Đ IăH CăĐĨăN NG
TR
NGăĐ IăH CăS ăPH Mă
-------------------------

TR NăQUụ

QU NăLụăHO TăĐ NGăGIÁOăD CăVĔNăHịAăDÂNăT CăCHOă
H CăSINHăT IăCÁCăTR

NGăPH ăTHỌNGăDÂNăT CăBÁNăTRỎă

HUY NăNAMăGIANGăT NHăQU NGăNAM

LU NăVĔNăTH CăSƾă
QU NăLụăGIÁOăD C

ĐƠăN ngăậ Nĕmă2020


M ăĐ U

Đ IăH CăĐĨăNĔNG
TR
NGăĐ IăH CăS PH Mă
------------------------

TR NăQUụ

QU NăLụăHO TăĐ NGăGIÁOăD CăVĔNăHịAăDÂNăT CăCHOă
H CăSINHăT IăCÁCăTR

NGăPH ăTHỌNGăDÂNăT CăBÁNăTRỎă

HUY NăNAMăGIANGăT NHăQU NGăNAM

ChuyênăngƠnh:ăQU NăLụăGIÁOăD C
Mƣăsố:ă814.01.14
LU NăVĔNăTH CăSƾ
NG

IăH

NGăD N KHOAăH C:

PGS.ăTS.ăLÊăQUANGăS N
M ăĐ U

ĐƠăN ngăậ Nĕmă2020





iv

M CăL Că
L IăCAMăĐOAN ........................................................................................................... i
TÓM T T .....................................................................................................................ii
M C L C ...................................................................................................................... iv
DANH M C CÁC T VI T T T .......................................................................... viii

DANH M C CÁC B NG............................................................................................ ix
DANH M C CÁC HÌNH ............................................................................................ xi
M Đ U ......................................................................................................................... 1
1. Lý do ch năđề tài................................................................................................... 1
2. M căđíchănghiên cứu............................................................................................. 3
3. Khách thể,ăđốiăt ng và ph m vi nghiên cứu ....................................................... 3
4.ăPh ơngăphápănghiênăcứu ...................................................................................... 4
5.ăụănghĩaăkhoaăh c và thực tiển c aăđề tài .............................................................. 4
6. Cấu trúc luậnăvĕn .................................................................................................. 4
CH

NGă 1.ă C ă S

LÝ LU N V

QU N LÝ HO Tă Đ NG GIÁO D C

VĔNă HịAă DÂNă T C CHO H C SINH
TR
NG PH THÔNG DÂN
T C BÁN TRÚ .............................................................................................................. 6
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấnăđề .................................................................................. 6
1.1.1. Các nghiên cứu

n

c ngoài ......................................................................... 6

1.1.2. Các nghiên cứu trongăn c .......................................................................... 8
1.2. Các khái niệm chính c aăđề tài ............................................................................... 10

1.2.1.ăVĕnăhóaădânăt c ............................................................................................ 10
1.2.2. Ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c ............................................................. 12
1.2.3. Qu n lý giáo d c ........................................................................................... 13
1.2.4. Qu n lý ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c ................................................ 15
1.3. Ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóa dân t c cho h c sinh phổ thông dân t c bán trú ....... 16
1.3.1.ăĐặcăđiểm h căsinhătr

ng phổ thông dân t c bán trú ................................... 16

1.3.2. M c tiêu, nhiệm v c a giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh .................. 19
1.3.3. N i dung giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh ......................................... 21
1.3.4.ăPh ơngăphápăgiáoăd căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh ................................... 26
1.3.5. Hình thức tổ chức giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh phổ thông dân
t c bán trú ...................................................................................................................... 28
1.3.6. Các lựcăl ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh phổ thông dân t c
bán trú ............................................................................................................................ 29


v
1.3.7.ăCácăđiều kiện giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh phổ thông dân t c
bán trú ............................................................................................................................ 30
1.3.8. Kiểmă traă đánhă giáă kết qu giáo d că vĕnă hóaă dână t c cho h c sinh phổ
thông dân t c bán trú ..................................................................................................... 31
1.4. Qu n lý ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh phổ thơng dân t c
bán trú ............................................................................................................................ 32
1.4.1. Qu n lý m c tiêu giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh............................. 32
1.4.2. Qu n lý n i dung giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh ............................ 33
1.4.3. Qu nă lỦă ph ơngă phápă vàă hình thức giáo d că vĕnă hóaă dână t c cho h c
sinh................................................................................................................................. 34
1.4.4. Qu n lý các lựcăl ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh phổ thông

dân t c bán trú ............................................................................................................... 35
1.4.5. Qu nălỦăcácăđiều kiện giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh phổ thông
dân t c bán trú ............................................................................................................... 37
1.4.6. Qu n lý cơng tác kiểmătraăđánhăgiáăho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c
cho h c sinh phổ thông dân t c bán trú ......................................................................... 37
1.5. Các yếu tố nhăh ngăđến hiệu qu qu n lý ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c
cho h c sinh phổ thông dân t c bán trú ......................................................................... 38
1.5.1. Yếu tố ch quan ............................................................................................ 38
1.5.2. Yếu tố khách quan ........................................................................................ 39
Tiểu kếtăCh ơngă1 ......................................................................................................... 41
CH

NGă 2.ă TH C TR NG QU N LÝ HO Tă Đ NG GIÁO D Că VĔNă

HÓA DÂN T C CHO H C SINH T IăCÁCăTR
NG PH THÔNG DÂN
T C BÁN TRÚ HUY N NAM GIANG T NH QU NG NAM ............................. 42
2.1. Khái quát về đ a bàn nghiên cứu ............................................................................ 42
2.1.1. Khái quát tình hình kinh tế - xã h iă vàă vĕnă hóaă - giáo d c huyện Nam
Giang tỉnh Qu ng Nam .................................................................................................. 42
2.1.2. Khái quát về giáo d c phổ thông dân t c bán trú huyện Nam Giang tỉnh
Qu ng Nam .................................................................................................................... 44
2.2. Khái quát về quá trình kh o sát .............................................................................. 46
2.2.1. M c tiêu kh o sát .......................................................................................... 46
2.2.2.ăăĐốiăt ngăvàăđ a bàn kh o sát ..................................................................... 46
2.2.3. N i dung kh o sát ......................................................................................... 47
2.2.4. Quy trình kh o sát ......................................................................................... 47
2.2.5.ăPh ơngăphápăkh o sát. .................................................................................. 48



vi
2.3. Thực tr ng ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh phổ thông dân t c
bán trú huyện Nam Giang tỉnh Qu ng Nam .................................................................. 48
2.3.1.ăĐánhăgiáăvề sự cần thiết ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh. 48
2.3.2. Thực tr ng việcăxácăđ nh m c tiêu, nhiệm v c a ho tăđ ng giáo d căvĕnă
hóa dân t c cho h c sinh ............................................................................................... 50
2.3.3. Thực tr ng n i dung ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh....... 53
2.3.4. Thực tr ng hình thức,ă ph ơngă phápă giáoă d că vĕnă hóaă dână t c cho h c
sinh................................................................................................................................. 55
2.3.5. Thực tr ng các lựcăl ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh ................ 59
2.4. Thực tr ng qu n lý ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh phổ thông
dân t c bán trú huyện Nam Giang tỉnh Qu ng Nam ..................................................... 60
2.4.1. Thực tr ng qu n lý m c tiêu giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh ........... 60
2.4.2. Thực tr ng qu n lý n i dung giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh ........... 63
2.4.3. Thực tr ng qu nălỦăph ơngăphápăvàăhìnhăthức giáo d căvĕnăhóaădânăt c
cho h c sinh ................................................................................................................... 67
2.4.4. Thực tr ng qu n lý công tác phối h p các lựcăl ng trong giáo d căvĕnă
hóa dân t c cho h c sinh ............................................................................................... 70
2.4.5. Thực tr ng qu nălỦăđiều kiện giáo d c vĕnăhóaădânăt c cho h c sinh .......... 72
2.4.6. Thực tr ng qu n lý công tác kiểmătraă đánhăgiáăho tă đ ng giáo d căvĕnă
hóa dân t c cho h c sinh .............................................................................................. 74
2.4.7. Yếu tố nhăh ngăđến qu n lý ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho
h c sinh phổ thơng dân t c bán trú huyện Nam Giang tỉnh Qu ng Nam ..................... 76
2.5.ăĐánhăgiáăchung ....................................................................................................... 78
2.5.1. Nhữngă uăđiểm ............................................................................................. 78
2.5.2. H n chế ......................................................................................................... 79
2.5.3. Nguyên nhân ................................................................................................. 80
Tiểu kếtăCh ơngă2 ......................................................................................................... 81
CH
NGă3.ăBI N PHÁP QU N LÝ HO TăĐ NG GIÁO D CăăVĔNăHịAă

DÂN T C CHO H C SINH T IăCÁCăTR
NG PH THÔNG DÂN T C ..... 83
3.1. Nguyên tắcăđề xuất các biện pháp .......................................................................... 83
3.1.1.ăĐ m b o tính pháp lý .................................................................................... 83
3.1.2.ăĐ m b o tính m c tiêu c a giáo d c phổ thông ........................................... 83
3.1.3.ăĐ m b o tính khoa h c ................................................................................. 84
3.1.4. Đ m b o tính thực tiễn .................................................................................. 84
3.1.5.ăĐ m b o tính hiệu qu .................................................................................. 84
3.1.6.ăĐ m b oătínhăđồng b , thống nhất ................................................................ 85


vii
3.2. Những biện pháp qu n lý ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh t i
cácătr ng PTDTBT huyện Nam Giang tỉnh Qu ng Nam ............................................ 85
3.2.1. Biện pháp 1. Nâng cao nhận thức cho CBQL, GV và h c sinh về Ủănghĩaă
c a giáo d căvĕnăhóaădânăt c; ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c và qu n lý ho t
đ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh phổ thông dân t c bán trú ....................... 85
3.2.2. Biện pháp 2. Xây dựng danh m c n i dung giáo d c các ho tăđ ng giáo
d c truyền thốngăvĕnăhóaăchoăh c sinh trong kế ho chănĕmăh c .................................. 88
3.2.3. Biện pháp 3. Chỉ đ oă đổi m iă ph ơngă phápă vàă hìnhă thức tổ chức ho t
đ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh ................................................................. 92
3.2.4. Biện pháp 4. Bồiăd ỡngănĕngălựcăchoăđ iăngũăgiáoăviênăđápăứng yêu cầu
tổ chức hiệu qu ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh phổ thơng dân
t c bán trú ...................................................................................................................... 98
3.2.5. Biện pháp 5: Xây dựng phát triểnămôiătr ngăs ăph m lành m nh nhằm
thực hiện tốt cơng tác giáo d c b n sắcăvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh. ...................... 103
3.2.6. Biện pháp 6: Tổ chức phối h p v i các lựcăl ng giáo d c,ăhuyăđ ng các
nguồn lực trong việc tổ chức các ho tăđ ng giáo d căvĕnăhóaădânăt c cho h c sinh
phổ thông dân t c bán trú ............................................................................................ 106
3.3. Kh o nghiệm tính cấp thiết và tính kh thi c a các biện pháp ............................. 109

3.3.1. M căđíchăkh o nghiệm................................................................................ 109
3.3.2. N i dung kh o nghiệm ................................................................................ 110
3.3.3.ăĐốiăt ng kh o nghiệm .............................................................................. 110
3.3.4. Kết qu kh o nghiệm .................................................................................. 110
Tiểu kếtăCh ơngă3 ....................................................................................................... 114
K T LU N VÀ KI N NGH ................................................................................... 116
TÀI LI U THAM KH O......................................................................................... 119
PH L C
QUY TăĐ NHăGIAOăĐ TÀI LU NăVĔNă(B n sao)


viii

DANHăM CăCÁCăT ăVI TăT Tă
TT

CH ăVI TăT T

CH ăVI TăĐ YăĐ

1

BGH

BanăGiámăhiệu

2

CBQL


Cánăb ăqu nălỦ

3

CNH-HĐH

Cơngănghiệpăhóa,ăhiệnăđ iăhóa

4

CSVC

Cơăs ăvậtăchất

5

GV

Giáo viên

6

GD&ĐT

Giáoăd căvàăĐàoăt o

7

GVBM


Giáoăviênăb ămơn

8

GVCN

Giáoăviênăch ănhiệm

9

HĐGD

Ho tăđ ngăgiáoăd c

10

HS

H căsinh

11

LLGD

12

NGLL

Ngồiăgi ălênăl p


13

PTDTBT

Phổăthơngădânăt căbánătrú

14

TH

Tiểuăh c

15

THCS

Trungăh căcơăs

16

TTVH

Truyềnăthốngăvĕnăhóa

17

VHDT

Vĕnăhóaădânăt c


Lựcăl

ngăgiáoăd c


ix

DANHăM CăCÁC B NGă
Sốăhi uă
b ng

Tênăb ng

Trang

Thựcă tr ngă việcă xácă đ nhă m că tiêu,ă nhiệmă v ă c aă ho tă đ ngă
2.1.

ho tă đ ngă giáoă d că vĕnă hóaă dână t că choă h că sinhă PTDTBTă

50

huyệnăNamăGiangătỉnhăQu ngăNam
Thựcătr ngăn iădungăho tăđ ngăgiáoă d căvĕnăhóaădânăt căchoă
2.2.

h că sinhă phổă thôngă dână t că bánă trúă huyệnă Namă Giangă tỉnhă

53


Qu ngăNam
Thựcătr ngăhìnhăthứcăvàăph ơngăphápăgiáoăd căvĕnăhóaădânăt că
2.3.

choăh căsinhăphổăthơngădânăt căbánătrúăhuyệnăNamăGiangătỉnhă

56

Qu ngăNam
Thựcă tr ngă cácă lựcă l
2.4.

ngă giáoă d că vĕnă hóaă dână t că choă h că

sinhăphổăthôngădânăt căbánătrúăhuyệnăNamă GiangătỉnhăQu ngă

59

Nam
Thựcătr ng qu nălỦăm cătiêuăgiáoăd căvĕnăhóaădânăt căchoăh că
2.5.

sinhăphổăthơngădânăt căbánătrúăhuyệnăNamă GiangătỉnhăQu ngă

61

Nam
2.6.

2.7.


2.8.

2.9.

2.10.

Thựcătr ngăqu nălỦăn iădungăgiáoăd căvĕnăhóaădânăt căchoăh că
sinhăphổăthơngădânăt căbánătrú
Thựcătr ngăqu nălỦăph ơngăphápăvàăhìnhăthứcăgiáoăd căvĕnăhóaă
dânăt căchoăh căsinhăphổăthơngădânăt căbánătrú
Thựcătr ngăqu nălỦăcơngătácăphốiăh păcácălựcăl

d căvĕnăhóaădânăt căcho h căsinhăphổăthơngădânăt căbánătrú
Thựcătr ngăqu nălỦăcácăđiềuăkiệnăgiáoăd căvĕnăhóaădânăt căchoă
h căsinhăphổăthơngădânăt căbánătrú
Thựcătr ngăqu nălỦăcơngătácăkiểmătraăđánhăgiáăho tăđ ngăgiáoă
d căvĕnăhóaădânăt căchoăh căsinhăphổăthơngădânăt căbánătrú
Yếuătốă nhăh

2.11.

ngătrongăgiáoă

64

67

70


72

74

ngăđếnăqu nălỦăho tăđ ngăgiáoăd căvĕnăhóaădână

t căchoăh căsinhăphổăthôngădânăt căbánătrúăhuyệnăNamăGiangă
tỉnhăQu ngăNam

76


x
Sốăhi uă
b ng
3.1.

3.2.

3.3.

3.4.

Tênăb ng
Đ nhăh

ngăho tăđ ng,ăn iădungăgiáoăd căvĕnăhóaădânăt căchoă

h căsinh
Đánhă giáă c aă CBQL,ă GVă vềă tínhă cấpă thiếtă c aă cácă biệnă phápă

qu nălỦ
Đánhă giáă c aă CBQL,ă GVă vềă tínhă kh ă thiă c aă cácă biệnă phápă
qu nălỦ
T ơngă quană giữaă tínhă cấpă thiếtă vàă tínhă kh ă thiă c aă cácă biệnă
pháp

Trang
90

110

112

113


xi

DANHăM CăCÁC HÌNH
Sốăhi uă

Tênăhìnhăv

hình
2.1.

3.1.

3.2.


3.3.

Biểuăđồ đánhăgiáăvềăsựăcầnăthiếtăho tăđ ngăgiáoăd căvĕnăhóaădână
t c choăh căsinhăPTDTBTăhuyệnăNamăGiangătỉnhăQu ngăNam
Biểuăđồăđánhăgiáăc aăCBQL,ăGVăvềătínhăcấpăthiếtăc aăcácăbiệnă
phápăqu nălỦ
Biểuă đồă đánhă giáă c aă CBQL,ă GVă vềă tínhă kh ă thiăc aă cácă biệnă
phápăqu nălỦ
Biểuăđồăt ơngăquanăgiữaătínhăcấpăthiếtăvàătínhăkh ăthiăc aăcácă
biệnăpháp

Trang
49

111

113

114


1

M ăĐ U
1.ăLỦădoăch năđ ătƠiă
Trongăsựănghiệpăcơngănghiệpăhóa,ăhiệnăđ iăhóaă(CNH-HĐH) đấtăn c,ăĐ ngătaă
coiăvĕnăhóaăvàăconăng iăvừaălàăm cătiêu,ăvừaălàăđ ngălựcăphátătriểnăkinhătế,ăxưăh i.ăTừă
đóăvấnăđềăphátătriểnăvĕnăhóa,ăphátătriểnăconăng iăthơngăquaăhệăthống giáoăd căđ căđặcă
biệtăquanătâm.ăH iăngh ălầnăthứăIIăBanăchấpăhànhăTrungă ơng Đ ngăkhóaăVIIIăxácăđ nh:ă
“Nhiệmăv ăvàăm cătiêuăc aăgiáoăd călàănhằmăxâyădựngănhữngăconăng iăvàăthếăhệăthiếtă

thaăgắnăbóăv iălỦăt ngăđ călậpădânăt căvàăch ănghĩaăxưăh i,ăcóăđ oăđứcătrongăsáng,ăcóăỦă
chíăkiênăc

ngăxâyădựngăvàăb oăvệătổăquốc,ăCNH-HĐHăđấtăn

c;ăgiữăgìnăvàăphátăhuyă

cácăgiáătr ăvĕnăhóaăc aădânăt c,ăcóănĕngălựcătiếpăthuătinhăhoaăvĕnăhóaăc aănhânălo i;ăphátă
huyătiềmănĕngăc aădânăt căvàăconăng iăViệtăNam,ălàănhữngăng i thừaăkếăxâyădựngăxưă
h iăvừaăhồngăvừaăchuyênănh ăl iăcĕnădặnăc aăBácăHồ‟‟.ă
Sứcăsốngăc aăm iădânăt căchínhălàănh ăvàoăyếuătốăn iăsinh,ătrongăđóănhữngăgiáă
tr ăvĕnăhóaătruyềnăthốngălàăyếuătốăn iăsinhăquanătr ngănhất,ăm tăđ ngălựcăthúcăđ yăsựă
phátătriểnăkinhătếăxưăh iăkhơngăchỉă ăhiệnăt iămàăcịnătrongăt ơngălai.ăĐặcăbiệtătrongăbốiă
c nhătồnăcầuăhóaăvàăh iănhậpăquốcătếăhiệnănayăthìăvấnăđềăgiữăgìnăvàăphátăhuyăcácăgiáă
tr ăvĕnăhóaătruyềnăthốngăcàngătr ănênăbứcăthiết.ă
L chăsửăViệtăNamăđưăđểăl iănhiềuătruyềnăthốngă vơăcùngăqăbáu.ăĐóălàătruyềnă
thốngăuăn c;ătruyềnăthốngăđồnăkết,ăỦăthứcăc ngăđồng;ătruyềnăthốngănhânăái,ăkhoană
dung;ătruyềnăthốngăuălaoăđ ng,ăcầnăcù,ătiếtăkiệm;ătruyềnăthốngăhiếuăh c,ătơnăs ătr ngă
đ oăvàănhiềuătruyềnăthốngătốtăđẹpăkhác.ăNhữngătruyềnăthốngăqăgiáăc aădânăt căđưăt oă
nênăb năsắcăvĕnăhóaăViệtăNam.ăNh ăcácăgiáătr ătruyềnăthốngădânăt cămàăViệtăNamălnă
đứngă vữngă vàă tr ngă tồnă trongă suốtă chiềuă dàiă l chă sử.ă Nhữngă giáă tr ă vĕnă hóaă truyềnă
thốngăc aădânăt căcầnăđ căgiáoăd c,ăđ cătruyềnăbáăsâuăr ngătrongăxưăh i.ăViệcăgiáoă
d căgiáătr ăvĕnăhóaădânăt că(VHDT) c aădânăt căchoăh căsinhăsẽăgópăphầnăhìnhăthànhă
choăcácăemănhữngăph măchấtăcầnăcóă ăconăng iăm iăxưăh iăch ănghĩaă(XHCN), hình
thànhănhânăcáchăvĕnăhóaăchoăh căsinhătheoăm cătiêuăgiáoăd căvàăđàoăt oă(GD&ĐT) mà
Đ ngăvàăNhàăn căđưănêu.
Nhữngă thayă đổiă vềă kinhă tế,ă chínhă tr ,ă vĕnă hóa,ă xưă h iă ă n

că taă trongă nhữngă


nĕmăqua,ănhấtălàăquáătrìnhăchuyểnăsangănềnăkinhătếăth ătr ngăm ăcửaăh iănhậpăquốcă
tế,ă đưă t oă nênă nhữngă biếnă đ ngă m nhă mẽă trongă đ iă sống tinhă thầnă c aă thếă hệă trẻ.ă
Nhữngămặtătráiăc aănềnăkinhătếăth ătr ngăđưăcóă nhăh ngătiêuăcựcăđếnăm tăb ăphậnă
h căsinh,ălàmăthayăđổiăcácăquanăđiểmăc aăh ăvềăgiáătr ătruyềnăthốngăc aădânăt c,ă nhă
h ngăkhôngătốtăđếnălốiăsống,ănếpăsốngăc aăthanhăniên.ăĐiềuăđángăloăng iălàăsựăsaăsútă
vềăph măchất,ăđ oăđứcă ăm tăb ăphậnăh căsinh,ăthểăhiệnă ăxuăthếăch yătheoănhữngăgiáă


2
tr ă vậtă chấtă đơnă thuần,ă cóă t ă t

ngă sùngă ngo i,ă vĕnă hóaă ngo iă lai,ă từă đóă coiă th

ngă

nhữngăthuầnăphongămỹăt c,ăhoặcălưngăquênăcácăgiáătr ătruyềnăthốngăc aădânăt c.ă
Huyệnă Namă Giangă tỉnhă Qu ngă Nam,ă trongă nĕmă h că 2018-2019 có 24 đơnă v ă
tr ngăh c,ătrongăđóăcóă11ătr ngăPhổăthơngădânăt căbánătrúăv iă1829ăh căsinh bán trú
vàătrênă90%ăh căsinhădânăt căCơăTu. Nhữngănĕmăgầnăđâyăgiáoăd căphổăthơngăhuyệnă
Nam GiangătỉnhăQu ngăNamăcóănhiềuăđổiăthay,ăchấtăl ngăgiáoăd cătừngăb căđ că
nângăcao,ăchếăđ ăchínhăsáchăchoăHSăbánătrúăng iădânăt căthiểuăsốă ăcácăxưăđặcăbiệtă
khóăkhĕnăđ căquanătâm.ăHệăthốngăcácătr ngăPhổăthơngădânăt căbánătrúăđ căđầuăt ,ă
phátătriểnăđưăgópăphầnănângăcaoăchấtăl ngăgiáoăd căchungăc aătồnăhuyện.
Tr ngă phổă thơngă dână t că bánă trúă làă lo iă hìnhă tr ngă chună biệtă mangă tínhă
chấtăphổăthơng,ădânăt căvàăbánătrú,ăphầnăđơngăh căsinhăbánătrúălàăng
sốăsinhăho t,ăh cătậpăt iătr

iădânăt căthiểuă

ngăđến cuốiătuầnăvềăv iăgiaăđình. H căsinhăbánătrúăc aăcácă


tr ngăth ngăc ătrúăxaătr ng,ăđiềuăkiệnăkinhătếăgiaăđìnhăcóănhiềuăkhóăkhĕn. Trong
nhữngănĕmăgầnăđây,ăPhịngăGD&ĐTăhuyệnăNamăGiangătỉnhăQu ngăNam đưăcóănhiềuă
chỉăđ oătĕngăc ngăho tăđ ngăgiáoăd c, đặcăbiệtălàătổăchứcăho tăđ ngăgiáoăd căvĕnăhóaă
dânăt căvàăb căđầuăđưăthuăđ cănhữngăkếtăqu ănhấtăđ nh.ăTuyănhiên,ăthựcătiễnăviệcă
qu nă lỦă ho tă đ ngă giáoă d că vĕnă hóaă dână t că choă HSă phổă thơngă dână t că bánă trúă t iă
huyệnăNamăGiangătỉnhăQu ngăNam trongăgiaiăđo năhiệnănayăcịnăgặpănhiềuăkhóăkhĕn,ă
v ngămắcăc ăvềălỦăluậnăvàăthựcătiễnăcầnăđ cătháoăgỡ.
tr

Đốiă v iă h că sinhă ă bánă trúă đaă phầnă làă ng iă dână t că thiểuă số,ă tr că khiă đếnă
ng,ăcácăemăđưăđ cătiếpăxúcăv iăc ngăđồngădânăt c,ătiếpăthuătruyềnăthống,ăphongă

t cătậpăquánăc aădânăt cămình.ăMơiătr ngăgiaoătiếpăhẹp,ăđốiăt ngăgiaoătiếpăch ăyếuă
trongă giaă đình,ă làngă b nă nh ngă cóă sứcă cuốnăhútă l năhơnăđốiă v iăcácă em.ă Trongă giaoă
tiếpătựănhiên,ăh căsinhădânăt cătraoăđổiăthơngătin,ătâmăt ătìnhăc mătrongăcu căsốngăhằngă
ngàyă bằngă ngơnă ngữă ch ă yếuă làă tiếngă dână t că c aă mình,ă cịnă ăcácă ph ơngătiệnă giaoă
tiếpăkhácăthìăcácăemărấtăh năchế.ăDoăvậy,ălốiănói,ăcáchănghĩ,ăhànhăviăc aăh căsinhădână
t căcóănhữngăcáchăbiểuăhiệnăriêng.ăĐiềuăđóăđặtăra,ăsựăcầnăthiếtăgiáoăd căvĕnăhóaădână
t căđểăcácăemăđ căthấmănhuầnăvĕnăhóaădânăt căchungăc ădânăt căViệtăNamăvàădânăt că
mình.ăBênăc nhăđó,ădoăđặcăđiểmătâmălỦălứaătuổi,ăh căsinhărấtănh yă c măv iăcáiăm i,ă
ch uă nhăh ngătoăl năc aănhữngătácăđ ngătừăbênăngồi,ăvìăvậy,ăviệcăgiáoăd căgiáătr ă
vĕnăhóaădânăt căchoăthếăhệătrẻ,ătrongăđóăcóăh căsinhăngayătừăkhiăcácăemăh căphổăthơngă
làăvấnăđềărấtăcấpăthiết,ăgiúpăm iăh căsinhănhậnăraăgiáătr ăđíchăthựcăvàăsứcăsốngălâuăbềnă
c aăcácăgiáătr ăvĕnăhóaătruyềnăthốngădânăt c.
Trongă nhữngă nĕmă gầnă đây,ă khơngă ítă nhàă tr ngă ch aă quană tâmă đúngă mứcă vàă
thiếuănhữngăhìnhăthứcăgiáoăd căsinhăđ ngăchoănênăcóăm tăb ăphậnăkhơngănhỏăh căsinhă
nhậnăthứcăhếtăsứcănơngăc năvàăh iăh tăvềăvĕnăhóaădânăt c,ăđặcăbiệtăkhiăh căsinhăcácă



3
tr

ngăphổăthơngădânăt căbánătrúătrongăhuyệnăđếnă90%ăh căsinhădânăt căCơăTu. Do

vậy,ăđểăthựcăhiệnăm cătiêuăgiáoăd cătồnădiệnătrongăcácănhàătr ng,ăthìăcơngătácăgiáoă
d căvàăqu nălỦăho tăđ ngăgiáoăd căvĕnăhóaădânăt căchoăh căsinhăphổăthơngădânăt căbánă
trúăcóăvaiătrịărấtăquanătr ng.ăăă
V iănhữngălỦădoătrên,ătácăgi ăch năđềătàiă“Quản lý hoạt động giáo dục văn hóa
dân tộc cho học sinh tại các trường Phổ thông dân tộc bán trú huyện Nam Giang
tỉnh Quảng Nam” làmăđềătàiăluậnăvĕnăth căsĩ.
2.ăM căđíchănghiênăc u
Trênăcơăs ăhệăthốngăhốălíăluậnăvàăđánhăgiáăthựcătr ngăvấnăđề, luậnăvĕn đềăxuấtă
cácăbiệnăphápăqu nălỦăho tăđ ngăgiáoăd căvĕnăhóaădânăt căchoăh căsinhăt iăcácătr ngă
Phổăthơngădânăt căbánătrúăhuyệnăNamăGiangătỉnhăQu ngăNam,ăgópăphầnănângăcaoăchấtă
l ngăgiáoăd cătồnădiệnăh căsinhătrênăđ aăbàn.
3.ăKháchăthể,ăđốiăt ngăvƠăph măviănghiênăc u
3.1. Khách thể nghiên cứu:
Ho tăđ ngăgiáoăd căvĕnăhóaădânăt căchoăh căsinhăt iăcácătr
t căbánătrú.

ngăphổăthôngădână

3.2. Đối tượng nghiên cứu
Qu nă lỦă ho tă đ ngă giáoă d că vĕnă hóaă dână t că choă h că sinhă t iă cácă tr
thôngădânăt căbánătrúăhuyệnăNamăGiangătỉnhăQu ngăNam.
3.3. Phạm vi nghiên cứu
N iădungănghiênăcứu:ăĐềătàiănghiênăcứuăqu nălỦăc aăhiệuătr
đ ngăgiáoăd căvĕnăhóaădânăt căchoăh căsinhăt iăcácătr
huyệnăNamăGiangătỉnhăQu ngăNam.


ngăPhổă

ngăđốiăv iăho tă

ngăPhổăthôngădânăt căbánătrúă

Đốiăt ngăkh oăsát:ăCánăb ăqu nălỦ (CBQL), giáo viên (GV) vàăh căsinh (HS),
chaămẹăh căsinh,ăchínhăquyềnăđ aăph ơng
Sốăl ngăkh oăsát:ăTrênăđ aăbànăhuyệnăNamăGiang,ăcóă11ătr ngăphổăthơngădână
t căbánătrúă(PTDTBT).ăDoăth iăgianăcũngănh ăkinhăphíăh năchế.ăĐềătàiăkhơngăthểăkh oă
sátătấtăc ăCBQL, GV và HS c aă11ătr ngămàăchỉălấyătrênăsốăl ngăng uănhiênălà:ăM iă
tr

ngăsẽăkh oăsátă1ăHiệuătr

ng,ă1ăPhó hiệuătr

ng,ă1ătổătr

ngăchunămơnăcùngă15ă

GV và 30 HSăthu căm iătr ngăTiểuăh c (TH) và Trungăh căcơăs ă(THCS).
Đ aă bànă nghiênă cứu:ă 11 tr ngă Phổă thơngă dână t că bánă trúă huyệnă Namă Giang
tỉnhăQu ngăNamăđóălà:ăTr ngăPTDTăbánătrúăTHCS liên xã Cà Dy-TàăBhing;ăTr ngă
PTDT bán trú THCS c măxưăChàVàl-Zuôich;ăTr ngăPTDTăbánătrúăTHCS liên xã La
Dê-ĐắcăTôi;ăTr ngăPTDTăbánătrúăTHCS liên xã La Ê-ChơăChun;ăTr ngăPTDTăbánă
trú THCS liênăxưăĐắcăPring-ĐắcăPre;ăTr ngăPTDTăbánătrúăTHăCàăDy;ăTr ngăPTDTă
bánătrúăTHăChàVàl;ăTr


ngăPTDTăbánătrúăTHăZuôich;ăTr

ngăPTDTăbánătrúăTHăliênă


4
xưă Đắcă Pring-Đắcă Pre;ă Tr

ngă PTDTă bánă trúă THă liênă xưă Laă Dê-Đắc Tôi;ă Tr

ngă

PTDT bán trú TH liên xã La Ê-ChơăChun.
Th i gian nghiên cứu:ăĐề tài kh o sát thực tr ngăgiaiăđo nănĕmăh c 2018-2019
đến hết h căkìăIănĕmăăh c 2019 – 2020.
4.ăPh ngăphápănghiênăc uă
4.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận, gồm: Phương pháp phân tích,
tổng hợp, hệ thống hố đểăxácăđ nhăcácăkháiăniệmăvàăxâyădựngăkhungălỦăthuyếtăc aăđềă
tàiănghiênăcứu.
4.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn, gồm
4.2.1. Phương pháp quan sát: tiếnăhànhăquanăsát,ăthuăthậpăthơngătinăgópăphầnă
làmărõăthựcătr ngăcầnănghiênăcứu.
4.2.2. Phương pháp điều tra bằng ankét: tiếnăhànhălấyăỦăkiếnăc aăcácăđốiăt

ngă

nghiênăcứuăthôngăquaăphiếuăđiềuătra,ăb ngăhỏiănhằmălàmărõăthựcătr ngăcầnănghiênăcứu.
4.2.3. Phương pháp phỏng vấn: tiếnăhànhăphỏngăvấnăv iăcácăđốiăt ngănghiênă
cứu.ăTrênăcơăs ăđóătổngăh p,ăsoăsánhăcácădữăliệuăđểălàmărõăthựcătr ngăn iădungăcầnă
nghiênăcứu.

4.2.4. Phương pháp nghiên cứu hồ sơ: tiếnăhànhănghiênăcứuăcácălo iăhồăsơănh ă
kếăho chăgiáoăd cădânăt c,ăphânăcơngănhiệmăv ăthựcăhiện... Trênăcơăs ăđóătổngăh p,ăsoă
sánhăcácădữăliệuăđểălàmărõăthựcătr ngăn iădungăcầnănghiênăcứu.
4.2.5. Phương pháp chun gia: tr ngăcầuăỦă kiếnăchuyênăgiaăvềăcácăn iădungă
nghiênăcứu,ăđánhăgiáăthựcătr ngănghiênăcứu,ăđánhăgiáăvềătínhăkhoaăh căvàătínhăkh ăthiă
c aăcácăbiệnăphápăđ căđềăxuất.
4.3. Nhóm phương pháp hỗ trợ: ThốngăkêătốnădùngăxửălỦăsốăliệuăkh oăsát
5.ăụănghƿaăkhoaăh căvƠăth cătiểnăc aăđ ătƠiă
5.1. Ý nghĩa lý luận
Gópăphầnălàmăsángătỏăcơăs ălỦăluậnăvềăqu nălỦăho tăđ ngăgiáoăd căvĕnăhóaădână
t căchoăh căsinhăt iăcácătr

ngăPhổăthôngădânăt căbánătrúă

5.2. Ý nghĩa thực tiễn
- Phátăhiện,ăđánhăgiáăđ

căthựcătr ngăqu nălỦăho tăđ ngăgiáoăd căvĕnăhóaădână

t că choă h că sinhă t iă cácă tr ngă Phổă thôngă dână t că bánă trúă huyệnă Namă Giangă tỉnhă
Qu ngăNam
- Đềă xuấtă cácă biệnă phápă qu nă lỦă ho tă đ ngă giáoă d c vĕnă hóaă dână t că choă h că
sinhăt iăcácătr ngăPhổăthôngădânăt căbánătrúăhuyệnăNamăGiangătỉnhăQu ngăNam.
6.ăC uătrúcălu năvĕn
Luậnăvĕnăgồmă3ăch ơng:


5
Chương 1. Cơăs ălỦăluậnăvềăqu nălỦăho tăđ ngăgiáoăd căvĕnăhóaă dânăt căchoă
h căsinhă ătr ngăphổăthôngădânăt c bán trú.

Chương 2. Thựcătr ngăqu nălỦăho tăđ ngăgiáoăd căvĕnăhóaădânăt căchoăh căsinhă
t iăcácătr ngăPhổăthơngădânăt căbánătrúăhuyệnăNamăGiangătỉnhăQu ngăNam
Chương 3. Biệnăphápăqu nălỦăho tăđ ngăgiáoăd căvĕnăhóaădânăt căchoăh căsinhă
t iăcácătr ngăPhổăthơngădânăt căbánătrúăhuyệnăNamăGiangătỉnhăQu ngăNam
Ngồiăra,ăluậnăvĕnăcịnăcóăphầnăM ăđầu,ăKếtăluận,ăKiếnăngh ,ăDanhăm căcácătàiă
liệuăthamăkh oăvàăPh ăl c.


6

CH
NGă1
C ăS ăLụăLU NăV ăQU NăLụăHO TăĐ NGă
GIÁOăD CăVĔNăHịAăDÂNăT CăCHOăH CăSINHă ăTR
PH ăTHỌNG DÂNăT CăBÁNăTRỎ

NG

1.1.ăT ngăquanănghiênăc uăv năđ
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
M iă dână t că trênă thếă gi iă khôngă chỉă khácă nhauă vềă lưnhă thổ,ă vềă thểă chếă nhàă
n

c,ătrìnhăđ ăs năxuất,ăkhoaăh căkỹăthuật...ămàăcịnăkhácănhauăch ăyếuă ănhữngăgiáă

tr ăvĕnăhóa.ăTrongăth iăđ iătồnăcầuăhóaăvàăCNH-HĐH,ănhữngăn căcóăvĕnăhóa dân
t c (VHDT)ăphátătriểnăhếtăsứcăquanătâmăđếnăviệcăgiáoăd căgiáătr ăb năsắcăvĕnăhóaă
choă ng iă h c,ă đặcă biệtă làă thếă hệă trẻ.ă Trongă ph mă viă đềă tàiă đềă cậpă đếnă m tă sốă
nghiênăcứuăsau:
Nhữngăng


iăđầuătiênăs uătầm,ăbiênăd chăvàăcơngăbốăsửăthiăcácădânăt căthiểuăsốă

Tâyăngunăchínhălàăng iăPhápănh :ă“SửăthiăĐamăSan”,ăLêơPơnăXabachiêă(Léopoldă
Sabatier),ănĕmă1927;ăS uătậpăchúăthíchăd chătừătiếngăÊăđêăraătiếngăPháp [24]
Cơngătrìnhă“Đ nhăkiếnăvĕnăhóa,ănhữngăghiăchúăvềăviệcăvậnăhànhăc aănhữngăđặcă
tínhă b ă xóiă mịn”ă c aă Goffmană (1963)- m tă nhàă Xưă h iă h că ng iă Canada [Dt 20],
đ căcoiănh ălàăsựăkh iănguồnăchoăhàngălo tănhữngănghiênăcứuăsauănàyăvềăb năchất,ă
cĕnănguyênăvàăhệăqu ăc aăđ nhăkiến.ăTheoăGoffman,ăđ nhăkiếnălàănhữngănhậnăthứcăsaiă
lệchăvềămặtăxưăh iăvềăm tănhómăc ngăđồngăc ăthểănàoăđó,ălàă“thu cătínhălàmătổnăh iă
m tăcáchăsâuăsắcă đếnă c ngăđồngăch uăđ nhăkiến,ăkhiếnă h ăb ăchuyểnăd chătừă1ănhómă
bìnhăth ngăsangănhómăkémăv ăthếăvàăítăđángătinăhơn”ă(p.3).ăCũngătheoăh căgi ănày,ă
đ nhăkiếnăvĕnăhóaăcóă3ăthểălo iăđặcătr ng:ă
- Đ nhăkiếnădựaătrênănhữngăđặcăđiểmăd ăd ngăc aăhìnhăthểă
- Đ nhăkiếnăvềănhữngăng iăcóăđặcăđiểmăkhơngăbìnhăth ngăvềătinhăthầnă
- Đ nhăkiếnăvềăch ngăt c,ădânăt căvàătơnăgiáoăă
Racliffe-Brown khơngă thừaă nhậnă m tă khoaă h că chungă vềă vĕnă hóa:ă Ọngă choă
rằngăvĕnăhóaălàăm tăkháiăniệmătrừuăt

ngăb iăgiáătr ăvàăchu nămựcăc aăm tăxưăh iălàă

khơngăthểăquanăsátăđ c;ăHoặcănhiềuănhàănghiênăcứuătheoăquanăđiểmăph năthựcăchứngă
luậnă(anti-positivism)ăthìăl iăcho rằng:ăvĕnăhóaăc aănhânălo iălàăkhơngăđồngănhấtăvàăvơă
cùngăđaăd ng,ăgiữaăchúngăkhơngăcóănhữngăquyăluậtăchung,ăvìăthế,ăvĕnăhóaăkhơngăthểă
đ că nghiênă cứuă theoă thựcă chứngă luậnă (positivism)ă (tứcă khôngă thừaă nhậnă m tă khoaă
h că chungă vềă vĕnă hóa)ă màă ph iă đ că hiểuă (Verstehen – thuậtă ngữă tiếngă Đứcă màă M.ă
Weberăđưăđềăxuất)ăvàăđ cădiễnăgi i…CóăỦăkiếnăng căl iăchoărằng,ăthựcăraătr căkhiă


7

xuấtăhiệnăthuậtăngữăculturologyă(vĕnăhóaăh c)ăđưăcóănhiềuănhàăkhoaăh c,ăcùngănhiềuă
cơngă trìnhă c ă thểă đưă thựcă hiệnă việcă nghiênă cứuă vĕn hóaă theoă quană điểmă vàă ph ơngă
phápăliênăngànhă(interdiciplin).ăNóiăcáchăkhác,ănhữngăng iănàyăchoărằng:ăVĕnăhóaălàă
m tătồnăt iăkháchăquan,ădùăcácăhìnhătháiăc aănóărấtăđaăd ngănh ngăng iătaăv năcóăthểă
trắcăđ cănóăm tăcáchăkhoaăh căvàăcóăthểăsoăsánhăcácăbiểuăth ăvĕnăhóaăđểătìmăraănhữngă
nétăt ơngăđồng,ănhữngăquyăluậtăchungătrênăcơăs ătínhăthốngă nhấtătinhăthầnăc aă nhână
lo i.ăH ăchoărằng,ăđưăcóăđ ăcơăs ăđểăxâyădựngăm tăb ămơnăkhoaăh căvĕnăhóaăm iănàyă
– Vĕnăhóaăh că[13].
b

Cuốiăthếăkỷă18,ăđầuăthếăkỷă19,ăch ănghĩaăt ăb năchâuăÂuăđưăbắtăđầuăcóănhữngă
căphátătriểnănh yăv t,ă(cơngănghiệpăhóa,ănĕngăsuấtălaoăđ ngăcao,ăxâmălấnăthu căđ aă

vàăm ăr ngăth ătr ng…)ăchínhăsựăphátătriểnăấyăđưăkéoătheoănhữngăxáoăđ ng,ăbấtăổnă
trongăđ iăsốngăvĕnăhóaă– xưăh iăđ ơngăth iăc aănhữngăn căcơngănghiệpăchâuăÂuă(suyă
thốiăđ oăđức,ăkh ngăho ngăniềmătin,ăhệăgiáătr ăcổătruyềnăb ătanărư…)
Mặtăkhác,ăsựăphátătriểnăkinhătếă ăcácăn căcơngănghiệpăđemăl iănhữngăđ tăbiếnă
trongăvĕnăhóa:ăXưăh iăđưăxuấtăhiệnănhữngăd ngăvẻ,ăhìnhăthứcăvĕnăhóaăm iăch aăhềăcóă
trongăl chăsửăvĕnăhóaăcácăquốcăgia,ăcácădânăt c:ăM tăvĕnăhóaă m iă – mang tính cơng
nghiệp,ătínhăhàngălo tă– bùngănổ,ăđưăxóaădầnăđiănhữngădấuăvếtăc aăđiềuăkiệnătựănhiên,ă
cũngăxóaădầnănhữngănétăđ căđáoăc aătruyềnăthốngăvàăb năsắcăt căng i.
Điềuănàyătácăđ ngătrựcătiếpăt iăsuyănghĩăc aăm tăsốănhàăkhoaăh c.ăH ăchoărằng,ă
cầnăph iănghiênăcứuăvĕnăhóaă– xưăh iăm tăcáchăkhoaăh căđểăph căv ăchoăsựăổnăđ nhăxưă
h iăvàăduyătrìătruyềnăthốngăvĕnăhóa,ăđểătránhănguyăcơăcácădânăt c,ăcácăquốcăgiaăph iă
cùngăkhốcăm tăb ăđồngăph căvĕnăhóa.
Đ nhănghĩaăvĕnăhóaăc aăE.ăB.ăTyloră(1832-1917):ă“M tătồnăthểăphứcăh păbaoă
gồmătriăthức,ătínăng ỡng,ănghệăthuật,ălnălỦ,ăluậtăpháp,ăphongăt căvàătấtăth yănhữngă
nĕngălựcăkhácăvàănhữngătậpăqnăkhácămàăconăng iăho chăđắcăv iăt ăcáchălàăthành
viênăc aăxưăh i"ă[31].ăCóăthểăcoiăđâyălàăđ nhănghĩaăkhoaăh căđầuătiênăvềăvĕnăhóa.ăTấtă
c ănhữngănhàănghiênăcứuăvĕnăhóaăsauănàyăđềuăkhơngăthểăbỏăquaăđ nhănghĩaătrên,ăb iă

nóănh ălàăđiểmăxuấtăphát:ăCĕnăcứăvàoăđóămàăng iătaăcóăthểătánăthànhăhayăkhơngătánă
thành,ăthêmăhayăb t…ăđểăkháiăniệmăvĕnăhóaăphùăh păv iăthựcătiễnăvĕnăhóaăc aăxưăh iă
màămìnhăđangănghiênăcứu.
Cóăthểănóiărằng,ă„dânăt căchíăđưătr ăthànhăcơăs ăkhoaăh căchoărấtănhiềuămơnăkhoaă
h căm iăraăđ iăvàăphátătriển.ăNg iăcóăcơngăđầuătrongăviệcăkhaiăthácăkhoăt ăliệuăphongă
phúăvềăvĕnăhóaăc aănhiềuădânăt căkhácănhauătrênăthếăgi iăđểătừăđóătổngăh p,ăkháiăqtă
hóaăthànhăquyăluậtătiếnăhóaăvĕnăhóaăc aănhânălo iălàăB.ăE.ăTylor.ăL chăsửăc aăkhoaăh că
vĕnăhóaăsẽăkhơngăbaoăgi ăqnănhữngăđóngăgópăcóătínhăkhaiăpháăc aăơng:ăKháiăniệmă


8
vĕnăhóa,ătiếnăhóaăluậnăđơnătuyến,ăđặcăbiệtălàăthuyếtăhồnălinhăc aăơngăđưăvàăv năđangălàă
nhữngăcơngăc ăkhoaăh căđốiăv iănhữngănhàăkhoaăh căvĕnăhóaăđ ơngăđ i“ă[28]
B.ăE.ăTylorătr ăl iăv iăcácădânăt căsơăkhaiăkhơngăph iăvìăm tăm căđíchănghiênă
cứuăthuầnătúy,ămàănóiănh ăLévi-Strauss,ăthìăm căđíchăc aăTylorălà:ă“M ăr ngăm tăkinhă
nghiệmăriêngăbiệtăđếnăkíchăth căm tăkinhănghiệmăchungăhoặcăchungăhơn,ăvàădoăđóă
màăkinhănghiệmăấyătr ăthànhăkinhănghiệmăkh ătiếpăcậnăđốiăv iănhữngăng iăc aăm tă
xứăs ăkhácăhayăm tăth iăđ iăkhác…”ă[tríchătheoă31]
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước
Đốiăv iăn căta,ăngayătừănhữngăngàyăđầuăraăđ iăn căViệtăNamăm i,ăcơngătácă
giáoăd căvĕnăhóaăđưăđ căCh ăt chăHồăChíăMinh,ăĐ ngătaăchúătr ngăthựcăhiện.ăTrongă
ch ơngătrìnhăGD&ĐTă ăcácăcấpăh c,ăbậcăh c,ănhữngăgiáătr ăb năsắcăvĕnăhóaăc aădână
t căđưăđ călựaăch n,ăxâyădựngăthànhăcácăho tăđ ngăhữuăíchăvàătổăchứcăchoăng iăh c.ă
N iădungăgiáoăd căVHDTănhấnăm nhăvàoăcácăgiáătr ăcốtălõiăc aăvĕnăhóaădânăt cănh ă
lịngăuăn c,ătinhăthầnătựăhào dânăt c,ăđồnăkết,ălịngăuăth ơngăconăng i,ăcầnăcùă
trongă laoă đ ng,ă kiênă c ngă trongă đấuă tranhă v iă thiênă nhiênă vàă cácă thếă lựcă thùă đ ch.ă
Ngồiăra,ănhữngăgiáătr ăvĕnăhóaăb năsắcăc aătừngădânăt c,ăt căng i,ătừngăvùngăvĕnăhóaă
cũngăđ căcoiătr ng,ălựaăch năvàăgiáoăd căchoăthanhăthiếuăniên.
Conăđ ngăcơăb năđểăgiáoăd căVHDTăchoăh căsinhălàătổăchứcăho tăđ ngăgiáoă
d că (HĐGD)ă trongă nhàă tr ngă nh ă ho tă đ ngă d yă h c,ă ho tă đ ngă sinhă ho tă tậpă thể.ă

Trongătồnăxưăh iăcũngăhìnhăthànhăphongătràoăxâyădựngăvàăthựcăhiệnălối sốngăvĕnăhóa.ă
Quaăđó,ăcácăgiáătr ăvĕnăhóaătốtăđẹpăc aădânăt căđ căb oătồn,ăphátătriểnăsongăsongăv iă
qătrìnhătiếpănhận,ăc iăbiếnăcácăgiáătr ăvĕnăhóaăm iăvàălo iăbỏănhữngăgiáătr ăl căhậu,ăl iă
th i;ăđ măb oăchoăviệcăxâyădựngăvàăphátătriểnănềnăvĕnăhóaăViệt Namătiênătiến,ăđậmăđàă
b năsắcădânăt cătheoăđ nhăh ngăc aăĐ ngăvàăNhàăn c [28].
Songăsongăv iăqătrìnhăgiáoăd căvềăvĕnăhóa,ăcơngătácănghiênăcứuăvềăgiáoăd că
VHDT,ăb năsắcăvĕnăhóaădânăt căcũngăđ căquanătâm.ăCóănhiềuăvĕnăb n,ăngh ăquyết,ă
nhiềuă cơngă trình nghiênă cứuă c aă cácă tácă gi ă điă tr căđưă đềă cậpă đếnă vấnă đềă giáoă d că
truyềnăthốngăchoăh căsinh,ăsinhăviênă ănhữngămứcăđ ăkhácănhau.ăThểăhiệnătrongăcácă
VĕnăkiệnăĐ iăh iăđ iă biểuătoànăquốcăc aăĐ ngăC ngăs nă ViệtăNam:ă Ngh ăquyếtăH iă
ngh ălầnăthứăIVăBanăchấpăhànhăTrungă ơng khóaăVII,ăNgh ăquyếtăH iăngh ălầnăthứăII,ă
Bană chấpă hànhă Trungă ơng khóaă VIII;ă Chỉă th ă c aă Đ ng,ă Nhàă n că vềă cơngă tácă t ă
t ng,ăvĕnăhóa,ăgiáoăd c.ăM tăsốătácăph măc aăCh ăt chăHồăChíăMinhănh :ă“Bànăvềă
cơngătácăgiáoăd c‟‟ă(NXBăSựăthật,ăHàăN i,ă1970),ă“Về giáo dục thanh niên‟‟ă(NXBăSựă
thật,ăHàăN i,ă1992) [17].
Cácănghiênăcứuăvềăgiáătr ,ăgiáătr ăvĕnăhóa,ăvềăcácăgiáătr ăvĕnăhóaătruyềnăthốngă
c aă dână t că Việtă Namă nh :ă „„Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam‟‟ă


9
(1980)ăc aăTrầnăVĕnăGiàu [11]; „„Các giá trị truyền thống và con người Việt Nam hiện
nay‟‟ (1994)ăc aăPhanăHuyăLêă- VũăMinhăGiang [17]; „„Giá trị văn hóa truyền thống‟‟
(2000)ăc aăHuỳnhăKháiăVinh [30]; „„Những vấn đề văn hóa trong lịch sử truyền thống
dân tộc Việt Nam‟‟ (2002)ăc aăHồng Vinh [31] ...ăQuaăđóăcácătácăgi ăđưăđiăsâuăphână
tíchăl chăsửăqătrìnhăhìnhăthành,ăphátătriểnăvàăn iădungăcácăgiáătr ăvĕnăhóaătinhăthầnă
c aădânăt căViệtăNamă trongă mốiăquanăhệăv iăb năsắcăvĕnăhóaădânăt c,ăchỉărõănhữngă
mặtătíchăcựcăcầnăkếăthừa,ăphátăhuyăvàămặtăh năchế,ăl iăth iăcầnăkhắcăph c,ăxóaăbỏ.ă
Cácă nghiênă cứuă vềă b nă sắcă vĕnă hóaă trongă bốiă c nhă đ yă m nhă CNH-HĐHă đấtă
n c;ăphátătriểnăkinhătếăth ătr ngăđ nhăh ngăXHCNăvàăch ăđ ngă h iănhậpăkinhătếă
quốcă tếă nh :ă „„Giá trị truyền thống trước thách thức của tồn cầu hóa‟‟ (2002)ă c aă

NguyễnăTr ngăChu nă- NguyễnăVĕnăHuyên [5]; „„Bảo tồn, làm giàu và phát huy các
giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trong đổi mới và hội nhập‟‟ (2010)ă c aă Ngôă
ĐứcăTh nh [28]; „„Kế thừa giá trị truyền thống văn hóa dân tộc trong xây dựng nền
văn hóa nghệ thuật Việt Nam‟‟ (1995)ăc aăCùăHuyăChử [6]; „„Sự biến đổi các giá trị
văn hóa trong bối cảnh xây dựng nền kinh tế thị trường ở Việt Nam‟‟ (2008)ă c aă
Nguyễnă Duyă Bắc [3]...ă Cácă tácă gi ă đưă phână tíchă sâuă sắcă cácă giáă tr ă vĕnă hóaă truyền
thốngădânăt c,ăchỉărõăcácăth iăcơ,ătháchăthứcăc aănóătrongăbốiăc nhătồnăcầuăhóa,ăh iă
nhậpăkinhătếăquốcătế,ăxâyădựngănềnăkinhătếăth ătr ngăđ nhăh ngăXHCNăhiệnănay.
Nghiênă cứuă về“Giáo dục bản sắc văn hóa dân tộc‟‟(2002)ă c aă tácă gi ă Ph mă
HồngăQuang [24] đưăđ aăraănghiênăcứuăvềăb năsắcăvĕnăhóaădânăt căViệtăNamăvàăchỉăraă
nhữngăđặcătr ngăc aăb năsắcăvĕnăhóaădânăt căViệtăNam.
Nghiênăcứuăvề “Kế thừa một số giá trị truyền thống của dân tộc trong việc giáo
dục thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay” c aăNguyễnăTh ăTuấtă(Tàiăliệuăbồiăd ỡngăth ngă
xuyên GV PTDTBT chu kì 3 - B ăGD&ĐT) [27] đưăđ aăraăcácăModulăvềăgiáoăd cătìnhă
c măuăn c,ătinhăthầnădânăt căvàăcầnăcùălaoăđ ng,ăđồnăkếtăđóălàăgiáătr ăvĕnăhóaăcầnă
đ căkếăthừaăđểăgiáoăd căchoăthếăhệătrẻăViệtăNam.
D iăgócănhìnăkhoaăh căqu nălỦ,ăcácătácăgi ăNguyễnăQuốcăChíăvàăNguyễnăTh ă
MỹăL că(1996)ăđiăsâuăvàoăsứcă nhăh ngăvàăsựăchiăphốiăc aăhiệuătr ngăđốiăv iăvĕnă
hốănhàătr

ngăvàăđềuăthốngănhấtăchoărằngăng

iăhiệuătr

ngăcóăvaiătrịăđ nhăhìnhăvĕnă

hốă nhàă tr ngă trênă cơă s ă thực hiệnă cácă ho tă đ ngă qu nă lỦă xâyă dựngă vĕnă hoáă nhàă
tr ng,ăbaoăgồmă:ă(1)ăXâyădựngăđ căcácăgiáătr ăchu nămực,ăxâyădựngăcácăkếăho chă
chiếnăl căphátătriểnănhàătr ngăvàăquanătr ngăhơnălàăviệcăchiaăsẻ,ăhiệnăthựcăcácăgiáătr ă
cốtălõiăvĕnăhoáănhàătr ngăchoăcácăthànhăviênătrongănhàătr ng;ă(2)ăTổăchứcăthựcăhiệnă

chiaăsẻăvĕnăhốănhàătr ngătíchăcựcăđếnăcácăthànhăviênănhàătr ng;ă(3)ăXâyădựngăcơă
chếăgiámăsátănhằmăđánhăgiáăđ căcácăbiểuăhiệnăc aăvĕnăhốănhàătr ngă[9]


10
Mặcădùăcácăvấnăđềăliênăquanăđếnăđềătàiăkháăphongăphú.ăTuyănhiên,ăviệcănghiênă
cứuăvềăqu nălỦăHĐGDăVHDTăchoăh căsinhăphổăthơngădânăt căbán trúă(PTDTBT)ăch aă
đ căchúăỦ,ăv năcịnăbỏăngỏăđặcăbiệtăv iădânăt căCơăTuă(Ng iăCơăTuăhayăcịnăg iălàă
ng iăCaăTu,ăGao,ăH ,ăPh ơng,ăCa-tang,ălàăm tădânăt căsốngă ăMiềnăTrungăViệtăNamă
vàăH ăLào.ăDânăsốăng iăCơăTuăcóăkho ngătrênă76ănghìnăng i).ăDoăvậyănghiênăcứuă
đềătàiăcóăỦănghĩaăc ăvềămặtălỦăluậnăl năthựcătiễn.ăChúngătơiăhiăv ngărằng,ănhữngăđóngă
gópă c aă đềă tàiă “Quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc cho học sinh tại các
trường phổ thông dân tộc bán trú huyện Nam Giang tỉnh Quảng Nam" gópăphầnănângă
caoăhiệuăqu ăqu nălỦ giáoăd căVHDTăchoăHSăPTDTBTănóiăchungăvàăPTDTBTăhuyệnă
NamăGiangătỉnhăQu ngăNam nói riêng.
1.2.ăCácăkháiăni măchínhăc aăđ ătƠi
1.2.1. Văn hóa dân tộc
* Văn hóa
Ph mătrùăvĕnăhóaăcóăn iăhàmărấtăr ng.ăVìăthế,ăkhiătìmăhiểuăvềălĩnhăvựcănày,ătừă
tr căđếnănayăđưăcóănhiềuăcáchătiếpăcậnăkhácănhauăvềăvĕnăhóa.ăĐốiăv iăCh ăt chăHồă
ChíăMinh,ăNg iăquanăniệm:ă“Vìălẽăsinhătồnăcũngănh ăm căđíchăc aăcu căsống,ălồiă
ng iăph iăsángăt oăvàăphátăminhăraăngơnăngữ,ăchữăviết,ăđ oăđức,ăphápăluật,ăkhoaăh c,ă
tơnăgiáo,ăvĕnăh c,ănghệăthuật,ănhữngăcôngăc ăchoăsinhăho tăhàngăngàyăvềăĕn,ămặc,ă ăvàă
cácă ph ơngă thứcă sửă d ng.ă Toànă b ă nhữngă sángă t oă vàă phátă minhă đóă tứcă làă vĕnă hóa.ă
Vĕnăhóaălà sựătổngăh păc aăm iăph ơngăthứcăsinhăho tăcùngăv iăbiểuăhiệnăc aănóămàă
lồiăng iăđưăs năsinhăraănhằmăthíchăứngăv iănhữngănhuăcầuăđ iăsốngăvàăđịiăhỏiăc aăsựă
sinhătồn”. Nóiăcáchăkhác,ăvĕnăhóaăchínhălàătồnăb ănhữngăkinhănghiệmăxưăh iă- l chăsửă
đưăđ căđúcăkếtăl iăvàăđ cătruyềnătừăđ iănày,ăthếăhệănàyăsangăđ iăsau,ăthếăhệăsau.ăSựă
chuyểnă giaoă nhữngă giáă tr ,ă thànhă tựuă c aă nhână lo iă đ că tiếnă hànhă bằngă conă đ ngă
giáoăd c,ătựăgiáoăd căthơngăquaăgiaăđình,ănhàătr ng,ăxưăh iăvàăho tăđ ngătíchăcựcăc aă

b năthânăm iăng iăđểătr ăthànhăhệăthốngăgiáătr ăc aăm iăng iăvàălàăcơngăc ătâmălỦăđểă
ng

iăđóăsống,ăh cătập,ălaoăđ ng,ăsángăt oăraăcácăgiáătr ăchoăcu căđ i.
TheoăVĕnăkiện H i ngh lần thứ IV Ban chấpăhànhăTrungă ơng khóaăVII:ă“Cóă

nhiềuăđ nhănghĩaăvề vĕnăhóa,ănh ngătựu chung có ba lo i: M tălà,ăvĕnăhóaăhiểu theo
nghĩaăr ng bao gồm c trìnhăđ phát triển vật chất và tinh thần;ăHaiălà,ăvĕnăhóaăhiểu
theo n i dung bao gồm c khoa h c,ăkĩăthuật, giáo d c,ăvĕnăh c, nghệ thuật;ăBaălà,ăvĕnă
hóaă đặt trong ph m vi nếp sống, lối sống,ă đ oă đức xã h i,ă vĕnă h c nghệ thuật. B
Chính tr đề ngh trungă ơngăbànăvàăraăngh quyết về vấnăđề nàyătheoăquanăđiểm thứ
ba”ă[6].
TheoăLêăVĕnăCh ng: Vĕnăhóaălàătổng thể về những thành tựu, những giá tr
vật chất và tinh thầnădoăconăng

i kiến t o trong quá trình quan hệ v i tự nhiên, xã h i


11
vàăđ i sống tinh thầnăcóătínhăđặc thù c a m i dân t c.
Xétătheoăquanăđiểmăcấuătrúc:ăvĕnăhóaălàăsựăhiểuăbiết,ăsựăsángăt oăthểăhiệnătrongă
nhậnăthức,ăgiaoătiếp,ăứngăxử,ăngơnăngữ,ătìnhăc măvàăhànhăviăc aăconăng i.ăTheo quan
điểmăgiáătr ,ăvĕnăhóaălàătrìnhăđ ăphátătriểnăcácăquanăhệănhânătínhăc aăm tăxưăh i,ăc aă
m iăcáănhân,ănóăđ căc ngăđồngăkhẳngăđ nhăthànhăm tăhệăgiáătr ătrênăcơăs ăc aăChânăThiệnă- Ích - Mỹ.ă
UNESCOăđưănhìnănhậnăkháiăniệmă“Vĕnăhóa“ătheoăc ănghĩaăr ngăvàănghĩaăhẹp.ă
Theoănghĩaăr ng,ăvĕnăhóaălàăm tăphứcăthể,ătổngăh păcácăđặcătr ng,ădiệnăm oăvềătinhă
thần,ă vậtă chấtă khắcă h aă nênă b nă sắcă c aă m tă c ngă đồng,ă giaă đình,ă làngă xóm,ă vùngă
miền,ăquốcăgia,ăxưăh i.ăVĕnăhóaăkhơngăchỉăbaoăgồmănghệăthuật,ăvĕnăch ơngămàăc ălốiă
sống,ănhữngăquyềnăcơăb năc aăconăng i,ănhữngăhệăthốngăgiáătr ,ănhữngătruyềnăthống,ă
tínăng ỡng...ăTheoănghĩaăhẹp,ăvĕnăhóaălàăm tătổngăthểănhữngăhệăthốngăbiểuăt ng,ăkíă

hiệuăchiăphốiăcáchăứngăxửăvàăgiaoătiếpătrongăm tăc ngăđồngăkhiếnăchoăc ngăđồngăấy
cóă đặcă thùă riêng.ă Vĕnă hóaă biểuă hiệnă raă bằngă hànhă đ ng,ă tháiă đ ă sốngă c aă conă ng iă
trongăcácămốiăquanăhệăxưăh iătheoăchu nămựcăc aăcáiăchân,ăthiện,ămỹ.
Từ các nghiên cứu trên,ătrongăđề tài chúng tôi sử d ng khái niệmăvĕnăhóaăc a
tác gi Trần Ng c Thêm: Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh
thần của con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự
tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội. [12]
*ăVĕnăhóaădânăt c:
PhanăHữuăDậtă[7]ăchoărằngăDân t căh călàăm tăngànhăkhoaăh c,ănghiênăcứuăsựă
giốngănhauăvàăkhácănhauăc aătấtăc ăcácădânăt cătrênăthếăgi i,ăquaăđóănóiălênăqătrìnhă
biếnăđổiăc aăcácădânăt cătrongătr ngăkỳăl chăsửăc aănhânălo i,ătừăth iăxaăx aăchoăđếnă
tậnăhơmănay.
Nh ăvậy,ăcóă thểăhiểuă dân t călàă cộng đồng người cùng chung sống trong một
vùng lãnh thổ nhất định, có một nhà nước độc lập, có chủ quyền quốc gia, có ngơn
ngữ (chữ viết, tiếng nói) chung, có bản sắc văn hóa và sinh hoạt kinh tế.
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài dân tộc được hiểu văn hóa dân tộc Việt
Nam và bản sắc văn hóa của dân tộc Cơ Tu trong một vùng lãnh thổ nhất định, có
ngơn ngữ riêng, có bản sắc văn hóa riêng của dân tộc.
Dână t că Cơă Tu:ă làă nhữngă dână t că cóă sốă dână ítă hơnă soă v iă dână t că đaă sốă trênă
ph măviălưnhăthổăn căC ngăhịaăxưăh iăch ănghĩaăViệtăNam.
Qua tìm hiểu khái niệmăvĕnăhóa,ăchúngătaăthấyăđ căvĕnăhóaălàăs n ph măđặc
sắc c aăconăng i trong ho tăđ ng sinh tồn và phát triển, trong mối quan hệ t ơngătácă
v i tự nhiên và xã h i diễn ra trong không gian, th i gian và hồn c nh nhấtăđ nh.ăVĕnă
hóa là m t hệ thống ứng xử chu n mực c aăconăng

iăđ

c thể hiện ra trong m i hành



12
vi, m i nếpănghĩ,ăm i sinh ho t từ chốn ,ăcáchăĕn,ăcáchămặc, cách làm, lối sốngăđến
đối nhân xử thế mà b n chấtăng iăđ c phát huy sức m nh vào trong cu c sốngăđể
hoàn thiện xã h i và hoàn thiện chính b n thân m iăconăng i.
B n chấtăng i hay tính dân t c c a nềnăvĕnăhóaăhoặc biểuăđ t bằng những khái
niệmătheoăcáchăth ng dùng c a Ch t ch Hồ ChíăMinhănh ăđặc tính dân t c, cốt cách
dân t călàăđể nhấn m nhăhơnănữaăđến cái tinh túy bên trong rấtăđặcătr ngăc aăvĕnăhóaă
dân t c Việt Nam. Trong ph m vi c a luậnă vĕnă thìăvĕnă hóaă dână t c là nhữngă giáă tr ă
gốc,ăcĕnăb n,ăcốtălõi,ănhữngăgiáătr ăh tănhânăc aăm iăm tădânăt c,ănhữngăh tănhânăgiáă
tr ătứcălàăkhơngăph iătấtăc ăm iăgiáătr ămàăchỉănóiănhữngăgiáătr ăvĕnăhóaătiêuăbiểuănhất,ă
b năchấtăthật,ăchúngămangătínhădânăt căsâuăsắcăchúngăbiểuăhiệnătrongăm iălĩnhăvựcănh ă
vĕnăhóaănghệăthuật,ăsânăkhấu,ăh iăh a,ăđiêuăkhắc,ăkiếnătrúc,ătrongăsinhăho t,ăgiaoătiếpă
ứngă xửă hàngă ngàyă c aă ng iă dână t că đó.ă Nhữngă VHDTă đóă đ că t oă thànhă vàă đ că
khẳngă đ nhă trongă quáă trìnhă phátă triểnă c aă m iă dână t c,ă nhữngă truyềnă thốngă nàyă luônă
đ că thayă đổiă trongă quáă trìnhă l chă sử,ă nhữngă truyềnă thốngă l iă th iă b ă xóaă bỏ,ă nhữngă
truyềnăthốngăm i,ătiến b ăđ căbổăsung.ă
Giữăgìnăvàăphátăhuyăb năsắcădânăt c,ăkiênăquyếtăchốngăl iăsựăđồngănhấtăvềăvĕnă
hố làăvấnăđềăc aăm iăquốcăgiaătrênăthếăgi iăngàyănay.ăB iălẽ,ăphátătriểnăxưăh iălàăm tă
tiếnătrìnhăn iăsinh,ămàăđ ngălựcăc aănóăbắtănguồnăsâuăxaătừăcácănềnăvĕn hố c aăm iă
dânăt c.
SựănghiệpăGiáoăd că- Đàoăt oăcóăvaiătrịărấtăl nătrongăviệcăgiữăgìnăvàăphátăhuyă
b năsắcădânăt c.ăĐóălàăchiếcăcầuănốiăgiữaăqăkhứă- hiệnăt iă- t ơngălaiăgópăphầnăt oă
nênănhữngăgiáătr ăbềnăvữngăvừaămangătínhătruyềnăthốngăvừaămangătínhăhiệnăđ i.
1.2.2. Hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc
Vềăb năchất,ăgiáoăd călàăquáătrìnhătổăchứcăcu căsống,ăho tăđ ngăvàăgiaoăl uăchoă
đốiăt ngăgiáoăd c,ănhằmăgiúpăh ănhậnăthứcăđúng,ăt oălậpătìnhăc măvàătháiăđ ăđúng,ă
hìnhăthànhăph ơngăphápănhậnăthức,ăhànhăđ ngăcùngănhữngăthóiăquenăhànhăviăvĕnăminhă
trongăcu căsống,ăphùăh păv iăuăcầuăvàăchu nămựcăxưăh i.
Giáoăd călàăm tăhiệnăt ngăxưăh iăđặcăbiệt,ăb năchấtăc aănóălàăsựătruyềnăđ tăvàă
lĩnhăh iăkinhănghiệmăl chăsửă- xưăh iăc aăcácăthếăhệălồiăng


i,ănh ăcóăgiáoăd cămàăcácă

thếă hệă nốiă tiếpă nhauă phátă triển,ă tinhăhoaă vĕnă hóaă dână t că vàă nhână lo iă đ căkếăthừa,ă
phátăhuyătrênăcơăs ăđóămàăxưăh iălồiăng iăkhơngăngừngătiếnălên.ă
Trongă chiếnă l că giáoă d c,ă Đ ngă taă luônă luônă quană tâmă đếnă giáoă d că VHDT
choăthếăhệătrẻ.ăĐứngătr cătháchăthứcăc aănềnăkinhătếăth ătr ngăvàăh iănhậpăkinhătếă
quốcătếăthìăcơngătácănàyăcàngătr ănênăcầnăthiếtăhơnăbaoăgi ăhết.ă
Cơăchếăc aăsựăhìnhăthànhăVHDTălàăqătrìnhătíchălũyăvàătruyềnăđ tăkinhănghiệmă
quaăkhơngăgian,ăth iăgian,ăđ

căthựcăhiệnă doătínhăch ăthểăc aăconă ng

iătrongăc ngă