MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
LỜI CAM ĐOAN
DANH MỤC CÁC TỪ VÀ CỤM TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH
MỞ ĐẦU
1.

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3. Phương pháp nghiên cứu
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
5. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
6. Kết cấu đề tài
CHƯƠNG I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỨC TIỄN VỀ MÔ HÌNH PHÁT
TRIỂN DU LỊCH CHO MỘT LÀNG CỔ
1.1

Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Làng và Làng cổ
1.1.2: Điều kiện hình thành một “Làng Cổ” có thể khai thác cho hoạt động du lịch”
1.2

Mơ hình phát triển du lịch Làng Cổ

1.2.1 Khái niệm về mơ hình, mơ hình phát triển
1.2.2 Mơ hình phát triển du lịch làng cổ
1.2.3 Các nhân tố trong mơ hình phát triển du lịch làng cổ
1.2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến mơ hình phát triển du lịch làng cổ

1.2.5 Các tiêu chí đánh giá một mơ hình phát triển du lịch làng cổ
1.3. Kinh nghiệm phát triển mơ hình du lịch tại một số điểm du lịch trong và ngoài nước
1.3.1 Trong nước
1.3.2

Ngoài nước

1.3.3 Một số bài học kinh nghiệm rút ra
Tiểu kết chương 1
CHƯƠNG II. THỰC TRẠNG KHAI THÁC MƠ HÌNH DU LỊCH LÀNG CỔ ĐƯỜNG
LÂM
2.1: Khái quát về làng cổ Đường Lâm và những điều kiện phát triển du lịch của làng cổ
Đường Lâm.
2.1.1 Khái quát chung
2.1.2. Lịch sử hình thành & quá trình được cơng nhận là di tích cấp quốc gia
2.1.3. Tài nguyên du lịch
1


2.1.4. Lượng khách du lịch đến làng cổ
2.2 Thực trạng mơ hình khai thác du lịch tại làng cổ Đường Lâm trong thời gian qua
2.2.1.Các thành phần tham gia vào mơ hình du lịch của làng cổ Đường Lâm
2.2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến mơ hình phát triển của làng cổ Đường Lâm
2.2.3 Thực trạng các thành tố trong mơ hình du lich làng cổ Đường Lâm.
2.3. Đánh giá chung về mơ hình khai thác du lịch hiện tại của làng cổ Đường Lâm
2.3.1 Các ưu điểm của mô hình khai thác hiện tại và nguyên nhân
2.3.2 Các hạn chế của mơ hình khai thác hiện tại và ngun nhân
Tiểu kết chương II
CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT XÂY DỰNG MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN DU LỊCH CHO LÀNG
CỔ ĐƯỜNG LÂM

3.1. Phương hướng phát triển du lịch của làng cổ Đường Lâm
3.1.1 Phương hướng phát triển du lịch nói chung.
3.1.2 Phương hướng phát triển kinh tế xã hội của thành phố Hà Nội.
3.1.3 Phương hướng phát triển kinh tế xã hội của thị xã Sơn Tây nói chung và xã Đường
Lâm nói riêng.
3.2 Đề xuất xây dựng mơ hình phát triển du lịch làng cổ Đường Lâm
3.2.1 Đề xuất mơ hình du lịch làng cổ Đường Lâm
3.2.2 Về mơ hình phát triển du lịch làng cổ Đường Lâm
Tiểu kết chương III
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

2


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Trong vòng 20 năm qua, ngành Du lịch tăng trưởng nhanh và ngày càng có đóng góp lớn cho
nền kinh tế quốc dân.. Khách du lịch thế kỷ 21 sẽ đặc biệt chú ý tìm hiểu các giá trị văn hố truyền
thống, đặc biệt là các làng quê đặc trưng cho nền văn hoá của một quốc gia hay một vùng nào đó.
Chính vì vậy, làng Việt cổ ở Đường Lâm sẽ là một trong những điểm du lịch đặc biệt hấp dẫn.
Đường Lâm cách trung tâm thị xã Sơn Tây khoảng 4 km. Làng cổ ở Đường Lâm mang những
giá trị đặc trưng của một làng Việt cổ ở vùng châu thổ sông Hồng. Nếu coi phố cổ Hà Nội, phố cổ Hội
An là "Bảo tàng lối sống đô thị" thì làng cổ ở Đường Lâm là "Bảo tàng lối sống nông thôn, lối sống
nông nghiệp".
Đề tài “Xây dựng mô hình phát triển du lịch Làng Cổ Đường Lâm”tập trung nghiên cứu
những bài học kinh nghiệm của các làng cổ trong việc xây dựng mơ hình hợp lý cho hoạt động du lịch
và bảo tồn, đồng thời là những đánh giá, thực trạng của du lịch làng cổ hiện nay và những vấn đề cịn
tồn tại, đi sâu phân tích sự liên quan của 4 bên: Công ty du lịch, khách du lịch, người dân địa phương

và chính quyền cũng như chính sách phát triển của địa phương. Mục tiêu tiến tới xây dựng một mơ
hình du lịch phù hợp để áp dụng triển khai trong thực tế để khai thác đúng tiềm năng du lịch ở đây, với
mục tiêu phát triển Đường Lâm trở thành điểm đến của khách du lịch quốc tế muốn tìm hiểu về văn
hố nơng nghiệp, nông thôn Việt Nam.
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tương nghiên cứu của đề tài mơ hình du lịch hiện tại của làng cổ Đường Lâm là những vấn
đề lí luận và thực tiễn để xây dựng mơ hình phát triển du lịch cho điểm đến du lịch là làng cổ Đường
Lâm. Đề tài tập trung chủ yếu đánh giá các mặt tồn tại và những mặt mạnh mà du lịch làng cổ đã làm
được và những điều đang hướng tới. Cùng với đó là đi sâu phân tích thực trạng cơng tác tổ chức khai
thác hoạt động du lịch trong thời gian qua và các điều kiện để phát triển hoạt động du lịch ở Đường
Lâm (đánh giá các điều kiện sẵn sàng đón tiếp khách du lịch); đề xuất các giải pháp tổ chức, khai thác
hoạt động du lịch nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch địa phương và của ngành Du lịch Hà Nội
Phạm vi nghiên cứu:
Phạm vi nội dung nghiên cứu của đề tài: không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu xây dựng lên mơ
hình phát triển du lịch trong địa bàn xã Đường Lâm mà còn chú ý tới việc bảo tồn và sử dụng hợp lý
cũng như là phát triển tài nguyên du lịch tại làng cổ với nguyên tắc bảo tồn và phát triển lâu dài.
Phạm vi khơng gian nghiên cứu: đề tài có phạm vi khơng gian nghiên cứu là các làng trong
khn viên di tích làng cổ Đường Lâm bao gồm 9 làng: Mông Phụ, Cam Lâm, Cam Thịnh, Đồi Giáp,
Đơng Sàng, Hàn Tân, Hưng Thịnh, Văn Miếu và Phụ Khang.
Phạm vi thời gian nghiên cứu: Đề tài có thời gian nghiên cứu 3 năm: 2011, 2012 và 2013 và các
đề xuất đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.
3. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu thực địa.
- Phương pháp điều tra xã hội học, bảng hỏi, phỏng vấn
- Phương pháp phân tích hệ thống

3


- Phương pháp phân tích xu thế

4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Đề tài có mục địch nghiên cứu là đề xuất mơ hình phát triển du lịch làng cổ Đường Lâm đến
năm 2020, tầm nhìn 2030.
Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Phân tích thực trạng mơ hình du lịch hiện tại của làng cổ Đường Lâm, những điều đã và chưa
làm được và chỉ ra các nguyên nhân tồn tại ấy.
- Đề xuất các giải pháp để phát triển mô hình du lịch cho làng cổ Đường Lâm đến năm 2020 và
tầm nhìn 2030.
5. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Cơng trình nghiên cứu: “Giải pháp tổ chức, khai thác các hoạt động du lịch làng Việt cổ ở Đường
Lâm, thị xã Sơn Tây”
Cơng trình nghiên cứu này được Sở Du Lịch Hà Tây cũ nay là thành phố Hà Nội tổ chức thực
hiện vào năm 2004 với đối tượng nghiên cứu của đề tài là những tiềm năng du lịch của làng cổ Đường
Lâm bao gồm những tiềm năng du lịch nhân văn và những tiềm năng du lịch tự nhiên của làng cổ.
- Các hạn chế của cơng trình liên quan đến đề tài: Do cơng trình nghiên cứu này mang tính lý luận cao
với mục đích chỉ ra được thế mạnh của du lịch Đường Lâm do đó chưa đi sâu vào phân tích và xây
dựng nên một mơ hình du lịch cụ thể để có thể tập trung khai thác có chiều sâu tiềm năng du lịch ở
đây. Tuy cơng trình chỉ ra được thế mạnh của du lịch Đường Lâm nhưng chưa đưa ra được các sản
phẩm du lịch đặc trưng của điểm đến để từ đó có những bước phát triển sâu hơn về việc nghiên cứu
mơ hình phát triển cho phù hợp,
Cơng trình nghiên cứu: “Bảo tồn, tơn tạo và xây dựng khu di tích lịch sử văn hóa Đường Lâm”
Cơng trình nghiên cứu này được Sở du lịch Hà Tây, ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tây, Viện Khoa
hoc Xã hội Việt Nam thực hiện vào tháng 11 và 12 năm 2004 với đối tượng nghiên cứu thực chất là
bản tóm tắt và tập hợp các bài tham luận của các nhà nghiên cứu về văn hóa, du lịch, bảo tồn để
hướng tới bảo tồn, tôn tạo và phát triển khu di tích làng cổ, đề xuất các cơng trình xây dựng và xây
dựng các sản phẩm du lịch.
- Các hạn chế của cơng trình liên quan đến đề tài:
+ Do tính chất cơng trình là nghiên cứu để chỉ ra các tiềm năng du lịch cho nên cơng trình không đề
cập tới công tác quản lý du lịch và mơ hình phát triển du lịch của điểm đến. cũng như là địn hình một
sản phẩm du lịch đặc trưng cho điểm du lịch mà chỉ dừng ở việc là nhận thức thế mạnh của du lịch

Đường Lâm.
Với những tài liệu có thể tiếp cận được, tơi xin đề xuất đề tài:” Xây dựng mơ hình phát triển
du lịch tại làng cổ Đường Lâm” với mục đích xây dựng lên một cái nhìn cụ thể về tiềm năng du lịch
của làng cổ, đặc điểm mơ hình du lịch hiện tại của làng cổ và các đề xuất xây dựng mô hình du lịch
cho làng cổ để sản phẩm du lịch đặc trưng của làng cổ có thể phát huy được hết tiềm năng của nó.
6. Kết cấu đề tài
Đề tài có kết cấu 3 chương:
Chương I. Một số vấn đề lý luận về mơ hình du lịch cho một làng cổ
Chương II. Thực trạng khai thác mơ hình du lịch làng cổ Đường Lâm

4


Chương III: Đề xuất xây dựng mơ hình phát triển du lịch cho làng cổ Đường Lâm.
CHƯƠNG I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỨC TIỄN VỀ MƠ HÌNH PHÁT TRIỂN DU
LỊCH CHO MỘT LÀNG CỔ
1.1 Một số khái niệm cơ bản
1.1.1 Làng và Làng cổ
Làng là một khối dân cư ở nông thôn làm thành một đơn vị có đời sống riêng về nhiều mặt, và
là đơn vị hành chính thấp nhất thời phong kiến.
“Làng Cổ” là để chỉ một khối dân cư ở nơng thơn đã có sự tồn tại và cố kết cộng đồng được
một thời gian dài. Họ làm thành một đơn vị có đời sống riêng về nhiều mặt và các nét văn hóa lâu đời
vẫn được bảo tồn và gìn giữ tạo lên những nét đặc trưng cho làng cổ ấy
1.1.2: Điều kiện hình thành một “Làng Cổ” có thể khai thác cho hoạt động du lịch”
“Làng Cổ Du Lịch” là để chỉ một để chỉ một khối dân cư ở nông thôn đã có sự tồn tại và cố
kết cộng đồng được một thời gian dài. Họ làm thành một đơn vị có đời sống riêng về nhiều mặt và các
nét văn hóa lâu đời vẫn được bảo tồn và gìn giữ tạo lên những nét đặc trưng cho làng cổ; những nét
đặc trưng ấy chính là thành tố tạo lên sản phẩm du lịch tại làng cổ và có sự tiêu dùng đóng góp cho
kinh tế của bản thân chính làng cổ ấy.
Như vậy có thể đưa ra một nhận xét chung về các điều kiện để một làng cổ có thể trở thành

một làng cổ du lịch - một điểm đến dựa trên các tiêu chí sau :
1, Có tài nguyên du lịch đặc biệt và hấp dẫn.
2. Có khả năng đưa tài nguyên đó vào khai thác
3. Hội tụ các điều kiện về dịch vụ cung cấp cho hoạt động du lịch.
Tóm lại, với các diều kiện để một “Làng cổ” trở thành một điểm đến cho du lich và trở thành
“Làng cổ du lịch” thì “làng cổ” đó phải đảm bảo các tiêu chí: có tài ngun du lịch hấp dẫn, có khả
năng đưa tài nguyên đó vào khai thác và du khách có khả năng tiếp cận được với làng cổ đó thuận lợi
và phải có các điều kiện về dịch vụ cung cấp cho hoạt động du lịch.
1.2 Mơ hình phát triển du lịch Làng Cổ
1.2.1 Khái niệm về mơ hình, mơ hình phát triển
Mơ hình phát triển là sự tổng thể hóa các mối liên kết quan hệ của các bên liên quan tới một
hoạt động nào đó và mơ tả rõ vị trí, vai trò của các bên liên quan trong một hoạt động thực tiễn với
một mục đích là hoạt động thực tiễn sẽ mang lại hiệu quả mong muốn.
1.2.2 Mơ hình phát triển du lịch làng cổ
Với những hiểu biết về mô hình và phát triển trong luận văn này, tác giả xin đưa ra một định
nghĩa về mơ hình phát triển du lịch làng cổ hay mơ hình du lịch làng cổ như sau:
Mơ hình du lịch làng cổ là một sự tổng thể hóa các mối quan hệ của các bên liên quan tới
hoạt động du lịch trong một làng cổ với những giá trị đặc trưng; miêu tả rõ ràng các công việc, cách
thức vận hành của các bên liên quan với các sản phẩm du lịch đặc trưng, chia sẻ lợi nhuận với mục
tiêu bảo tồn và phát triển bền vững tại làng cổ ấy.

5


1.2.3 Các nhân tố trong mơ hình phát triển du lịch làng cổ
Theo cách tiếp cận của hệ thống thì mơ hình du lịch đầy đủ có thể được trình bày như sau :

Cầu du lịch

Cầu du lịch


Khách du
lịch tiềm
năng

Nghành du lịch nước
ngồi
Chun gia

Truyền thơng

Nước chủ nhà

Khách du lịch

Cộng đồng địa
phương
Nghành du lịch trong nước
Thành phần nhà nước

Tài nguyên văn hóa và tự nhiên

Hình 1.1. Mơ hình hệ thống du lịch

Với một hoạt động du lịch tại một làng cổ, các bên tham gia vào hoạt động gồm có bốn nhân
tố chính: Khách du lịch, các nhà cung ứng dịch vụ, người dân địa phương và chính quyền địa phương
do đó khi đi nghiên cứu về mơ hình du lịch làng cổ, cúng ta đi nghiên cứu mối quan hệ tổng hợp của
bốn nhân tố trên xung quanh một nhân tố cốt lõi đó là : các sản phẩm du lịch của làng cổ đó. Mối quan
hệ đó có thể được thể hiện qua sơ đồ 1.2 như sau:


6


Khách du lịch

Người dân địa
phương

Các sản
Phẩm du
lịch

Các nhà cung
ứng các dịch vụ

Các cấp quản lý
Hình 1.2 Các bên liên quan trong một mơ hình du lịch tại điểm đến

Các sản phẩm du lịch : Được hình thành lên từ các thế mạnh và tiềm năng du lịch sẵn có của
một điểm đến ; sản phẩm du lịch chính là cốt lõi của một mơ hình du lịch vì nó quyết định tất cả các
thành phần khác. Khách du lịch đến với điểm du lịch chính là vì sản phẩm của điểm đến ấy vì nó sẽ
quyết định trải nghiệm mà họ sẽ có tại điểm đến.
Khách du lịch với đặc điểm là chủ thể của hoạt động và là người bỏ tiền tri trả cho chuyến đi,
mục đích của chuyến đi tới điểm đến chính là động lực khiến du khách tri trả phải được hoàn thành ở
một mức độ nhất định và đương nhiên là toàn bộ các mối quan hệ của một mơ hình phát triển du lịch
đều xoay quanh việc làm sao duy trì hoặc gia tăng số lượng khách du lịch một cách bền vững lâu dài.
Các nhà cung ứng các dịch vụ: trong một mô hình kinh doanh du lịch, họ có thể là các công
ty, tổ chức, cá nhân địa phương cung cấp những dịch vụ cho hoạt động du lịch.
Người dân địa phương Người dân địa phương chính là những người chủ sở hữu văn hóa của
địa phương và xét trên một phương diện nào đó họ cũng chính là chủ của những tài nguyên du lịch

trên địa bàn sinh sống của họ
Các cấp quản lý: Các nhà quản lý cũng chính là người làm nhiệm vụ điều tiết, phân phối các
hoạt động trong lĩnh vực du lịch tại một điểm đến. Với vai trò là người chịu trách nhiệm cho tất cả các
hoạt động tại khu vực về mặt an ninh, trật tự, an toàn cho du khách, đảm bảo các bên cung cấp các sản
phẩm cho du khách phải làm theo đúng như thỏa thuận…
Như vậy khi nghiên cứu về mô hình du lịch của làng cổ, chúng ta đi sâu vào nghiên cứu mối
liên hệ của 4 yếu tố xung quanh sản phẩm một mơ hình cho du lịch làng cổ có thể hoạt động một cách
trơn tru và hiệu quả. Trên hết, mơ hình đó phải di theo được chiều hướng đảm tồn được các giá trị vật
thể và phi vật thể của làng cổ : Phát triển bền vững.
1.2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến mơ hình phát triển du lịch làng cổ
Với đặc trưng là sự thu nhỏ lại hoạt động du lịch của một điểm đến, một mơ hình phát triển du lịch làng
cổ cũng chịu ảnh hưởng của rất nhiều các yếu tố vĩ mô lẫn vi mô ảnh hưởng tới lượng khách tham quan điểm
đến như:

7


- Yếu tố vĩ mô: Là những yếu tố mang tính chất vĩ mơ, khơng do các thành tố trong mơ hình du
lịch đó quyết định được:
+ Kinh tế:
+Chính trị và an ninh
+ Sự phát triển của công nghệ.
+ Các yếu tố toàn cầu như thiên tai, dịch họa
- Các yếu tố vi mô: Là các yếu tố do bản thân các nhân tố trong một mơ hình du lịch đó mang lại ví dụ như:
+ Đặc điểm của tài nguyên du lịch
+ An ninh tại điểm đến
+ Sự đồng thuận phát triển du lịch của cả người dân và chính quyền các cấp:
+ Sự hợp tác tốt giữa các bên liên quan
1.2.5 Các tiêu chí đánh giá một mơ hình phát triển du lịch làng cổ
Với một làng cổ du lịch có một mơ hình được đánh giá là Mơ hình phát triển (tốt) thì sẽ đảm

bảo được các tiêu chí sau :
1. Đảm bảo mang được hình ảnh làng cổ tới với du khách
2. Thể hiện rõ nét vai trị và vị trí của các thành phần trong mơ hình và thực tế khách quan và
các thành phần đó thể hiện được hết sức mạnh của mình.
3. Mơ hình làng cổ du lịch được đánh giá là phát triển khi ngun tắc phát triển bền vững
4. Mơ hình làng cổ được đánh giá là phát triển khi có được sự phát triển số lượng khách, chất
lượng và sự phù hợp giữa số lượng với sức chứa của làng cổ.
Như vậy, việc nghiên cứu đánh giá một mơ hình phát triển tốt hay khơng chính là phụ thuộc
vào việc mơ hình ấy có đạt được các tiêu chí nêu ra cho một mơ hình phát triển hay chưa.
1.3. Kinh nghiệm phát triển mơ hình du lịch tại một số điểm du lịch trong và ngoài nước
1.3.1 Trong nước
Làng gốm Bát Tràng
Hiện tại, hoạt động “Thăm quan kết hợp mua sắm và trải nghiệm nghề gốm sứ tại làng gốm
Bát Tràng” đang vận hành rất hiệu quả và du khách đều có sự đánh giá cao đối với làng nghề này.
Điều này chứng tỏ rằng mơ hình du lịch hiện tại của Bát Tràng là mơ hình phát triển tiên tiến.
Phố cổ Hội An
Đây là một mơ hình rất gần gũi đối với làng cổ Đường Lâm vì đơ thị cổ Hội An và làng cổ
Đường Lâm có rất nhiều điều tương đương với nhau về mặt tài nguyên. Như đã viết ở trên, đô thị cổ
Hội An hiện đang là một di sản văn hóa của thế giới với nét đẹp của một “đời sống văn hóa đơ thị cổ”
và một nét đẹp không bị pha tạp nhiều do được gìn giữ và bảo vệ khá tốt đang thu hút rất nhiều khách
du lịch đặc biệt là những khách du lịch phương Tây. Và Đường Lâm nếu được quy hoạch và phát triển
hợp lý thì hồn tồn có thể có khả năng thành cơng.
Làng lụa Vạn Phúc
Có lẽ đây là một làng du lịch tuy có một tài nguyên du lịch rất tập trung nhưng chưa có cách
thu hút cách du lịch nhất của miền Bắc của Việt Nam, nói một cách khác, kết quả của điểm du lịch này
chưa xứng với các tiềm năng mà nó có.

8



1.3.2

Ngoài nước

‘Kinh nghiệm tổ chức, quy hoạch thiết kế một cơng viên lịch sử văn hóa trên khu di chỉ khảo cổ Chi
Sơn Nham tại Đài Loan.’
Bài học nhãn tiền của cơng tác xây dựng khu di tích Chi Sơn Nham đối với q trình quản lý,
tơn tạo và xây dựng khu làng cổ Đường Lâm ở đây chính là sự phối hợp giữa rất nhiều các cơ quan,
ban nghành cùng tham gia vào công tác bảo tồn và xây dựng. Hơn thế nữa, sức mạnh quàn chúng cũng
rất được chú ý khi mà bản kế hoạch ban đầu đã bị dình chỉ thực hiện khi mà các tầng lớp nhân dân
phát hiện ra các lỗ hổng trong quy hoạch. Cách thức tiến hành xây dựng mơ hình du lịch của khu di
tích này cũng là một điều đáng chú ý vì nó có được sự tham gia của tất cả các đoàn thể, người dân, nhà
nghiên cứu… và sản phẩm của khu di tích được xây dựng xoay quanh những chủ đề nhất định tạo lên
được một sự tập trung các di tích theo chủ đề mong muốn. Đây có lẽ là bài học quan trọng nhất đối với
việc xây dựng các sản phẩm du lịch của làng cổ Đường Lâm sau này.
1.3.3 Một số bài học kinh nghiệm rút ra
- Tạo ra một sản phẩm du lịch đặc trưng thế mạnh cho điểm đến: Một điểm đến muốn phát triển
thì phải có sản phẩm đặc trưng làm nổi bật lên giá trị của các tài nguyên du lịch của điểm đến. Đây là
điều cốt lõi cho các hoạt động du lịch và cũng là trung tâm của một Mơ hình phát triển du lịch.
- Tính linh hoạt trong hoạt động trùng tu và bảo tồn các di tích cần được nâng cao
- Tạo lập được các “liên minh” của điểm đến – tăng cường kết hợp điểm đến với một điểm đến
khác trong khu vực để đa dạng sản phẩm du lịch cho khách du lịch tới với một điểm đến.
- Trao quyền quản lý tài nguyên cho người dân địa phương với sự quản lý vĩ mô từ các cấp quản lý
- Hoạt động nghiên cứu về điểm đến cần được trú trọng
- Phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân vào công tác quản lý khu di tích
1.4. Tiểu kết chương 1
Mơ hình du lịch làng cổ là một sự tổng thể hóa các mối quan hệ của các bên liên quan tới hoạt
động du lịch trong một làng cổ với những giá trị đặc trưng; miêu tả rõ ràng các công việc, cách thức
vận hành của các bên liên quan với các sản phẩm du lịch đặc trưng, chia sẻ lợi nhuận với mục tiêu
bảo tồn và phát triển bền vững tại làng cổ ấy.

Các nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến một mô hình làng cổ du lịch bao gồm các yếu tố vĩ mơ
và vi mơ. Trong phân tích một mơ hình, chúng ta đi sâu phân tích 4 yếu tố chính đó là : Các cấp lãnh
đạo, các nhà cung ứng, người dân địa phương, khách du lịch với mối quan hệ tương tác với sản phẩm
du lịch.
Từ các công tác nghiên cứu mơ hình du lịch của một số điểm đến trong nước và quốc tế, nhiều
bài học về phương thức xây dựng mơ hình phát triển đã được rút ra và có ý nghĩa lớn đối với việc xây
dựng mơ hình phát triển du lịch làng cổ Đường Lâm sau này.

9


CHƯƠNG II. THỰC TRẠNG KHAI THÁC MƠ HÌNH DU LỊCH LÀNG CỔ ĐƯỜNG LÂM

2.1: Khái quát về làng cổ Đường Lâm và những điều kiện phát triển du lịch của làng cổ Đường Lâm.
2.1.1 Khái quát chung
Đường Lâm thuộc khu vực phía tây Thành Phố Sơn Tây cách trung tâm thành phố 4 km, cách
Hà Nội khoảng 45 km. Đường Lâm mang những giá trị đặc trưng của một làng việt cổ ở vùng châu thổ
sông Hồng bao gồm 9 làng: Mơng Phụ, Cam Lâm, Cam Thịnh, Đồi Giáp, Đơng Sàng, Hàn Tân,
Hưng Thịnh, Văn Miếu và Phụ Khang.
2.1.2. Lịch sử hình thành & q trình được cơng nhận là di tích cấp quốc gia
Ngày 28 tháng 11năm 2005, Bộ trưởng Bộ Văn hóa thơng tin đã ra Quyết định số 77/2005/QĐ
xếp hạng Di tích quốc gia Làng cổ Đường Lâm. Sau cố đô Huế, phố cổ Hội An, phố cổ Hà Nội là
những phố cổ ở đơ thị, thì Đường Lâm là làng cổ đầu tiên ở nông thôn trong cả nước được xếp hạng di
tích quốc gia. Năm 2006 Bộ Văn hóa thơng tin đã kết hợp với Đại học Nữ Chiêu Hòa (Nhật Bản) lập
quy hoạch tổng thể Đường Lâm để bảo vệ nguyên trạng làng này.
2.1.3. Tài nguyên du lịch
2.1.3.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên
Về địa hình địa mạo: Thị xã Sơn Tây nói chung và Đường Lâm nói riêng có dạng địa hình chủ
yếu đồi và gị. Đất đai ở Đường Lâm có địa hình đa dạng đồi, gị, đồng, bãi, ao, hồ đã tạo nên những
nét riêng biệt hấp dẫn khách du lịch đặc biệt là khách du lịch quốc tế và thích hợp cho sự phát triển

các loại hình du lịch tham quan nghỉ dưỡng
- Về khí hậu: Khí hậu khá đa dạng với ba loại hình chính : Khí hậu vùng đồng bằng chịu ảnh
hưởng của khí hậu đồng bằng sơng Hồng nên có tính chất nóng; khí hậu đồi có tính chất khí hậu lục
địa nên khơ nóng; Khí hậu khu vực đồi gò thấp mát mẻ. Tuy nhiên trong vùng Bắc Bộ nên khí hậu
Đường Lâm chia thành hai mùa rõ rệt mùa hè và mùa đông.
- Về thủy văn: Đường Lâm nằm trong vùng chân núi Ba Vì Tản Viên và gần các sơng Hồng,
sơng Đà, sơng Tích, sơng Đáy.
Nhìn chung tài ngun du lịch tự nhiên của khu vực xung quanh làng cổ Đường Lâm là khá đa
dạng và phong phú. Đây cũng là những yếu tố có thể khai thác tốt cho du lịch làng cổ khi đem chúng
hợp lại với các tài nguyên nhân văn khác.
2.1.3.2 Tài nguyên du lịch nhân văn
Tài nguyên du lịch nhân văn làng cổ Đường Lâm có thể chia ra làm 2 loại: tài ngun hữu
hình và vơ hình.
Tài ngun nhân văn hữu hình:



Đình Mơng Phụ - Làng Mơng Phụ



Chùa Mía: ( làng Đơng Sàng)



Đền thờ Phùng Hưng: ( làng Cam Lâm)



Đền thờ và lăng Ngô Quyền: (làng Cam Lâm)




Đền Phủ: (Làng Đông Sàng)

10




Nhà thờ Thám Hoa Giang Văn Minh (Làng Mông Phụ)



Các kiến trúc khác trong làng cổ như: ao, giếng làng, chợ… và đặc biệt là nhà cổ
- Nhà cổ:

Các nhà loại này còn tương đối nguyên vẹn như thời khởi dựng. Mặc dù độ tuổi gỗ lâu năm
nên đã và đang xuống cấp.
Các thành phần chủ yếu của nhà cổ trong khn viên nhà



1. Cổng

5. Bình phong

9. Chuồng chăn ni

2. Tường rào


6. Nhà chính

10. Nơi vệ sinh

3.Sân

7. Nhà phụ

11. Giếng nước

4. Vườn

8. Bếp

12.Ao

Các gia đình sản xuất địa phương

Đây là một tài nguyên vô cùng quý giá đối với một làng truyền thống đồng bằng sông Hồng. Ở
Đường Lâm chúng ta thấy sự hiện diện của các nghề như: nấu rượu, làm tương, làm kẹo lạc, kẹo nhồi,
chè lam, chè kho. Đây khơng chỉ là những món q lưu niệm độc đáo mà còn là những tài nguyên lớn
cho những sản phẩm du lịch liên quan tới trải nghiệm nông nghiệp.
Tài nguyên nhân văn phi vật thể


Lễ hội
Bảng 2.1: Những lễ hội lớn ở Đường Lâm

STT


Tên lễ hội

1
2
3

Lễ hội đền Phùng Hưng
Lễ hội đền Ngô Quyền
Lễ hội ngày Phật đản
Lễ Hội Đả Ngư
Lễ hội Đình Mơng Phụ
Ngày giỗ Thám Hoa
Giang Văn Minh

4
5
6

Địa điểm
Đền Phùng Hưng- Cam Lâm
Đền Ngô Quyền- Cam Lâm
Chùa Mía- Đơng Sàng
sơng Tích
Đình làng mơng Phụ
Làng Mơng Phụ

Thời gian diễn ra
14 /8 (âm lịch)
Tháng giêng

Mùng 8/4 (âm lịch)
Mùng 8/1 ( âm lịch)
tháng 6 (âm lịch)

Nguồn: Ban Quản lý di tích làng cổ Đường Lâm.



Các tập tục, lối sống và nghi lễ truyền thống
2.1.3.3 Tính độc đáo của những giá trị văn hóa của làng cổ Đường Lâm

Di sản kiến trúc: làng Đường Lâm vẫn giữ được hầu hết các đặc trưng cơ bản của một ngôi làng
người Việt với cổng làng, cây đa, bến nước, sân đình, chùa, miếu, điếm canh, giếng nước, ruộng nước,
gò đồi. Cùng với đó là những giá trị nhân văn lớn từ các nhà cổ và làng nghề truyền thống:
2.1.4. Lượng khách du lịch đến làng cổ
Bảng 2.2: Số lượng du khách đến thăm quan Đường Lâm
:Năm
Khách đến
(vạn người)

2008
3

2009
5

2010
7

Nguồn: Ban quản lý di tích làng cổ Đường Lâm.


11

2011
9

2012
11


Với số lượng du khách biến động như trên thì chúng ta có thể thấy rõ ràng du lịch làng cổ
Đường Lâm đang có những sự phát triển thần tốc (30 - 70% 1 năm) sự phát triển này đi đôi với sự gia
tăng dịch vụ sử dụng của du khách và nhu cầu dịch vụ của du khách. Và cũng chính là áp lực cho việc
bảo vệ mơi trường và quản lý du lịch của làng cổ Đường Lâm. Và hơn bao giờ hết, du lịch làng cổ
Đường Lâm cần có một con đường đi cho mình để du lịch có thể có được một sự phát triển bền vững
nhất.
2.2 Thực trạng mơ hình khai thác du lịch tại làng cổ Đường Lâm trong thời gian qua
2.2.1.Các thành phần tham gia vào mơ hình du lịch của làng cổ Đường Lâm
Trong mơ hình chung của du lịch nói chung với bốn thành tố xoay xung quanh những sản phẩm du
lịch cụ thể, do đó để có thể hiểu rõ về mơ hình nói chung của du lịch làng cổ, chúng ta đi vào nhận
diện các thành tố xây dựng lên mơ hình ấy:

Khách du lịch
-

Khách quốc tế, Việt kiều
Khách nội địa

-


Người
dân địa
phương

Các loại sản Phẩm
du lịch

+ Không tham gia trực
tiếp

+ Du lịch di sản
+ Du lịch Tâm linh
+ Đời sống nông
nghiệp

+ Tham
gia trực tiếp

Các nhà cung ứng
+ Tại địa phương
+ Ngoài địa phương

Các cấp quản lý
+ Ban Quản lý di tích làng cổ
+ Chính quyền các cấp
+ Tổ chức Jica
Hình 2.1 Các thành tố trong mơ hình du lịch của làng cổ Đường Lâm hiện tại

2.2.2: Các nhân tố ảnh hưởng đến mơ hình phát triển của làng cổ Đường Lâm
Với đặc trưng là sự thu nhỏ lại hoạt động du lịch của làng cổ Đường Lâm, mơ hình phá triển làng

cổ Đường Lâm hiện tại chịu sự ảnh hưởng của các yếu tố như:

12


- Yếu tố vĩ mơ: Kinh tế, chính trị và an ninh, sự phát triển của công nghệ các yếu tố toàn cầu như
thiên tai, dịch họa
- Các yếu tố vi mô: Đặc điểm của tài nguyên du lịch, an ninh tại điểm đến, sự đồng thuận phát
triển du lịch của cả người dân và chính quyền các cấp, sự hợp tác tốt giữa các bên liên quan.
2.2.3 Thực trạng các thành tố trong mơ hình du lich làng cổ Đường Lâm.
Để đánh giá được các thực trạng của mô hình du lịch hiện tại của làng cổ Đường Lâm, chúng ta sẽ
đi sâu vào đánh giá các mối quan hệ xung quanh các sản phẩm hiện tại của làng cổ đang đưa vào khai
thác dựa trên 3 loại sản phẩm du lịch tiềm năng của làng cổ Đường Lâm và vai trị của các thành tố đó
trong mơ hình du lịch của làng cổ.
2.2.3.1 Hoạt động khai thác cho du lịch của làng cổ Đường Lâm
Hiện tại, du khách đến với làng cổ Đường Lâm khá đa dạng; chúng ta thấy có sự xuất hiện của cả
khách du lịch nội địa và quốc tế; khách cũng đến từ nhiều nguồn: Tự đến hay là đi theo các công ty du
lịch.
a. Khách du lịch nội địa
 Khách tới với mục đích tơn giáo tín ngưỡng.
Khách du lịch nội địa đến với làng cổ Đường Lâm chủ yếu là từ thành phố Hà Nội và các vùng lân
cận; mục đích đến với làng cổ Đường Lâm chủ yếu là mục đích tế lễ tại các đình chùa của làng cổ và
có kết hợp thăm quan làng cổ nhưng hầu hết không phải trả vé.
Thực trạng của hoạt động du lịch này là tương đối tốt và đây cũng là một thế mạnh của du lịch
Đường Lâm nơi có rất nhiều các cơng trình tơn giáo linh thiêng. Tuy nhiên, việc du khách khơng ấn
tượng gì về làng cổ Đường Lâm và không mặn mà với ẩm thực địa phương cũng là một băn khoăn của
du lịch làng cổ.
 Khách đến với mục đich thăm quan làng cổ
Đây là lượng khách nội địa là các cơ quan, đồn thể của các cơng ty, xí nghiệp tại đồng bằng sơng
Hồng mà chủ yếu là từ Hà Nội. Họ tới làng cổ Đường Lâm với mục đích thăm quan làng cổ kết hợp

thăm quan một số điểm khác như là núi Ba Vì, Khoang Xanh, Thác Đa hay khu trượt cỏ Asean
Resort… Cũng có một số bạn trẻ tự thuê xe máy và tới thăm quan làng cổ tầm 2, 3 tiếng.
Tóm lại, hoạt động thăm quan của du khách đang diễn ra tương đối tốt, du khách tương đối hài
lòng về chuyến du lịch. Tuy nhiên, với những kết quả này quả là rất nhỏ bé so với tiềm năng của một
điểm đến như làng cổ Đường Lâm. Việc quan trọng nhất bây giờ là khai thác thêm được những sản
phẩm độc đáo có chất lượng để in đậm được những hình ảnh của làng cổ trong lòng du khách .
 Khách thăm quan chụp ảnh và chụp ảnh cưới
Đường Lâm có rất nhiều các cơng trình cổ và cũng là một điểm đến rất lý tưởng nếu ai đó muốn
chụp những tấm ảnh đẹp.
Hoạt động thăm quan chụp ảnh và chụp ảnh cưới của du khách đang diễn ra tương đối tốt, nó
thể hiện bằng việc hoạt động này vẫn tiếp tục diễn ra quanh năm. Tuy nhiên, nhìn vào hiện trạng ẩm
thực địa phương cũng là một băn khoăn của du lịch làng cổ.
b. Khách du lịch quốc tế
Đường Lâm hàng năm đón khoảng tầm 1 đến 1,5 vạn khách du khách quốc tế. Khách đến với làng
cổ Đường Lâm 100% là từ Hà Nội. Khách có thể đến với 2 cách: Tự đến hay qua các cơng ty du lịch.
Nhìn chung, với các du khách này, hình ảnh làng cổ Đường Lâm vẫn chưa được như sự kì vọng
của du khách. Đây là kết quả của việc sản phẩm du lịch nghèo nàn và việc mơ hình du lịch hiện tại
chưa đạt được hiệu quả như mong muốn.
2.2.3.2 Hoạt động quả lý, bảo tồn văn hóa và trùng tu làng cổ

13


Hiện tại, làng cổ Đường Lâm chịu sự quản lý hành chính là UBND xã Đường Lâm và quản lý di
tích bởi Ban Quản Lý di tích làng cổ Đường Lâm ngụ tại số 1 Phó Đức Chính – thị xã Sơn Tây.
Ngồi sự quản lý về mặt hành chính và di tích, Làng cổ Đường Lâm cịn có được sự giúp đỡ
về mặt tài chính cũng như là nhân lực cho việc bảo tồn của tổ chức Jaica của Nhật Bản
Hiện tại, mâu thuẫn xảy ra ở đây chính là nhu cầu hiện đại hóa và nâng cao mức sống của bà
con và việc bảo tồn, khôi phục nhà cổ đang được tiến hành một cách rất chậm chạp do sự thiếu vốn
của các đơn vị hỗ trợ và của chính quyền các cấp.

Tuy nhiên, cái mất lớn hơn của làng cổ Đường Lâm không phải là sự xuống cấp, hỏng hóc
nằm ở phần vật thể hữu hữu hình mà cái quan trọng nhất là Văn hóa Kẻ Mía đã hầu như khơng cịn tồn
tại: những giá trị phi vật thể.
Ngun nhân thì có lắm nhưng có thể đưa ra một số nổi bật sau:
- Thiếu sự quan tâm của quản lý các cấp, thiếu kinh phí.
- Khơng có sự nghiên cứu kĩ lưỡng từ những nhà văn hóa, những nhà khoa học.
- Khơng ai có khả năng thể hiện các điệu hát cổ nữa; các cụ trong xã có khả năng này thì bây giờ
đã gần khuất bóng.
Vì vậy, cần địi hỏi có một sự quan tâm thật đúng mức của các nhà văn hóa vào hoạt động nghiên
cức và xây dựng lại các món ăn cổ truyền xứ Mía. Đây khơng thể chỉ là việc của người dân địa
phương được mà cần phải có sự chung sức của nhiều nhà văn hóa, ẩm thực trong và ngồi nước.
2.3. Đánh giá chung về mơ hình khai thác du lịch hiện tại của làng cổ Đường Lâm
2.3.1
-

-

Các ưu điểm của mơ hình khai thác hiện tại và ngun nhân
Các ưu điểm của mơ hình hiện tại có thể được kể ra như sau:
Mơ hình thể hiện được mối quan hệ cơng việc các bên liên quan
Trong mơ hình hiện tại, các cấp quản lý được thể hiện một cách rõ ràng và có được sự phân
chia nhiệm vụ tương đối tốt, tạo điều kiện cho các hoạt động du lịch và nghiên cứu, bảo tồn
được phát huy một cách tối đa.
Mơ hình hiện tại rất dễ vận hành

2.3.2 Các hạn chế của mơ hình khai thác hiện tại và nguyên nhân
Với UBND huyện Sơn Tây, trong Nghị quyết số 12 -NQ/TU của Thành uỷ Sơn Tây đã khẳng
định quyết tâm xây dựng Sơn Tây lớn mạnh về dịch vụ và du lịch, tuy nhiên, báo cáo thực hiện năm
2009 cũng chỉ ra những tồn tại.
Các hạn chế này đến từ nhiều yếu tố trong đó có:

Mơ hình dập khn, không linh hoạt.
- Các sản phẩm đơn điệu không sáng tạo.
- Sự quá tải cho ban quản lý di tích làng cổ Đường lâm
- Lợi ích cho những chủ nhân của di sản là khơng nhiều.
- Khơng có đột phá trong việc nghiên cứu và bảo tồn cũng như phát triển di sản phi vật thể
- Sự hợp tác khai thác các tiềm năng du lịch của làng cổ là rất yếu.
Như vậy, qua phân tích trên chúng ta có thể đi tới kết luận:
Trong quá trình hoạt động của mình, mơ hình hiện tại tỏ ra có một số hạn chế sau:
1. Chưa đảm bảo mang được hình ảnh làng cổ tới với du khách

14


2. Mơ hình hiện tại chưa tạo điều kiện để các thành tố bên trong làm tròn và làm tốt trách nhiệm
của mình.
3. Theo nguyên tắc phát triển bền vững, sản phẩm du lịch của làng cổ hiện tại được đánh giá là rất
kém.
Như vậy, có thể nói mơ hình du lịch làng cổ Đường Lâm hiện tại chưa phải là một mơ hình
phát triển. Việc cần thiết bây giờ chính là xây dựng lên một mơ hình mới có khả năng đưa du lịch làng
cổ Đường Lâm lên những thành công mới.
2.4. Tiểu kết chương II
Làng cổ Đường Lâm có một vị trí thuận lợi cho phát triển du lịch khi nằm trong lịng thủ đơ
Hà Nội. Các tài nguyên nhân văn vật thể và phi vật thể đều mang những nét giá trị quý giá của một
vùng quê đồng bằng sông Hồng cổ. Du lịch Đường Lâm đang có những bước phát triển mới mạnh mẽ
từng ngày.
Trong quá trình phân tích thực trạng của mơ hình du lịch hiện tại của làng cổ Đường Lâm, đề
tài đã đi sâu nghiên cứu về các thành tố bên trong mô hình du lịch hiện tại, chỉ ra các liên kết giữa 4
bên : nhà quản lý, nhà cung ứng dịch vụ, người dân địa phương, du khách cùng với một nhân tố cốt lõi
là sản phẩm.
Từ thực tế hiện trạng của mơ hình du lịch làng cổ, có rất nhiều tồn tại và vướng mắc cho hoạt

động du lịch hiện tại và có thể nói chúng chưa cân xứng với tiềm năng du lịch của làng cổ. Ngun
nhân thì có nhiều song về cơ bản đó là làng cổ Đường Lâm chưa có được một mơ hình du lịch phát
triển hợp lý.

15


CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT XÂY DỰNG MƠ HÌNH PHÁT TRIỂN DU LỊCH CHO
LÀNG CỔ ĐƯỜNG LÂM
3.1. Phương hướng phát triển du lịch của làng cổ Đường Lâm
3.1.1 Phương hướng phát triển du lịch nói chung.
- Về phương hướng phát triển chung của ngành du lịch Việt Nam:
Xét về mọi phương diện sản phẩm đặc trưng của điểm đến và cơ hội trong tương lai, du lịch
Đường Lâm thực sự có rất nhiều cơ hội để phát triển nếu được đầu tư đúng cách và có một mơ hình
hợp lý.
3.1.2 Phương hướng phát triển kinh tế xã hội của thành phố Hà Nội.
Đường Lâm với vị trí quan trọng là cửa ngõ phía Tây của du lịch đồng bằng Sơng Hồng và
có vị trí liền kề với khú du lịch Ba Vì – Suối Hai cho nên sự phát triển du lịch của Làng cổ Đường
Lâm rất được chính phủ quan tâm quy hoạch.
3.1.3 Phương hướng phát triển kinh tế xã hội của thị xã Sơn Tây nói chung và xã Đường Lâm nói
riêng.
Với UBND huyện Sơn Tây, trong Nghị quyết số 12 -NQ/TU của Thành uỷ Sơn Tây đã khẳng
định quyết tâm xây dựng Sơn Tây lớn mạnh về dịch vụ và du lịch.
Như vậy có thể nói, chính quyền UBND Thành phố Sơn Tây đã nhận thức rõ ràng về sự tạo
điều kiện phát triển du lịch của làng cổ Đường Lâm và những tồn tại, khó khăn mà làng cổ Đường
Lâm gặp phải trong quá trình phát triển du lịch ở đây.
Tóm lại, Làng cổ Đường Lâm có một vị trí quan trọng trong bản đồ quy hoạch du lịch chung của
Đồng Bằng Bắc Bộ, chính quyền các cấp đều có những sự quan tâm phát triển tới du lịch làng cổ Đường
Lâm thể hiện rõ nét qua các văn bản pháp quy của thành phố Sơn Tây, thành phố Hà Nội hay quy hoạch
của chính phủ. Đây chính là những điều kiện tốt để du lịch Đường Lâm có những bước đột phá để đón

đầu xu thể sản phẩm của du lịch hiện đại: Tìm về những nét văn hóa truyền thống.
3.2 Đề xuất xây dựng mơ hình phát triển du lịch làng cổ Đường Lâm
Để xây dựng được một mơ hình phát triển du lịch của làng cổ Đường Lâm, chúng ta sẽ phải đi
xây dựng vai trò cụ thể của các bên liên quan trong một mơ hình du lịch của làng cổ các mối liên hệ
của các bên liên quan trong một mơ hình du lịch của làng cổ Đường Lâm xung quanh các sản phẩm
hiện tại của làng cổ đang đưa vào khai thác dựa trên 3 loại sản phẩm du lịch tiềm năng của làng cổ
Đường Lâm.
3.2.1 Đề xuất mơ hình du lịch làng cổ Đường Lâm
Khác với các điểm đến khác, du lịch làng cổ Đường Lâm có sự phụ thuộc rất lớn vào người
dân địa phương nó thể hiện ở các mặt như sau:
- Người dân là chủ thể sở hữu của di sản hữu hình
- Người dân là người chủ sở hữu của các di sản phi vật thể của làng cổ
- Bản thân những người chủ sở hữu của làng cổ Đường Lâm vừa có thể đóng vai trị là những
người chủ nhân của di tích, họ cịn đóng vai trị như là những nhà bảo tồn khi chính họ chứ khơng phải
ai khác sẽ trực tiếp bảo vệ một cơng trình di sản hay những nét đẹp văn hóa;
Với vị trí và vai trị đặc biệt của mình trong mơ hình du lịch hiện tại của làng cổ, đề tài xin
mạnh dạn đưa ra đề xuất: xây dựng mơ hình phát triển du lịch với trung tâm khơng cịn là sản phẩm du
lịch nữa mà trung tâm phải là người dân địa phương và song song với đó là sản phẩm du lịch

16


Khách du lịch
-

Khách quốc tế, Việt kiều
Khách nội địa

Các loại sản Phẩm du
lịch


Người dân địa phương
+ Tham gia trực tiếp
+ Không tham gia trực tiếp

+ Du lịch di sản
+ Du lịch Tâm linh
+ Đời sống nông nghiệp

Các cấp quản lý

Các nhà cung ứng

+ Ban Quản lý di tích làng cổ
+ Chính quyền các cấp
+ Tổ chức Jica

+ Tại địa phương
+ Ngồi địa phương

Hình 3.1 Các thành tố trong mơ hình phát triển du lịch của làng cổ Đường Lâm
3.2.2 Về mơ hình phát triển du lịch làng cổ Đường Lâm
Để xây dựng được mơ hình phát triển du lịch làng cổ Đường Lâm, chúng ta sẽ đi sâu vào việc
khắc phục các hạn chế của một mơ hình du lịch hiện tại của làng cổ Đường Lâm; với một mô hình
phát triển vượt qua được các yếu điểm hiện tại và có được sự xác định đúng đắn vai trị của từng thành
phần trong mơ hình mới chúng ta hồn tồn có thể tin du lịch làng cổ Đường Lâm sẽ khởi sắc trên mọi
lĩnh vực
3.2.2.1. Đề xuất cho việc phát triển hoạt động khai thác cho du lịch của làng cổ Đường Lâm
Hiện tại, du khách đến với làng cổ Đường Lâm khá đa dạng; chúng ta thấy có sự xuất hiện của
cả khách du lịch nội địa và quốc tế; khách cũng đến từ nhiều nguồn: Tự đến hay là đi theo các cơng ty

du lịch; do đó, xin đưa ra những đề xuất chung cho hoạt động của mơ hình nói chung và một số các đề
xuất về từng thành tố trong mơ hình du lịch đã nêu ở trên.
a. Đối với hoạt động thu vé
- Nghiên cứu cách thu vé đạt hiệu quả cao hơn và phù hợp với tình hình địa phương
b. Đối với khách tự đến
-Ban Quản Lý phải có được phương án đón tiếp dành cho đối tượng khách tự đến kể cả nội địa
hay quốc tế.

17


- Thêm vào đó, BQL di tích phải có chính sách đãi ngộ và đào tạo đội ngũ HDV làng cổ đủ sức
giới thiệu về làng cổ của mình bằng tiếng Anh; ngồi ra cịn phải đào tạo về kĩ năng thuyết trình của
các HDV để có thể đủ hướng dẫn cho các khách du lịch nước ngồi khi có yêu cầu. Đây là một việc
làm cấp bách đối với ban quản lý làng cổ.
- Với người dân địa phương tham gia trực tiếp và không trực tiếp, cần phải có một sự giới thiệu
căn bản cho người dân về cách đón tiếp khách du lịch nội địa lẫn quốc tế.
c. Đối với du khách đến thăm quan trong ngày do các công ty du lịch tổ chức
- Đối với khách du lịch nội địa thăm quan làng cổ kết hợp với các cơng ty du lịch, mơ hình hiện tại
tương đối phù hợp khi có thể cung cấp tương đối toàn bộ những nhu cầu cho du khách khi đến thăm
quan.
- Việc cần thiết nhất là nâng cao sự liên kết của 3 bên: BQL di tích làng cổ với bên tổ chức (các
công ty du lịch với vai trị là những nhà cung ứng dịch vụ ngồi địa phương) và một số gia đình trong
làng cổ cung cấp dịch vụ cho du khách như là những nhà cung cấp dịch vụ tại địa phương.
 Đối với khách du lịch quốc tế thăm quan qua đêm.
Theo lý thuyết, đây sẽ là sản phẩm độc đáo nhất nó thể hiện được toàn bộ nét đẹp của du lịch làng
cổ Đường Lâm cả về vật thể và phi vật thể. Tuy nhiên do quá trình phát triển từ điểm xuất phát thấp
của mình, du lịch làng cổ Đường Lâm vẫn cịn quá ít các du khách thử nghiệm sản phẩm này và có thể
nói đây là một sản phẩm cịn dừng ở dạng tiềm năng.
Để có thể hình dung được sản phẩm du lịch này ra sao, chúng ta có thể học tập một điển hình

của một cơng ty du lịch có resort cách làng cổ có đúng 3km đó là khu homestay Moon Garden. Sản
phẩm như sau:
Đường Lâm – Hà Nội 2 ngày 1 đêm
Ngày 1: Hà Nội – Đường Lâm (Bữa trưa – tối)
8.00: Xuất phát từ Hà Nội, hướng tới Đường Lâm. Trên đường ghé qua thành cổ Sơn Tây để được hiểu
thêm về quá khứ hào hùng của dân tộc Việt Nam.
10.30: Đến Đường Lâm, quý khách đi bộ thăm quan đình Mơng Phụ, 1 số nhà cổ và đền Phủ, chùa Mía.
12.00: Đồn về Moon Garden check in, dùng bữa trưa và nhận phòng nghỉ ngơi.
15.30: Bắt đầu chương trình trải nghiệm hoạt động nơng nghiệp. Q khách có thể tham gia vào q
trình sản xuất nông nghiệp, đi ra đồng nhặt rau, trồng rau, thu hoạch rau về nhà; buổi chiều tham gia
nấu Rượu, làm Tương, làm kẹo, làm bánh, trồng cây cảnh với một số gia đình xung quanh khu resort.
18.00: Tham gia buổi tụng kinh cầu an. Dùng bữa tối.
20.00: Ngâm chân thảo dược do thầy thuốc trong làng chế biến từ các loại lá cây chữa mệt mỏi và giúp
ngủ ngon.
Quý khách nghỉ qua đêm tại resort.
Ngày 2: Đường Lâm – Hà Nội ( bữa sáng – bữa trưa)
7.00: Tham gia buổi tập thể dục theo phương pháp cổ truyền. Dùng bữa sáng
8.00: Đạp xe đi thăm quan Lằng Ngô Quyền và đình Phùng Hưng và thăm quan cảnh sinh hoạt nơng
nghiệp cũng như quang cảnh nông thôn làng quê thuần Việt. Trên đường đi, thăm quan chợ quê và
mua sắm một số sản vật địa phương.
10.00: Học nấu ăn một số món đặc trưng.
12.00: dùng bữa trưa
13.30: Bắt đầu xuất phát về Hà Nội; trên đường về ghé thăm chùa Tây Phương
16.30: Kết thúc chương trình tại Hà Nội.
Nguồn: Trang web chính thức của homestay Moon Garden Resort:

18


Khi thăm quan sản phẩm này du khách có được những trải nghiệm sau:

- Thăm quan các di tích văn hóa lịch sử trong làng cổ
- Hiểu được đặc trưng của làng cổ Đường Lâm là làng Nông Nghiệp và Tiểu thủ cơng nghiệp
và văn hóa của làng cổ thơng qua một số hoạt động cơ bản như là: tín ngưỡng, ẩm thực, văn hóa văn
nghệ.
- Hiểu và cảm nhận được các giá trị nhân văn của một đời sống nông nghiệp nông thôn cổ
đang hiện hữu tại làng cổ Đường Lâm.
- Có được trải nghiệm về một làng quê tĩnh mịch, thanh bình.
Vậy, nếu làng cổ Đường Lâm muốn phát triển sản phẩm khách ngủ qua đêm thì cần có những
địi hỏi gì về mặt mơ hình du lịch? Dưới đây là một số điều kiện để làng cổ Đường Lâm có thể đưa sản
phẩm này vào khai thác:
- Cải tạo nâng cấp 1 số nhà cổ phục vụ cho hoạt động nghỉ qua đêm du lịch
- Với các cấp quản lý: Do nhiệm vụ của các cấp quản lý là: Đinh hướng phát triển, bảo tồn văn
hóa, điều hòa các mối quan hệ trong hoạt động du lịch và giữ gìn an ninh trật tự do đó các cấp quản lý
cần phải có những việc làm cấp bách như:
+ Bảo tồn được các giá trị của các công trình văn hóa vật thể của làng cổ Đường Lâm.
+ Có kế hoạch xây dựng các điển hình về cung cấp sản phẩm thăm quan nông nghiệp và tiểu thủ cơng.
+ Phát triển xây dựng loại hình du lịch trải nghiệm nông nghiệp.
+ Xây dựng các sản phẩm trải nghiệm thủ công nghiệp:+ Tăng cường bảo tồn phát triển về văn
hóa, tín ngưỡng tại làng cổ Đường Lâm.
+ Đầu tư vào nghiên cứu và khơi phục các nét văn hóa đặc sắc Đường Lâm đã mất ví dụ như ẩm
thực và đời sống nông thôn cổ.
3.2.2.2. Đề xuất về liên kết khai thác trong mơ hình phát triển du lịch làng cổ Đường Lâm
a. Người dân địa phương và công ty du lịch
Việc liên kết quản khai thác trước hết phải là việc liên kết xây dựng cải tiến sản phẩm để đưa vào
khai thác giữa các công ty du lịch và người dân địa phương, nó thể hiện ở chỗ:
- Người dân địa phương là chủ sở hữu của các di sản văn hoá vật thể và các văn hố phi vật thể ở
làng cổ Đường Lâm. Họ chính là người có vai trị quyết định đến việc phát triển sản phẩm của làng cổ
Đường Lâm
- Công ty du lịch chính là những người hiểu được tâm lý và nhu cầu của du khách, với sự tư vấn
chuyên nghiệp của họ thì các sản phẩm mà người dân địa phương muốn cung cấp sẽ có được tính thực

tế cao.
- Với sự nghiên cứu am hiểu về đặc điểm của từng nét đẹp văn hố thể hiện qua các hình ảnh, sự
vật cụ thể, người dân địa phương có thể kết hợp với các công ty du lịch nhằm cải tạo khn viên gia
đình để có thể phục vụ được cho du khách mà vẫn gìn giữ được những giá trị văn hố tồn tại trong
khn viên ngơi nhà cổ ấy.
- Khi thực hiện sản phẩm và đưa sản phẩm ra tới khách hàng, người dân với tư cách là chủ thể của
các sản phẩm ấy chính là những người mang những nét đẹp ấy tới với du khách; họ nhìn chung vừa là
người chủ nhân của các nét đẹp văn hố ấy, người xây dựng sản phẩm để nó có được một hình hài cụ
thể và cũng chính là người truyền tải vẻ đẹp của sản phẩm ấy tới với du khách.
Đây thực chất là mối quan hệ đôi bên cùng có lợi khi mà cơng ty du lịch có thể đa dạng sản phẩm
của mình và có được doanh thu du lịch cịn người dân thì có được một nguồn thu nhập cho gia đình
mà họ khơng phải đi đâu xa. Nói cách khác là họ có thể làm giầu chính trên mảnh đất q hương của
mình.
b. Giữa những nhà cung cấp phương với nhau

19


Có vẻ hơi lạ lẫm nhưng điều này là một thực tế chúng ta cần phải có được một sự liên kết
chính những gia đình có các thế mạnh phục vụ cho hoạt động du lịch với nhau và các gia đình trong
làng cổ Đường Lâm với nhau vì họ chính là chủ thể của một nền văn hố nơng thôn nông nghiệp; sự
liên kết này thể hiện ý thức xây dựng sản phẩm để cùng nhau phát triển làm giàu trên q hương của
mình
Với các gia đình có tài nguyên du lịch với nhau, chúng ta cần tạo ra những liên minh để một
mục đích là phục vụ du khách một cách tốt nhất và phát triển sản phẩm du lịch một cách đúng đắn
nhất. Làng cổ Đường Lâm về cơ bản là khác phố Cổ Hội An vì kia là Phố cịn đây là Làng. Trong làng
có những nét đẹp hàng xóm láng riềng như: “tối lửa tắt đèn có nhau” hay là việc họ cùng chung một
làng, một họ cũng là những sợi dây gắn kết họ với nhau lại.
c. Giữa các nhà quản lý và người dân
Đối với làng cổ Đường Lâm, sẽ tốt hơn cho sự bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch nếu các cấp

quản lý có thể trao quyền quản lý tài nguyên cho người dân với sự quản lý vĩ mơ. Về mặt sản phẩm và bảo
tồn, đây cũng chính là thế mạnh nếu chúng ta biết khai thác nguồn lực này một cách hợp lý và đây cũng
chính là một biện pháp rất hay: xã hội hóa cơng tác bảo tồn văn hóa tại địa phương.
d. Liên kết làng cổ Đường Lâm với các điểm đến khách lân cận
Hiện tại, với vị trí tương đối thuận lợi của mình thì làng cổ Đường Lâm có thể có được những
mối liên kết với các điểm đến khác như Đồng Mô – Ngải Sơn, Ao Vua, Khoang Xanh, Suối Hai, vườn
Quốc gia Ba Vì, CK9, cùng với đó là liên kết quảng bá tạo dựng hình ảnh cho du lịch Đường Lâm để
các khách du lịch quốc tế có các cuộc hành trình thăm Tây Bắc (Hịa Bình, Sơn La, Điện Biên) có thể
ghé qua làng cổ trước khi tiếp tục cuộc hành trình…
Tóm lại, trong q trình xây dựng mơ hình phát triển du lịch cho làng cổ Đường Lâm, chúng
ta cần coi người dân là chủ thể cốt lõi của một mơ hình du lịch và phát huy sức mạnh từ họ và xã hội
hóa cơng tác bảo tồn cũng như khai thác du lịch.
Ban quản lý các cấp của di tích làng cổ Đường Lâm cần có những giải pháp và chính sách cụ thể để
giải quyết các vướng mắc tồn tại trong quá trình vận hành du lịch của làng cổ. Hoạt động nghiên cứu
và bảo tồn văn hóa cũng cần được trú trọng để khơi phục lại những nét đẹp văn hóa cho làng cổ
Đường Lâm để xứng đáng là một ‘bảo tàng lối sống nông thơn cổ’ của Việt Nam.
Ngồi sự lỗ lực của các cấp chức năng và người dân địa phương, các công ty du lịch cũng cần
có những chính sách sản phẩm để liên kết làng cổ Đường Lâm với các điểm đến khác trong khu vực
đồng thời là kết hợp cùng đầu tư đối với các gia đình trong làng cổ để có thể nâng cấp, cải tạo một số
hạng mục phục vụ cho du lịch đặc biệt là kết hợp với người dân địa phương xây dựng các sản phẩm bổ
trợ để phục vụ cho du lịch
Với nguyên tắc phát triển bền vững, những thay đổi sẽ góp phần phát triển hoạt động du lịch
trong làng cổ và tạo ra một trào lưu khôi phục và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống tại làng cổ
Đường Lâm ; lợi ích cho việc phát triển du lịch sẽ là rất lớn và người dân địa phương có thể gìn giữ
được những nét bản sắc văn hóa của mình và có thể tăng thêm thu nhập cho nhiều gia đình trong làng
cổ.
Như vậy, có thể nói mơ hình du lịch làng cổ Đường Lâm trong tương lai sẽ là một mơ hình
phát triển. Việc cần thiết bây giờ chính là những bước tiến mới để có thể có khả năng đưa du lịch làng
cổ Đường Lâm lên những thành công mới.
3.3. Tiểu kết chương III

Du lịch làng cổ Đường Lâm đang đứng trước một cơ hội thuận lợi để chuyển mình phát triển
đi lên khi có được sự quan tâm của nhiều cấp chính quyền và các ban ngành. Vấn đề hiện tại là làm

20


sao có thể xây dựng một mơ hình phát triển du lịch cho làng cổ Đường Lâm để du lịch làng cổ có thể
phát triển đạt mục tiêu mong muốn.
Với một mơ hình đề xuất dựa trên 4 thành phần truyền thống, nhưng có một sự khác biệt khi
đưa người dân địa phương vào trung tâm của mơ hình quản lý, đây là cách để nâng cao hiệu quả của
các công tác bảo tồn cũng như xây dựng sản phẩm của làng cổ Đường Lâm và để du lịch Đường Lâm
có thể phát triển hơn nữa.
Hi vọng với một cách nhìn mới về mơ hình du lịch, du lịch làng cổ Đường Lâm sẽ thực sự
phát triển và hạn chế các thiếu sót hiện tại cũng như là nâng cao hiệu quả của các hoạt động du lịch tại
địa phương.

21


KẾT LUẬN
Du lịch làng cổ đang là một hoạt động du lịch hấp dẫn đối với du khách quốc tế cũng như là
nội địa.
Làng cổ Đường Lâm có một giá trị văn hóa lớn và có tiềm năng lớn để trở thành một điểm đến
du lịch quan trọng hấp dẫn.
Thực tế trong những năm gần đây, du lịch Đường Lâm phát triển rất vũ bão; các hoạt động du
lịch không ngừng được cải thiện. Trong các sản phẩm du lịch hiện tại của làng cổ Đường Lâm, sản
phẩm du lịch độc đáo và đang là sản phẩm đặc trưng của du lịch làng cổ chính là sản phẩm du lịch di
sản dựa vào các điểm di tích đã được cơng nhận của làng cổ.
Trong quá trình phát triển du lịch của mình, sản phẩm hiện tại vẫn chưa đáp ứng được các yêu
cầu, đòi hỏi của một sản phẩm du lịch có thể làm nổi bật nên các giá trị của làng cổ; các hoạt động du

lịch trong làng cổ vì thế mà chưa có khả năng phát triển được. Mơ hình du lịch hiện tại tỏ ra khơng
hiệu quả và có nhiều bất cập.
Thực tế đặt ra một bài toán cho làng cổ Đường Lâm là việc làm thế nào để có được một mơ
hình du lịch hồn thiện và độc đáo để có thể đưa Đường Lâm trở thành một điểm đến hấp dẫn.
Trong khuôn khổ của một luận văn thạc sĩ, tôi mong muốn đưa ra cái nhìn mới về sản phẩm
đặc trưng của làng cổ Đường Lâm với mục tiêu là làm sao du khách có thể kéo dài thời gian lưu trú tại
làng cổ, có khả năng khai thác toàn bộ các thế mạnh của làng cổ Đường Lâm về các giá trị văn hóa,
nhân văn cũng như vật thể, di tích. Mong muốn du lịch làng cổ Đường Lâm sẽ phát triển mạnh mẽ và
sẽ đạt được những thành công mới.

22


TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt
1. Trần Thúy Anh (Chủ biên), 2004 “Ứng xử văn hóa trong du lịch” – Nhà xuất bản ĐHQG Hà
2.
3.
4.
5.

Nội
Nguyễn Văn Âu , 2002 – “Một số vấn đề địa danh học Việt Nam” - NXB ĐHQG Hà Nội
G. Cazez, R. Lanquar, Y. Raynourd, 2001 – “Quy hoạch du lịch” – Đào Đình Bắc (dịch)
Lê Thạch Cán, 1995 – “Cơ sở khoa học môi trường” – Hà Nội
Nguyễn Văn Đính, Phạm Hồng Chương, 2000 – “Quản trị kinh doanh lữ hành” NXB Thống

Kê Hà Nội
6. Luật du lịch Việt Nam – NXB Chính Ttrị Quốc Gia 2006

7. Trần Thị Minh Hịa, 2008 – “Giáo trình kinh tế du lịch” – NXB Kinh Tế Quốc Dân
8. Nguyễn Văn Đính, Trần Thị Minh Hịa, 2004 – “Giáo trình kinh tế du lịch” – NXB Lao Động
– Xã Hội
9. Nguyễn Văn Đính, Phạm Hồng Chương , 2000 – “Quản trị kinh doanh lữ hành” – NXB Thống
Kê Hà Nội
10. Phạm Trung Lương (chủ biên), 2001 – “Tài nguyên môi trường du lịch Việt Nam” – NXB
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.

Giáo dục
Trần Đức Thanh, 1998 – “Nhập môn khoa học du lịch”- NXB ĐH Quốc Gia Hà Nội
Lê Thông, 1996 – “Nhập môn địa lý nhân văn” – Hà Nội
Lê Thông, Nguyễn Minh Tuế, 1998 – “Tổ chức lãnh thổ du lịch” – NXB Giáo Dục
Lê Thơng (chủ biên), 2003 – “Địa lí các tỉnh thành phố Việt Nam” Tập 4 – NXB Giáo Dục
Lê Thơng (Chủ biên), 2005 – “Địa lí kinh tế - xã hội Việt Nam” – NXB ĐH Sư Phạm
Đinh Thị Thư, 2005 – “Giáo trình kinh tế du lịch – khách sạn” – NXB Hà Nội
Nguyễn Minh Tuệ, Lê Thông, 2003 – “Quy hoạch quốc gia và vùng” – NXB Hà Nội
Trần Văn Thông, 2003 –“Tổng quan du lịch” – NXB Trẻ
Bùi Thị Hải Yến, 2009 – “Tuyến điểm du lịch Việt Nam” – NXB Giáo Dục
Bùi Thị Hải Yến, 2009 – “Tài nguyên du lịch” – NXB Giáo dục

Tiếng Anh

21. Gareth Shaw & Alan M. William, Blackwell, 2007 - “Critical issues in tourism - a
geographical perspective” – Mc Graw – Hill
22. Stephen Craig, Smith & Christine French, 2006 – “Learning to live with tourism” Dryden
Press

23


Websites
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.

www.chinhphu.vn
www.dangcongsan.vn
www.vietnamtourism.com/hanoi
www.duonglamtourist.com
www.sontay.gov.org
www.hanoi.org.vn
www.duonglamvillage.com
www.moongardenhomestay.com
www.vinhhunghotels.com.vn
www.vdict.com


24