CHƯƠNG IV

ĐƯỜNG LỐI CƠNG
NGHIỆP HĨA




A. MỤC TIÊU DẠY - HỌC
1. Đảng lãnh đạo tiến hành CNH thời kỳ trước
đổi mới.



- Mục tiêu & phương hướng CNH
- Kết quả thực hiện đường lối CNH trước thời
kỳ đổi mới
2. Đường lối CNH thời kỳ đổi mới của Đảng


- Quá trình đổi mới tư duy về CNH của Đảng
- Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH của Đảng



- Nội dung & định hướng CNH, HĐH gắn với
phát triển kinh tế tri thức của Đảng
- Kết quả, ý nghĩa, hạn chế và nguyên nhân
của quá trình tiến hành CNH, HĐH dưới sự lãnh
đạo của Đảng

B. NỘI DUNG


I. CƠNG NGHIỆP HĨA THỜI KỲ TRƯỚC ĐỔI MỚI

1. Mục tiêu và phương hướng cơng nghiệp hóa


* Khỏi nim CNH:
CNH là quá trỡnh chuyển đổi cn bản,
toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh
doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế xà hội từ
sử dụng lao động thủ công là chính sang
sử dụng một cách phổ biến sức lao động
cùng với công nghệ, phơng tiện và ph
ơng pháp tiên tiến, hiện đại dựa trên sự
phát triển của công nghiệp và tiến bộ
khoa học công nghệ, tạo ra nng suất lao
động xà hội cao (Trích VK ®H VII-1991)


* Giai đoạn 1960 – 1975:

Miền Bắc
CNH

1960

1965


Ưu tiên phát triển cụng nghip nng
1954
1975
i
i hi
hi III
III

Mục tiêu: Xây dựng một nền kinh tế
XHCN cân đối và hiện đại, bớc đầu
xây dựng c¬ sở vËt chÊt cđa chđ
nghÜa x· héi


Phương hướng:
Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng
một cách hợp lý
Kết hợp chặt chẽ phát triển CN với
nông nghiệp
Ra sức phát triển CN nhẹ song song
với việc ưu tiên phát triển CN nặng



Ra sức phát triển CN Trung ương, đồng
thời đẩy mạnh phát triển CN địa fương


* Giai đoạn 1975 - 1985:


Cả nước
CNH 1976

1975

1982

Đổi
Đổi mới
mới từng
từng phần
phần
Cơ
Cơ chế khoán
khoán
Khoán
Khoán 100
100

1979

1985

Đại hội IV

Đại hội V

Đẩy
Đẩy mạnh

mạnh CNH
CNH XHCN;
XHCN;
Ưu
Ưu tiên
tiên phát
phát triển
triển CN
CN nặng
nặng
11 cách hợp lý trên
trên cơ
cơ sở
sở
phát
phát triển
triển NN
NN &
& CN
CN nhẹ…
nhẹ…

Trong
Trong chặng
chặng đường
đường đầu
đầu tiên
tiên
coi
coi nông

nông nghiệp
nghiệp là
là mặt
mặt trận
trận
hàng
hàng đầu;
đầu; Ra sức phát triển
CN
CN SX
SX hàng
hàng tiêu
tiêu dùng…
dùng…


2. Đánh giá sự thực hiện đường lối CNH

* Hạn chế, sai lầm:

- CNH theo mơ hình nền kinh tế khép kín,
hướng nội & thiên về phát triển CN nặng


- CNH chủ yếu dựa vào lợi thế về lao động,
tài nguyên, đất đai & nguồn viện trợ của các
nước XHCN…

- Nóng vội, giản đơn, chủ quan duy ý chí, ham
làm nhanh, làm lớn, không quan tâm đến hiệu

quả kinh tế - xã hội


* Nguyên nhân của các hạn chế trên:

- Về khách quan: Chúng ta tiến hành CNH từ 1
nền kinh tế lạc hậu, nghèo nàn, lại bị chiến tranh
tàn phá nặng nề…
- Về chủ quan: Ta đã mắc những sai lầm
nghiêm trọng trong xác định mục tiêu, bước đi về
cơ sở vật chất, kỹ thuật, bố trí cơ cấu sx…


II. CNH, HĐH THỜI KỲ ĐỔI MỚI
1. Quá trình đổi mới tư duy về CNH



ĐH VI

ĐH VII

ĐH VIII

ĐH IX

ĐH X

ĐH XI



* Đại hội VI (12/1986) đã chỉ ra những sai lầm
trong nhận thức & chủ trương CNH thời kỳ 1960
– 1985:

- Chúng ta phạm sai lầm trong việc xác định
mục tiêu & bước đi về XD cơ sở vật chất – kỹ
thuật, cải tạo XHCN & quản lý kinh tế…


- Trong việc bố trí cơ cấu kinh tế, trước hết là
cơ cấu sản xuất & đầu tư, thường chỉ xuất phát
từ lịng mong muốn đi nhanh, khơng kết hợp
ngay từ đầu CN với NN thành 1 cơ cấu hợp lý,
thiên về xây dựng CN nặng…

- Không thực hiện nghiêm chỉnh Nghị quyết
của ĐH lần thứ V, như: vẫn chưa thực sự coi NN
là mặt trận hàng đầu, CN nặng không phục vụ kịp
thời NN & CN nhẹ.


Từ việc chỉ ra những sai lầm, khuyết điểm trên,
ĐH VI của Đảng đã đưa ra ba chương trình kinh
tế lớn & coi đây là nội dung chính của CNH trong
những năm còn lại của chặng đường đầu tiên
thời kỳ quá độ là: lương thực – thực phẩm; hàng
tiêu dùng & hàng xuất khẩu

* HNTƯ lần thứ 7 khóa VII (1/1994), Đảng đã có

bước đột phá mới trong nhận thức về khái niệm
CNH, HĐH: “CNH, HĐH là quá trình chuyển đổi
căn bản…”


Đại hội VIII (6/1996) của Đảng đã đánh giá 10
năm đổi mới và đề ra nhiệm vụ đẩy mạnh CNH,
HĐH đất nước, phấn đấu đến năm 2020 đưa
nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp
theo hướng hiện đại.

Đại hội IX (4/2001), X (4/2006) và XI (1/2011)
tiếp tục bổ sung quan điểm về CNH, HĐH ở
nước ta: CNH gắn với kinh tế tri thức, gắn với
phát triển bền vững…


2. Mục tiêu, quan điểm cơng nghiệp hóa, hiện
đại hóa

a. Mục tiêu cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa

Mục tiêu cơ bản của CNH, HĐH là biến nước
ta thành một nước cơng nghiệp có cơ sở vật chất
– kỹ thuật hiện đại, có cơ cấu kinh tế hợp lý,
QHSX tiến bộ…dân giàu nước mạnh, xã hội dân
chủ, công bằng, văn minh.


b. Quan điểm cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa


Một là, CNH gắn với HĐH & CNH, HĐH gắn
với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên,
môi trường.
Hai là, CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế thị
trường định hướng XHCN & hội nhập kinh tế
quốc tế.


Ba là, lấy phát huy nguồn lực con người là yếu
tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững.
1

Bốn là, khoa học & công nghệ là nền tảng &
động lực của CNH, HĐH.

Năm là, phát triển nhanh & bền vững; tăng
trưởng kinh tế đi đôi với phát triển văn hóa, thực
hiện tiến bộ & cơng bằng xã hội.


3. Nội dung & định hướng CNH, HĐH gắn với
phát triển kinh tế tri thức

a. Nội dung

- Phát triển mạnh các ngành & sản phẩm kinh
tế có giá trị gia tăng cao dựa nhiều vào tri thức,
kết hợp sử dụng nguồn vốn tri thức của con
người Việt Nam với tri thức mới nhất của nhân

loại.


- Coi trọng cả số lượng & chất lượng tăng
trưởng kinh tế trong mỗi bước phát triển của đất
nước, ở từng vùng, từng địa phương, từng dự án
kinh tế - xã hội.

- Xây dựng cơ cấu kinh tế hiện đại & hợp lý
theo ngành, lĩnh vực và lãnh thổ
1


- Giảm chi phí trung gian, nâng cao năng suất
lao động của tất cả các ngành, lĩnh vực, nhất là
các ngành, lĩnh vực có sức cạnh tranh cao.

b. Định hướng phát triển các ngành & lĩnh vực
kinh tế trong quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH gắn
với phát triển kinh tế tri thức


- Đẩy mạnh CNH, HĐH nông nghiệp, nông
thôn, giải quyết đồng bộ các vấn đề nông nghiệp,
nông dân, nông thôn (1)

+ Một là, CNH, HĐH nông nghiệp, nông
thôn:

1



. Chuyển dịch mạnh cơ cấu nông nghiệp
& kinh tế nông thôn theo hướng tạo ra giá trị gia
tăng ngày càng cao, gắn công nghiệp chế biến &
thị trường; nâng cao sức cạnh tranh của nơng
sản hàng hóa…

. Tăng nhanh tỷ trọng giá trị sản phẩm và
lao động các ngành công nghiệp và dịch vụ; giảm
dần tỷ trọng sản phẩm và lao động nông nghiệp.


+ Hai là, về quy hoạch phát triển nông thôn:

. Thực hiện chương trình xây dựng nơng
thơn mới. Xây dựng các làng, xã có cuộc sống no
đủ, văn minh, mơi trường lành mạnh
. Hình thành các khu dân cư đơ thị với kết
cấu hạ tầng KT – XH đồng bộ; phát huy dân chủ
ở nông thôn, bài trừ các tệ nạn xã hội…