ỨNG DỤNG KHOA HỌC KỸ THUẬT PHÁT TRIỂN RỪNG TRỒNG
TẠI TỔNG CÔNG TY GIẤY VIỆT NAM (VINAPACO)
Nguyễn Việt Đức, Mạc Mạnh Đang - Tổng cơng ty Giấy Việt Nam
TĨM TẮT
Tổng công ty Giấy Việt Nam (VINAPACO) là doanh nghiệp Nhà nước sản xuất kinh doanh đa ngành,
trong đó có trồng rừng, chế biến gỗ, sản xuất giấy và bột giấy. VINAPACO có 15 cơng ty Lâm nghiệp thành
viên hoạt động tại các tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Kon Tum. Tổng diện tích đất
Lâm nghiệp mà VINAPACO được giao quản lý là 45.767,32 ha, trong đó diện tích đất rừng trồng là
32.317,89 ha. VINAPACO đã được tổ chức Smart Woods cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC) cho
26.728,16 ha rừng trồng. Mỗi năm VINAPACO trồng khoảng 2.000 - 2.500 ha rừng nguyên liệu giấy với 2
loài cây chủ đạo là keo và bạch đàn với sản lượng bình quân từ 70 - 80 m/ha. Trong hai năm gần đây hợp tác
với Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, VINAPACO đã áp dụng các quy chế quản lý mới, bổ sung các
giống mới là giống quốc gia và giống tiến bộ kỹ thuật, đồng thời áp dụng các tiến bộ kỹ thuật lâm sinh để
phát triển rừng trồng của Tổng công ty. Kết quả đã giúp Tổng công ty quản lý chặt chẽ và hiệu quả hơn trong
lĩnh vực sản xuất lâm nghiệp, giảm bớt nhiều khâu kỹ thuật không cần thiết, giảm từ 10 - 15% giá trị đầu tư
so với quy trình cũ, tăng hiệu quả sự dụng vốn đối với các Dự án trồng rừng, mang lại hiệu quả rõ rệt trong
công tác quản lý cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh lâm nghiệp của Tổng công ty Giấy Việt Nam.
Application of science and technology to development of planted forests
in Vietnam Paper Corporation (VINAPACO)
Nguyen Viet Duc and Mac Manh Dang, Vietnam Paper Corporation
SUMMARY
Vietnam Paper Corporation (VINAPACO) is a state-owned enterprise with diversified business lines,
including afforestation, wood processing, and pulp and paper production. VINAPACO has 15 member
forestry companies operating in Ha Giang, Tuyen Quang, Phu Tho, Vinh Phuc and Kon Tum provinces.
Currently, VINAPACO manages 45,767.32 hectares, of which the planted forest land area is 32,317.89
hectares. VINAPACO has been granted a Certificate of Sustainable Forest Management (FSC) by Smart Woods
to 26,728.16 ha of planation forests. Each year, VINAPACO plants about 2,000 - 2,500 ha of paper material
plantation, with two main species of acacia and eucalyptus, and the average yield is about 70-80 m/ha. In the
last two years in cooperation with the Vietnamese Academy of Forest Sciences, VINAPACO has applied
new management regulations, added new national and advanced varieties, and also applied technical
advances of silviculture to develop the Corporation's plantation forests. As a result, it has helped the
Corporation to manage more closely and effectively the production progress, reducing many unnecessary
technical stages, reducing 10-15% of the investment value compared to the old procedure, increasing
effective use of capital for afforestation projects, bringing clear efficiency in the management as well as
production and business activities for VINAPACO.
I. GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC TỔNG CƠNG TY GIẤY VIỆT NAM
Tổng cơng ty Giấy Việt Nam hiện nay là Công ty TNHH MTV do Nhà nước làm chủ sở
hữu; cơ cấu tổ chức bộ máy bao gồm: 12 phòng ban chức năng; 7 đơn vị sản xuất và dịch vụ;
21 đơn vị hạch toán phụ thuộc; 01 đơn vị sự nghiệp khoa học; 01 công ty con do Tổng công
ty đầu tư 100% vốn điều lệ và 7 công ty liên kết.
Tổng công ty Giấy Việt Nam là doanh nghiệp Nhà nước sản xuất kinh doanh đa ngành:
Trồng rừng, chế biến gỗ; sản xuất giấy, bột giấy; sản xuất và kinh doanh các sản phẩm giấy in,
131
giấy viết, giấy tissue, giấy bao bì, văn phịng phẩm, hóa chất, điện; nghiên cứu khoa học và cơng
nghệ; xuất khẩu các loại phụ tùng, thiết bị máy móc vật tư ngành giấy; kinh doanh dịch vụ cho
thuê văn phòng, khách sạn.
Bên cạnh mục tiêu sản xuất kinh doanh hiệu quả và mang lại lợi nhuận cao, Tổng công ty
Giấy Việt Nam ln duy trì thực hiện tốt các nghĩa vụ đối với Nhà nước và xã hội, người lao
động. Đặc biệt là vấn đề bảo vệ môi trường, coi đó là một trong những điều kiện tiên quyết để
phát triển bền vững.
Với hệ thống công nghệ hiện đại, ưu thế vượt trội về chế biến giấy và bột giấy, cùng với
chiến lược đầu tư mở rộng, phát triển toàn diện, VINAPACO đã khẳng định được vị thế ngày
càng vững chắc trong ngành công nghiệp giấy Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.
Đối với lĩnh vực sản xuất lâm nghiệp: Tổng cơng ty Giấy Việt Nam có 15 cơng ty lâm
nghiệp đặt tại các tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ, Vĩnh Phúc và 01 công ty Nguyên liệu
giấy miền Nam tại tỉnh Kon Tum. Tổng diện tích trồng rừng lập phương án sử dụng đất dự kiến
khoảng 32.317,89 ha; Diện tích đất trồng rừng này cung cấp gỗ ngun liệu cho q trình sản
xuất của Tổng cơng ty liên hoàn từ khâu trồng rừng gỗ nguyên liệu đến công nghiệp chế biến
giấy, chế biến gỗ và tiêu thụ sản phẩm. Phần lớn diện tích rừng trồng của Tổng công ty đã được
tổ chức Smart Woods cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC), tổng diện tích rừng có chứng
chỉ quản lý rừng bền vững hiện nay là 26.728,16 ha.
Mỗi năm Tổng công ty giấy trồng rừng khoảng từ 2.000 - 2.500 ha rừng trồng nguyên liệu
giấy với 2 loài cây chủ đạo là keo và bạch đàn. Diện tích khai thác rừng tương ứng với diện tích
trồng rừng hàng năm, năng suất rừng đạt sản lượng bình quân từ 70 - 80 m/ha.
II. MỘT SỐ ỨNG DỤNG KHOA HỌC KỸ THUẬT TRONG PHÁT TRIỂN RỪNG
TRỒNG CỦA VINAPACO
Trước năm 2018, hoạt động sản xuất cây giống chủ yếu để phục vụ trồng rừng tại đơn vị:
Cây ươm từ hạt (Keo tai tượng), cây giâm hom (keo lai BV10, BV16, BV32...) và cây nuôi cấy
mô (Bạch đàn U6, PN2, PN14,...). Các giống Keo tai tượng chủ yếu được các đơn vị sản xuất từ
nguồn hạt của rừng giống chuyển hóa (Hàm Yên, Cầu Ham), rừng giống trồng (Hàm Yên) và hạt
giống nhập nội (Australia). Cây giống đầu dòng keo lai hom, cây mầm mô do cấp cho các đơn vị
sản xuất cây con tiêu chuẩn được mua chủ yếu từ Viện nghiên cứu Cây nguyên liệu giấy và
Trung tâm Nghiên cứu Giống và CNSH Lâm nghiệp - Viện KHLN Việt Nam.
Quy trình kỹ thuật lâm sinh áp dụng cho trồng rừng của Tổng công ty áp dụng được xây
dựng từ những năm 2002, thời gian áp dụng gần 20 năm, các quy trình kỹ thuật đã lạc hậu,
khơng cịn phù hợp với điều kiện thực tế, khoa học kỹ thuật và xu hướng mới trong sản xuất
lâm nghiệp.
Từ năm 2018 đến nay, các hoạt động hợp tác giữa VINAPACO và VAFS có những chuyển
biến rõ rệt, thể hiện tại lễ ký kết Hợp đồng nguyên tắc ngày 16/4/2018 về việc “Tư vấn, đào tạo,
chuyển giao và hợp tác nghiên cứu về kỹ thuật lâm sinh nhằm cải thiện năng suất, chất lượng và
quản lý bền vững rừng trồng nguyên liệu cho Tổng công ty Giấy Việt Nam”. Một số nhiệm vụ cụ
thể đã hợp tác như sau:
Trong lĩnh vực Quản lý
Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam (VAFS) đã tư vấn cho VINAPACO xây dựng được
Quy chế quản lý hoạt động Lâm nghiệp phù hợp với điều kiện thực tiễn và mơ hình quản lý của
Tổng cơng ty.
132
Trong lĩnh vực đào tạo, tập huấn
Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam (VAFS) đã phối hợp với VINAPACO tổ chức 2 lớp
(169 người) tập huấn về Quy trình trồng rừng cung cấp gỗ nguyên liệu giấy cho các lãnh đạo,
cán bộ kỹ thuật của VINAPACO.
Trong công tác ứng dụng khoa học kỹ thuật sản xuất lâm nghiệp
- Công tác giống:
o Viện là đơn vị cung cấp nguồn giống uy tín, chất lượng cho các đơn vị lâm nghiệp sản xuất
phục vụ trồng rừng nguyên liệu hàng năm như: Các giống cây đầu dòng keo lai BV10, BV32,
BV16..., hạt giống cây Keo tai tượng từ rừng giống thế hệ 2 của Viện, xuất xứ Keo tai tượng được
nhập nội từ Úc. Ngoài ra, Viện là đơn vị chuyển giao các bình giống gốc keo lai mơ (BV10, BV32,
BV16, BV33) và Bạch đàn lai (UP54, UP99) cho Viện nghiên cứu Cây nguyên liệu giấy là đơn vị
trực thuộc Tổng công ty để sản xuất cây giống phục vụ trồng rừng của Tổng công ty.
o Viện đã tư vấn và cung cấp vật liệu giống, xây dựng được 4 ha rừng giống Keo tai tượng
thế hệ 2 tại hai vùng Tuyên Quang và Phú Thọ, mỗi vùng 2 ha.
- Kỹ thuật lâm sinh:
o Viện đã tư vấn và xây dựng Quy trình kỹ thuật trồng từng gỗ nguyên liệu giấy đối với 2
loài cây trồng keo và bạch đàn.
o Viện đã tư vấn đánh giá lập địa và xác định mức độ thích hợp trồng rừng Bạch đàn Cự
Vĩ DH32-29 là giống mới đã được Bộ Nông nghiệp và PTNT cơng nhận có nguồn gốc nhập
khẩu từ Trung Quốc tại một số công ty lâm nghiệp trực thuộc Tổng công ty.
o Viện đã tư vấn xây dựng các Dự án trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng trồng nguyên liệu
giấy cho VINAPACO tại các tỉnh Phú Thọ, Tuyên Quang, Hà Giang.
III. ĐÁNH GIÁ CHUNG VÀ NHỮNG TỒN TẠI HẠN CHẾ
3.1. Đánh giá chung
Trong hai năm hợp tác giữa hai đơn vị đã đem lại nhiều hiệu quả rõ rệt trong công tác quản
lý cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh lâm nghiệp của Tổng công ty Giấy Việt Nam:
- Công tác Quản lý khối Lâm nghiệp đã thay đổi rõ rệt từ khi Quy chế quản lý Lâm nghiệp
của Tổng công ty ban hành. Quy chế Quản lý bao gồm: Quản lý đất đai, Quản lý Dự án đầu tư
trồng rừng, Quản lý giống, Quản lý rừng trồng và Quản lý sản phẩm gỗ rừng trồng. Quy chế ban
hành đã được thực hiện nghiêm túc, giúp Tổng công ty quản lý chặt chẽ và hiệu quả hơn trong
lĩnh vực sản xuất lâm nghiệp.
- Công tác giống: Giống là khâu quan trọng nhất của trồng rừng sản xuất, thông qua chương
trình hợp tác, Tổng cơng ty đã mua được nguồn giống chất lượng, phù hợp với điều kiện sinh
thái rừng trồng của Tổng công ty; 4 ha rừng giống đã xây dựng sinh trưởng tốt, là nguồn cung
cấp giống cho sản xuất cho các công ty lâm nghiệp trong tương lai.
- Kỹ thuật lâm sinh: Quy trình kỹ thuật lâm sinh ban hành thay thế Quy trình kỹ thuật cũ đã có
nhiều cải tiến rõ rệt hơn cho từng đối tượng lồi cây, từng phân cấp lập địa. Quy trình đã giảm bớt
nhiều khâu kỹ thuật không cần thiết, giảm từ 10 - 15% giá trị đầu tư so với quy trình cũ, tăng hiệu
quả sự dụng vốn đối với các Dự án trồng rừng của Tổng công ty.
Viện đã đánh giá lập địa phù hợp cho trồng rừng Bạch đàn Cự vĩ DH 32-29, một số diện tích
hiện nay cây đang sinh trưởng tốt, VINAPACO đang tiếp tục theo dõi để có những đánh giá tốt
hơn xuyên suốt các chu kỳ trồng rừng.
133
Tổ chức tập huấn cho các cán lãnh đạo và cán bộ các kỹ thuật về Quy trình trồng rừng cung cấp
nguyên liệu giấy mới do VAFS tư vấn xây dựng, các giảng viên nhiệt tình, hướng dẫn chi tiết, dễ
hiểu. Hiện tại, VINAPACO đã áp dụng Quy trình vào sản xuất lâm nghiệp từ năm 2019.
Các thuyết minh dự án trồng rừng cho VINAPACO chu kỳ kinh doanh từ năm 2020 - 2026
tại các tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ thể hiện chi tiết, logic và khoa học, thể hiện nội
dung khác biệt so với các kế hoạch trồng rừng các năm trước đây đã xây dựng, góp phần giúp
VINAPACO hoàn thiện hồ sơ vay vốn Ngân hàng và có thể áp dụng triển khai thực hiện xúc tiến
trồng rừng kịp thời vụ.
3.2. Một số tồn tại, hạn chế sản xuất Lâm nghiệp của VINAPACO
Mặc dù, các chương trình hợp tác giữa hai đơn vị đã đem lại nhiều hiệu quả đối với Tổng
công ty Giấy trong những năm vừa qua. Tuy nhiên, do yêu cầu thực tiễn của Tổng công ty đang
trong giai đoạn chuyển đổi, tái cơ cấu nên các chương trình hợp tác giữa hai đơn vị mới đang ở
giai đoạn bước đầu trong quá trình hợp tác lâu dài.
- Nhu cầu về giống: Số lượng giống được công nhận nhiều, nhưng số lượng giống được áp
dụng vào sản xuất để thay thế dần các giống đã trồng lâu năm qua nhiều luân kỳ vẫn cịn ít.
Giống có năng suất và chất lượng cao phục vụ trồng rừng luôn được Tổng công ty quan tâm và
có nhu cầu mong muốn sử dụng. Các mơ hình trồng khảo nghiệm một số giống mới chưa được
trồng tại Tổng cơng ty.
- Quy trình kỹ thuật lâm sinh: Mới chỉ áp dụng cho mơ hình trồng rừng ngun liệu giấy,
theo yêu cầu của Tổng công ty trong giai đoạn trước mắt, chưa thể hiện tính bền vững trong sản
xuất kinh doanh lâm nghiệp.
IV. ĐỊNH HƯỚNG VÀ CÁC ƯU TIÊN TRONG NĂM TIẾP THEO
4.1. Công tác giống
- Xây dựng các mơ hình trồng rừng khảo nghiệm các giống mới năng suất chất lượng cao
phù hợp với điều kiện lập trồng rừng của Tổng công ty.
- Là đơn vị chuyển giao, cung cấp nguồn giống đại trà, chất lượng cao phục vụ trồng rừng
của Tổng công ty.
4.2. Xây dựng chiến lược phát triển Lâm nghiệp bền vững Tổng công ty giai đoạn 2021 - 2030
- Xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật trồng rừng của Tổng cơng ty (phía Bắc và phía Nam).
- Xây dựng bản đồ lập địa trồng rừng của Tổng cơng ty.
- Xây dựng mơ hình trình diễn liên kết với địa phương trồng cây phân tán cung cấp gỗ
ngun liệu giấy (mơ hình thực hiện tại các bờ kênh, đường đi, bãi trống,... trên đất nông
nghiệp tại Phú Thọ).
- Xây dựng một số mơ hình trồng rừng trình diễn năng suất cao cung cấp gỗ nguyên liệu
giấy cho keo và bạch đàn tại các tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ và Vĩnh Phúc.
- Xây dựng một số mơ hình trồng rừng trình diễn trồng rừng keo cung cấp gỗ lớn tại các tỉnh
Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ.
- Xây dựng mơ hình trồng cây dược liệu dưới tán rừng có hiệu quả kinh tế cao tại Phú Thọ,
Tuyên Quang và Hà Giang.
134