<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

<b>Đề bài: Thuyết minh về lễ hội ăn mừng lúa mới ở Tây Nguyên</b>
<b>Bài làm</b>

Lễ mừng lúa mới (Mừng cơm mới) là lễ hội quan trọng và lớn nhất trong năm
của đồng bào Xơ Đăng ở Tây Nguyên. Lễ mừng năm mới thường được tổ chức
trong vài ba ngày liền, với nhiều lễ thức linh thiêng để cúng khấn thần linh và
các hoạt động múa hát làm cho khơng khí của ngày hội mang nhiều ý nghĩa văn
hóa tâm linh.

Hàng năm, khi những cánh đồng lúa vào mùa chín rộ, đồng bào Xê Đăng
(nhánh Xơ Teng), huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum lại nhộn nhịp bước vào mùa
thu hoạch và mở hội mừng lúa mới. (ảnh: Thế Dương/Đảng cộng sản Việt
Nam) Trước đây, Lễ mừng lúa mới của người Xơ Đăng chỉ diễn ra trong phạm
vi gia đình những ngày nay đã trở thành lễ hội chung của cả cộng đồng. Để
chuẩn bị cho Lễ hội, trước đó cả tuần lễ, già làng sẽ tập trung các gia đình tại
Nhà Rơng để thơng báo thời gian tổ chức và phân công công việc cho các các
thành viên trong bn làng. Thường thì phụ nữ sẽ lo các công việc nội trợ
chuẩn bị gạo, gùi nước, hái rau, dọn dẹp nhà cửa, đàn ơng thì đi rừng săn bắt
các loại thú rừng, đốn củi, sửa sáng lại Nhà Rông.

Theo phong tục, lễ Mừng lúa mới được chia làm hai phần: Phần thứ nhất mừng
tại nhà (Ka pa neo); Phần thứ hai là mừng lúa mới tại cộng đồng (On đrô tơ
triêng). (ảnh: Thế Dương/Đảng cộng sản Việt Nam)

Trong lễ hội, Già làng là người đứng ra điều hành mọi sinh hoạt chung và đại
diện cho buôn tế lễ cảm ơn thần linh cho mọi gia đình có một mùa lúa bội thu.
Bà Lương Thanh Sơn, Nhà nghiên cứu dân tộc Tây Nguyên, cho biết: "Lễ cơm
mới diễn ra thường sau mùa thu hoạch vào đầu năm mới của năm Dương lịch.
Sau một mùa vụ dù được vụ hay mất mùa thì đồng bào cũng tổ chức Lễ mừng
lúa mới nhằm tạ ơn Thần linh đã ban cho họ mùa màng bội thu. Nếu khơng bội
thu thì trong lời cúng của Già làng sẽ xin thần linh trong mùa lúa mới sẽ ban

cho mùa màng bội thu."

Để tiến hành nghi lễ theo cách thức truyền thống, đồng bào trang trọng chuẩn
bị các vật phẩm cần thiết cho buổi lễ, tiếp đó chủ hộ chọn những thửa ruộng lúa
chín đều, bông đẹp làm lễ xin thần Lúa (Noa Sai) cho rước lúa về làng…

Lễ mừng lúa mới vẫn luôn là lễ hội chung của cả cộng đồng, là dịp để các gia
đình chuẩn bị những ché rượu cần ngon nhất, nướng cơm lam, nướng thịt góp
với cộng đồng bn làng để tổ chức nghi lễ. Đúng ngày giờ chính lễ, các gia
đình sẽ mang lễ vật ra Nhà rơng để cùng già làng làm lễ cúng và mời Thần linh
về ăn cơm mới. Lễ vật để cúng cho Thần linh bao giờ cũng có thịt heo, cơm
nấu từ gạo của vụ mùa vừa kết thúc. Bà Lương Thanh Sơn cho biết: Đầu heo
để cũng Trời đất phải chọn từ con heo ngon nhất và mâm lễ vật không thể thiếu
thịt chuột đồng: "Trong lễ cúng, đặc trưng nhất là phải có con chuột. Trong lễ
thì ai cũng phải ăn thịt chuột để con chuột khơng cịn để đi phá hoại mùa
màng… Điều này dường như cũng là quan niệm của đồng bào Xơ Đăng cầu
mong cho sang năm mùa màng bội thu, khơng bị thất thốt từ những lồi vật
phá hoại."

Trong lễ cúng diễn ra tại Nhà Rông, Già làng báo cáo với trời đất, thần linh về
việc sản xuất nông nghiệp của bà con trong buôn làng cùng những đồ lễ mà bà
con làm ra như cơm, thịt gà, thịt heo… Đồng thời cầu xin trời đất và thần linh

</div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>

giúp cho vụ mùa sau được mưa thuận gió hịa, cây trồng khơng bị dịch bệnh
hay bị thú rừng phá hoại để mọi người có cuộc sống ấm no.

Khi mang lúa về đến nhà, các gia đình lấy lúa rang cho khô và giã, lấy gạo nấu
một nồi cơm lớn. Thức ăn của mỗi gia đình để làm lễ cơm mới gồm: thịt rừng,
cá suối, cơm lam, đầu heo, rượu ghè… Sau lễ cúng, toàn bộ người dân tụ hội
tại Nhà Rông để cùng nhau ăn bát cơm gạo mới, cùng uống những ché rượu

cần ngon nhất. Cùng lúc đó, dàn chinh goong (cồng chiêng), đàn klơng pút bắt
đầu nổi lên vang động núi rừng để đón chào một vụ mùa bội thu mới. Già làng
A Khao, xã Đak Ang, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum, cho biết: Trong những
ngày lễ hội, mọi người đều tập trung tại nhà Rông để đánh cồng chiêng, cùng
múa hát. Với đồng bào Xơ Đăng, Lễ hội mừng lúa mới cũng là dịp để các gia
đình làm lễ trưởng thành cho các chàng trai, cô gái và đây cũng là dịp cho các
đối nam nữ giao duyên, kết bạn: "Lúc đó các bn làng tổ chức đánh chiêng,
hàng xóm mời nhau qua nhà nhau về nhà ăn cỗ, cùng nấu gạo mới trong các
ống nứa, ống lồ ơ. Ngày đó tất cả theo chỉ đạo của Già làng, từ già trẻ, gái
trai… đều cùng tập trung ăn uống và dự lễ."

Từ nhà rông, già làng và các thành viên trong buôn làng bắt đầu đi đến từng gia
đình để chúc mừng một mùa lúa mới thóc ln đầy ắp trong nhà. Tại các gia
đình, cũng tổ chức ăn cơm gạo mới, uống rượu, đánh cồng chiêng, múa hát
quanh bếp lửa. Cơm sẽ được tung vãi xung quanh nhà, bởi đồng bào Xơ Đăng
quan niệm làm như vậy mùa vụ sau mùa màng sẽ tốt tươi hơn, lúa ngô sẽ nhiều
hơn, tha hồ vung vãi như hôm nay.

Trong hai, ba ngày lễ hội, núi rừng Tây Nguyên luôn rộn ràng tiếng cồng
chiêng, tiếng hát cùng những trò chơi gian đặc sắc… Để sau đó, bà con lại trở
về với cơng việc đồng áng của mình, cùng một niềm tin về những mùa vàng
bội thu, về cuộc sống ấm no hạnh phúc cho gia đình và bn làng của mình.

<b>Bài làm 2</b>

Lễ mừng lúa mới của các tộc người Tây Nguyên sinh sống trên địa bàn tỉnh
Gia Lai đã có từ lâu đời và được gìn giữ, phát huy cho tới ngày hơm nay.

Đây là bản sắc văn hóa độc đáo và cũng là một trong những lễ hội lớn hàng
năm của các tộc người này với mong ước mang lại cuộc sống ấm no cho cộng

đồng ở các bn làng có truyền thống sản xuất trên nương rẫy.

Lễ mừng lúa mới của các tộc người Tây Nguyên thường diễn ra trong khoảng
thời gian từ tháng 11 dương lịch năm trước cho đến tháng 1 năm sau, đây là
thời gian rảnh rỗi của con người sau khi đã thu hoạch xong vụ mùa thắng lợi và
cũng là thời gian cho đất "nghỉ ngơi" theo tập quán.

Lễ mừng lúa mới thường được tổ chức theo từng bn làng, sau đó mới tỏa về
từng nóc nhà. Trong quá trình thu hoạch, già làng sẽ quyết định chọn một đám
lúa tốt nhất dành để lại và chọn "ngày lành tháng tốt" tổ chức lễ cúng thần Ia
Pôm (thần lúa, thần nông nghiệp) ngay tại chân ruộng.

Vào ngày này bà con trong làng đều có mặt, ai cũng có nghĩa vụ đóng góp một
phần thức ăn của mình phục vụ buổi lễ, như một vài ché rượu cần hoặc một con
gà, miếng thịt...

Thầy cúng (Riu Yang) cùng già làng soạn mâm lễ cúng theo nghi thức và khấn
để mong thần Ia Pôm mang lại sự ấm no cho dân làng, không để cho con chồn,
con cheo phá hoại mùa màng...

</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>

Khoảng 10 người khỏe mạnh trong đám thanh niên, thanh nữ làng được chọn
để đại diện dân làng xuống ruộng, từng người tay nắm lấy từng bụi lúa. Sau
mỗi lời khấn của thầy cúng, đám thanh niên giơ cao bó lúa lên trời và đồng
thanh hô, hát và múa theo, thể hiện cảnh tượng vừa thiêng liêng lại vừa ấm áp
tình đồn kết của cộng đồng.

Lễ cúng mừng lúa mới diễn ra trong khoảng một giờ đồng hồ, sau đó đến đốt
lửa và cồng chiêng nổi lên âm vang khắp một vùng. Mọi người đều ăn uống no
say và vui chơi tại chỗ qua ngày thứ hai, thậm chí đến ngày thứ ba mới ra về.
Sau khi lễ hội chung của làng kết thúc, bà con lại tiếp tục lễ cúng mừng lúa mới

theo từng nóc nhà. Nhà nào khá giả thì giết lợn (có thể vài con) và mời cả thầy
về cúng lễ, sau đó chia thịt cho những nóc nhà lân cận cùng ăn. Có nhà thì đơn
giản hơn với một miếng thịt nhỏ, chai rượu mua và tự cúng thần Ia Pôm.

Dù lễ cúng lớn hay nhỏ thì điều quan trọng nhất là mâm cơm phải bằng được
nấu bằng hạt lúa mới. Theo các tài liệu có được, Hội mùa của các tộc là một
trong những lễ hội ra đời sớm nhất trong các lễ hội của các tộc người ở vùng
Tây Nguyên, gắn liền với nền sản xuất nương rẫy tự cung tự cấp.

Hội mùa khơng chỉ có nghi thức cúng lễ mà còn là sự giao hòa giữa con người
với con người, giữa người với thiên nhiên-cảnh vật. Cộng đồng coi đây là sự
tồn tại không thể thiếu được trong đời sống tâm linh của đời người. Ngày nay,
lễ hội mừng lúa mới ở các bn làng khơng cịn diễn ra linh đình trong nhiều
ngày như trước nữa, bà con đã ý thức được việc tiết kiệm và giữ gìn sức khỏe
nên đã rút ngắn lại chỉ một ngày, thậm chí chỉ một buổi.

Lễ mừng lúa mới sẽ được phục dựng lại tại Cơng viên văn hóa Đồng Xanh
trong chương trình hoạt động của đại lễ Festival Cồng chiêng quốc tế lần thứ I
diễn ra tại thành phố Pleiku vào trung tuần tháng 11/2009 này. Hơn 100 người
dân tộc J'rai ở làng Mơ Rông Yố thuộc xã Ia Ka (huyện Chưpảh) trực tiếp tham
gia tái hiện lễ hội với quy mơ tưng bừng và hồnh tráng bên mái nhà rơng mới
được xây dựng trong khn viên rộng và thống mát.

Những người tham gia đều ăn mặc theo trang phục của người Tây Nguyên, đội
cồng chiêng của làng sẽ biểu diễn những bài chiêng hay của các chàng trai và
điệu múa Xoang đẹp, uyển chuyển của các cô gái.

Theo ông Nguyễn Trần Hanh - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Du lịch-Văn
hóa, sự tái hiện lễ mừng lúa mới diễn ra trong vịng một buổi, khơng những chỉ
phục vụ cho du khách đến tham quan trọng dịp festival mà còn là điều kiện để

bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa độc đáo này của tộc người Tây Nguyên.

</div>

<!--links-->