Bài soạn Ngữ văn 11 tiết 67: Ôn tập tiếng việt

<span class='text_page_counter'>(1)</span>GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 Tuaàn:17 Tieát ppct:67 Ngày soạn:04/12/10 Ngaøy daïy:07/12/10. GV: NGUYỄN NGỌC LIÊN. OÂN TAÄP TIEÁNG VIEÄT A. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Nắm được những kiến thức sơ giản về lịch sử Tiếng Việt, về văn bản và phong cách văn bản. Biết vận dụng những kiến thức đó vào đọc văn bản và làm văn. B. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ 1. Kiến thức: Nắm được những kiến thức sơ giản về lịch sử Tiếng Việt, về văn bản và phong cách văn baûn. 2. Kĩ năng: Củng cố một số kiến thức đã họcû. Biết vận dụng những kiến thức đó vào đọc văn bản và làm vaên. 3. Thái độ: Cĩ ý thức nghiêm túc trong viếc làm đề cuơng ơn tâp lại kiến thức.Có ý thức trách nhiệm trong việc học hành, thi cử để đem kiến thức phục vụ đất nước. C. PHƯƠNG PHÁP: Phương thức thuyết trình, nêu vấn đề, giảng giải, hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các c©u hái gợi mở. Đàm thoại… D. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra: Bài cũ, bài soạn của học sinh. 3. Bài mới: HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY - Học sinh suy nghĩa câu hỏi, bổ Phần 2: Tieỏng Vieọt: A. Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân I. T×m hiÓu chung vÒ ng«n ng÷ chung vµ lêi nãi c¸ nh©n sung, ghi chép. Học sinh thảo luận 1- Ng«n ng÷- tµi s¶n chung cña x· héi nhóm, nhận xét trình bày ý kiến cá - Muèn giao tiÕp,muèn hiÓu biÕt nhau,mçi d©n téc, quèc gia,céng nhân để trả lời câu hỏi theo định đồng phải có một phương tiện chung. Phương tiện đó chính là ngôn hướng của GV. - Giáo viên hỏi học sinh, boå sung cho ng÷ . - Ngôn ngữ là tài sản chung của cộng đồng được thể hiện qua các yếu đầy đu ûchốt ý chính bổ sung cho đầy tố, các qui tắc chung.Các yếu tố,và qui tắc ấy phải là của mọi người đủchốt ý chính trong cộng đồng xã hội thì mới tạo được sự thống nhất -> Ngôn ngữ - Gv gợi ý bằng những câu hỏi đê học lµ tµi s¶n chung cña x· héi sinh ôn lại kiến thức. - SGK trình - BiÓu hiÖn cña tÝnh chung trong ng«n ng÷ : C¸c yÕu tè chung trong thµnh phÇn ng«n ng÷ --> C¸c ©m, c¸c thanh (c¸c nguyªn ©m, c¸c baøy noäi dung gì? phô ©m, c¸c thanh ®iÖu --> C¸c tiÕng (©m tiÕt ) t¹o bëi sù kÕt hîp - GV: gợi ý để học sinh trình bày về gi÷a c¸c ©m vµ c¸c thanh --> C¸c tõ,tøc c¸c tiÕng cã nghÜa --> C¸c kiên thức cũ đã học ngữ cố định ( gồm thành ngữ và quán ngữ ). Các qui tắc và phương - GV: Yêu cầu các em làm việc thức chung --> Qui tắc cấu tạo các kiểu câu --> Phương thức chuyển nhanh, thảo luận nhóm. GV nhận xet nghÜa tõ và hướng dẫn HS ôn tập. 2. Lêi nãi- s¶n phÈm riªng cña c¸ nh©n: - GV giúp học sinh hệ thống hoá - Khi nói hoặc viết mỗi các nhân sử dụng ngôn ngữ chung để tạo ra kiến thức đã học về tác giả, tác lời nói,đáp ứng yêu cầu giao tiếp --> Lời nói cá nhân là sản phẩm của phẩm theo câu hỏi của đề cương? một người nào đó vừa có yếu tố qui tắc chung của ngôn ngữ,vừa mang sác thái riêng và đóng góp của cá nhân - Làm việc theo nhóm trình bày kiến - C¸i riªng trong ng«n ng÷ c¸ nh©n rÊt phong phó ®a d¹ng : Giäng nãi thức cũ. Trả lời câu hỏi của GV cá nhân : khi nói mỗi người có một giọng riêng . Vốn tữ ngữ cá nhân - SGK trình baøy noäi dung gì? Hs ( do thói quen sử dụng từ ngữ nhất định ). Sự sáng tạo chuyển đổi khi suy nghĩ trả lời,. Hoan cảnh lịch sử sö dông ng«n ng÷ chung ( s¸ng t¹o nghÜa tõ, trong kÕt hîp tõ, t¸ch nước ta có đặc điểm gì nổi bật? Lieân tõ,chuyÓn lo¹i tõ, ho¹c s¾c th¸i phong c¸ch ...) . T¹o ra c¸c tõ míi tõ keát trong vaên baûn ? những chất liệu có sẵn và theo các phươg thức chung . Vận dụng linh - HS nắm được những kiến thức sơ hoạt, sáng tạo qui tắcc chung,phương thức chung ( Lựa chọn vị trí cho từ ngữ, tỉnh lược từ ngữ, tách câu) giản về lịch sử Tiếng Việt, về văn Lop11.com. 1.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 baûn vaø phong caùch vaên baûn. * Nguoàn goác, quan heä hoï haøng cuûa Tieáng Vieät - Tieáng Vieät coù nguoàn goác raát coå xöa. Thuoäc hoï Nam AÙ, quan heä hoï hàng gần gũi giữa Tiếng Việt, tiếng Mường, có quan hệ với nhóm tiếng Moân – Khô me, nhoùm Taøy – Thaùi, nhóm Mã lai – Đa Đảo. * Những yêu cầu trong sử dụng Tieáng Vieät - Tính chính xaùc vaø ngheä thuaät. Tính chính xác : Văn bản được tổ chức theo đúng các quy tắc của Tiếng Việt, để diễn đạt sát đúng nội dung caàn thoâng baùo… + Tính ngheä thuaät : Vaän duïng caùc quy taéc cuûa Tieáng Vieät moät caùch linh hoạt, sáng tạo. Yêu cầu về mặt ngữ âm – chữ viết. Ngữ âm : Phát âm đúng theo ngữ âm Tiếng Việt. Chữ viết : Đúng chính tả. - Yêu cầu về mặt từ ngữ : Dùng đúng nghĩa từ - Yêu cầu về mặt phong cách chức năng : Sử dụng theo một phong cách nhaát ñònh - Yêu cầu về mặt ngữ pháp : Tuân thủ các quy tắc dùng từ, cấu tạo nên cụm từ và câu. 4. Lieân keát trong vaên baûn: Lieân keát về nội dung. Thống nhất về đề tài, chủ đề. Lập luận chặt chẽ, sắp xếp các ý hợp lô – gích.Liên kết hình thức. 5. Vaên baûn vieát – vaên baûn noùi - Văn bản nói : Dùng trong hoạt động gián tiếp nói. Sử dụng âm thanh, ngữ điệu. Thường sử dụng các yếu tố dư thừa, lặp, hình thức tỉnh lược  ít trọn veïn, trau chuoát. - Văn bản viết : Thực hiện bằng văn tự có khả năng lưu giữ lâu dài, hướng tới một phạm vi, người đọc rộng lớn. Sử dụng hệ thống dấu câu,. GV: NGUYỄN NGỌC LIÊN - BiÓu hiÖn râ nhÊt cña nÐt riªng trong phong c¸ch ng«n ng÷ c¸ nh©n lµ phong c¸ch ng«n ng÷ cña c¸c nhµ v¨n (gäi t¾t lµ phong c¸ch ng«n ng÷ c¸ nh©n). VÝ dô:..... III. Quan hÖ gi÷a ng«n ng÷ chung vµ lêi nãi c¸ nh©n * Gi÷a ng«n ng÷ chung vµ lêi nãi c¸ nh©n cã quan hÖ biÖn chøng thèng nhÊt. ®©y lµ mèi quan hÖ 2 chiÒu + Ngôn ngữ chung là cơ sở để mỗi cá nhân sản sinh ra lời nói cụ thể của mình , đòng thời để lĩnh hội lời nói của người khác + Mçi c¸ nh©n kh«ng h×nh thµnh vµ chiÕm lÜnh ng«n ng÷ chung th× kh«ng thÓ t¹o ra ®­îc lêi nãi riªng, kh«ng thÓ tham gia vµo giao tiÕp chung trong x· héi + Ng«n ng÷ chung ®­îc hiÖn thùc hãa trong lêi nãi c¸ nh©n h¬n n÷a còn được biến đổi phát triển trong chính quá trình mỗi cá nhân sử dụng ngôn ngữ chung để giao tiếp + Sự biến đổi và chuyển hóa diễn ra trong lời nói cá nhân dần dần gãp phÇn h×nh thµnh vµ x¸c lËp nh÷ng c¸i míi trong ng«n ng÷, nghÜa lµ lµm cho ng«n ng÷ chung ph¸t triÓn. B. Phong c¸ch ng«n ng÷ b¸o chÝ. I. Ng«n ng÷ b¸o chÝ 1.T×m hiÓu mét sè thÓ lo¹i v¨n b¶n b¸o chÝ a. Bản tin: VD ( SGK): Một bản tin cần có thời gian, địa điểm, sự kiện chính xác nhằm cung cấp những tin tức mới cho người đọc b. Phãng sù: VD ( SGK): Phãng sù b¸o chÝ vÒ thùc chÊt còng lµ bản tin nhưng được mở rộng phần tường thuật chi tiết sự kiện và miêu tả bằng hình ảnh để cung cấp cho người đọc một cái nhìn đầy đủ, sinh động và hấp dẫn c.TiÓu phÈm: VD ( SGK): ThÓ lo¹i gän nhÑ, giäng v¨n th©n mËt, dân dã, thường có sắc thái mỉa mai, châm biếm nhưng hàm chứa một chÝnh kiÕn vÒ thêi cuéc 2. NhËn xÐt chung vÒ v¨n b¶n b¸o chÝ vµ ng«n ng÷ b¸o chÝ a.B¸o chÝ cã nhiÒu thÓ lo¹i vµ tån t¹i ë hai d¹ng chÝnh b.Mçi thÓ lo¹i cã yªu cÇu riªng vÒ sö dông ng«n ng÷ c.Chøc n¨ng chung: Cung cÊp tin tøc thêi sù, ph¶n ¸nh d­ luËn vµ ý kiến của quần chúng đồng thời nêu lên quan điểm, chính kiến của tê b¸o, nh»m thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña x· héi * HS lµm bµi tËp t¹i líp. Bµi tËp vÒ nhµ II. Các phương tiện diễn đạt và đặc trưng của ngôn ngữ báo chí 1. Các phương tiện diễn đạt. a.VÒ tõ vùng: VD ( SGK): Tõ vùng trong ng«n ng÷ b¸o chÝ hÕt søc phong phó, mçi ph¹m vi ph¶n ¸nh, mçi thÓ lo¹i b¸o chÝ l¹i cã mét lớp từ vựng rất đặc trưng b.VÒ ng÷ ph¸p: C©u v¨n trong ng«n ng÷ b¸o chÝ rÊt ®a d¹ng, thường ngắn gọn, sáng sủa, mạch lạc để đảm bảo thông tin chính xác c.VÒ c¸c biÖn ph¸p tu tõ: Kh«ng h¹n chÕ c¸c biÖn ph¸p tu tõ tõ vùng vµ có ph¸p. Sö dông kh«ng Ýt h×nh ¶nh vÝ von, so s¸nh, Èn dô, hoán dụ, đảo ngữ, song song phối hợp câu ngắn với câu dài....-> nhằm diễn đạt chính xác, có hình ảnh và nhạc điệu thích hợp với từng nội dung và thể loại. ở báo nói: ngôn ngữ báo chí đòi hỏi phải phát ©m râ rµng, khóc chiÕt. ë b¸o viÕt: khæ ch÷, kiÓu ch÷ phèi hîp víi mµu s¾c, h×nh ¶nh.. t¹o nh÷ng ®iÓm nhÊn trong th«ng tin 2. §Æc tr­ng cña ng«n ng÷ b¸o chÝ a.TÝnh th«ng tin thêi sù. §Æc ®iÓm quan träng lµ tÝnh thêi sù: Thông tin phải cập nhật, cụ thể chính xác và đầy đủ. Thông tin phải khách quan, vừa có tác dụng hướng dẫn dư luận. ngôn ngữ phải là Lop11.com. 2.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 ký hiệu quy ước. Có những từ vựng ñaëc thuø + Kieåu caâu daøi, nhieàu thaønh phaàn được nối kết chặt chẽ  Thường tinh luyeän trau chuoát.. GV: NGUYỄN NGỌC LIÊN ngôn ngữ sự kiện, phản ánh vấn đề thời sự xã hội. b.Tính ngắn gọn . Ngắn gọn ở số lượng ngôn từ, câu, chữ. Ngắn gọn ở lượng thông tin, cónghĩa là phải đưa lượng thônh tin cần thiíet nhất trong mọt lượng ngon từ và thời gian ít nhất. Tránh lối dùng từ trïng lÆp, tr¸nh lèi nãi vßng. c.Tính sinh động, hấp dẫn: Hấp dẫn ở loại thông tin: thông tin phải thu hút được người đoc, nghe tức là thông tin đó liên quan đến đời sống cộng đồng một cách trực tiếp. Hình thức phải hấp dẫn, từ dùng kiểu chữ, dùng từ đặt câu, xếp tiêu đề, xếp vị trí các tin… 3. Ñaëc ñieåm vaên baûn khoa hoïc - Ñaëc ñieåm chung: Tính chính xaùc, khaùch quan. Tính loâ – gích. Tính khái quát, trừu tượng. Đặc điểm diễn đạt: Về chữ viết: Chuẩn Tiếng Việt, hệ thống ký hiệu khoa học. Về từ ngữ : Sử dụng hệ thống thuật ngữ khoa học chính xác, lớp từ ngữ toàn dân, văn bản coù tính chính xaùc khaùch quan. + Về kiểu câu: Sử dụng kiểu câu có chủ ngữ không xác định hoặc khuyết chủ ngữ. Câu có nghĩa bị động, sử dụng từ “là”, câu phức có quan hệ từ hs ứng. Biện pháp tu từ: Không sử dụng trong văn bản dấu câu, thiếu câu chủ đề, quan hệ ngữ nghĩa các thành phần câu….khoa học chuyên sâu, có sử dụng trong văn bản khoa học phổ caäp. + Boá cuïc, trình baøy: Chaët cheõ, loâ – gích trình baøy theo chöông mục. Về đặt câu : Thiếu thành phần chính trật tự câu, III. LuyÖn tËp. HS lµm bµi tËp t¹i líp; Bµi tËp vÒ nhµ. III. HƯỚNG DẪN TỰ HỌC - Củng cố kiến thức cũ về tiếng việt đã học trong chương trình Ngữ văn 11. Học sinh về làm đề cương chi tiết bằng những ý chính nhất theo hệ thống câu hỏi D. Rút kinh nghiệm………………………………………………………………………………………………….. Lop11.com. 3.

<span class='text_page_counter'>(4)</span>