tài liệu – page 3 – tâm lý học vb2k04

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (171.81 KB, 32 trang )

Sách tham khảo:

1. Ivey, A. E., & Ivey, M. B. (1999). <i>Intentional Interviewing and </i>
<i>Counseling (4th ed.). </i>CA: Brooks/Cole Publishing Company.
2. Ivey, A. E., Ivey, M. B., & Zalaquett, C. P. (2010). <i>Intentional </i>

<i>Interviewing and Counseling (7th ed.). </i>CA: Brooks/Cole Publishing
Company.

<b>KỸ NĂNG QUAN SÁT</b>

</div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>

<b>TẠI SAO CẦN KỸ NĂNG QUAN </b>

<b>SÁT?</b>

• Kỹ năng quan sát cho phép TVV lưu ý và
hiểu được hành vi của chính mình và của
thân chủ cũng như biểu mẫu/ mơ hình

(pattern)/ cách của thân chủ khi nói bàn luận
tình huống/ sự việc then chốt.

</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>

<b>TẠI SAO CẦN KỸ NĂNG QUAN </b>

<b>SÁT?</b>

• Giúp để ý được hành vi có lời của TVV và
thân chủ.

• Giúp lưu ý được sự bất đồng, bất nhất, mâu
thuẫn xảy ra giữa TVV và thân chủ, trong

hành vi và lời nói của TVV và thân chủ.

</div>
<span class='text_page_counter'>(4)</span><div class='page_container' data-page=4>

<b>KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO </b>

<b>BA LÃNH VỰC SAU:</b>

<b>Hành vi khơng lời</b>

.

• Nhãn liên (eye contact), ngơn ngữ cơ

thể, giọng nói, nét mặt.

</div>
<span class='text_page_counter'>(5)</span><div class='page_container' data-page=5>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Hành vi khơng lời</b>

.

• Thân chủ có thể nghiêng người về phía

trước khi thích thú một điều gì đó.

</div>
<span class='text_page_counter'>(6)</span><div class='page_container' data-page=6>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Hành vi không lời</b>

.

Những diễn tả trên khn mặt cần lưu ý:

• <sub>Chau mày </sub>

• <sub>Mím mơi</sub>

• Đỏ mặt

</div>
<span class='text_page_counter'>(7)</span><div class='page_container' data-page=7>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Hành vi không lời</b>

.

Lưu ý những thay đổi trong tư thế ngồi

của thân chủ:

• TC chéo chân hoặc nhìn đi chỗ khác khi

TVV thách đố TC.

• TC nắm chặt 1 tay và tay kia thả lỏng

</div>
<span class='text_page_counter'>(8)</span><div class='page_container' data-page=8>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

• <b><sub>Từ then chốt/ Từ khóa</sub></b>

• Lưu ý những từ hoặc cụm từ thân chủ lập đi lập
lại.

• Lưu ý những cụm từ thân chủ nói to, lên giọng.
Những từ này ắt hẳn rất quan trọng đối với thân
chủ.

</div>
<span class='text_page_counter'>(9)</span><div class='page_container' data-page=9>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

• <b>Trừu tượng hay cụ thể</b>

• Một số thân chủ rất cụ thể khi kể về sự việc. Họ tập
trung vào từng chi tiết trong câu chuyện.

</div>
<span class='text_page_counter'>(10)</span><div class='page_container' data-page=10>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

• <b>Trừu tượng hay cụ thể</b>

• <sub>Ngược lại, một số thân chủ rất trừu tượng khi </sub>
nói về nan đề của họ.

• <sub>Thí dụ: “tương quan 2 vợ chồng khơng suông </sub>
sẻ, hai người không đồng quan điểm với

</div>
<span class='text_page_counter'>(11)</span><div class='page_container' data-page=11>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

• TVV cần lưu ý xem thân chủ là người cụ thể
hay trừu tượng.

</div>
<span class='text_page_counter'>(12)</span><div class='page_container' data-page=12>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

</div>
<span class='text_page_counter'>(13)</span><div class='page_container' data-page=13>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

Câu hỏi giúp thân chủ cụ thể trở nên trừu tượng
hơn:

• “Em có thể cho cơ biết sự việc đó có ý nghĩa
như thế nào đối với em?”

• <sub>“Điều em nhớ nhất trong câu chuyện này là gì?”</sub>
• “Em thích nhất điều gì trong câu chuyện đó?”

</div>
<span class='text_page_counter'>(14)</span><div class='page_container' data-page=14>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

• Những thân chủ cụ thể có thể thích hợp với
cách can thiệp hay giải quyết vấn đề cách cụ
thể.

</div>
<span class='text_page_counter'>(15)</span><div class='page_container' data-page=15>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

• <sub>Thân chủ trừu tượng thường dễ suy tư, phân tích </sub>

nhận thức và hành vi của mình.

• Đối với những thân chủ q trừu tượng thì rất khó

cho họ đưa ra những ví dụ cụ thể.

• Họ thích phân tích hơn là hành động.

• <sub>TVV giúp thân chủ trừu tượng nhìn đến những </sub>

điều cụ thể hơn.

• Thích hợp với liệu pháp phân tâm học, và thân

</div>
<span class='text_page_counter'>(16)</span><div class='page_container' data-page=16>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

• Câu hỏi giúp thân chủ trừu tượng trở nên cụ
thể hơn:

</div>
<span class='text_page_counter'>(17)</span><div class='page_container' data-page=17>

<b>CỤ THỂ HAY TRỪU TƯỢNG?</b>

1. Em khóc cả ngày. Tối hôm qua em không
ngủ được, và cả ngày nay ăn không vô.

2. Tôi cảm thấy mặc cảm và kinh tởm bản thân
mình.

3. Tơi hơm qua, chúng tôi gặp nhau ăn tối ở
nhà hàng. Anh đến đón tơi đi và đưa tơi về
nhà bằng xe máy của anh.

</div>
<span class='text_page_counter'>(18)</span><div class='page_container' data-page=18>

<b>CỤ THỂ HAY TRỪU TƯỢNG?</b>

5. Mẹ em rất khó tính và lúc nào cũng kiểm soát
em. Em thấy thật ngột ngạt.

6. Sáng nào, tôi cũng phải kêu con thức dậy lúc
6g, chuẩn bị đồ ăn sáng cho con và nhắc nhở
con đem tập vở đầy đủ. Ăn sáng xong, tôi

đưa con đến trường lúc 7g.

7. Em chán lắm và mệt mỏi nữa. Em không
muốn gặp bất cứ ai hay làm bất cứ điều gì.

</div>
<span class='text_page_counter'>(19)</span><div class='page_container' data-page=19>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

• <b>Câu nói “Tơi” và câu nói “Người khác”:</b>
• <sub>Theo nhận thức của thân chủ, trách nhiệm </sub>

</div>
<span class='text_page_counter'>(20)</span><div class='page_container' data-page=20>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

• “Tơi cố gắng hết sức để hịa hợp với người
u của tơi.” vs. “Đó là lỗi của anh ấy.”

</div>
<span class='text_page_counter'>(21)</span><div class='page_container' data-page=21>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Sự bất nhất/ Sự mâu thuẫn</b>

• “Con trai tơi rất hồn hảo, nhưng nó khơng
tơn trọng tơi.”

• “Em thực sự thương em con lắm” (nói với
giọng nhỏ, trầm và mắt giận dữ)

</div>
<span class='text_page_counter'>(22)</span><div class='page_container' data-page=22>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Sự khác biệt và mâu thuẫn từ bên trong </b>
<b>thân chủ</b>

• <b>Giữa hai hành vi khơng lời: </b>thân chủ có thể

nói rất trôi chảy về một đề tài nhưng nếu
quan sát kỹ thì thấy rằng dù thân chủ cười
nhưng bàn tay lại nắm chặt.

• <b>Giữa hai câu nói: </b>Trong một câu nói, thân

chủ có thể đưa ra 2 ý tưởng hoàn toàn trái
ngược nhau (“Con trai tơi rất hồn hảo,

</div>
<span class='text_page_counter'>(23)</span><div class='page_container' data-page=23>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Sự khác biệt và mâu thuẫn từ bên trong </b>
<b>thân chủ</b>

• <b>Giữa điều thân chủ nói và điều thân chủ </b>

<b>làm:</b> Một phụ huynh có thể nói rằng rất
thương con nhưng lại hay đánh đập con.

• <b><sub>Giữa lời nói và hành vi không lời: </sub></b><sub> “Câu </sub>

</div>
<span class='text_page_counter'>(24)</span><div class='page_container' data-page=24>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Sự khác biệt và mâu thuẫn từ bên trong </b>
<b>thân chủ</b>

• <b>Nghẹn lời, nói lắp, do dự ngập ngừng: </b>Khi

</div>
<span class='text_page_counter'>(25)</span><div class='page_container' data-page=25>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Sự khác biệt và mâu thuẫn giữa thân chủ và </b>

• <b>Giữa thân chủ và người khác:</b> để ý đến và

</div>
<span class='text_page_counter'>(26)</span><div class='page_container' data-page=26>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Sự khác biệt và mâu thuẫn giữa thân chủ và </b>
<b>thế giới bên ngồi</b>

• <b>Giữa thân chủ và tình huống: </b>thế giới lý

tưởng của thân chủ khác với thế giới thực sự
của thân chủ.

</div>
<span class='text_page_counter'>(27)</span><div class='page_container' data-page=27>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Sự khác biệt và mâu thuẫn giữa thân chủ và </b>
<b>thế giới bên ngồi</b>

• <b>Giữa thân chủ và tình huống (tt): </b>

• Phân biệt giới tính, chủng tộc, tơn giáo, trình
độ học thức, tình trạng bản thân, v.v. là

</div>
<span class='text_page_counter'>(28)</span><div class='page_container' data-page=28>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Sự khác biệt và mâu thuẫn giữa thân chủ và </b>

• <b>Quẹt mũi và nhặt/bóc xơ vải: </b>Khi thân chủ

</div>
<span class='text_page_counter'>(29)</span><div class='page_container' data-page=29>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Sự khác biệt và mâu thuẫn giữa thân chủ và </b>
<b>thế giới bên ngồi</b>

• <b>Quẹt mũi và nhặt/bóc xơ vải (tt): </b>

• Hãy thử quan sát điều này nơi bản thân bạn.
Bạn sẽ thấy cái mũi mình bị ngứa vào đúng
thời điểm mà bạn khơng cảm thấy thoải mái.
• Thần kinh học cho thấy rằng cái mũi của

</div>
<span class='text_page_counter'>(30)</span><div class='page_container' data-page=30>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Sự khác biệt và mâu thuẫn giữa thân chủ và </b>
<b>thế giới bên ngồi</b>

• Thân chủ bóc/nhặt chỉ/xơ trên áo mình (có thể
là có chỉ xơ thật hoặc tưởng tượng) là một

</div>
<span class='text_page_counter'>(31)</span><div class='page_container' data-page=31>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Sự khác biệt và mâu thuẫn giữa thân chủ và </b>

• <b>Mâu thuẫn giữa các mục tiêu của thân chủ: </b>

<b> </b>thân chủ mong muốn 2 điều đối lập nhau.
• Ví dụ: làm vui lịng cha mẹ và được bạn bè

</div>
<span class='text_page_counter'>(32)</span><div class='page_container' data-page=32>

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

<b>Sự khác biệt và mâu thuẫn giữa thân chủ và </b>
<b>thế giới bên ngồi</b>

• <b>Khác biệt giữa thân chủ và TVV:</b> TVV hỏi

</div>