Ben kia song Duong Tranh Dong Ho ga lon net tuoi trong
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (57.83 KB, 3 trang )
<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>
Bên kia sơng Đuống – Hồng Cầm
Tranh Đơng Hồ gà lợn nét tươi trong
Nối tiếp dịng cảm hứng được khơi nguồn từ cái nhìn bao qt tồn cảnh
q hương sơng Đuống, Hồng Cầm qn sao được hương vị “lúa nếp thơm
nồng” như là dấu hiệu sự giàu có của q hương:
“Bên kia sơng Đuống
Q hương ta lúa nếp thơm nồng”
Thật nhiều thương nhớ và đau xót đằng sau bốn tiếng “Bên kia sơng
Đuống”! Nó gợi sự xa xôi, cách trở. Hương vị “thơm nồng” không chỉ là hương
vị nồng nàn, ngào ngạt của lúa nếp mà còn là hương vị đậm đà, nồng ấm đặc sắc,
riêng biệt của quê hương. Hình ảnh thơ làm sống dậy cảnh tươi đẹp, trù phú,
cuộc sống phong lưu, no đủ của Kinh Bắc với những cánh đồng phì nhiêu, khơng
khí hội hè đình đám tưng bừng, những ngày tết nhất, giỗ chạp gia đình sum
họp... Nó là nỗi nhớ của Hồng Cầm, nỗi nhớ như có hương vị! Và cả niềm tự
hào nữa, niềm tự hào hãnh diện!
Hồi niệm cịn gọi về trong tâm tưởng tác giả một Kinh Bắc thơ ca nhạc
họa, trong đó tranh Đơng Hồ là tiêu biểu của tài hoa dân gian:
“Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong
Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”
</div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>
Thế nhưng, tất cả đã chấm dứt! Kể từ ngày giặc tràn lên đốt phá quê
hương. Chỉ còn “lửa” và “máu” và “kiệt cùng” thảm khốc:
“Quê hương ta từ ngày khủng khiếp
Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn
Ruộng ta khơ
Nhà ta cháy
Chó ngộ một đàn
Lưỡi dài lê sắc máu
Kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang”
Hình ảnh “lửa” và “máu” là biểu tượng của tội ác và đau thương. Cách
diễn đạt của nhà thơ phóng túng, câu thoắt dài thoắt ngắn, biểu đạt tâm trạng đau
xót và căm uất. Lời thơ là cmả xúc cất thành lời nói. Cả xúc đau đớn uất nghẹn
nên lời nói cũng dài ngắn đứt đoạn. Giữa khổ thơ chen ngang hai dịng thơ ngắn,
khơ cứng, quặn thắt: “Ruộng ta khô – Nhà ta cháy”. Tác giả không miêu tả
nhiều, chỉ liệt kê hai sự việc tiêu biểu, nhằm tác động mạnh vào ấn tượng người
đọc, bổ sung ý: Tội ác kể thù đã tới mức không bút nào tả xiết. Đây là cách tả mà
khơng trực tiếp tả! Hình ảnh lũ giặc được phóng đại theo kiểu vật hóa, khơng
mới nhưng cũng gây cảm giác ghê tởm: “Lưỡi dài lê sắc máu”. Câu cuối cùng
nêu ý tuyệt đối, qua một hiện trạng có tính chất tiêu biểu cho sự tàn phá của quân
xâm lược: “Kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang”. “Ngõ thẳm, bờ hoang” là những
vùng đất hẻo lánh, hoang hóa nhất, tưởng như đã bị bỏ quên từ lâu. Ấy thế mà,
vẫn bị kẻ thù triệt phá đến “kịêt cùng”, khơng bỏ sót lại chút gì. Vậy, liệu cịn
nơi nào được n? Căm giận và tiếc thương đã đạt tới đỉnh điểm.
Bốn câu cuối cùng là kết quả của sự liên tưởng, tưởng tượng độc đáo, xuất
phát từ các hình ảnh trong tranh Đơng Hồ:
“Mẹ con đàn lợn âm dương
Chia lìa đơi ngả
</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>
Đây là hình tượng thơ có nhiều biến ảo, đa nghĩa, cái ảo cái thực hòa trộn
vào nhau khó phân biệt, vừa là cảnh trong tranh vừa là cảnh ngoài đời. “Mẹ con
đàn lợn, đám cưới chuột” là những hình ảnh trong tranh làng Hồ. Giặc kéo đến
tàn phá, cuộc sốgn của chúng đâu cịn được n. Đó cũng là những ẩn dụ đau xót
về đời. Cịn đâu nữa cảnh quây quần ấm tình mẫu tử như cảnh “mẹ con đàn lợn”
có những cái xốy “âm dương” là biểu tượng của sự sinh sôi nảy nở, phát triển.
Cũng còn đâu nữa cảnh “tưng bừng rộn rã” như cảnh “đám cưới chuột”được
khắc họa trong tranh. Chỉ còn lại cảnh đau thương tan tác! Bốn dòng thơ đối lập
quá khứ hiện tại thành từng cặp, có tác dụng diễn tả cái hẫng hụt chống váng
của lịng người trước tai họa bất ngờ ập đến: “Mẹ con đàn lợn âm dương” bỗng
chốc “chia lìa đơi ngả”; “đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã” lập tức “tan tác
về đâu”. Kết thúc khổ thơ là một câu hỏi vọng vào cõi vô cùng, mĩa mãi khơng
có hồi âm. Câu thơ đồng hiện cả thời gian và không gian. “Bây giờ”, thời gian cụ
thể, xác định, gắn liền với cái tan tác, chia lìa. Cịn “về đâu”, khơng gian thăm
thẳm mịt mù, khơng xác định, chẳng rõ trôi dạt về phương trời nào. Một câu hỏi
vừa hướng ngoại vừa hướng nội, thực chất là tự hỏi mình, thật buồn!
</div>
<!--links-->
