<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net T: 098 1821 807 Trang | 1

<b>VĂN MẪU LỚP 12 </b>

<b>ĐỀ</b>

<b>BÀI:</b>

<b>BÌNH GIẢNG ĐOẠN THƠ</b>

<b>TRONG BÀI THƠ</b>

<b> TI</b>

<b>ẾNG HÁT CON TÀU CỦ</b>

<b>A </b>

<b>CH</b>

<b>Ế</b>

<b>LAN VIÊN</b>

Bình giảng đoạn thơ sau trong bài thơ Tiếng hát con tàu củ

a Ch

ế

Lan Viên

:

<i>..."Nhớ bản sương giăng, nhớđèo mây phủ</i>

<i>Nơi nào qua lòng lại chẳng yêu thương</i>
<i>Khi ta ở chỉlà nơi đất ở, </i>

<i>Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn </i>

<i>Anh bỗng nhớem như đơng về nhớrét</i>
<i>Tình yêu ta như cánh kiến hoa vàng,</i>
<i>Như xuân đến chim rừng lơng trở biếc </i>
<i>Tình u làm đất lạhóa q hương".</i>

</div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>

W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net T: 098 1821 807 Trang | 2
<b>B. DÀN BÀI CHI TIẾT </b>

<b>1. </b> <b>Mởbài</b>

- Giới thiệu bài thơ Tiếng hát con tàu và tác giả ChếLan Viên
- Dẫn dắt vào vấn đềvà trích dẫn đoạn thơ

<b>2. </b> <b>Thân bài</b>

- Khái qt chung

• Hồn cảnh sáng tác

• Ý nghĩa nhan đề: là khúc ca vềtình u và lịng biết ơnsâu sắc với nhân dân, đất
nước của một tâm hồn thơ đã tái sinh trong cách mạng và kháng chiến

• Vịtrí đoạn thơ: nằm trong đoạn hai bài thơ Tiếng hát con tàu
- Phân tích

• Nội dung

</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>

W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net T: 098 1821 807 Trang | 3
o Triết lí sâu sắc mà chan chứa yêu thương <i>“Khi ta ở chỉ</i> <i>là nơi đất ở/ Khi ta đi </i>

<i>đất đã hóa tâm hồn”.</i> Với kết cấu đối lập, trùng điệp, câu thơ mang ý nghĩa
chuyển tải: đất là khơng gian cư trú nhưng q trình sống lâu dài mang đầy
nghĩa tình, sự chuyển biến trong tâm hồn đến quy luật tình cảm. Vì đã gắn bó
lâu dài, sống hết mình với nơi ấy, nên ra đi mà lòng còn ở lại.

o Mạch thơ tiếp tục phát triển với những hình ảnh gắn bó khăng khít với nhau:

<i>“đơng-rét”, “cánh kiến - hoa vàng”, “mùa xuân - chim rừng lông trở biếc”</i> diễn tả
ý nghĩa: từ mối quan hệ gắn bó khăng khít của sự vật, hiện tượng của đất trời
nhà thơ muốn nói: cái rét của mùa đơng, như cánh kiến hoa vàng, mùa xuân với
màu lông mới của chim rừng. Tình u cũng vậy, đó là sự gắn bó của hai tâm
hồn đồng điệu. Phải chăng, với hình ảnh này, nhà thơ đã khẳng định sự bền
vững của tình cảm.

o Và quả thực, tìnhyêu ấy đã <i>“làm đất lạhóa quê hương”..</i> Chữ<i>"hóa"</i>trong câu
thơ là một <i>"nhãn tự"</i> thể hiện sự biến đổi kì diệu, từlượng là đất lạthành chất

<i>"quê hương"</i>mà yếu tố quyết định là <i>"tình yêu</i>". Câu thơ của ChếLan Viên cho
ta nhiều liên tưởng và suy tưởng để tựđo lịng mình, phát hiện ra vẻđẹp tiềm
ẩn và sựphong phú của tâm hồn mình.

• Nghệ thuật:

o Phép điệp nhấn mạnh về nỗi nhớ

o Các hình ảnh ẩn dụ, so sánh diễn tả quy luật của cuộc sống, triết lí của tình yêu

<b>3. </b> <b>Kết bài: </b>

- Nêu cảm nhận, đánh giá chung vềđoạn thơ

- Mở rộng vấn đề bằng suy nghĩ và liên tưởng của mỗi cá nhân

<b>C. </b> <b>BÀI VĂN MẪU </b>

</div>
<span class='text_page_counter'>(4)</span><div class='page_container' data-page=4>

W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net T: 098 1821 807 Trang | 4

Bài thơ "<i>Tiếng hát con tàu"</i>rút từ tập "<i>Ánh sáng và phù sa</i>" là khúc hát say mê mang
hương vịvà tình u cuộc đời. Nhà thơ ví tâm hồn mình như con tàu "<i>uống vầng trăng</i>",
vùn vụt tiến lên phía trước đầy hăm hởtrong bài ca xây dựng cuộc đời. Đến với Tây Bắc
là trở về với nhân dân - những con người tình nghĩa. Đến với Tây Bắc là đến vói "<i>Xứthiêng </i>
<i>liêng rừng núi đã anh hùng</i>". Suốt những năm dài kháng chiến được sống trong lòng nhân
dân, bước chân nhà thơ đã đi qua nhiều miền đất nước: khu Bốn, khu Ba, Việt Bắc, Tây
Bắc... Bao kỉ niệm đầy ắp trong lòng về những con người, về những miền quê xa lạ. Trong
hoài niệm, nhà thơ ân tình hát lên. Đây là đoạn thơ tiêu biểu trong phần hai bài <i>"Tiếng </i>
<i>hát con tàu</i>":

<i>"Nhớ bản sương giăng, nhớđèo mây phủ</i>
<i>... </i>

<i>Tình yêu làm đất lạhóa quê hương"</i>

Nỗi nhớTây Bắc đầy vơi trong lòng. Nhớnúi rừng, nhớlàng bản, nhớ những con đèo
mây trắng phủ mờ, nhớ những "<i>Nơi máu rỏtâm hồn ta thấm đất</i>". "<i>Bản sương giăng</i>" và
<i>"đèo mây phủ</i>" gợi tả cảnh núi rừng mịt mù, xa xơi nghìn trùng cách trở. Hai chữ "<i>nhớ"</i>

trong vần thơ diễn tả sự tha thiết bồi hồi. Câu thơ cân xứng qua hai vế tiểu đối: "<i>Nhớ bản </i>
<i>sương giăng / nhớđèo mây phủ</i>" với bao ân tình thương nhớ.

Bao năm tháng đã qua, những dốc núi đèo cao, những làng bản mù sương, những
nẻo đường một thời gian khổ vẫn còn vương vấn trong lòng. Những kỉ niệm đẹp một thời
máu lửa đâu dễquên. Nhà thơ tự hỏi lòng mình: "<i>Nơi nào qua lịng lại chẳng u thương</i>?".
Cũng là để khẳng định mình với tất cả niềm tựhào sâu sắc. Giọng thơ sâu lắng, êm ái, ngọt
ngào. Nỗi nhớvà "<i>yêu thương</i>" cũng là tình cảm của người chiến sĩ Tây Tiến với núi rừng
và con sông Mã miền Tây: "<i>Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi! Nhớ về rừng núi, nhớchơi vơi</i>". Câu
thơ của ChếLan Viên hàm chứa tình cảm đẹp, đồng thời phát hiện chiều sâu của tâm hồn
và quy luật tình cảm của con người. Đó cũng là sự tổng kết đường đời, cách sống, đạo lí
sống của người cán bộkháng chiến. Hai câu thơ tiếp theo cấu trúc song hành, ánh lên vẻ
đẹp trí tuệ. Đó là nét đặc sắc trong thơ ChếLan Viên:

</div>
<span class='text_page_counter'>(5)</span><div class='page_container' data-page=5>

W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net T: 098 1821 807 Trang | 5
<i>"Khi ta ở</i>" rồi "<i>khi ta đi</i>" đã trải qua nhiều năm tháng? Hai cảnh ngộ, hai hoàn cảnh
sống đã đổi thay. Thời gian và không gian, ởvà đi, quá khứvà hiện tại khơng làm cho lịng
dạđổi thay, trái lại <i>"đất đã hóa tâm hồn</i>". <i>"Nơi đất ở</i>" trước đây, nay có sự chuyển hóa kì
lạ: "<i>Khi ta đi, đất đã hóa tâm hồn</i>". Kẻ vơ tâm và bất nghĩa thì "<i>đi</i>" là hết: "<i>nơi đất ở"</i> chỉ
cịn lại sự dửng dưng mà thơi. Có sống hết mình, sống đẹp với "<i>nơi đất ở</i>" thì khi xa cách,
lịng ta mới mang theo bao kỉ niệm vui, buồn sâu sắc. Câu thơ là tiếng nói tình nghĩa ở

đời, là niềm tựhào vềcách ăn ở thủy chung, sắt son. Tây Bắc - mảnh đất thiêng liêng, anh
hùng đã mang tình sâu nghĩa nặng đối với nhà thơ và bao chiến sĩ. Bao chiến sĩ đã đem
xương máu thắp sáng ngọn lửa Điên Biên thần kì. Mảnh đất ấy có bao con người tình
nghĩa, đểthương để nhớtrong lịng ta. Là anh du kích: "<i>Chiếc áo nâu anh mặc đêm công </i>
<i>đồn — Chiếc áo nâu suốt một đời vá rách –Đêm cuối cùng anh cởi lại cho con</i>". Là bà mế

<i>"lửa hồng soi tóc bạc</i>", tuy <i>"khơng phải hịn máu cắt</i>" nhưng "<i>Trọn đời con nhớ</i> <i>mãi ơn </i>
<i>nuôi"</i>. Là cô gái Tây Bắc "<i>Vắt xôi nuôi quân em giấu giữa rừng</i>", để lại nhiều bâng khuâng:
"<i>Bữa xôi đầu cịn tỏa nhớmùi hương</i>". Vì thế thật là dễ hiểu, mảnh đất ấy, cùng với những
con người như thếấy sao mà "<i>lịng lại chẳng u thương?".</i>Có trải nghiệm, mới thấm thía
vịđời và tình đời sâu nặng, mới cảm được cái diệu kì mơ hồmà hiện hữu nơi sâu thẳm
lịng người:

<i>"Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn</i>".

Con người có nhân hậu, biết sống trong đạo lí, biết ăn ởtrong tình nghĩa thủy chung,
có cảcái tâm đẹp và cái tài lớn mới viết nên những câu thơ mangmàu sắc triết lí đẹp và
hay như thế! Có điều thú vịlà những triết luận ấy khống chút khơ khan mà xúc động của
chính tâm hồn mình, được lay động và cất cánh thành lời ca. Triết luận ấy lại được diễn
đạt bằng một thứngơn ngữgiàu hình tượng và cảm xúc nênđã khơi dậy trong mỗi chúng
ta bao hoài niệm đẹp đối với miền q đã gắn bó như nơi chơn nhau cắt rốn của riêng
mình.

Khổthơ tiếp theo, mạch thơ đột ngột chuyển sang một rung cảm và suy tưởng khác
tình yêu và đất lạ:

</div>
<span class='text_page_counter'>(6)</span><div class='page_container' data-page=6>

W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net T: 098 1821 807 Trang | 6
<i>Như xuân đến chim rừng lơng trở biếc </i>

<i>Tình u làm đất lạhóa q hương</i>".

Nói vềtình u - một tình u đẹp - ChếLan Viên sử dụng liên tiếp những hình ảnh
so sánh ẩn dụ, tạo nên những vần thơ độc đáo, thi vị. Mỗi một so sánh là một liên tưỏng
nói lên tình u và nỗi nhớxơn xao, mơ màng và thấm thía, lan tỏa trong lịng. Câu thơ

<i>"Anh bỗng nhớem như đông về nhớrét</i>" thể hiện sự gắn bó yêu thương giữa hai trái tim,
hai tâm hồn như quy luật kì diệu của thiên nhiên, của sự sống. Cánh kiến - sản phẩm của
núi rừng, là chất kết dính. Hoa vàng tượng trưng cho vẻđẹp êm dịu và thơ mộng. Đểnói
lên một tình yêu thắm thiết thơ mộng, tác giả có một cách nói mới lạ, đậm đà: "<i>Tình u </i>
<i>ta như cánh kiến hoa vàng</i>". Mùa xuân đến, trăm hoa đua nở, cây cỏđâm chồi nảy lộc. Mùa
xuân cũng là mùa của tình u, của sự sánh đơi, kết bầy, của cái đẹp nảy nở trong hạnh
phúc: "<i>Chim rừng lông trở biếc</i>" ca hót rộn ràng: <i>"Của yến anh này đây khúc tình si</i>" (Xuân
Diệu). Nhà thơ ChếLan Viên đã cụ thểkhái niệm trừu tượng tình yêu thành những hình
ảnh so sánh cụ thể, gần gũi thân thuộc với con người, nhất là đối với đồng bào miền núi.
Nếu trong "<i>Việt Bắc</i> ", Tố Hữu đã nói về nỗi nhớ chiến khu với bao cung bậc thiết tha bồi
hồi:

"<i>Nhớgì như nhớngười yêu</i>

<i>Trăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nương.</i>
<i>Nhớ từng bản khói cùng sương,</i>

<i>Sớm khuya bếp lửa người thương đi về</i>".

Thì ởtrong bài thơ này, Chế Lan Viên nói về nỗi nhớấy với tất cả ân tình sâu nặng
và được diễn tả bằng một thứngơn ngữgiàu mĩ cảm.

Ở khổthơ trước có câu: <i>"Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn</i>", ở khổthơ sau, tác giả lại viết:

</div>
<span class='text_page_counter'>(7)</span><div class='page_container' data-page=7>

W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net T: 098 1821 807 Trang | 7

nhau cắt rốn của mình mà tâm hồn, tấm lịng cịn rộng mởra đến mọi miền quê. Tinh yêu
quê hương gắn liền với tình yêu đất nước. Tình yêu đất lạ gắn liền với những con người
mà mình từng mang trong lịng nghĩa nặng tình sâu. Chữ "<i>hóa</i>" trong câu thơ là một "<i>nhãn </i>
<i>tự"</i> thể hiện sự biến đổi kì diệu, từlượng là đất lạthành chất "quê hương" mà yếu tố quyết
định là "<i>tình yêu".</i>Câu thơ của ChếLan Viên cho ta nhiều liên tưởng và suy tưởng để tự
đo lịng mình, phát hiện ra vẻđẹp tiềm ẩn và sựphong phú của tâm hồn mình.

</div>
<span class='text_page_counter'>(8)</span><div class='page_container' data-page=8>

W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net Y: youtube.com/c/hoc247tvc 1

Website <b>HOC247</b> cung cấp một mơi trường <b>học trực tuyến</b>sinh động, nhiều <b>tiện ích thông minh</b>,

nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những <b>giáo viên nhiều năm kinh </b>

<b>nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹnăng sư phạm</b>đến từcác trường Đại học và các

trường chuyên danh tiếng.

<b>I.</b>

<b>Luy</b>

<b>ệ</b>

<b>n Thi Online</b>

- <b>Luyên thi ĐH, THPT QG: </b>Đội ngũ <b>GV Giỏi, Kinh nghiệm</b> từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây
dựng các khóa <b>luyện thi THPTQG </b>các mơn: Tốn, NgữVăn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học.
- <b>Luyện thi vào lớp 10 chun Tốn: </b>Ơn thi <b>HSG lớp 9</b> và <b>luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán</b> các

trường <i>PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An</i> và các trường Chuyên
khác cùng <i>TS.Trần Nam Dũng, TS. Pham Sỹ Nam, TS. Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn.</i>

<b>II.</b>

<b>Khoá H</b>

<b>ọ</b>

<b>c Nâng Cao và HSG </b>

- <b>Toán Nâng Cao THCS: Cung c</b>ấp chương trình Tốn Nâng Cao, Tốn Chun dành cho các em HS THCS

lớp 6, 7, 8, 9 u thích mơn Tốn phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ởtrường và đạt điểm tốt
ở các kỳ thi HSG.

- <b>Bồi dưỡng HSG Toán: B</b>ồi dưỡng 5 phân mơn <b>Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học </b>và <b>Tổ Hợp</b> dành cho
học sinh các khối lớp 10, 11, 12. Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: <i>TS. Lê Bá Khánh Trình, TS. Trần </i>
<i>Nam Dũng, TS. Pham Sỹ Nam, TS. Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn</i>cùng đôi HLV đạt
thành tích cao HSG Quốc Gia.

<b>III.</b>

<b>Kênh h</b>

<b>ọ</b>

<b>c t</b>

<b>ậ</b>

<b>p mi</b>

<b>ễ</b>

<b>n phí</b>

- <b>HOC247 NET: Website hoc mi</b>ễn phí các bài học theo <b>chương trình SGK</b> từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các
môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham
khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất.

- <b>HOC247 TV: Kênh Youtube</b> cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn
phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các mơn Tốn- Lý - Hố, Sinh- Sử - Địa, NgữVăn, Tin Học và Tiếng Anh.

<i><b>V</b></i>

<i><b>ữ</b></i>

<i><b>ng vàng n</b></i>

<i><b>ề</b></i>

<i><b>n t</b></i>

<i><b>ảng, Khai sáng tương lai</b></i>

<i><b> H</b><b>ọ</b><b>c m</b><b>ọ</b><b>i lúc, m</b><b>ọi nơi, mọ</b><b>i thi</b><b>ế</b><b>t bi </b><b>–</b><b> Ti</b><b>ế</b><b>t ki</b><b>ệ</b><b>m 90% </b></i>

<i><b>H</b><b>ọ</b><b>c Toán Online cùng Chuyên Gia </b></i>

<i><b>HOC247 NET c</b><b>ộng đồ</b><b>ng h</b><b>ọ</b><b>c t</b><b>ậ</b><b>p mi</b><b>ễ</b><b>n phí </b></i>

</div>

<!--links-->