Giáo án Tự chọn lớp 10 - Củng cố và mở rộng kiến thức về nguyễn du và Truyện Kiều

<span class='text_page_counter'>(1)</span>Trường THPT Quang Trung – GVBM: Trần Kim Lan Tiết:9,10 Ngày dạy:12 /3. CHỦ ĐỀ TỰ CHỌN HKII. CỦNG CỐ VÀ MỞ RỘNG KIẾN THỨC VỀ NGUYỄN DU VÀ TRUYỆN KIỀU A/. MỤC TIÊU: Tổ chức cho HS hoạt động nhằm lĩnh hội được: - Hiểu được ảnh hưởng của hoàn cảnh xã hội và các nhân tố thuộc cuộc đời riêng đối với sự nghiệp sáng tác của ông. - Nắm vững những điểm chính trong sự nghiệp sáng tác, những đặc trựng cơ bản về nội dung và nghệ thuật trong thơ ông. - Nắm được nguồn gốc Truyện kiều và sự sáng tạo của Nguyễn Du về mặt nội dung và nghệ thuật. B/.CHUẨN BỊ: * GV: SGK, SGV, Thiết kế bài học. * HS: SGK, k/thức về Nguyễn Du và tác phẩm Truyện Kiều. C/.PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC: - Vấn đáp, gợi tìm, diễn giảng D/. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: 1 On định tổ chức: Kiểm diện HS 2. Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong bài dạy 3.Giảng bài mới: * Giới thiệu HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT - Cuộc đời của Nguyễn Du có những nét A. Nguyễn Du: gì đặc biệt: quê quán, thời đại, những I. Cuộc đời: biến cố chính của tiểu sử ? 1. Những giai đoạn chính trong cuộc đời của Nguyễn Du - Nguyễn Du (1765 - 1820) người làng  Nguyễn Du, tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên (sinh Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà 3/1/1766, tức 23/11/ năm Ất Dậu-1765, mất 18/9/1820, tức10/8 Tĩnh, là một đại thi hào văn học Việt năm Canh Thìn). Nam. Cùng với Nguyễn Trãi, Nguyễn  Ảnh hưởng văn hoá vùng miền: Đình Chiểu, ông là một trong ba tác gia + Quê cha Hà Tĩnh, núi Hồng, sông Lam vùng đất địa linh nhân lớn của văn học trung đại được đưa vào kiệt, nghèo khó. chương trình Ngữ văn Trung học phổ + Quê mẹ Kinh bắc hào hoa, cái nôi của dân ca Quan họ. thông. + Quê vợ đồng lúa Thái Bình, đặc trưng của đồng bằng BB. Sinh ra trong một gia đình đại quý tộc + Bản thân ông sinh ra ở Kinh thành Thăng Long nghìn năm phong kiến nhưng sống vào thời kì rối văn hiến, lộng lẫy hào hoa. ren nhất của lịch sử phong kiến Việt Nam + Dòng dõi quan lại quý tộc, học vấn cao nổi tiếng: Bao giờ nên tài năng văn học nghệ thuật của Ngàn Hống hết cây: Sông Rum (sông Lam) hết nước, họ này hết Nguyễn Du có điều kiện phát triển. Trước quan. tác đồ sộ của ông là kết quả của một nền => Tất cả hun đúc lên con người, thiên tài VH Nguyễn Du học vấn gia đình uyên thâm và những 2. Thời đại, xã hội kinh nghiệm sống phong phú. Tác phẩm - Cuối TK XVIII, đầu TK XIX, XH phong kiến VN khủng thành công nhất của Nguyễn Du và nổi hoảng trầm trọng, loạn lạc bốn phương, khởi nghĩa nông dân, tiếng của văn học Việt Nam là truyện kiêu binh làm loạn. Tây Sơn thay đổi sơn hà, diệt Lê, Trịnh, Nôm Đoạn trường tân thanh, thường đuổi Xiêm, Thanh. Nhà Nguyễn lập lại nhà nước chuyên chế được gọi là Truyện Kiều. thống nhất đất nước. Nguyễn Du chứng kiến và trải qua những - Thời đại Nguyễn Du có đặc điểm gì? sóng gió của thời đại. Nó ảnh hưởng như thế nào đến con 3. Những mốc chính trong cuộc đời người và sự nghiệp sáng tác của ông? 1. Thời thơ ấu và thanh niên sống sung túc và hào hoa ở Thăng Anh (chị) hãy tóm tắt những mốc biến Long trong nhà anh trai là Nguyễn Khản. động chính trong cuộc đời của Nguyễn 2. Mười năm gió bụi lang thang ở quê vợ, quê mẹ, quê cha trong Du ? sự nghèo túng. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> Trường THPT Quang Trung – GVBM: Trần Kim Lan. - Các sáng tác của N.Du bao gồm những loại nào?. - Truyện Kiều dựa theo cốt truyện nào?. - ND đó có sáng tạo gì về nội dung và nghệ thuật? *Truyện Kiều được Nguyễn Du viết dựa trên cốt truyện Kim Vân Kiều truyện, một tác phẩm viết bằng văn xuôi của nhà văn Trung Quốc Thanh Tâm Tài Nhân. Bằng thể thơ lục bát dân tộc và chữ Nôm với những thành ngữ, lời ăn tiếng nói của nhân dân, bằng tấm lòng nhân đạo cao cả, Nguyễn Du đã sáng tạo nên một kiệt tác văn học cho dân tộc và nhân loại. - Hãy tóm tắt Truyện Kiều?. - Truyện Kiều thể hiện nội dung tư tưởng gì?. 3. Từng mưu đồ chống Tây Sơn nhưng thất bại, bị bắt rồi đươc tha, về ẩn dật ở quê nội. 4. Làm quan bất đắc dĩ với triều nhà Nguyễn (Tham tri bộ lễ, cai bạ Quảng Bình, Chánh sứ tuế cống Nhà Thanh), ốm mất ở Huế ngày 10/8/năm Canh Thìn (18/09/1820). II. Sự nghiệp: 1.Các sáng tác a. Chữ Hán: Thanh Hiên thi tập, Nam trung tạp ngâm, Bắc hành tạp lục. b. Thơ văn chữ Nôm: Đoạn trường tân thanh tứcTruyện Kiều, Văn chiêu hồn và một số thơ, văn khác. 2. Một số đặc điểm về nội dung và nghệ thuật của thơ ND: a.Nội dung * Giá trị hiện thực: - Dù hạn chế trong hệ ý thức PK, thơ văn của ND đã miêu tả sâu sắc XHPK thối nát ở thời đại ông, tố cáo những thủ đoạn tàn nhẫn, bất công của bọn thống trị chà đạp người lương thiện. * Giá trị nhân đạo: - Thơ ND đề cao cảm xúc, sự cảm thông sâu sắc của ông với số phận con người nhỏ bé, bất hạnh, những người phụ nữ bất hạnh… - Ông là người rất đề cao hạnh phúc trần thế, hạnh phúc cá nhân. b.Nghệ thuật - Ông sử dụng ngũ ngôn cổ thi, ngũ ngôn luật, thất ngôn luật và ca,hành… - Thơ văn ND đã đưa nghệ thuật thơ ca chữ Nômđến đỉnh cao của nền VHDT. B. Truyện Kiều: I. Nguồn gốc Truyện Kiều và sáng tạo của Nguyễn Du: 1. Nguồn gốc - Truyện Kiều dựa theo cốt truyện Kim Vân Kiều truyện- Tiểu thuyết chương hồi cỡ nhỏ (gồm 20 hồi) của Thanhh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc) 2. Nguyễn Du có những sáng tạo lớn về nhiều mặt: a. Về nội dung: Biến một câu chuyện “tình khổ” thành khúc ca đau lòng thương người bạc mệnh, nói lên “những điều trông thấy” trong giai đoạn lịch sử đầy biến động cuối Lê- đầu Nguyễn. b. Về nghệ thuật: Biến các sự kiện chính của tác phẩm thành đối tượng để bộc lộ cảm xúc, tình cảm của nhân vật và người kể chuyện.( biểu hiện nội tâm nhân vật). c. Về thể loại: ND kế thừa Truyện Nôm, ngâm khúc, thơ trữ tình và ca dao → Sáng tạo truyện thơ giàu chất tiểu thuyết và đậm chất trữ tình bậc nhất trong văn học Việt Nam. II. Tóm tắt Truyện Kiều - Gặp gỡ và đính ước. - Gia biến và lưu lạc. - Đoàn tụ với gia đình và gặp lại người xưa III. Giá trị tư tưởng và nghệ thuật của Truyện Kiều. 1. Giá trị tư tưởng: a. “ Truyện Kiều” – bài ca về t/yêu tự do và ước mơ công lý. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> Trường THPT Quang Trung – GVBM: Trần Kim Lan - TK là bài ca tình yêu tự do, trong sáng, chung thủy dưới chế độ phong kiến. Nhà thơ vượt qua những quy tắc lễ giáo phong kiến→ nâng niu tình yêu trong sáng, chân thành. - TK là giấc mơ về tự do và công lý. ( thể hiện qua nhân vật Từ Hải) b. “Truyện Kiều” - Tiếng khóc cho số phận con người. - Truyện Kiều là tiếng khóc đau đớn nhất cho số phận con người, khóc cho tình yêu trong trắng, chân thành bị tan vỡ. - Truyện Kiều khóc cho tình cốt nhục bị lìa tan.. - TK khóc cho nhân phẩm bị chà đạp. - TK khóc cho thân xác con người bị đày đoạ . → Khẳng định các giá trị đích thực của nhân sinh. c. “ Truyện Kiều” - Bản cáo trạng đanh thép với các thế lực đen tối. - Tố cáo mọi thế lực đen tối trong xh phong kiến. - TK cho thấy tác động tiêu cực của đồng tiền làm tha hoá con người. d. “ Truyện Kiều” - tiếng nói “ hiểu đời”. - Qua thế giới nhân vật , ND thể hiện tấm lòng bao dung cảm thông với con người. → “TK là tiếng nói hiểu đời” 2. Giá trị nghệ thuật: - Giá trị nghệ thuật của Truyện Kiều? a. Nghệ thuật xây dựng nhân vật sống động. - ND đã xây dựng những nhân vật sống động, chân thật, vừa có “ND có con mắt nhìn xuyên sáu cõi, có nét điển hình vừa có nét riêng nổi bật. Đặc biệt nghệ thuật khắc tấm long nghĩ suốt nghìn đời”- (Mộng hoạ tâm lý nhân vật. b. Mẫu mực của nghệ thuật tự sự và trữ tình bằng thơ lục bát. Liên Đường) - Biệt tài trần thuật và giới thiệu nhân vật. - Sử dụng thể thơ lục bát mang hình thức trang nhã , cổ điển. c. Tiếng Việt trong TK là một ngôn ngữ trong sáng, trau chuốt, giàu sức biểu cảm. 4/. Củng cố và luyện tập: - Em nghĩ gì về tác giả Nguyễn Du? - Giá trị ND và NT của Truyện Kiều 5/. Hướng dẫn H tự học ở nhà : - Về tham khảo TP Truyện Kiều và tóm tắt. - Đọc các đoạn trích Truyện Kiều trong SGK và tìm hiểu ND và NT của nó. E/. RÚT KINH NGHIỆM: ………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………….. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(4)</span>