<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

<b>CẢM NHẬN VỀ 3 KHỔ THƠ ĐẦU TRONG BÀI THƠ “MÙA XUÂN NHO NHỎ”</b>
<b>CỦA THANH HẢI </b>

<b>a/Mở bài: Mùa xuân là mùa của thiên nhiên thắm tươi, của vạn vật sinh sôi nảy nở.Văn </b>
học Việt nam từng có khơng ít những vần thơ thể hiện cảm xúc rạo rực, trẻ trung trước
mùa xuân.Trước đây, ta đã từng bâng khuâng 1 nét xuân trong thơ Nguyễn Trãi , cảm một
sắc xuân xinh tươi trong thơ Nguyễn Du , thì giờ đây ta khơng khỏi bối rối , xốn xang khi
đọc những vần thơ xuân của Thanh Hải .Bài thơ MXNN là tiếng hát say sưa , yêu đời, yêu
cuộc sống, khát khao được cống hiến mx nhỏ của đời mình cho đất nước, dân tộc.Ba khổ
đầu của bài thơ đã để lại trong lòng người đọc thật nhiều cảm xúc khi tác giả cất tiếng hát
ca ngợi vẻ đẹp của mx thiên nhiên, mx đất nước .Đi sâu phân tích đoạn thơ , ta sẽ thấy
điều đó.

<b>b/Thân bài:</b>

<i><b>1/Luận điểm 1 (khổ 1):</b></i>

<i> Trước hết, ở khổ thơ mở đầu, tác giả đã thể hiện cảm xúc rạo rực, đắm say trước vẻ đẹp </i>
<i>của mùa xuân thiên nhiên:</i>

<i><b>Ý 1:Ở 2 câu mở đầu bằng bút pháp điểm xuyết , chấm phá, tác giả đã vẽ lên bức tranh </b></i>
<i>xuân với những cảnh vật đơn sơ mà không kém phần đẹp đẽ ,với những hình ảnh nho </i>
<i>nhỏ, thân quen,bình dị mà cả một khơng gian xn tươi thắm đã hiện về : </i>

<i>Mọc giữ dịng sơng xanh</i>
<i>Một bơng hoa tím biếc.</i>

-Nổi bật lên trên màu xanh hiền hịa của dịng sơng là sắc tím biếc của hoa.Bông hoa ấy
hải chăng là hoa lục bình hay hoa súng tím ta thường gặp trên ao hồ, sông nước của làng
quê rất đỗi thân quen. Dịng sơng xanh có thể là dịng Hương giang thơ mộng, bởi khi
nhắc đến xứ Huế ta không thể không nhắc đến sông Hương, núi Ngự. Động từ vị ngữ

‘mọc” đảo lên đầu câu vừa nhấn mạnh sức sống mùa xn đang cựa mình ,sinh sơi từng
giây hút,vừa gợi một sắc xuân tràn đầy vừa thể hiện niềm vui hân hoan của tác giả khi
chào đón tín hiệu của mùa xn. Đưa màu tím của hoa vào trong thơ , phải chăng tác giả
ca ngợi vẻ đẹp của quê hương mình- xứ Huế mộng mơ.

<i><b>Ý 2: Bức tranh xuân trong thơ Thanh hải không chỉ đẹp về màu sắc , đường nét mà cịn </b></i>
<i>rộn rã âm thanh:</i>

<i>Ơi con chim chiền chiện</i>
<i>Hót chi mà vang trời.</i>

-Chim chiền chiện là loài chim nhỏ hơn chim sẻ, khi hót bay vút lên cao , càng bay cao
tiếng hót càng vang xa .Có lẽ bởi đặc điểm này mà âm thanh của tiếng chim chiền chiện đã
vào trong thơ của rất nhiều thi nhân. Có nhà thơ đã viết:

</div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>

tâm hồn đang rạo rực, đắm say, ngất ngây trước vẻ đẹp của Mx, như ngỡ ngàng, trò
chuyện .Đến đây ta bất giác nhớ đến bức trang xuân của cụ ND

Cỏ non…..bông hoa

<i>Nếu 2 câu thơ của ND tao nhã, thanh khiết, mang đậm hong vị Đường thi thì bức trang </i>
<i>xuân của TH lại đậm đà hơi thở cuộc sống,như máu thịt của quê hương.</i>

<b>Ý 3</b>

: Trong cảm xúc lâng lâng ấy, nhà thơ đã nâng niu, trân trọng đón nhận vẻ đẹp của
Mx:

<i>Từng giọt long lanh rơi.</i>
<i>Tôi đưa tay tôi hứng.</i>

- Ta băn khoăn tự hỏi“Giọt long lanh” là gì mà thi nhân hải nâng niu, trìu mến, đó là một
sự liên tưởng đầy chất thơ.Tiếng chim chiền chiện thả vào không gian trong suốt của Mx
được tác giả cảm nhận thành từng giọt mang màu sắc long lanh.Phép ẩn dụ chuyển đổi
cảm giác đã đem đến cho người đọc những liên tưởng bất ngờ, thú vị.

-Trước vẻ đẹp trong ngần đó của mùa xuân nhà thơ đã nâng niu, trân trọng ,dắm say, ngây
ngất, gìn giữ :

<i>Tơi đưa tay tơi hứng.</i>

Động từ đưa,“Hứng” là cử chỉ bình dị nhưng đầy trân trọng.Cảm giác ấy, động tác ấy chỉ
có thể là của một tâm hồn thiết tha yêu cuộc sống. Xuân về, nhà thơ muốn trang trải lịng
mình để đắm say khiến trái tim rộn ràng, ngây ngất. hải có 1 ty, sự gắn bó máu thịt với
cs,với thiên nhiên đến mê đắm thì tH mới có thể cảm nhận được bức tranh mùa xuân tươi
mới trong khoảnh khắc cuối cùng của cuộc đời

 <i>Như vậy chỉ với 3 nét vẽ , TH đã dựng lên trước mắt chúng ta một bức trang xuân </i>
<i>tươi đẹp, căng tràn sức sống.</i>

<i><b>2/Luận điểm 2 (khổ 2,3):</b></i>

<i>Ở 2 khổ thơ tiếp theo, tác giả tiếp tục bày tỏ cảm xúc của mình trước vẻ đẹp của mx đất </i>
<i>nước, mx cách mạng.</i>

<i><b>Ý 1</b></i>

<i> (Khổ 2): Trong niềm vui rạo rực, đắm say trước đất trời vào xuân, nhà thơ đã cất lên </i>
<i>tiếng hát ca ngợi khung cảnh đất nước vào xn. Tác giả hướng lịng mình tới những con </i>
<i>người đang làm đẹ mx</i>

<i>Mùa xuân người cầm súng</i>
<i>Lộc giắt đầy trên lưng</i>
<i>Mùa xuân người ra đồng</i>

</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>

-Những câu thơ tạo ra hình ảnh sóng đơi, đẹ như 2 vế của câu đối mừng xuân.Ở đây vẻ
đẹp của Mx đất nước được thể hiện trong 2 hình ảnh “người cầm súng” và “người ra
đồng”

Đây là 2 nhiệm vụ chiến lược của đất nước ta khi đó là sản xuất và chiến đấu.cấu trúc thơ
song hành đã chỉ rõ tầm quan trọng của 2 nhiệm vụ ấy.vẻ đẹp của Mx đất nước ta được kết
đọng trong từ “lộc”.Lộc- là chồi non, lộc biếc của mùa xn nhưng cịn có nghĩa là sức
sống , là sự vươn lên của mùa xuân đất nước. Từ “lộc” trong khổ thơ gắn liền với 2 hình
ảnh: người cấm súng và người ra đồng.Lộc non trên vành lá ngụy trang của người chiến sĩ
như mang cả mx ra trận, đem đến cho chúng ta những mùa xuân bình n. Cịn lộc theo
người ra đồng như gieo phủ mx ở khắp nơi nơi , đem đến những mx ấm no . câu thơ vừa tả
thực vừa tượng trưng cho sức xuân đang căng tràn ở mọi miền tổ quốc, trong mọi công
việc. Rõ ràng những câu thơ sủ dụng nghệ thuật điệ ngữ và ẩn dụ rất sáng tạo,MX theo
con ng ra khắ các mặt trận hay họ đã deo lộc xuân khắ mọi miền đát nước. NHư chúng ta
đã biết, những năm tám nươi của TK XX đất nước ta còn bộn bề gian khó, máu vẫn chảy ở
biên giới hía tây nam của tổ quốc, vì thế chiến đấu và SX là quan trọng hàng đầu.Bên cạnh
đó sự sắp đặt này của TH cịn muốn nói tới một ý nghĩa vơ cùng sâu sắc.: Đất nước có 1
mx tươi đẹp, dệt gấm thêu hoa phải đổi bằng mồ hôi, xương máu của biết bao thế hệ
người VN.Hiểu như thế ý nghĩa của mx thật cao cả, thiêng liêng.

-Cảm nhận về sức xuân dâng trào của đất nước, tác giả thấy rộn ràng, náo nức, Khơng khí
khẩn trương rộn ràng lan tỏa khắ tứ thơ:

<i> Tất cả như hối hả</i>

<i>Tất cả như xôn xao…</i>

“Hối hả” là khẩn trương, gấp gáp , xôn xao”là âm thanh vang lên rộn ràng , náo động tạo
nên nhị điệu mx rộn rã, hào hùng.Cặp từ láy này cùng điệp ngữ “tất cả như” làm câu thơ
vang lên nhịp điệu vui tươi, mạnh mẽ, diễn tả khí thế sơi nổi, khẩn trương của đất nước
vào xn khơng gì sánh nổi.Cuốn theo dịng hối hả đó tâm trạng thi nhân cũng náo nức,
hân hoan, đầy hào hứng.

<i>Ý 2(Khổ 3): Từ cảm xúc về mx đất nước , ý thơ chuyển sang những cảm nhận chan chứa, </i>
<i>tự hào : </i>

-Mang tình sơng núi , nhà thơ TH đã có cái nhìn sâu sắc đầy tự hào về hành trình dựng
nước và giữ nước của dân tộc:

<i>Đất nước 4 ngàn năm</i>
<i>Vất vả và gian lao</i>

</div>
<span class='text_page_counter'>(4)</span><div class='page_container' data-page=4>

<i>Việt Nam, ôi Tổ quốc thương yêu</i>
<i>Trong khổ đau người đẹp hơn nhiều</i>

<i>Như bà mẹ sớm chiều gánh nặng</i>
<i>Nhẫn lại nuôi con suốt đời im lặng.</i>

-Trong niềm tự hào đó , tác giả bày tỏ niềm tin tưởng lạc quan vào tương lai tươi sáng của
dân tộc.

<i>Đất nước như vì sao</i>
<i>Cứ đi lên phía trước.</i>

Bằng biện pháp so sánh đất nước với vì sao là sự so sánh đầy sáng tạo bởi vì sao là vì tinh

tú ln trường tồn, bất biến, luôn lung linh tỏa sáng giữa bầu trời đêm và luôn ở trên tầm
cao khiến người khác hải ngước nhìn.hó từ cứ đứng ở đầu câu càng khẳng định chắc chắn
một chân lí về sự tin tưởng vào tương lai hía trước, dù cịn gian khó nhưng ln đi lên và
bay cao, đồng thời thể hiện niềm lạc quan tin tưởng vào tương lai rạng rỡ, huy hoàng của
dân tộc. Đặt bài thơ trong hồn cảnh ra đời năm 1980, khi đó đất nước ta phải đối mặt với
biết bao khó khăn cả về kinh tế và chính trị, ta càng thêm khâm phục, trân trọng tình cảm,
niềm tin mà tác giả dành cho đất nước. Và giờ đây niềm tin ấy đã trở thành hiện thực, tất
cả những biểu hiện trên chẳng hải là tiếng lòng tha thiết yêu mến, gắn bó với đất nước với
cuộc đời hay sao.

<b>c/Kết bài: </b>

-Tóm lại với thể thơ 5 chữ ,gắn với các làn điệu dân ca , các hình ảnh thơ đẹp, giản dị
gợi cảm cùng các biện pháp tu từ so sánh, ẩn dụ. Đoạn thơ đã thể hiện cảm xúc của tác giả
trước vẻ đẹp của mx thiên nhiên, mx đất nước, mx cách mạng.

-Đoạn thơ đã khép lại, nhà thơ cũng mãi đi xa nhưng cảm xúc của nhà thơ và tình cảm của
tác giả dành cho thiên nhiên, đất nước vẫn còn mãi trong lòng người đọc.

-Mỗi lần đọc đoạn thơ ta càng thêm yêu mùa xuân, yêu đất nước bao nhiêu càng thấy trách
nhiệm của mình là mỗi người hãy làm 1 mx nhỏ góp vào mx lớn của đất nước bấy nhiêu.

<b>CẢM NHẬN VỀ 3 KHỔ THƠ CUỐI TRONG BÀI THƠ “MÙA XUÂN NHO NHỎ”</b>
<b>CỦA THANH HẢI</b>

</div>
<span class='text_page_counter'>(5)</span><div class='page_container' data-page=5>

lòng người đọc thật nhiều cảm xúc khi tác giả bày tỏ ước nguyện được làm 1 mùa xuân
nho nhỏ dâng hiến cho mx lớn của dân tộc .Đi sâu phân tích đoạn thơ , ta sẽ thấy điều đó.
<b>b/Thân bài:</b>

<i><b>1/Tóm tắt nội dung 3 khổ thơ đầu:Mở đầu bài thơ là bức tranh thiên nhiên xứ Huế trong </b></i>

trẻo, hài hòa và cảm xúc của thi nhân: nâng niu, trân trọng những tín hiệu của mx .Tiếp đó
ý thơ mở rộng ra với cảm xúc về mx đất nước mx cách mạng với niềm tin tưởng và tự
hào, lạc quan về tương lai huy hoàng, rạng rỡ của dân tộc

<i><b>2/Khổ 4</b> :Cuốn theo dịng cảm xúc đó , nhà thơ đã bày tỏ ước nguyện chân thành của mình</i>
<i>được làm 1 mx nhỏ dâng hiến cho đời.Ước nguyện ấy được diễn tả khéo léo bằng những </i>
<i>hình ảnh giản dị, tự nhiên về mx:</i>

<i>Ta làm con chim hót</i>
<i>Ta làm 1 nhành hoa</i>
<i>Ta nhập vào hịa ca</i>
<i>Một nốt trầm xao xuyến.</i>

+ Những hình ảnh ẩn dụ mang ý nghĩa tượng trưng sâu sắc gợi nhiều liên tưởng đẹp ‘‘con
chim hót’’dâng tiếng hát say mê trong trẻo « vang trời » ; « cành hoa » dâng sắc, tỏa
hương cho đời ; « nốt trầm xao xuyến »mang đến âm sắc riêng làm tơn lên bản hịa ca
mn điệu.

=>Nhà thơ đã mượn những hình ảnh đẹp nhất của thiên nhiên, đất trời để nói lên ước
nguyện cháy bỏng của mình : dâng hiến cho đời những gì tốt đẹp nhất , tinh túy nhất.
+Tất cả những hình ảnh tượng trưng cho nguyện ước của thi nhân đều rất giản dị, khiêm
nhường nhưng vẫn nổi bật, khơng bị chìm lấp trong bức tranh xn rực rỡ, tươi tắn .Nhà
thơ thực sự muốn góp 1 phần bé nhỏ của riêng mình vào sự nghiệp lớn lao của đất

nước.Bản hòa ca của đất trời và cả đất nước rộn rã, tươi vui sẽ không thể thiếu những nốt
trầm – những nốt nhạc nền rất khiêm nhường mà vẫn có sức lay động, cuốn hút riêng làm
xao xuyến lịng người.Đó là sự hịa nhập nhưng khơng bị hịa tan, hịa lẫn.

+Điệp ngữ «ta làm » và phép điệp cấu trúc,phép liệt kê liên tiếp các sự vật « con chim hót,
cành hoa, nốt trầm .. » thể hiện mãnh liệt khát khao cháy bỏng của tgia muốn dâng hiến

tất cả sức lực và trí tuệ cho đời.Và dường như nói bao nhiêu cũng là chưa thỏa, cống hiến
bao nhiwwu cũng là chưa đủ, nhà thơ muốn tận hiến.

+Nếu như ở khổ thơ thứ nhất , chủ thể trữ tình xưng « tơi », thì đến đây đại từ nhân xưng
chuyển thành « ta ». Tơi là nghĩ suy cảm xúc của 1 cá nhân còn ta là tiếng nói chung của
tất cả mọi người. Có lẽ TH đã nói hộ bao người niềm khát khao sống đẹp.Lẽ sống mà bao
cuộc đời muốn hướng tới.

<i>=>Đoạn thơ giàu tính nhạc và chất họa đã thể hiện sống động và sâu sắc những cảm xúc</i>
<i>đẹp và lẽ sống đẹp của nhà thơ, cũng là lẽ sống của cả thế hệ trong thời kì dựng xây đất </i>
<i>nước.</i>

</div>
<span class='text_page_counter'>(6)</span><div class='page_container' data-page=6>

<i> Nếu là con chim</i>
<i> Con chim phải hót</i>
<i> Nếu là chiếc lá</i>
<i> Chiếc lá phải xanh</i>

<i> Lẽ nào vay mà khơng có trả</i>

<i> Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình.</i>

<i><b>3/Khổ 5</b> :Từ những cảm xúc mãnh liệt trước vẻ đẹp của mx thiên nhiên, đất nước , nhà thơ</i>
<i>đã bày tỏ ước nguyện tha thiết của mình qua những hình ảnh giàu ý nghĩa biểu tượng , </i>
<i>giàu giá trị biểu cảm.</i>

<i>Một mùa xuân nho nhỏ</i>
<i>Lặng lẽ dâng cho đời</i>

<i>Dù là tuổi hai mươi</i>
<i>Dù là khi tóc bạc.</i>

+Mùa xuân nho nhỏ là hình ảnh ẩn dụ độc đáo, sáng tạo riêng của TH.Tác giả đã gắn cho
khái niệm thời gian-mùa xn, tính từ nho nhỏ -từ láy có ý nghĩa định lượng.tác giả mượn
vẻ đẹp của thiên nhiên để diễn tả chân thành tha thiết ước nguyện của lòng mình .Nhà thơ
bày tỏ sự khiêm nhường trước mx lớn lao của đất nước.

->Mx là vẻ đẹp tươi tắn, là sức sống tươi trẻ , là khát vọng tràn đầy .Ước được làm “1 mx
nho nhỏ” để lặng lẽ dâng cho đời nghĩa là khao khát sống đẹp để dâng hiến cho đời.Với
hình ảnh này, nhà thơ đã phát hiện ra mối quan hệ giữa cá nhân và tập thể , giữa cuộc đời
của mỗi con người và cuộc đời chung rộng lớn.

Liên hệ:Đã có rất nhiều hình ảnh mx trong văn chương được miêu tả bằng những định ngữ
khác nhau “MX xanh” của Nguyễn Bính,”Xuân hồng” của Xuân Diệu, “MX chín “ của
Hàn Mạc Tử. Nhưng “MX nho nhỏ” của TH vẫn rất lạ mà rất đỗi thân thương, gần gũi. Đó
là hình ảnh vừa khiêm nhường vừa rất tự tin,tự hào thể hiện ý thức sâu sắc về giá trị cuộc
đời , về lẽ sống đón nhận và dâng hiến.

+Phép đảo ngữ “lặng lẽ” kết hợp với động từ “dâng” thể hiện thái độ khiêm tốn nhưng rất
trang trọng của nhà thơ.Tác giả khao khát mãnh liệt dâng hiến trọn vẹn sức lực, trí tuệ của
mình cho đời.Thái độ sống đẹp, lẽ sống cống hiến đó khơng chỉ của riêng nhà thơ mà còn
là ước nguyện cao đẹp của mỗi con người.

+Hình ảnh hốn dụ “tuổi 20, khi tóc bạc” đã nhấn mạnh ước nguyện sống đẹp, sống có ích
suốt cuộc đời của nhà thơ.Dù là khi tuổi trẻ, tóc cịn xanh hay khi tuổi già tóc đã bạc thì
vẫn cống hiến khơng ngừng nghỉ.

</div>
<span class='text_page_counter'>(7)</span><div class='page_container' data-page=7>

<b> Liên hệ:Những dòng thơ này, những ước nguyện này được bày tỏ khi TH đang nằm trên </b>
giường bệnh, một tháng trước khi nhà thơ trở về với cát bụi, đối mặt với bệnh tật và cái
chết .Tuy nhiên bài thơ không một chút băn khoăn suy tư về sự sống còn của bản thân mà
cháy bỏng niềm khát khao dâng hiến .Tấm lòng tha thiết ân nghĩa với đời của người con

xứ Huế thật đáng trân trọng, cảm phục.

<i>=>Đoạn thơ với hình ảnh biểu tượng đẹp “MX nho nhỏ”tác giả đã thôi thúc mỗi con </i>
<i>người hãy biết sống đẹp, sống có ý nghĩa bất kể thời gian, tuổi tác để hiến dâng trọn vẹn </i>
<i>cho đời.</i>

<i><b>4/Khổ 6</b> :Khổ thơ cuối cùng của bài thơ, tác giả </i>

<i>dành trọn để hát về quê hương như 1 lời tạ từtrước khi đi xa.</i>
<i>Mùa xuân-ta xin hát</i>

<i>Câu Nam ai,Nam bình</i>
<i>Nước non ngàn dặm mình</i>

<i>Nước non ngàn dặm tình</i>
<i>Nhịp phách tiền đất Huế.</i>

+Cụm từ “Mùa xuân – ta xin hát” bày tỏ trực tiếp tiếng lòng chan chứa yêu thương , sự
trân trọng, tự hào của nhà thơ trước khơng khí vui tươi, náo nức trên q hương và vẻ đẹp
của thiên nhiên đất trời .Tiếng hát tràn đầy xúc cảm của nhà thơ hòa vào tiếng chim chiền
chiện vang trời và tiếng xôn xao hối hả của muôn người nơi cánh đồng, nơi biên giới.
+ Điệp ngữ “nước non ngàn dặm”cất lên gợi mở chiều dài, chiều rộng, không gian, thời
gian, đất nước nối liền 1 dải ngàn năm vững bền tiến về tương lai.

+Cách gieo vần, phối âm của đoạn thơ rất độc đáo,các thanh bằng ở cuối câu và lặp nhịp
gợi âm điệu nhẹ nhàng, tha thiết mang âm hưởng của dân ca xứ Huế sâu lắng “Câu Nam
ai,Nam bình”là những giai điệu dân ca xứ Huế vẫn mang âm hưởng buồn thương da diết
nhưng khi kết hợp với “nhịp phách tiền” náo nức lại trở thành tiếng ca rộn rã-> Phải rất
yêu và gắn bó với xứ Huế , nhà thơ mới tha thiết yêu những khúc hát dân ca của một vùng
quê giàu truyền thống văn hóa.

<i>=>Đặt trong hồn cảnh ra đời của tác phẩm ta cầng trân trọng, yêu mến và cảm phục </i>
<i>tấm lòng của thi nhân đối với cuộc đời với quê hương, đất nước :Vẻ đẹp của 1 tâm hồn </i>
<i>yêu đời, lạc quan thiết tha sống đến hơi thở cuối cùng </i>

<b>c/Kết bài: </b>

<b>-Tóm lại với thể thơ 5 chữ gắn với các làn điệu dân ca, giọng điệu tha thiết chân thành </b>
cùng các biện pháp tu từ đảo ngữ, điệp ngữ, ẩn dụ, hoán dụ…

</div>
<span class='text_page_counter'>(8)</span><div class='page_container' data-page=8>

-Bài thơ đã được nghệ sĩ Trần Hoàng phổ nhạc, đã và sẽ đồng hành cùng biết bao mx ,gieo
vào lòng chúng ta 1 khát vọng làm 1 mx nhỏ cống hiến cho đời

<b>CẢM NHẬN VỀ KHỔ 1, 2 BÀI “VIẾNG LĂNG BÁC” CỦA VIỄN PHƯƠNG.</b>
<b>a/Mở bài: Ở mỗi người Việt nam chúng ta, 2 tiếng “Bác Hồ” đã trở thành tiếng gọi kính </b>
u vơ hạn. Chủ tịch HCM cũng là đề tài ngợi ca của bao áng thơ ca nhạc họa. Đã có rất
nhiều nhà thơ viết về Bác: Tố Hữu, Chế Lan Viên, Xuân Diệu…Đến lượt mình, nhà thơ
Viễn Phương cũng lặng lẽ dâng lên hương hồn Người bài thơ “Viếng lăng Bác” làm xúc
đơng lịng người.Hai khổ thơ đầu của bài thơ đã diễn tả cảm xúc nghẹn ngào của nhà thơ
khi lần đầu tiên ra thăm miềm Bắc, vào lăng viếng Bác. Đi sâu phân tích đoạn thơ sẽ thấy
rõ điều đó.

<b>b/Thân bài:</b>
<i><b>1/Khổ 1:</b></i>

<b>Ý 1:</b> Từ mảnh đất miền Nam xa xôi, sau bao năm thương nhớ đợi chờ, VP được cùng đoàn
đại biểu Nam Bộ đầu tiên ra Hà Nôi để viếng lăng Bác tại quảng trường Ba Đình. Trong
niềm xúc động dâng trào nhà thơ đã bày tỏ tâm trạng qua câu thơ mở đầu:

<i>Con ở MN ra thăm lăng Bác.</i>

+Câu thơ mang tính tự sự, như 1 lời thông báo, 1 câu kể mộc mạc, bình dị mà vẫn hàm
chứa bao xúc động bồi hời của người con miền Nam lần đầu ra thăm Bác.

+Cách xưng hô con- Bác vừa gần gũi, bình dị vừa ấm áp thân thương như tình cảm cha
con ruột thịt, đó là lời bày tỏ của người con với cha già.Đó cũng là tiếng gọi thân thương,
trìu mến rất quen thuộc của nhân dân VN đối với Bác.

+Nhà thư dùng từ “thăm” thay cho từ “viếng”- cách nói giảm nói tránh để vơi bớt nỗi đau
thương mất mát.Người con MN vượt qua hàng nghìn cây số xa xôi cách trở, chờ đơi xuất
20 năm chiến tranh máu lửa mong đợi ngày ra thăm cha. Nhưng khi niềm mong đợi ấy trở
thành hiện thực thì chỉ được gặp Bác trong cảnh tử biệt sinh li. Vì vậy nỗi đau thương dù
cố nén mà giọng thơ vẫn nghẹn lại.

+2 tiếng “miền Nam” trào dâng bao cảm xúc.Đó là nơi Bác đã ra đi tìm đường cứu nước
từ bến nhà Rồng.Đó là mảnh đất luôn khắc khoải trong nỗi nhớ của Bác:

<i>Bác nhớ miền Nam nỗi nhớ nhà</i>
<i>Miền Nam mong Bác nỗi mong cha.</i>

=>Câu thơ chất chứa niềm hạnh phúc, tự hào và xúc động của tác giả khi được đến thăm
Bác . Trong trái tim của nhà thơ Bác còn sống mãi

với non sông đất nước.
<i><b>Ý 2</b></i>

</div>
<span class='text_page_counter'>(9)</span><div class='page_container' data-page=9>

+Hàng tre là hình ảnh đầu tiên tác giả bắt gặp khi đến thăm lăng.Đây vừa là hình ảnh thực
vừa là hình ảnh ẩn dụ mang ý nghĩa tượng trưng sâu sắc.Từ khắp mọi miền đất nước,
những cây tre đã tụ họp lại đây canh giấc ngủ của Bác.Hội tụ quanh lăng có biết bao lồi
cây q hiếm đang đâm chồi, phô sắc tỏa hương nhưng nhà thơ lại lựa chọ và miêu tả

« hàng tre bát ngát »bởi đó là hình ảnh gần gũi thân thuộc có thể bắt gặp ở bất cứ nơi đâu
trên đất nước. Tre cũng là loài cây thân thẳng dáng cao tạo 1 khơng gian vừa khống đạt,
thanh bình.

<i><b>Ý 3</b></i>

<i> :Giọngđiệu kể đậm chất tự sự như 1 câu văn xuôi nhưng lắng đọng bao cảm xúc :</i>
<i>Ôi hàng tre xanh xanh VN</i>

<i>Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng.</i>

+Thán từ « ơi » gợi lên bao cảm xúc dâng trào trong lòng nhà thơ, sự ngạc nhên bất ngờ
khi bắt gặp hình ảnh thân thuộc, bình dị ở nơi thiêng liêng, niềm xúc động trân trọng và tự
hào về đất nước và con người VN.

+Hàng tre được miêu tả bằng biện pháp ẩn dụ tượng trưng cho vẻ đẹp của con người và
dân tộc VN : Những xóm làng xanh ngát bóng tre, tre cịn tượng trưng cho sức sống bền
bỉ, mãnh liệt, dẻo dai và trường tồn của dân tộc.

+Cụm từ « bão táp mưa sa đứng thẳng hàng »với biện pháp nhân hóa thì tre tượng trưng
cho những phẩm chất kiên cường bất khuất, ngay thẳng thủy chung của con người VN
vượt qua mọi khó khăn gian khổ.

+Nếu như bão táp mưa sa vừa gợi sự khắc nghiệt của thời tiết vừa gợi những nghiệt ngã
của hồn cảnh thì dáng đứng thẳng hàng của cây tre lại gợi thế đứng của con người và đất
nước trong gian nan thử thách.Đó là những liên tưởng rất tự nhiên và hợp lí bởi cây
tre-VN-HCM đã trở thành những biểu tương quen thuộc với nhân dân thế giới.

<i>=>Hàng tre trong 2 câu thơ đã gợi liên tưởng hình ảnh cả dân tộc đang quây quần, hội tụ</i>
<i>quanh Bác, gắn bó thủy chung làm theo lời Bác và canh giữ cho giấc ngủ thiên thu của </i>

<i>Người mãi mãi bình yên.</i>

<i><b>2/Khổ 2:</b></i>
<i><b>Ý 1</b></i>

<i> :Từ hình ảnh tre như nốt nhạc dạo đầu để nhà thơ tiếp tục gợi ra những hình ảnh đẹp </i>
hơn, giàu ý nghĩa hơn qua những suy ngẫm khi cùng dòng người vào lăng viếng Bác:

<i>Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng</i>
<i>Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.</i>

</div>
<span class='text_page_counter'>(10)</span><div class='page_container' data-page=10>

+Vầng mặt trời thiên nhiên sóng đơi với vầng mặt trời trong lăng rất đỏ.Mặt trời trong
lăng là ẩn dụ có ý nghĩa ngợi ca sự vĩ đại và bất tử của Bác.Với đường lối cách mạng đúng
đắn: “Độc lập cho Tổ quốc, tự do cho đồng bào”. Bác như vầng mặt trời mang đến ánh
sáng cách mạng soi đường cho dân tộc VN vượt qua đêm dài nơ lệ đến với bình minh của
cuộc đời tự do khi đất nước được khai sinh.

=>Với 2 hình ảnh ẩn dụ tương xứng, sóng đơi nhà thơ đã bày tỏ sự ngưỡng mộ, tự hào và
lịng biết ơn thành kính sâu sắc đối với Bác.Hình ảnh “mặt trời” vốn khơng phải là hình
ảnh mới mẻ trong thơ ca, như Tố Hữu cũng từng viết:

<i> Người rực rỡ 1 mặt trời cách mạng</i>
<i> Mà đế quốc là loài dơi hốt hoảng</i>

<i> Đêm tàn bay chập choạng dưới chân Người.</i>

<i>Nhưng hình ảnh mặt trời trong lăng là sáng tạo độc đáo của VP để ngợi ca sự vĩnh hằng, </i>
<i>bất tư của Bác. Mượn hình ảnh đẹp nhất, kì vĩ nhất của thiên nhiên để tơn vinh vị lãnh tụ </i>
<i>ví đại của dân tộc.trong dịng thơ của VP dường như vầng mặt trời của vũ trụ cũng </i>
<i>nghiêng mình trước sự vĩ đại của Bác.</i>

<i><b>Ý 2</b></i>

<i> :Trong dòng người vào lăng viếng Bác nhà thơ còn cảm nhận:</i>
<i>Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ</i>

<i>Kết tràng hoa dâng 79 mùa xuân.</i>

+Hình ảnh ẩn dụ “kết tràng hoa dâng” gợi liên tưởng đến dòng người đang hàng lối hàng
vào lăng viếng Bác với bao tình cảm thành kính thiêng liêng và biết ơn vô hạn đã dâng
Bác những tràng hoa đẹp ngát thơm. Tấm lòng của mỗi người dâng như những đóa hoa
thắm sắc dâng lên Người. Dường như mỗi con người đều cố gắng sống đẹp, sống dâng
hiến, sống có ích

để báo cơng với Bác những điều tốt đẹp nhất.

+ « bảy mươi chín mx »cũng là hình ảnh ẩn dụ giàu ý nghĩa ngợi ca cuộc đời Bác đẹp như
những mx.Mx là mùa của sức sống , của sự may mắn tốt đẹp, của trăm hoa đua nở khoe
sắc.

->qua hình ảnh đó tác giả thể hiện thấm thía tấm lịng trân trọng, biết ơn, ngợi ca đối với vị
lãnh tụ kính yêu của dân tộc, Người đã tạo nên mùa xuân cách mạng, mx đất nước.

+Điệp từ « ngày ngày » vừa thể hiện quy luật của tự nhiên vừa diễn tả quy luật của tình
cảm. Thời gian là dịng chảy vĩnh hằng vơ tận cũng như tình cảm u kính Bác của nhân
dân mãi mãi không bao giờ thay đổi.

<b>c/Kết bài : </b>

</div>
<span class='text_page_counter'>(11)</span><div class='page_container' data-page=11>

- Nhà thơ VP đã bày tỏ được trọn vẹn niềm xúc động, lịng kính u và biết ơn vơ hạn

của mình cũng như của mọi người với Bác. Hai khổ thơ đã khép lại nhưng vẫn để lại trong
lòng người đọc những ấn tương sâu sắc .

-Với mỗi học sinh chúng ta, để xứng đáng là cháu ngoan Bác Hồ, hãy ra sức học tập và
rèn luyện theo 5 điều Bác Hồ dạy để sau này trở thành những công dân có ích, dựng xây
đất nước, q hương.

<b>CẢM NHẬN VỀ KHỔ 3,4 BÀI “VIẾNG LĂNG BÁC” CỦA VIỄN PHƯƠNG.</b>
<b>a/Mở bài: Ở mỗi người Việt nam chúng ta, 2 tiếng “Bác Hồ” đã trở thành tiếng gọi kính </b>
yêu vô hạn. Chủ tịch HCM cũng là đề tài ngợi ca của bao áng thơ ca nhạc họa. Đã có rất
nhiều nhà thơ viết về Bác: Tố Hữu, Chế Lan Viên, Xuân Diệu…Đến lượt mình, nhà thơ
Viễn Phương cũng lặng lẽ dâng lên hương hồn Người bài thơ “Viếng lăng Bác” làm xúc
đơng lịng người.Hai khổ thơ cuối của bài thơ đã diễn tả cảm xúc nghẹn ngào của nhà thơ
khi vào lăng viếng Bác để ra về. Đi sâu phân tích đoạn thơ ta sẽ thấy rõ điều đó.

<b>b/Thân bài:</b>

<i>*Tóm tắt nội dung 2 khổ thơ đầu:Ở 2 khổ thơ mở đầu tác giả đã diễn tả 1 cách chân thành </i>
và cảm động cảm xúc của 1 người con về thăm cha

Sau bao nhiêu năm xa cách.Với giọng điệu trang trọng thành kính thiêng liêng bằng việc
dùng các từ ngữ thể hiện cảm xúc chân thành kết hợp với các biện pháp tu từ tác giả cũng
đã thể hiện lịng biết ơn chân thành với Bác kính u.

<b>1/Luận điểm 1(khổ 3): Cảm xúc của tác giả khi vào trong lăng.</b>
<i><b>Ý 1</b></i>

<i> :Hòa trong dòng người vào lăng viếng Bác, tác giả đã dành những dòng thơ trang trọng</i>
nhất để nói về sự vĩnh hằng bất tử của Bác:

Bác nằm trong đó giấc ngủ bình n
Giữa

+Hình ảnh nói giảm nói tránh làm giảm nhẹ cảm giác đau đớn, mất mát trước thực tại phũ
phàng: Bác đã mất.Đồng thời câu thơ còn gợi liên tưởng đến sự vĩnh hằng, bất tử của Bác.
Né tránh sự thật, nhà thơ nghĩ Bác đang ngủ bình yên sau bao đêm Bác khơng ngủ vì “lo
nỗi nước nhà”

->suốt cả cuộc đời chưa bao giờ người được ngủ yên.Khi xa nước người canh cánh nỗi lo,
nỗi nhớ:

<i>Đêm mơ nước, ngày thấy hình của nước</i>
<i>Cây cỏ trong chiêm bao mang sắc biếc quê nhà</i>
Ăn 1 miếng ngon cũng đắng lịng vì tổ quốc.

</div>
<span class='text_page_counter'>(12)</span><div class='page_container' data-page=12>

bác cũng là khi Người đã ra đi mãi mãi. Thế mới hiểu Bác vĩ đại mà bình dị đến nhường
nào .Cả cuộc đời Bác

đã dâng hiến trọn vẹn chonhân dân, đất nước.

+Hình ảnh vầng trăng là 1 ẩn dụ giàu ý nghĩa, khơi gợi rất nhiều liên tưởng. Trăng vốn là
người bạn tri âm tri kỉ của Bác lúc sinh thời. Trăng từng sẻ chia bao cay đắng nhọc nhằn
với người tù cộng sản vĩ đại:

<i>Người ngắm trăng soi ngồi của sổ</i>
<i>Trăng nhịm khe cửa ngắm nhà thơ.</i>

Rồi trăng theo Bác ở chiến khu Việt Bắc, lúc thì “Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa” khi lại
“Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền”

->Nhà thơ đã mang trăng về bầu bạn với Bác

Câu thơ còn gợi liên tưởng: Lăng Bác với ánh sáng dịu nhẹ như 1 vầng trăng dịu hiền bao
bọc giấc ngủ của Người, trăng luôn là tri kỉ của Bác.

<i><b>Ý 2</b></i>

<i> : Tiếp tục dòng cảm xúc trào dâng , nhà thơ đã mượn những hình ảnh thiên nhiên lớn </i>
lao kì vĩ để ngợi ca và tơn vinh Bác:

<i>Vẫn biết trời xanh là mãi mãi</i>
<i>Mà sao nghe nhói ở trong tim.</i>

+Hình ảnh ẩn dụ “trời xanh” gợi sự vĩnh hằng, bất tử của Bác. Vì sao trời xanh lại gợi sự
bất tử của Bác? Bởi trời xanh là mãi mãi, trời xanh tồn tại vĩnh hằng . Bác đã hóa thân vào
sơng núi vào vũ trụ bao la. Người sẽ mãi mãi là bầu trời xanh bình n của dân tộc VN.
+Lí trí thì khẳng định như vậy để quên đi sự thật đau thương nhưng trái tim vẫn nhói buốt,
lịng vẫn quặn đau vì dẫu khơng muốn tin nhưng nỗi mất mát quá lớn, dù cố kìm nén mà
câu thơ vẫn nức nở, nghẹn ngào. Đặc biệt thanh trắc giữa dịng Nhói như một tiếng nấc
nghẹn ngào, như ai bó nghẹt trái tim.

+Tác giả đã sử dụng biện pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác Nghe nhói để thấy nỗi đau như
ngấm vào từng tế bào, dội vào trong lồng ngực như tiếng khóc cố kìm nén trong sâu thẳm.
=>Câu thơ kết của đoạn mang giá trị biểu cảm trực tiếp. Đó cũng là cảm xúc, là tâm trạng
của cả dân tộc ngày Bác ra đi mãi mãi:

<i>Suốt mấy hôm rày đau tiễn Bác</i>
<i>Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa.</i>

Nếu như 2 câu thơ đầu gợi 1 không gian thanh tĩnh, trong trẻo, an lành nơi lăng Bác thì 2

câu thơ sau lại là không gian trầm lắng, nhà thơ đã trải qua nhiều cung bậc cảm xúc khi
vào lăng viếng Bác.

<b>1/Luận điểm 2(khổ 4): Cảm xúc của tác giả khi ra về.</b>
<i><b>Ý 1</b></i>

</div>
<span class='text_page_counter'>(13)</span><div class='page_container' data-page=13>

trình tự thời gian, không gian, cảm xúc tâm trạng của nhà thơ vẫn dào dạt, dâng đầy ở khổ
cuối khi tác giả hình dung đến ngày mai trở về quê hương, rời xa Bác.

<i>Mai về miền nam thương trào nước mắt</i>

+Cụm từ biểu cảm trực tiếp “thương trào nước mắt” thể hiên nỗi nhớ thương da diết, niềm
lưu luyến, tiếc nuối trào dâng của người con miền Nam khi rời xa lăng Bác.

+Cụm từ “mai về” gơi hình dung giây phút lưu luyến, chia li dù chưa xảy ra mà vẫn nghẹn
ngào.

+Câu thơ với 6/8 thanh bằng gợi niềm bâng khuâng, bịn rịn, 2 thanh trắc (nước mắt) ở
cuối câu như tiếng nấc cố kìm lại trong lồng ngực.

<i>Ý 2: Để không phải rời xa lăng Bác , tác giả đã ước nguyện hóa thân vào những sự vật </i>
bên lăng:

<i>Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác</i>
<i>Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây</i>
<i>Muốn làm cây tra trung hiếu chốn này.</i>

+Điệp từ “muốn làm” và điệp cấu trúc ở cả 3 câu thơ cùng với những hình ảnh ẩn dụ giàu
ý nghĩa đã thể hiện thật chân thành và xúc động ước nguyện của nhà thơ. Trước khi rời xa
lăng Bác nhà thơ “muốn làm con chim” để dâng tiếng hót; “muốn làm đóa hoa” tỏa sắc

hương để tô điểm, làm đẹp không gian quanh lăng Bác.

=>Ước nguyện đẹp của người con miền Nam luôn được ở bên Bác dâng hiến cho Người
tất cả những gì đẹp nhất.

+Hình ảnh nhân hóa khép lại bài thơ cũng là hình ảnh mở đầu tác phẩm đã nói lên ước
nguyện thiêng liêng của nhà thơ, với tấm lòng sắc son, chung thủy hướng về Bác, về con
đường cách mạng mà Bác đã lựa chọn. Đây cũng là nguyện ước của biết bao thế hệ người
dân đất Việt:Trung với nước, hiếu với dân, với vị cha già kính yêu của dân tộc. Bc\ước
chân ra đi nhưng lịng ở lại, cũng có nghĩa là hoảng cách về khơng gian …

<b>Liên hệ: Đặt trong hồn cảnh đất nước lúc bấy giờ mới thấm thía hết ý nghĩa thiêng liêng </b>
của những cảm xúc ấy, những ước nguyện đẹp ấy.Đất nước vừa giải phóng, những vết
thương chiến tranh chưa lành , cả dân tộc vẫn còn đứng trước bao thử thách gian nan.Lời
thề thủy chung của người dân miền Nam thật đáng trân trọng. Nó thể hiện sự đồng sức,
đồng lòng và vững tin vào con đường cách mạng của Bác. Kết cấu đầu cuối tương ứng của
bài thơ khiến cho dòng cảm xúc liền mạch tạo sự đối xứng tự nhiên, hợp lí, để lại ấn tượng
mạnh mẽ, sâu đậm trong lòng người đọc. Hàng tre quanh lăng Bác như 1 đội quân danh dự
trang nghiêm mang dáng hình những người con trung hiếu của đất nước.

</div>
<span class='text_page_counter'>(14)</span><div class='page_container' data-page=14>

<b>c/Kết bài : </b>

-Tóm lại, với thể thơ 8 chữ thuận lợi cho việc bộc lộ cảm xúc, hình ảnh thơ đẹp giàu liên
tưởng kết hợp với các biện pháp tu từ, ẩn dụ, nhân hóa sáng tạo cùng giọng điệu trang
trọng thành kính thiêng liêng.

-Nhà thơ VP đã bày tỏ được trọn vẹn niềm xúc động, lịng kính u và biết ơn vơ hạn của
mình cũng như của mọi người với Bác. Hai khổ thơ đã khép lại nhưng vẫn để lại trong
lòng người đọc những ấn tương sâu sắc .

</div>

<!--links-->