Suy nghĩ về nghị lực và tuổi trẻ từ tác phẩm Số phận con người của nhà văn Sô-lô-khốp

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (728.05 KB, 7 trang )

(1)<div class='page_container' data-page=1>

VĂN MẪU LỚP 12

SUY NGHĨ VỀ NGHỊ LỰC VÀ TUỔI TRẺ

TỪ TÁC PHẨM SỐ PHẬN CON NGƯỜI CỦA NHÀ VĂN SÔ-LÔ-KHỐP

Suy nghĩ về nghị lực và tuổi trẻ từ tác phẩm Số phận con người của nhà văn 
sô-lô-khốp mà Học247 giới thiệu dưới đây sẽ giúp các em thấy được con người cứng cỏi mạnh
mẽ, dám đối diện và chinh phục thử thách của nhân vật Xô-cô-lốp. Đồng thời, dàn bài chi tiết
và bài văn mẫu này sẽ giúp các em định hướng được cách phân tích một vấn đề, một khía
cạnh trong tác phẩm văn học. Mời các em cùng tham khảo!

A.SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý

B. DÀN BÀI CHI TIẾT 
1. Mở bài

- Số phận con người, một tác phẩm xuất sắc với nhân vật trung tâm là Xơ-cơ-lốp, tiêu biểu
cho tính cách Nga, tâm hồn Nga.

- Một cuộc đời bình thường nhưng đủ gợi cho mỗi người trẻ tuổi suy nghĩ về bản thân, cuộc
sống và nghị lực.

2. Thân bài

a. Giải thích

</div>
(2)<div class='page_container' data-page=2>

người ấy đều hứng trọn quá nhiều mất mát: “Hai con người côi cút, hai hạt cát đã bị sức
mạnh phũ phàng của bão tố chiến tranh thổi bạt tới những miền xa lạ”.

- Cuộc đời Xô-cô-lốp quá bất hạnh:

+ Chiến tranh đã cướp đi của anh những người thân yêu nhất - vợ và con gái trúng bom,
người con trai duy nhất ra mặt trận và ngã xuống chiến trường đúng ngày tồn thắng. Bản
thân Xơ-cơ-lốp bị thương, bị bắt làm tù binh, phải chịu nhiều cực hình, nhờ dũng cảm, mưu
trí mà trở lại được đội ngũ. Xuyên suốt câu chuyện là một câu hỏi day dứt về số phận: “Đời
ơi là đời sao người lại làm ta sứt mẻ đến thế? Sao người lại hành hạ ta đến thế?”. Nỗi đau ám
ảnh Xô-cô-lốp không dứt, con người ấy thành thật tâm sự: “Và đây là một điều rất kì lạ, ban
ngày bao giờ tôi cũng trấn tĩnh được, không hở ra một tiếng thở dài, một lời than vãn,
nhưng ban đêm thức giấc thì gối ướt đẫm nước mắt”. Con người kiên cường ấy đã cứng cỏi
nuốt thầm những giọt lệ đau buồn.

+ Bé Va-ni-a khơng nhà cửa, khơng cịn cha mẹ “Thằng bé rách bươm xơ mướp. Mặt mũi thì
be bết nước dưa hấu, lem luốc, bụi bặm”... Chiến tranh cũng cướp đi của Va-ni-a tất cả. Gặp
bé Va-ni-a, Xơ-cơ-lốp dồn hết tình thương ấp ủ cho cậu bé. Hai trái tim cô đơn lạnh giá ấm
lên. Quên bản thân mình, giấu đi nỗi khổ, Xô-cô-lốp cố gắng để bé Va-ni-a không bị tổn
thương, đế cặp mắt cậu bé cứ lung linh “như những ngôi sao sáng ngời”.

- Xơ-cơ-lốp là một con người bình thường như bao con người khác. Nhưng cái đẹp của tâm
hồn anh là đức hi sinh, là ý chí, nghị lực phi thường, là lòng nhân hậu, bao dung. Tác giả đă
ngợi ca một phấm chất tâm hồn: đó là ý chí kiên cường.

b. Phân tích

- Vai trị của nghị lực trong cuộc sống?

+ Nghị lực là sự nỗ lực cố gắng vươn lên, đó là sức mạnh giúp ta đương đầu với những khó
khăn của cuộc sống. Nghị lực giúp con người cứng cỏi mạnh mẽ, dám đối diện và chinh phục
thử thách. Tác giả của ông già và biển cả từng khẳng định “Con người có thể bị huỷ diệt
nhưng không bao giờ bị đánh bại”.

- Vì sao tuổi trẻ cần sống có nghị lực?

+ Tuổi trẻ hơm nay mang trong mình bầu nhiệt huyết khát khao chinh phục những đỉnh cao,
mong muốn được cống hiến, góp sức mình xây dựng Tổ quốc. Nghị lực là thứ vũ khí cần
thiết, quan trọng để tuổi trẻ đạt được thành cơng, sống có ích cho xã hội.

+ Cuộc sống luôn chứa đựng nhiều thử thách, đặc biệt với tuổi trẻ: Có những bạn trẻ vừa
học hành vừa lo kiếm sống, có những bạn trẻ vừa học tập vừa chống chọi với những tiêu cực
trong gia đình, có những bạn trẻ tật nguyền gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống... Biết bao
hồn cảnh riêng, bao khó khăn trong học tập và cuộc sống của mỗi người, vì thế mà tuổi trẻ
phải là thế hệ giàu nghị lực nhất. Nghị lực để vượt qua khó khăn. Nghị lực để phấn đấu và
chiến thắng.

</div>
(3)<div class='page_container' data-page=3>

chế thị trường, tuổi trẻ Việt Nam càng phải khẳng định ý chí và vươn lên.
- Mở rộng, phản đề

+ Phê phán một số bộ phận thanh niên sống buông thả, chạy theo những ý thích, ham muốn
tức thời, ngại khó, ngại khổ.

- Bài học nhận thức và hành động

+ Tác phẩm của Sô-lô-khốp cho ta một bài học quý về nghị lực sống ở đời.
+ Bài học:

 Biết ơn và cảm phục nghị lực phi thường của bao thế hệ đi trước đã chiến đấu và hi sinh
để gây dựng cho nền độc lập nước nhà.

 Là thế hệ tương lai của đất nước, mang trên vai gánh nặng của trách nhiệm, nghĩa vụ và
tình thương, tuổi trẻ hơm nay càng cần phát huy tinh thần, nghị lực để chung tay dựng
xây quê hương, đất nước.

3. Kết bài

- Tác phẩm Số phận con người, từ hình tượng một con người can đảm, bất khuất trước
những thử thách khắc nghiệt của số phận đã đưa ra thơng điệp có ý nghĩa sâu sắc. Những
người tuổi trẻ cần có nghị lực như Xô-cô-lốp. Chúng ta có thể thất vọng, đau buồn nhưng
không được đầu hàng trước số phận. Càng trong gian khó, con người càng khẳng định bản
lĩnh và nghị lực, càng trong đau thương mất mát càng phải sống nhân hậu, yêu thương.
- Gợi mở vấn đề

C. BÀI VĂN MẪU

Đề bài: Từ tác phẩm Số phận con người của nhà văn Sô-lô-khốp, hãy nêu suy nghĩ của 
anh/chị về nghị lực và tuổi trẻ

Gợi ý làm bài:

Chiến tranh đã đi qua thường để lại những mất mát khơng gì bù đắp được. Khơng có một
nghị lực phi thường con người khó có thể vượt qua. Những nhân vật trong truyện ngắn “Số
phận con người” của Sô-lô-khốp là tấm gương cho nghị lực vượt qua nỗi đau sau chiến
tranh. Không ồn ào, câu chuyện kể về cuộc đời của một chiến sĩ Nga Xô viết Xô-cô-lốp trở về
sau chiến tranh với mất mát khơng gì bù đắp nổi nhưng đã vượt lên tất cả để sống và
thương yêu. Từ cuộc sống của chính anh, người đọc rút ra bài học quí báu về nghị lực. Điều
này thực sự cần thiết và có ý nghĩa đối với những người trẻ tuổi.

</div>
(4)<div class='page_container' data-page=4>

bao sự hành hạ tra tấn dã man của kẻ thù. Đến khi trốn về đơn vị một thời gian thì anh nhận
được tin đau đớn: một trái bom của máy bay phát xít đã chơn vùi tất cả nhà cửa cùng với vợ
anh và hai đứa con gái. Còn nỗi đau nào lớn hơn thế? Cuộc sống tưởng chừng đã có thể cơng
bằng hơn khi nhen nhóm lại trong anh hi vọng vào cuộc sống về người con trai duy nhất còn
lại nay đã là một đại uý pháo binh, Xô-cô-lốp đã có thể tưởng tượng ra ngày cha con gặp
nhau trên đường tiến quân về thành phố Béc-lin, tưởng tượng ra được hạnh phúc của người

cha được ôm vào trong lòng giọt máu cuối cùng, niềm hi vọng cũng là niềm tự hào, động lực
sống cuối cùng. Anh chờ đợi và khát khao giây phút ấy. Nhưng nghiệt ngã thay, ngày anh
mong mỏi được gặp lại con cũng là ngày anh nhận được tin báo về sự hi sinh anh dũng của
người con trai. Người con trai đã hi sinh đúng vào ngày mồng chín tháng năm, ngày chiến
thắng. Cha con gặp lại nhau không phải để san sẻ và trao cho nhau những giọt nước mắt xúc
động mà chỉ cịn Xơ-lơ-cốp với nỗi đau không thể nào vơi cạn. Mọi hi vọng, mọi nguồn sống,
mọi người thân, lần lượt rời xa anh. Chuỗi đau khổ mất mát đến tận cùng có thể quật ngã
con người mãi mãi. Và thực tế ấy đã xảy ra không chỉ với một người. Mọi liều thuốc tinh
thần có thể để cho anh bấu víu lần lượt tuột mất khỏi tay.

Đau khổ tưởng chừng đến gục ngã trước cái chết của vợ con lại được nhen nhóm lại trong
người con trai cịn sống sót và đang chiến đấu như ông. Và khi người con trai ấy cũng không
cịn nữa thì tất cả chỉ là nỗi tuyệt vọng. “Tôi đã chôn trên đất người, đất Đức, niềm vui sướng
và niềm hi vọng cuối cùng của tôi; đại đội pháo đã nổ súng vĩnh biệt tiễn người chỉ huy của
họ về nơi an nghỉ cuối cùng; trong người tơi như có cái gì đó vỡ tung ra... Tôi trở về đơn vị
cũ như người mất hồn (...) về đâu bây giờ?”. Sức chịu đựng của con người chỉ có thể đến một
giới hạn nhất định. Với Xơ-cơ-lốp, ta tưởng rằng giới hạn đó đã tới mức đỉnh điểm, khơng ai
có thể đau khổ và mất mát nhiều hơn anh và anh cũng không thể đau khổ mất mát hơn
chính bản thân anh nữa. Người ta tưởng rằng sau đó Xơ-cơ-lốp đã khơng thế nào có thể
gượng dậy được. Sự thực là đã có lúc điều đó xảy đến với Xơ-cơ-lốp. Chút nghị lực cịn lại chỉ
đủ để cho anh sống qua ngày, không niềm vui, khơng mục đích. Sống chỉ như một sự tồn tại
vì con người ta khơng thể tự dưng mà chết đi được. Thời gian biểu thường ngày của anh là
sự lặp lại của chuỗi những ngày tháng vô nghĩa: “Thường cứ chạy xe xong trở về thành phố,
việc đầu tiên, cũng dễ hiểu thôi, là tôi vào tiệm giải khát, nhấm nháp chút gì đó và tất nhiên
có uống một li rượu lử người. Phải nói rằng tơi đã q say mê cái món nguy hại ấy...”. Uống
rượu khơng phải là một niềm ham thích mà như một thói quen để có thể quên đi những đau
khổ trong cuộc đời.

</div>
(5)<div class='page_container' data-page=5>

Nhưng Phú Quí vẫn sống, sống với thế giới hoài niệm của riêng mình. Nghị lực sống phi
thường được Dư Hoa nâng lên thành một triết lí sâu sắc: “Con người ta sống khơng chỉ vì

bản thân sự sống mà cịn vì những gì ngồi sự sống nữa”. Nếu như khơng có nghị lực để
sống vì những gì ngồi sự sống, sống vì là người duy nhất không thể chết trong gia đình,
sống vì ơng phải là người lưu giữ lại hình ảnh về những người thân trong gia đình thì có lẽ
Phú Q đã khơng thể tiếp tục tồn tại. Xô-cô-lốp cũng vậy.

Sau nỗi đau đớn tột cùng về cái chết của cậu con trai đúng vào ngày chiến thắng, nỗi đau
tưởng không thể gượng dậy cuối cùng cũng đã tìm được cho nó một chiếc phao cứu sinh.
Nghị lực không chỉ giúp cho Xơ-cơ-lốp tiếp tục tồn tại mà nó cịn khiến anh có thể mở rộng
lịng mình để yêu thương, san sẻ với nỗi đau của người khác. “Khơng thể để mình và nó
chìm nghỉm riêng rẽ như vậy được. Mình sẽ nhận nó làm con”. Cùng với quyết định ấy, một
cuộc hồi sinh nữa trong anh được bắt đầu. Tình cảm nồng nhiệt mà cậu bé Va-ni-a giành cho
anh như cơn mưa tưới ướt mảnh đất tâm hồn hạn hán, mang lại sức sống cho nó. Xơ-cơ-lốp
tìm lại được cảm giác của một người được che chở, chăm sóc cho người khác, yêu thương và
được yêu thương. “Đêm đêm, khi thì nhìn nó ngủ, khi thì thơm mớ tóc xù của nó, trái tim tơi
đã suy kiệt, đã bị chai sạn vì đau khổ nay trở nên êm dịu hơn...”. Nghị lực đã làm cho
Xơ-cơ-lốp có thể tiếp tục sống. Nghị lực và tình yêu thương khiến cho anh có thể mở rộng lịng
mình cho một số phận bất hạnh khác. Và tình yêu thương thì lại làm cho tâm hồn anh hồi
sinh. Xô-cô-lốp đang sống không phải vì “bản thân sự sống” mà đang sống vì “những gì ngồi
sự sống nữa”. Tương lai đang mở ra phía trước: sống vì “cậu con trai mới” nhưng q khứ
thì vẫn khơng thể khép lại. “... quả tim của tơi đã rệu rã lắm rồi, nó phải thay pít-tơng thơi
(...) hầu như đêm nào tơi cũng mơ thấy những người thân đã quá cố. Và lúc nào cũng thế, tôi
ở bên này, sau hàng rào dây thép gai, cịn vợ con thì tự do ở bên kia... Tơi nói đủ chuyện với
I-ri-na, với các con nhưng chỉ vừa mới toan lấy tay đẩy dây thép gai ra, thì vợ con lại rời bỏ
tơi, cứ như là vụt tan biến mất (...) ban ngày bao giờ tôi cũng trầm tĩnh được, không hở ra
một tiếng thở dài, một lời than vãn, nhưng ban đêm thức giấc thì gối đẫm nước mắt”. Mất
mát không thể nguôi ngoai cũng như nỗi đau khổ không bao giờ có thể hết nhưng điều đáng
q ở Xơ-cơ-lốp chính là nghị lực phi thường để tạm qn đi nỗi đau của mình mà sống vì
một người khác.

</div>
(6)<div class='page_container' data-page=6>

quốc kêu gọi...”.

Câu chuyện vừa là một bản bi ca về số phận con người lại vừa là một bản anh hùng ca về
nghị lực phi thường vượt lên trên hoàn cảnh và số phận. Nó để lại trong lịng mỗi chúng ta
sự đồng cảm, xót thương nhưng nhiều hơn cả vẫn là sự khâm phục, trân trọng; mang đến
cho mỗi chúng ta, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ suy nghĩ về nghị lực trong cuộc sống. Cuộc
sống luôn đầy rẫy những khó khăn, thử thách. Có những nỗi đau sẽ vẫn là nỗi đau nếu như
con người khơng thể tự thốt ra khỏi chúng nhưng nhờ có nó mà con người trưởng thành
hơn lên. Cuộc sống chính là mơi trường tốt nhất để con người tự rèn luyện. Nếu như bản
thân mỗi người không tự rèn luyện cho mình có một nghị lực, một sức mạnh tiềm tàng thì sẽ
khó có thể đương đầu với tất cả những khó khăn phía trước. Điều này đáng suy nghĩ nhất
đối với những người trẻ tuổi. Là những người đang bước vào cuộc đời, còn nhiều những bỡ
ngỡ, mỗi khó khăn đối với một người từng trải là bình thường thì với người chưa có kinh
nghiệm trong cuộc sống có thể trở nên vô cùng phức tạp. Nếu như không tự rèn luyện nghị
lực cho mình thì người đó sẽ dễ dàng bị gục ngã và có thể khơng bao giờ có thể gượng dậy
được nữa. Ta nhớ đến tấm gương của một người thầy giáo tật nguyền mang tên Nguyễn
Ngọc Kí. Tạo hố đã tỏ ra bất công khi trao cho ông một thân thể khơng tồn vẹn. Khát khao
đi học để trở thành người có ích nhưng đơi tay lại bị tật nguyền, bằng nghị lực, ông đã không
chỉ vượt qua mặc cảm tự ti về chính bản thân mình, mà còn vượt qua nổi đau đớn về thể xác
cũng như những khó khăn trong suốt thời gian học tập để rèn luyện cho đơi chân có thể cầm
bút, viết nên những dòng chữ run rẩy đầu tiên. Cứ thế, cố gắng, từng ngày, từng ngày một,
Nguyễn Ngọc Kí khơng chỉ viết thành thạo mà cịn có thể làm mọi việc bằng đôi chân khéo
léo. Và trở thành người thầy giáo được q trọng đó là phần thưởng xứng đáng cho con
người có nghị lực phi thường. Đó sẽ là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ noi theo, đủ nghị lực
để tránh xa những cám dỗ, để vượt qua những khó khăn trong cuộc sống, trong học tập của
chính bản thân mình. Trong hồn cảnh đất nước ngày càng phát triển, vai trò của thế hệ trẻ
khơng chỉ là góp tay vào xây dựng đất nước mà còn phải đưa đất nước sánh vai cùng với các
nước trên thế giới. Khi ấy, mỗi người trẻ tuổi không chỉ phải nỗ lực học tập, nâng cao hiểu
biết, trình độ học vấn mà càng cẩn phải hình thành và bồi dưỡng ở bản thân nghị lực lớn,
trở thành người có ích cho xã hội.

</div>
(7)<div class='page_container' data-page=7>

Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thơng minh, nội dung
bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến

thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh tiếng.

I. Luyện Thi Online

- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây

dựng các khóa luyện thi THPTQG các mơn: Tốn, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học.

- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Tốn: Ơn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các

trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên
khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS. Phạm Sỹ Nam, TS. Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn.

II. Khoá Học Nâng Cao và HSG

- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Tốn Nâng Cao, Tốn Chun dành cho các em HS THCS

lớp 6, 7, 8, 9 u thích mơn Tốn phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt
ở các kỳ thi HSG.

- Bồi dưỡng HSG Tốn: Bồi dưỡng 5 phân mơn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho

học sinh các khối lớp 10, 11, 12. Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS. Lê Bá Khánh Trình, TS. Trần 
Nam Dũng, TS. Pham Sỹ Nam, TS. Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đơi HLV đạt
thành tích cao HSG Quốc Gia.

III. Kênh học tập miễn phí

- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các

môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham
khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất.

- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn

phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh.