệ thống các giải pháp trên sẽ góp phần bảo đảm quyền lực nhà
nước thuộc về nhân dân, nhân dân là chủ thể của quyền lực. Là người chủ xã
hội, cho nên nhân dân khơng chỉ có quyền, mà cịn có trách nhiệm tham gia
hoạch định, thi hành các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà
nước. Quyền làm chủ của người dân ngày câng được phát huy, sẽ tạo động lực
trong phát triển kinh tế - xã hội, góp phần xây dựng, củng cố hệ thống chính trị.

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
VIỆN QUAN HỆ QUỐC TẾ


10

BÀI THU HOẠCH MÔN: QUAN HỆ QUỐC TẾ

Đề tài: “Một số giải pháp bảo đảm quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân
ở nước ta hiện nay”

Học viên: Lê Thị Thu Trang
Mã số học viên: FF170875
Lớp: Hoàn chỉnh CCLLCT, K68-C06 (2017-2018)

Hà Nội, tháng 01/2018


HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
VIỆN KINH TẾ CHÍNH TRỊ HỌC


11

BÀI THU HOẠCH MƠN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Đề tài: “Đẩy mạnh cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển
kinh tế tri thức ở Việt Nam”

Học viên: Lê Thị Thu Trang
Mã số học viên: FF170875
Lớp: Hoàn chỉnh CCLLCT, K68-C06 (2017-2018)

Hà Nội, tháng 01/2018