Bài soạn Ngữ văn 11 tiết 50: Tác giả Nam Cao

<span class='text_page_counter'>(1)</span>GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 Tuaàn:13 Tieát ppct:50 Ngày soạn:30/10/10 Ngaøy daïy:02/11/10. GV: NGUYỄN NGỌC LIÊN. T¸c gi¶ nam cao A. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Nắm được những nét cơ bản về tiểu sử, quan điểm nghệ thuật, các đề tài chính, tư tưởng chủ đạo và phong cách nghệ thuật của Nam Cao. - Hiểu được giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc, mới mẻ của tác của tác gỉa qua việc phân tích các nhân vật (Chí Phèo). Thấy được một số nét nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm. B. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ 1. Kiến thức: Những đặc điểm chính về quan điểm nghệ thuật, những đề tài chủ yếu, phong cách nghệ thuật của nhà văn. 2. Kĩ năng: Tóm lược hệ thống luận điểm của bài về tác giả văn học. Đọc - hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại. 3. Thỏi độ: Hiểu được nghệ thuật xây dựng cốt truyện, cách miêu tả tâm lí nhân vật, lói kể chuyện đặc sắc của t¸c gi¶. C. PHƯƠNG PHÁP: Phương thức thuyết trình, nêu vấn đề, giảng giải, hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các c©u hái gợi mở. Đàm thoại… D. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra: Bài cũ, bài soạn của học sinh. 3. Bài mới: HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY I. GIỚI THIỆU CHUNG - Giáo viên hỏi học sinh, boå sung 1. TiÓu sö: (1917- 1951): Quª qu¸n: lµng §¹i Hoµng, tæng Cao §µ, cho đầy đu ûchốt ý chính bổ sung huyÖn nam sang, phñ Lý Nh©n ( Hoµ HËu, Lý Nh©n- Hµ Nam) cho đầy đủchốt ý chính Gia đình: nông dân nghèo, đông con, bố có hàng đồ gỗ, sau bị phá sản, - Nêu những nét chính về gia đình, học vấn, việc làm, quá trình tham gia đình ở nhà bà ngoại. gia cách mang, đóng góp của Nam - học vấn: Nam Cao học hết bậc thành chung (tương đương thcs) - ViÖc lµm: häc xong thµnh chung «ng vµo Sµi Gßn lµm kÕ to¸n t¹i mét Cao? nhà may, ốm phải về quê, dạy trường tư thục, Nhật chiếm đóng ông mất - TÝnh t×nh cña nhµ v¨n? thÓ hiÖn viÖc vÒ quª viÕt v¨n, lµm gia s­. tâm hồn của một con người như - Tham gia c¸ch m¹ng: N¨m 1943 tham gia nhãm v¨n ho¸ cøu quèc. 1945 thÕ nµo: Nhµ v¨n cã bÞªt tµi ph©n tÝch t©m lÝ nh©n vËt, kÓ c¶ nh©n vËt tham gia tæng khëi nghÜa ë quª vµ lµm chñ tÞch uû ban hµnh chÝnh x·. 1946 tham gia đoàn quân Nam tiến váo đến Nam trung bộ. Làm công tác cã t©m lÝ nh©n vËt phøc t¹p. v¨n nghÖ ë ViÖt B¾c, 1950 tham gia chiÕn dÞch biªn giíi. th¸ng 11- 1951 - GV: Cho H/S đọc phần I SGK vào công tác tại vùng địch hậu Liên khu III ông bị địch bắt và sát hại. Tr 137. - Đóng góp: ông tham gia viết văn từ 1936 và được nhà nước phong tặng - PhÇn I tr×nh bµy néi dung g× ? giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đợt I -1996. Em h·y tr×nh bµy cô thÓ nh÷ng nÐt 2. Con người: ít nói, hiền lành, có vẻ lạnh lùng, đời sống nội tâm mãnh kh¸i qu¸t Êy ? liệt: luôn đấu tranh với chính mình để sống cao đẹp hơn. cuộc đấu tranh - Tóm tắt nội dung phần Tiểu dẫn giữa lòng nhân đạo và thói ích kỷ, tinh thần dũng cảm và thói hèn nhát, (cuộc đời và sự nghiệp của nhà gi÷a ch©n thùc vµ gi¶ dèi, thÓ hiÖn râ trong t¸c phÈm cña «ng. văn Nam Cao). - Giàu ân nghĩa sâu nặng với người nghèo khổ. Luôn suy tư về bản thân, về - Sự nghiệp văn chương của Nam cuộc sống..đề ra những triết lý sâu sắc và đầy tâm huyết. Có tâm trạng bất Cao thể hiện như thế nào ? hoà sâu sắc với XH đương thời. Luôn trung thực đấu tranh với bản thân để - Anh (chÞ) h·y tr×nh bµy nh÷ng thoát khỏi lối sống tầm thường nhỏ nhen. quan ®iÓm nghÖ thuËt næi bËt - Luôn mang trong mình tâm trạng u uất bất đắc chí, bi phẫn của ngưòi trí trong s¸ng t¸c cña Nam Cao ? - Anh (chị) hãy cho biết những đề thức có ý thứcvề sự sống mà không đựoc sống cho ra nguời. => Nam Cao là tài chính mà Nam Cao thường viết một nhà văn chân chính có tấm lòng đôn hậu, chan chứa yêu thương gắn bú tha thiết với những người nụng dõn nghốo khổ ở quờ hương, có đời sống 1 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 ? KÓ tªn mét vµi t¸c phÈm lµm dÉn chøng ? - Anh (chÞ) cã nhËn xÐt g× vÒ phong c¸ch nghÖ thuËt trong s¸ng t¸c cña Nam Cao ? + “ NghÖ thuËt kh«ng nªn lµ ¸nh tr¨ng lõa dèi, kh«ng cÇn lµ ¸nh tr¨ng lõa dèi. NghÖ thuËt lµ tiÕng kêu đáu khổ kia thoát ra từ những kiÕp lÇm than. + Nhµ v¨n ph¶i cã tr¸ch nhiÖm víi ngßi bót cña m×nh “sù cÈu th¶ trong bÊt cø nghÒ g× cóng lµ bÊt lương rồi. Nhưng sự cẩu thả trong văn chương thì thật là đê tiện. + V¨n häc lµ s¸ng t¹o “ v¨n chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu, khơi những nguồn ch­a aikh¬i vµ s¸ng t¹o nh÷ng g× ch­a cã.. + V¨n häc ph¶i ph¶n ¸nh ch©n thực đời sống cực khổ của nhân dân trên tình thân nhân đạo “Nó phải chứa đựng cái gì lớn lao, mạnh mẽ, vừa đau đớn, lại vừa phấn khởi. Nó ca tụng lòng thương tình bác ái làm cho người gần người hơn”,” nghệ sỹ là phải đứng trong lao khổ mở hồn ra đón lấy những vang động của đời”). - Nam Cao x©y dùng kh«ng gian, thêi gian trong t¸c phÈm cña m×nh nh­ thÐ nµo? - TÝnh triÕt lý ®­îc thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo? - C¸c giäng v¨n Nam Cao hay sö dông trong t¸c phÈm cña m×nh? Những đặc sắc nghệ thuật viết truyÖn cña Nam Cao? - T©m lý nh©n vËt ®­îc thÓ hiÖn qua nh÷ng thö ph¸p nµo? - TÝnh t×nh cña nhµ v¨n? thÓ hiÖn tâm hồn của một con người như thÕ nµo. BiÓu hiÖn cña sù lùa chän nµy ? - HS đọc SGK. GV: Gọi HS đọc Ghi nhí SGK Tr 142. HS tham kh¶o phÇn ghi nhí trong SGK - HS: Tr¶ lêi c©u hái phÇn HDHB SGK Tr 142. T¸c phÈm tiªu biÓu của đề tài về người nông dân?. GV: NGUYỄN NGỌC LIÊN tinh thần phong phú. Những tác phẩm ông sáng tác đều chứa chan tinh thần nhân đạo. II. sù nghiÖp v¨n häc: 1. Quan ®iÓm vÒ nghÖ thu©t: ®­îc thÓ hiÖn: “Tr¨ng s¸ng”, “§êi thõa” a. Trước cách mạng: - Nghệ thuật phải bám sát cuộc đời, gắn bó với đời sống của nhân dân lao động. («ng lùa chän chñ nghÜa hiÖn thùc. Phª ph¸n thø v¨n ho¸ thi vÞ ho¸ cuộc sống ru ngủ con người. Ông nhận thấy hoàn cảnh sống quyết định tâm lý tính cách con người. Nhà văn phải có trách nhiệm với ngòi bút của mình. Văn học là sáng tạo. Văn học phải phản ánh chân thực đời sống cực khổ của nhân dân trên tình thân nhân đạo). - Nhà văn phải có đôi mắt của tình thương, tác phẩm văn chương hay có giá trị phải chứa đựng nội dung nhân đạo sâu sắc. (¤ng lu«n nh×n con người bằng đôi mắt của tình thương: “Lão Hạc, Lang Rận, Mụ Lợi, Thị Në). - Văn chương nghệ thuật là lĩnh vức đòi hỏi phải khám phá, tìm tòi, sáng tạo. ( Nam Cao ý thức sâu sắc và đòi hỏi các nhà văn phải tìm tòi sáng tạo, đồng thời phải có lương tâm, có nhân cách xứng đáng. “Văn chương không cần những người thợ khéo tay”). - Lao động nghệ thuật là một hoạt động nghiêm túc, công phu; người cầm bút phải có lương tâm. b. Sau c¸ch mạng: Nam Cao vẫn sáng tác theo quan điểm đúng đắn tớch cực. (Sau Cách Mạng 1945 Nam Cao nhìn người nông dân bằng con mắt tình thương và lòng tin tưởng, trân trọng, cảm phục trước khả năng cách mạng của họ. Nam Cao đề cập đến vấn đề “đôi mắt” của người nghệ sü). - Là nhà văn có ý thức về trách nhiệm của người cầm bút, về nền nghệ thuật chân chính, đó là thứ nghệ thuật mang tính nhân đạo (nghệ thuật vị nh©n sinh). Nhµ v¨n cho r»ng: + Văn học phải biết nhìn thẳng vào sự thật, phải mở lòng đón nhận những vang động của cuộc đời, phải hướng về cuộc sống của quần chúng nhân d©n, v× hä mµ nªn tiÕng. “NghÖ thuËt kh«ng ph¶i lµ ¸nh tr¨ng” + Ông khẳng định một tác phẩm hay, có giá trị phải là một tác phẩm thể hiện nhân đạo hoá con người. Từ đó ông lên án những tác phẩm chỉ tả bề ngoµi XH. “Mét t¸c phÈm thËt cã.” 2. §Ò tµi chÝnh: a. Đề tài người trí thức nghèo: Tác phẩm tiêu biểu: Sống mòn, Đời thừa, Mua nhà; Quên điều độ... - Phản ánh tình trạng chết mòn, sống mòn. Họ đều là nhưng con người có bản chất tốt, biết rung cảm trước cái đẹp, muốn sống có íchnhưng tất cả họ đều sống mòn mỏi về tinh thần, bị huỷ hoại những phẩm chất tốt đẹp. Nguyên nhân: do đời sống “áo cơm ghì sát đất” - Miêu tả bi kịch tinh thần của ngươì trí thức nghèo trong xã hội cũ. Đó là những viên chức nghèo, họ là người làm công ăn lương, tất cả đều ý thức rÊt râ vÒ cuéc sèng vµ cã nh©n phÈm, cã hoµi b·o, t©m huyÕt tµi n¨ng nhưng rốt cuộc bị gánh nặng cơm áo ghì sát đất, phải sống mòn, chết mòn, trë thµnh nh÷ng kÎ sèng v« Ých , sèng thõa, thËm chÝ lµ tµn nhÉn víi chÝnh bản thân mình. Nam Cao đã phê phán XH vô nhann đạo đã cướp đi tài năng, niềm mơ ước của những con người vốn lẽ ra sống có ích. b. Đề tài về người nông dân nghèo: Chí Phèo; Dì Hảo; Lão Hạc; Lang rËn; Mét b÷a no... - Phán ánh những số phận bi thảm.: ông đặt nhân vật trong mối quan hệ đời tư nhỏ hẹp để thể hiện quá trình bần cùng hoá và ly tán của họ  phản ánh 2 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 - Các đề tài chính ? Tác phẩm tiêu biểu của đề tài này ? - Néi dung ph¸nm ¸nh ? Nam Cao đề cập đến vấn đề đôi mắt như thế nµo? - Điều đó thể hiện trong tác phẩm “§êi thõa” nh­ thÕ nµo? - Nam Cao ph¸t biÓu nh­ thÕ nµo về vấn đề này? * BiÖt tµi diÔn t¶ vµ ph©n tÝch tâm lý nhân vật: dùng lời độc thoại nội tâm, dùng những đối thoại sinh động. Dùng cách miêu tả hành động lời nói việc làm của nh©n vËt. - Dựng cả khung cảnh, môi trường sống để khắc hoạ nội tâm. Tạo nên những nhân vật tư tưởng có t©m kh¸i qu¸t lín. * TÝnh triÕt lý s©u s¾c: triÕt lý cña Nam Cao rÊt tù nhiªn hÊp dÉn v× xuÊt ph¸t tõ cuéc sèng thùc tÕ. Cần chú ý những tư tưởng Nam Cao phản ánh qua hình tượng và mệnh đề triết lý của ông. - Trong v¨n xu«i ViÖt Nam hiÖn đại, Nam Cao đã tạo ra cho mình mét phong c¸ch riªng TruyÖn «ng viết thường có phạm vi nhỏ hẹp, những vấn đề quen thuộc, cả những cái tầm thường nhưng lại chứa đựng những vấn đề lớn lao, nh÷ng triÕt lÝ cao siªu vÒ cuéc sèng vµ nghÖ thuËt.. GV: NGUYỄN NGỌC LIÊN sự độc ác của chế độ thực dân. - Phản ánh tình trạng người nông dân bị huỷ diệt mất nhân tính, thậm chí mnất cả nhân hình, họ muốn trở lại làm người mà không được. - Dựng nên bức tranh chân thực về đời sống nông thôn VN trước CM đói nghÌo , x¬ x¸c, bÇn cïng ho¸ nh÷ng n¨m 1930 – 1945. - §Æc biÖt t¸c gi¶ chú ý đến những con người cùng đường, thấo cổ bé hang, những số phận bi thảm bị đè nén, lăng nhục tàn nhẫn. - §Æc biÖt lµ mét bé phËn n«ng d©n bÞ x« ®Èy vµo con ®­êng bÇn cïng dÉn đến sự lưu manh hoá đầy tội lỗi không lối thoát. Nhà văn không hề bôi nhọ người nông dân mà ngược lại ông khẳng định nhân phẩm của họ không bao giê mÊt dï cã bÞ vïi dËp mÊt c¶ nh©n h×nh, nh©n tÝnh. 3. NghÖ thuËt viÕt truyÖn cña Nam Cao: a. Luôn hướng tới đời sống tinh thần của con người “con người bên trong” Biệt tài diễn tả và phân tích tâm lý nhân vật: dùng lời độc thoại nội tâm, dùng những đối thoại sinh động. Nam Cao thường đảo lộn trật tự kh«ng gian, thêi gian tù nhiªn t¹o nªn lèi kÕt cÊu linh ho¹t hÕt søc chÆt chÏ. b. Thường viết về cái nhỏ nhặt, bình thường nhưng có sức khái quát lớn và đặt ra những vấn đề xã hội lớn lao, nêu những triết lí nhân sinh sâu s¾c, quan ®iÓm nghÖ thuËt tiÕn bé. c. Giọng văn tỉnh táo sắc lạnh mà nặng trĩu suy tư: buồn thương chua chát mà đắm thắm yêu thương. Ngôn từ sống động, tinh tế mà giản dị, gÇn gòi: -> luôn thay đổi linh hoạt: giọng tự sự lạnh lùng. Giọng trữ tình tha thiết, s«i næi… Giäng ®a thanh hay lêi nöa trùc tiÕp. Víi Nam Cao, truyÖn ng¾n Việt Nam thể hiện đầy đủ tính hiện đại, dồng thời đạt tới độ hoàn thiện. => Nam Cao là nhà văn lớn, nhà nhân đạo chủ nghĩa. Ông có nhiều đóng gãp quan träng trong tiÕn tr×nh ph¸t triÓn vµ hoµn thiÖn truyÖn ng¾n vµ tiÓu thuyết Việt Nam trên con đường hiện đại hoá. 4. kết luận: Nam Cao là cây bút lớn đóng góp cho văn học nước nhà nhiÒu kiÖt t¸c, gãp phÇn hoµn thiÖn thÓ lo¹i truyÖn ng¾n vµ tiÓu thuyÕt ViÖt Nam trên quá trình hiện đại hoá.. III. HƯỚNG DẪN TỰ HỌC - Tham kh¶o phÇn ghi nhí trong SGK. Quan ®iÓm nghÖ thuËt cña nam Cao được thể hiện trên những phương diện nào? - HS về nhà chuẩn bị: Tr¶ lêi c©u hái phÇn HDHB SGK Tr 142. D. Rút kinh nghiệm………………………………………………………………………………………………….. 3 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(4)</span>