Giáo án môn Toán học 11 - Tiết 1 đến tiết 29

<span class='text_page_counter'>(1)</span>Tiết: 1. bµi 1 &2: phÐp biÕn h×nh vµ phÐp tÞnh tiÕn Ngµy so¹n:5/9 Ngµy gi¶ng: I. Môc tiªu - Gióp HS n¾m ®­îc thÕ nµo lµ phÐp biÕn h×nh, phÐp tÞnh tiÕn vµ c¸c tÝnh chÊt cña nã. - Xác định ảnh của một vật và tọa độ của 1 điểm qua phép tịnh tiến. - Biết sở dụng biểu thức tọa độ của phép tịnh tiến theo vecto. II. ChuÈn bÞ So¹n gi¸o ¸n, III. Lªn líp 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò  (?) Cho M(x;y) vµ M’(x’;y’) => MM'? Bµi tËp tËp 1 (gäi häc sinh lªn b¶ng tr×nh bµy) 3. Néi dung gµi míi I. PhÐp biÕn h×nh. Hoạt động 1: Giúp HS nắm được định nghĩa về phép biến hình Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS (?) 1. Cho ®iÓm M n»m ngoµi d cã bao nhiªu ®iÓm M'd sao cho MM'd ? Duy nhÊt 1 ®iÓm M’ 2. Cho số dương a và điểm M có bao nhiªu ®iÓm M’ tháa m·n MM’ = a? V« sè GVKĐ: Trường hợp 1 là một phép biến h×nh TH2 kh«ng ph¶i, vËy thÕ nµo lµ phÐp biÕn h×nh. Suy nghÜ vµ tr¶ lêi GV: Khẳng định và chính xác hóa lại câu trả lời của HS Quy tắc đặt tương ứng mỗi điểm M của mặt phẳng với một điểm xác định duy nhất M’ của mặt phẳng đó được gọi là phép biến hình trong mặt phẳng. KÝ hiÖu: M’ = F(M) nÕu H lµ 1 h×nh th× H’ = F(H) H·y Nªu ra mét sè c¸ch biÕn h×nh trong thùc tÕ gÆp ? II. PhÐp tÞnh tiÕn. 1. §Þnh nghÜa Hoạt động 2: Nắm được thế nào là phép tịnh tiến theo một vécto. Hoạt động của giáo viên GV: Yªu cÇu HS theo dâi vÝ dô trong. Hoạt động của HS 1. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> SGK và vẽ hình sau đó yêu cầu HS gấp sách và tự định nghĩa thế nào là phép tÞnh tiÕn theo 1 vÐcto. §Þnh nghÜa: Trong mÆt ph¼ng cho mét vÐcto  v phÐp tÞnh tiÕn biÕn mçi ®iÓm  M vÏ trùc tiÕp h×nh minh ho¹ theo sgk thµnh ®iÓm M’ sao cho MM'v ®gl phÐp tÞnh tiÕn theo vÐcto v . KÝ hiÖu:      (M)M'MM' v T (?) Nếu v0 thì phép tịnh tiến đó biến v M thành điểm ntn? Tên gọi của phép Biến M thành chính nó và phép đó gọi đó? là phép đồng nhất GV: Yªu cÇu HS theo dâi vÝ dô trong SGK để hiểu thêm về phép tịnh tiến. 2. TÝnh chÊt Hoạt động 3: Giúp HS nắm được các tính chất của phép tịnh tiến Biết ứng dụng vào bài tập đơn giản. Hoạt động của giáo viên (?) Hãy xác định điểm  M’, N’ qua phÐp tÞnh tiÕn theo vÐcto v trªn h×nh vÏ sau: M. Hoạt động của HS. M. M’. N. N.  (?) NhËn xÐt g× vÒ 2 vÐcto MN vµ  M' N ' ? §é dµi (kho¶ng c¸ch) MN vµ   : MN = M' N ' ; MN = M’N’ M’N’? GV: Khẳng định lại và đặt câu hỏi.   + NÕu Tv (M)M' , Tv (N)N ' th× MN = MN ' vµ MN = M’N’ (?) PhÐp tÞnh tiÕn cã b¶o toµn kho¶ng c¸ch gi÷a 2 ®iÓm bÊt k× kh«ng? Tõ đó GV đưa ra tính chất 2 và yêu cầu HS nhắc lại một vài lần 2 tính chất trên. 3. Biểu thức tọa độ Hoạt động 4: Giúp HS tìm ra và nắm được biểu thức tọa độ của phép tịnh tiến đồng thời rèn luyện và củng cố công thức. 2 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS  GV: Nếu v(a;b) khi đó hãy xác định tọa độ của ®iÓm   M’(x’;y’)   x'xa x'a x Gîi ý: MM'? MM'v  y'  y  b  y'b y GV: Khẳng định đó là biểu thức tọa độ  cña phÐp tÞnh tiÕn theo v(a;b) . (?) Hãy xác định tọa độ điểm M’ là ảnh cña M(1;2) qua phÐp tÞnh tiÕn theo  vÐcto v(3;1) ? * Cñng cè, dÆn dß: - Qua bµi häc cÇn n¾m v÷ng ®­îc c¸c kiÕn thøc sau: PhÐp biÕn h×nh, phÐp tịnh tiến và tính chất, biểu thức tọa độ của phép tịnh tiến theo  v(a;b) . - ¸p dông c¸c tÝnh chÊt vµ c«ng thøc lµm c¸c bµi tËp trong SGK. - ChuÈn bÞ bµi míi.. TiÕt:2 Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng:. luyÖn tËp VÒ phÐp biÕn h×nh vµ phÐp tÞnh tiÕn. I. Môc tiªu - Củng cố lại cho HS các kiến thức đã học trong tiết lý thuyết về: Phép biến hình, phép tịnh tiến và phép đối xứng trục. - Tìm tọa độ của ảnh và tạo ảnh (điểm, đường thẳng), xác định được trục đối xøng cña mét h×nh. - Rèn luyện kĩ năng về xác định tọa độ điểm, - RÌn luyÖn tÝnh chÝnh x¸c, t­ duy to¸n häc. II. ChuÈn bÞ - So¹n gi¸o ¸n, SGK, Tµi liÖu tham kh¶o. - Tranh vÏ gåm c¸c ch÷ c¸i: V I E T N A M W O III. Lªn líp 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò (?) Cho A(3;5), B(-1;1) hãy xác định ảnh của chúng qua phép tịnh tiến theo vÐct¬ v(1;2) ? (?) Cho A(1;-2) B(3;1) xác định ảnh của chúng qua phép đối xứng trục Ox? 3 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> 3. Néi dung Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS GV: Yªu cÇu HS vÏ h×nh vµ lªn b¶ng Bµi 2: (SGK - 7) xác định: (?) Träng t©m G? (?) ¶nh cña c¸c ®iÓm A, B, C qua phÐp  tÞnh tiÕn theo vÐct¬ AG ?.    A ? Từ đó xác định HS: AD AG (A trung điểm của (?) DTAG AG) ®iÓm D? b, (?) BiÓu thøc  tọa độ của phép tịnh tiến theo vÐct¬ v ? (?) Xác định ảnh và tạo ảnh? c, (?) TÝnh chÊt 2 cña phÐp tÞnh tiÕn theo vÐct¬? (?) Trong 2 ®iªm A, B ®iÓm nµo thuéc d? (?) d’//d => d’ cã PT? (?) Điểm nào thuộc d’? từ đó xác định C’ = ?. Bµi 3: (SGK - 7) HS: Theo dâi vµ lµm bµi tËp C - T¹o ¶nh, A - ¶nh. Bd d :x 2y  3 0d' :x 2y  C '0. B 'd'C '8 Bµi 2: (SGK - 11) (?) Biểu thức tọa độ của phép đối xứng HS: Nhắc lại kiến thức cũ trôc Oy? d’: -3x - y + C = 0 (?) PT d’ cã d¹ng? (?) Lấy 1 điểm thuộc d và xác định ảnh M(-1;-1) dM'(1;-1) Do M 'd nªn C = 2 của nó? từ đó xác đinh C? VËy d’: -3x - y + 2 = 0 hay 3x + y - 2 = 0 Bµi 2: (SGK - 11) HS: Lên bảng xác định GV: Treo ¶nh gåm c¸c ch÷ c¸i GV: Dùa trªn bµi lµm cña HS ë nhµ yªu. 4 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> cầu HS lên bảng xác định và GV chính x¸c hãa bµi lµm cña HS. * Cñng cè - dÆn dß - Dành thời gian vài phút để HS hỏi và GV giải đáp những thắc mắc của HS. - Về nhà xem lại các bài đã chữa, hoàn thành các bài đã hướng dẫn. - ChuÈn bÞ bµi míi. TiÕt: 3. phÐp quay Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: I. Môc tiªu - Giúp HS nắm định nghĩa, các tính chất của phép quay. - BiÕt t×m ¶nh cña mét ®iÓm qua phÐp quay. - RÌn luyÖn kÜ n¨ng vÏ h×nh , chÝnh x¸c II. ChuÈn bÞ - So¹n gi¸o ¸n, SGK, Tµi liÖu tham kh¶o. III. Lªn líp 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò (?) Định nghĩa và các tính chất của phép đối tâm? Cho điểm M và đtểm O vẽ ảnh của M đối sứng với M qua điểm O (?) Xác định tọa M biết ảnh của M’(2;-3) qua phép đối xứng qua O? III. Néi dung 2. §Þnh nghÜa Hoạt động 1: Giúp HS tiếp cận và nắm được khái niệm về phép quay và xác định ảnh của một điểm qua phép quay. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS GV: Nêu ví dụ về chiếc kim đồng hồ khi quay. (?) Thế nào là góc lượng giác? (?) Cho M, O và góc lượng giác hãy xác định M’ sao cho góc lượng giác HS: Đọc kĩ đề bài, suy nghĩ và vẽ hình M’OM =  vµ OM = OM’? 5 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> GV: Khẳng định và yêu cầu HS đưa ra ®Þnh nghÜẳ) VD: Cho 90 0 ; 90 0 h·y x¸c §Þnh nghÜa: SGK - 16 HS: Suy nghÜ vµ vÏ h×nh định ảnh của M? (?) NhËn xÐt g× vÞ trÝ cña ¶nh qua Q (O; ) trong c¸ch TH sau: 1k2 ; 2  2k  1) Gîi ý tr¶ lêi: + Víi 1 th× M 'M M’ hay Q (O;k 2  ) lµ (?) Mqh giữa phép quay và phép đx phép đồng nhất. t©m? + Víi  2 th× Q (O; 2 k 1)  ) §O (phép đx tâm là trường hợp đặc biệt cña phÐp quay) 2. TÝnh chÊt Hoạt động 2: Tính chất của phép quay Hoạt động của giáo viên (?) Cho 2 điểm A, B,C hãy xác định ảnh cña A, B, C qua Q (O;900 ) :. Hoạt động của HS. HS: Hoạt động theo các nhóm. GV: Chia nhóm hoạt động.. 6 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> GV: Yªu cÇu HS ®­a ra c¸c nhËn xÐt sau đó GV chính xác hóa thành các tính chÊt. (?) ThÕ nµo lµ gãc gi÷a 2 ®­êng th¼ng? NhËn xÐt g× vÒ gãc gi÷a 2 ®­êng th¼ng AB vµ A’B’?. HS: Suy nghÜ tr¶ lêi TÝnh chÊt 1 + 2: SGK - 18 HS: nhớ lại các kiến thức đã học. * Chó ý: SGK - 18 * Cñng cè - dÆn dß - GV: Cã thÓ cho HS lµm bµi tËp 1 trong SGK. - Dµnh thêi gian nhÊn m¹nh l¹i c¸c kiÕn thøc träng t©m trong bµi. - Về nhà xem lại các kiến thức đã học, chuẩn bị bài mới và làm bài tập.. TiÕt: 4 kh¸i niÖm vÒ phÐp dêi h×nh vµ hai h×nh b»ng nhau. So¹n ngµy: Gi¶ng ngµy: I. Môc tiªu - HS n¾m ®­îc c¸c kiÕn thøc vÒ: phÐp dêi h×nh, hai h×nh b»ng nhau vµ c¸c tÝnh chÊt cña nã. - Biết cách xác định ảnh của một vật qua hai (nhiều) phép biến hình liên tiếp. - Biết cách xác định tọa độ của một điểm là ảnh của một điểm qua một vài phép biÕn h×nh liªn tiÕp. - Rèn luyện kĩ năng tính toán, khả năng tu duy, suy luận và hình tượng. - RÌn luyÖn tÝnh chÝnh x¸c, cÈn thËn tØ mØ, …. II. ChuÈn bÞ - So¹n gi¸o ¸n, SGK, Tµi liÖu tham kh¶o, b¶ng phô (h×nh vÏ). - HS: ChuÈn bÞ bµi III. Lªn líp 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò 7 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> (?) TÝnh chÊt chung cña c¸c  phép biến hình đã học? (?) Cho điểm A(1;2) và v(2;5) hãy xác định A'ĐOx (A) và A''Tv (A') ? III. Néi dung 1. Kh¸i niÖm vÒ phÐp dêi h×nh Hoạt động 1: Giúp HS hiểu được về phép dời hình và một số lưu ý. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS GV: Khẳng định các phép biến hình đã học đều là một phép dời hình và yêu cầu HS định nghĩa §Þnh nghÜa: SGK - 19 GV: Khẳng định A” là ảnh của A qua mét phÐp dêi h×nh vµ ®­a ra tÝnh chÊt HS: L¾ng nghe vµ ghi chÐp Bµi to¸n: Cho 3 ®iÓm A, B, C, M ®­êng th¼ng d và a (HV) hãy xác định ảnh của A, B, C, M qua lần lượt 2 phép Đ d và Ta GV: §­a ra h×nh vÏ HS: Suy nghÜ vµ lªn b¶ng tr×nh bµy 2. TÝnh chÊt cña phÐp dêi h×nh Hoạt động 2: Giúp HS nắm được các tính chất của một phép dời hình Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS (?) NhËn xÐt g× vÒ vÞ trÝ, thø cña c¸c điểm A, B, M và A”, B”, M”? Từ đó Gợi ý trả lời: ®­a ra nhËn xÐt? + A, B, M th¼ng hµng M n»m gi÷a A vµ B. + A”, B”, M” th¼ng hµng M” n»m gi÷a GV: ChÝnh x¸c hãa A” vµ B”. PhÐp dêi h×nh biÕn 3 ®iÓm th¼ng hµng thµnh 3 ®iÓm th¼ng hµng vµ b¶o toµn thø tù vÞ trÝ gi÷a c¸c ®iÓm (?) Nhận xét gì về độ dài AB và A”B”? HS: A”B” = AB. Từ đó đưa ra tính chất gì? HS: Suy nghÜ vµ tr¶ lêi c©u hái (?) §­êng th¼ng AB thµnh? Tia AB thµnh? A"B"C" ?gãcABC? + BiÕn ®o¹n th¼ng thµnh ®o¹n GV: Khẳng định lại và chính xác hóa th¼ng b»ng nã. + BiÕn ®­êng th¼ng thµnh ®­êng th¼ng. + BiÕn tia thµnh tia. GV: Yªu cÇu HS vÒ nhµ dùa vµo gîi ý + BiÕn tam gi¸c thµnh tam gi¸c trong SGK chøng minh tÝnh chÊt 1. 8 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> b»ng nã, biÕn gãc thµnh gãc b»ng nã. (?) Xác định ảnh của (O;R) qua phép đối xứng trục và phép tịnh tiến? (?) NhËn xÐt g× vÒ b¸n kÝnh ®­êng trßn HS: Suy nghÜ vµ vÏ h×nh ¶nh? + B¸n kÝnh ®­êng trßn ¶nh b»ng b¸n kÝnh ®­êng trßn t¹o ¶nh. GV: Gîi ý cho HS tr¶ lêi vµ chÝnh x¸c hãa PhÐp dêi h×nh biÕn ®­êng trßn thµnh ®­êng trßn cã cïng b¸n kÝnh. GV: Yêu cầu HS đọc SGK và xem hình 1.44, 1.45 SGK - 21 vµ nhËn xÐt. Chó ý: SGK - 21 VÝ dô 3: GV: Có thể gợi ý bằng cách đặt câu hỏi + Gãc OAB = ? + Q (O;600 ) (ABC)? HS: Suy nghÜ vµ tr¶ lêi 3. Hai h×nh b»ng nhau Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS (?) Nhắc lại khái niệm về 2 hình bằng nhau đã häc? HS: Nhớ lại kiến thức đã học GV: Yªu cÇu HS quan s¸t h×nh vÏ trong SGK vµ những hình đã vẽ trên bảng và định nghĩa về 2 h×nh b»ng nhau. §Þnh nghÜa: SGK - 22 GV: Yêu cầu HS đọc ví dụ 4 HS: Chó ý theo dâi SGK. * Cñng cè - dÆn dß - GV và HS cùng nhắc lại và nhấn mạnh về các kiến thức trọng tâm đã học trong tiÕt lý thuyÕt + PhÐp dêi h×nh vµ 2 h×nh b»ng nhau. 9 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> + TÝnh chÊt cña phÐp dêi h×nh. * Trong hệ trục tọa độ Oxy cho điểm A(-3;2) xác tọa độ điểm A'§(O;900 ) (A),A1§Ox (A') ? - Về nhà xem lại các kiến thức đã học, làm các bài tập SGK. - ChuÈn bÞ bµi míi. TiÕt: 5 phÐp vÞ tù Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: I. Môc tiªu - Gióp HS n¾m ®­îc: §Þnh nghÜa, tÝnh chÊt phÐp vÞ tù, t©m vÞ tù cña hai ®­êng trßn. - BiÕt c¸ch x¸c ¶nh cña mét ®iÓm, h×nh qua mét phÐp vÞ tù. - BiÕt t×m mét phÐp vÞ tù khi biÕt c¸c yÕu tè kh¸c cña bµi to¸n. - Biết cách xác định tâm vị của hai đường tròn. - Rèn luyện khả năng tư duy, tính chính xác, hình tượng … II. ChuÈn bÞ - So¹n gi¸o ¸n, SGK, Tµi liÖu tham kh¶o, b¶ng phô (h×nh vÏ). - HS: ChuÈn bÞ bµi III. Lªn líp 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò (?) PhÐp dêi h×nh? TÝnh chÊt? (gäi 2 hh lªn b¶ng tr×nh bµy c©u hái) (?) Bµi tËp 1 SGK - 23? III. Néi dung 1. §Þnh nghÜa Hoạt động 1: Giúp HS tiếp cận và nắm được định nghĩa phép vị tự và các kh¸i niÖm liªn quan. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS GV: Đưa ra hình vẽ và yêu cầu xác định c¸c ®iÓm A’,B’,C’ sao cho OA’ = 2 OA, OB’ = 2OB, OC’ = 2OC. GV: Chia nhóm hoạt động và điều Gợi ý trả lời: khiển quá trình hoạt động của HS. HS có thể đưa ra 2 đáp án.. 10 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(11)</span>   (?) NhËn xÐt g× vÒ OA vµ OA' trong c¶ HS:   hai đáp án trên? + §¸p ¸n 1: OA'  2OA   + §¸p ¸n 2: OA' 2OA GV: Tổng quát lại và dẫn dắt HS đi đến định nghĩa đồng thời yêu cầu HS nhắc §Þnh nghÜa: SGK - 24 lại một vài lần định nghĩa đó. KÝ hiÖu: A'V(O;k ) (A) GV: Đưa ra một số trường hợp (hoặc có Nhận xét: SGK - 25 thÓ hái HS) råi ®­a ra nhËn xÐt. (?) Một phép vị tự hoàn toàn xác định HS: Hoạt động theo các nhóm và báo khi nµo? (?) Cho tam giác ABC.Gọi K, L lần lượt cáo kết quả lµ trung ®iÓm cña AB, AC t×m mét phÐp vị tự biến B, C lần lượt thành K, L? GV: Chia nhóm hoạt động và điều khiển HS trong quá trình trao đổi thảo luận sau đó gọi đại diện 1 nhóm báo c¸o vµ c¸c nhãm kh¸c nhËn xÐt. Gîi ý: TÝnh chÊt cña träng t©m G?. 2. TÝnh chÊt Hoạt động 2: Giúp HS nắm được các tính chất của một phép vị tự, thông qua một số ví dụ giúp HS hiểu và nắm được các tính chất đó. 11 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> Hoạt động của giáo viên GV: Sö dông  h×nh vÏ 1 vµ hái: + A' B '?AB + A' B '?AB GV: Yªu cÇu HS ®­a ra nhËn xÐt trong trường hợp tổng quát với số k và rút ra tÝnh chÊt 1 GV: Yêu cầu HS đọc VD2 - SGK 25 và nghi nhí kÕt qu¶ cña bµi to¸n vµ ®­a ra nhËn xÐt. GV: Sử dụng hình vẽ và lần lượt đưa ra tÊt c¶ c¸c tÝnh chÊt 2 cña mét phÐp vÞ tù tØ sè k. GV: Víi mçi T/C cã thÓ gîi ý cho HS c¸ch chøng minh.. Hoạt động của HS HS: Theo dâi h×nh vÏ vµ tr¶ lêi c©u hái cña GV.   + A' B ' 2AB + A' B ' 2AB TÝnh chÊt 1: SGK - 25. HS: L¾ng nghe, tr¶ lêi nh÷ng c©u hái mà GV đưa ra đồng thời rút ra thành tÝnh chÊt cña mét phÐp vÞ tù TÝnh chÊt 2: SGK - 26 * L­u ý:. V(O,k ) (I;R)(I';R ')   OI'kOI,R ' k R. Hoạt động 3: HS biết cách xác định tâm vị tự và tỉ số vị tự của hai đường trßn bÊt k×. Hoạt động của giáo viên GV: Nêu định lý (?) Víi 2 ®­êng trßn bÊt k× th× cã nh÷ng trường nào xảy giữa tâm và R của chóng? GV: Đưa ra cách xác định tâm vị tự của 2 ®­êng trßn. GV: Yªu cÇu HS theo dâi h×nh vÏ SGK và cho biết cách xác định tâm và tỉ số vị tự trong mỗi trường hợp.. Hoạt động của HS HS: L¾ng nghe vµ theo dâi Gợi ý: 3 trường hợp. Gîi ý tr¶ lêi: * TH1: II' th× t©m vÞ tù OI vµ R' k R * TH2: II',RR '   GV: Hướng dẫn HS cách xác định tâm IM' và IM cùng hướng thì ta có + NÕu vÞ tù trong vµ ngoµi. V R ' (O - t©m vÞ tù ngoµi) (O,. R. ).   + Nếu IM" và IM ngược hướng thì ta. 12 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(13)</span> GV: Gi¶i thÝch t¹i sao chØ cã k = -1. cã V. (O1 ,. R' ) R. (O1 - t©m vÞ tù trong). * Cñng cè: Gi¸o viªn ®­a ra vÝ dô 4 * TH3: II',R  R ' SGK-28 V(O1 ,1) (O1 - tâm đối xứng) * Cñng cè - DÆn dß - GV cùng HS nhắc lại các kiến thức trọng tâm: Xác định ảnh qua phép vị tự và xác định tâm và tỉ số vị tự. - VÒ nhµ xem l¹i bµi, lµm bµi tËp vµ chuÈn bÞ bµi míi. TiÕt: 6 luyÖn tËp phÐp vÞ tù So¹n ngµy: Gi¶ng ngµy: Mục tiêu : 1- xác định được ảnh của một hình đơn giản qua phép vị tự 2 - T×m ®­îc t©m vÞ tù cña hai ®­êng trßn (t©mm ngoµi vµ t©m trong) 3 - CÈn thËn , chÝnh x¸c khi gi¶i bµi tËp . nh÷ng ®iÒu cÇn chó ý : coi träng bµi tËp cã tû sè vÞ tù lµ sè ©m - không chú trong việc vận dụng pháp vị tự để giải toán. Gîi ý d¹y häc: Hoạt động1 (?) gọi 3 học viên lên bảng xác định tâm vàtỷ số vị tự trongcác trường hợp  nhận xét đánh giá lời giải của học viên Tãm t¾t lêi gi¶i cña häc viªn(kÕt luËn vÒ t©m, tû sè vÞ tù øng víi mỗi trường hợp kèm theo lời giải thích). Hoạt động 2 (?) Giải bài tập theo 4 trang 26 SGK * nhận xét, đánh giá lời giải cuả học viên. *Tãm t¾t lêi gi¶i (sö dông h×nh vÏ 1). C¸c ®­êng trung tuyÕn c¾t nhau t¹i G . Ta cã :  1   1   1  GA'   GA; GB '   GB; GC '   GC 2 2 2 vËy phÐp vÞ tù cÇn t×m lµ V 1  .  G,  2   . Hoạt động 3: (?) Gi¶i bµi tËp 1 trang 29 SGK (sö dông h×nh 2)  * nhận xét, đánh giá lời giải của học viên . 13 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(14)</span> * Tãm t¾t lêi gi¶i ; ¶nh cña A,B,C qua phÐp vÞ tù V. 1  H, 2   . . lần lượt là các trung điểm A’,B’,C’ của các. ®o¹n th¼ng HA,HB,HC Hoạt động 4 (?) Gi¶i bµi tËp 2 trang 29 SGK (lần lượt mời 3 học viên lên bảng ,mỗi người tìm một tâm vị tự ứng với mỗi trường hợp ) * nhận xét đánh giá lời giải của học viên. kết luận về tâm vị tự ứng với mỗi trường hợp(sử dụng hình vẽ 3). a) Cã hai t©m vÞ tù lµ giao cña ®­êng nèi t©m vµ ®­êng nèi hai ®Çu mót cña hai đường kính song song của hai đường tròn (trong đó có một tâm vị tự là điểm tiếp xúc R' R' & ) cña hai ®­êng trßn víi c¸c tû sè vÞ tù lµ R R b) Cã hai t©m vÞ tù lµ giao cña ®­êng nèi t©m vµ ®­êng nèi hai ®Çu mót cña hai ®­êng kÝnh song song cña hai ®­êng trßn (trong đó có một tâm vị tự là điểm tiếp xúc của hai đường tròn với các tỷ số vị tự là R' R' & R R c) Cã hai t©m vÞ tù lµ giao cña ®­êng nèi t©m vµ ®­êng nèi hai ®Çu mót cña hai ®­êng kÝnh song song cña hai ®­êng trßn (trong đó có một tâm vị tự là điểm tiếp xúc của hai đường tròn với các tỷ số vị tự là R' R' & R R. 14 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(15)</span> Hoạt động 5 (giải bài tập 1trang 29 SGK )  * Nhận xét, đánh giá lời giải của học viên * Tãm t¾t lêi gi¶i: M’ ¶nh cña  M qua V(O, k) vµ  M” lµ ¶nh cña M’ qua  Gäi  lµ V(O, p) th× OM'  k.OM, OM"  p.OM' nªn ta cã: OM"  p.OM'  pk.OM , suy ra M’ = V(O, pk)(M). Hoạt động 6 củng cố cuối tiết Môc tiªu cñng cè c¸c kiÕn thøc cña bµi vÒ phÐp dêi h×nh(häc sinh nhËn d¹ng các phép gời hình qua việc xác định ảnh cña ®iÓm ) cho häc sinh t×m ¶nh cña c¸c phÐpp dêi h×nh sau:  (B) ? Q(A; ?) (B) A T(AC) D(I) (DC) ? hái ¶nh cña tam gi¸c BCD qua D(BC)  ? bµi tËp vÒ nhµ 3.4.5 SGK. TiÕt: 7 phép đồng dạng. So¹n ngµy: Gi¶ng ngµy: I - Môc tiªu: 1 - Biết được định nghĩa, tính chất của phép đồng dạng và định nghĩa hai hình đồng dạng. 2 - Bước đầu vận dụng được phép đồng dạng. II - Nh÷ng ®iÒu cÇn l­u ý: 1 - Tỉ số đồng dạng k luôn luôn dương 2 - Chú ý loại bài tập đơn giản như chứng minh hai hình đồng dạng với nhau, nhưng không chú trọng việc vận dụng phép đồng dạng để giải toán. III - Gîi ý d¹y häc: I - định nghĩa Hoạt động 1: (?) Gi¶i bµi tËp theo phiÕu häc tËp 1  Nhận xét, đánh giá lời giải của HV  Tãm t¾t lêi gi¶i: 15 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(16)</span> Cho hai ®iÓm bÊt kú M, N vµ M’, tương ứng là ảnh của chúng qua phép   gäi  N’  vÞ tù t©m tØ sè k th×   O  OM'  kOM và ON '  kON (định nghĩa phép vị tự). Từ đó suy ra ON '  OM'  k(ON  OM)  M'N' = k .MN Vậy phép vị tự tỉ số k là phép đồng dạng tỉ số k  Nêu ba nhận xét như ở trang 30 SGK (có thể mời vài học viên đọc hoặc nhắc lại ba nhận xét đó). Hoạt động 2: (?) Gi¶i bµi tËp trªn b¶ng phô 1  Nhận xét, đánh giá lời giải của học viên  Tãm t¾t lêi gi¶i: *a) Gọi F là phép đồng dạng tỉ số k biến hai điểm m và N tương ứng thành hai điểm M’ và N’; G là phép đồng dạng tỉ số p biến hai điểm M’ và N' tương ứng thành hai ®iÓm M” vµ N” Khi đó phép biến hình H có được bằng cách thực hiện liên tiếp hai phép đồng dạng trên biến hai điểm M và N tương ứng thành hai điểm M” và N”. Ta có: M”N” = p.M’N' = pk.MN Vậy H là phép đồng dạng tỉ số p.k (theo định nghĩa) * b) Trong h×nh vÏ trªn, ta cã: - Phép vị tự tâm O tỉ số 2 biến hình a thành hình b và phép đối xứng tâm I biến h×nh b thµnh h×nh c. - Hai phép biến hình trên đều là hai phép đồng dạng (theo nhận xét 1 và 2) nên phép biến hình H có được bằng cách thực hiện liên tiếp hai phép đồng dạng trên cũng là phép đồng dạng. Vậy c là ảnh của a qua phép đồng dạng H. II - tÝnh chÊt Hoạt động 3: (?) Hãy đọc các tính chất của phép đồng dạng ở trang 31 SGK rồi chứng minh tÝnh chÊt a) (Có thể mời 4 học viên, một HV đọc các tính chất để cả lớp theo dõi, hai HV nh¾c l¹i c¸c tÝnh chÊt trªn vµ mét HV lo¹i kh¸ giái lªn b¶ng chøng minh tÝnh chÊt a)  Nhận xét, đánh giá lời giải của học viên.  Tãm t¾t lêi gi¶i: Giả sử các điểm A’, B’, C’ tương ứng là ảnh của ba điểm A, B, C qua phép đồng dạng tỉ số k; điểm B nằm giữa điểm A và điểm C, ta có; * A’B’ = k AB; B’C’ = k BC; A’C’ = k AC (1) * ®iÓm B n»m gi÷a A vµ C nªn AC = AB + BC (2) * Tõ (1) vµ (2) suy ra: A’B’ + B’C’ = kAB + kBC = k(AB + BC) = kAC = A’C’. Nh­ vËy: A’B’ + B’C’ = A’C’ hay B’ n»m gi÷a A’ vµ C’ 16 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(17)</span> Vậy phép đồng dạng biến ba điểm thẳng hàng thành ba điểm thẳng hàng và không làm thay đổi thứ tự giữa các điểm đó.  Nhắc lại các tính chất của phép đồng dạng. Nªu 2 chó ý trang 31 SGK Hoạt động 4: (?) Gi¶i bµi tËp trªn phiÐu häc tËp 2  Gợi ý cho học viên: Sử dụng tính chất a) và định nghĩa phép đồng dạng  Tãm t¾t lêi gi¶i: * C©u a). M lµ trung ®iÓm cña AB nªn ba ®iÓm A, M, B th¼ng hµng; M n»m giữa A và B, MA = MB. Vì A’, M’, B’ tương ứng là ảnh của A, M, B qua phép đồng d¹ng tØ sè k nªn: - A’, M’, B’ th¼ng hµng vµ M’ n»m gi÷a A’, B’ (tÝnh chÊt a) (1) - A’M’ = kAM; M’B’ = kMB (theo định nghĩa phép đồng dạng) suy ra: A’M’ = M’B’ (v× AM = MB) (2) Tõ (1) vµ (2) suy ra M’ lµ trung ®iÓm cña A’B’ * C©u b). Tõ kÕt luËn cña c©u a suy ra: Nếu AM là trung tuyến của tam giác ABC thì ảnh A’M’ của nó qua phép đồng dạng cũng là trung tuyến của tam giác A’B’C’. Vậy phép đồng dạng biến trọng tâm cña tam gi¸c ABC thµnh träng t©m cña tam gi¸c A’B’C’.  Nªu chó ý nh­ ë trang 31 SGK (sö dông h×nh 1) III - Hình đồng dạng Hoạt động 5: (?) Gi¶i bµi tËp trªn b¶ng phô 2  Tãm t¾t lêi gi¶i:  Câu a). Hai hình ạ gọi là đồng dạng với nhau nếu có một phép đồng dạng biến h×nh nµy thµnh h×nh kia.  C©u b). Trong h×nh vÏ trªn b¶ng phô ta cã: * PhÐp vÞ tù t©m I tØ sè 2 biÕn h×nh a thµnh h×nh b, phÐp quay t©m O gãc quay 90 biÕn h×nh B thµnh h×nh C. * Cả hai phép biến hình trên đều là phép đồng dạng nên phép biến hình có được bằng cách thực hiện liên tiếp hai phép đồng dạng trên là một phép đồng dạng biến h×nh a thµnh h×nh c vậy hai hình a và c đồng dạng với nhau. Hoạt động 6: (?) Gi¶i bµi tËp trªn phiÕu häc tËp 3 (Cã thÓ cho häc viªn sö dông h×nh vÏ 3)  Tãm t¾t lêi gi¶i: Nh­ ë trang 32, 33 SGK Hoạt động 7: 17 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(18)</span> (?) Giải bài tập theo hoạt động 5 trang 33 SGK  Nhận xét, đánh giá lời giải của học viên.  Tãm t¾t lêi gi¶i: hai đường tròn, hai hình vuông bất kỳ đều đồng dạng với nhau, tỉ số đồng dạng tương ứng là tỉ số của hai bán kính, của hai cạnh. Hai hình chữ nhật bất kỳ nói chung không đồng dạng. V - Hướng dẫn bài tập : 1 - Lµm bµi tËp : a) bµi tËp 1, 2, 3 vµ 4 trang 33 SGK b) Trả lời các câu hỏi 1, 2b, 3 và 4 phần “ Câu hỏi ôn tập chương I” trang 33, 34 vµ c¸c c©u hái tr¾c nghiÖm 1, 2, 7, 8, 9, 10 trang 35, 36 SGK 2 - Gîi ý: a) Bài 1: Gọi A’ và C’ lần lượt là trung điểm của BA và BC. Chứng minh tam gi¸c BA’C’ lµ ¶nh cña tam gi¸c BAC qua V 1  råi t×m ¶nh cña tam gi¸c BA’C’  B;   2. qua phép đối xứng qua đường trung trực của BC Bài 2: Sử dụng liên tiếp phép đối xứng tâm ĐI và phép vị tự V. 1  C,   2. Bµi 3: Thùc hiÖn liªn tiÕp phÐp quay Q 0; 45 vµ phÐp vÞ tù V 0, . 2. . Bài 4: Thực hiện liên tiếp phép đối xứng qua đường phân giác của góc ABC và AC phÐp vÞ tù t©m B, tØ sè AH b) Cã thÓ chuÈn bÞ theo nhãm.. TiÕt:8 ôn tập chương I So¹n ngµy: Gi¶ng ngµy: I. Môc tiªu - Củng cố lại cho HS các kiến thức đã học trong chương về: Các phép biến hình, phép dời hình, phép đồng dạng. - Rèn luyện kĩ năng áp dụng các kiến thức đã học vào để phân tích, định hướng và phương pháp giải một bài toán. - RÌn luyÖn tÝnh chÝnh x¸c, nhanh nhÑn, cÈn thËn. II. ChuÈn bÞ So¹n gi¸o ¸n, SGK, Tµi liÖu tham kh¶o. III. Lªn líp 1. ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bµi cò 18 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(19)</span> (kÕt hîp trong bµi gi¶ng) 3. Néi dung Hoạt động 1: Hệ thống lại các kiến thức đã học §Þnh nghÜa Phép đối xứng Phép đồng Phép tịnh tiến Phép đối xứng trục PhÐp vÞ tù vµ t/c t©m d¹ng M' = § I (M) A'V(O;k ) (A) F(M)=M’, Tv (M)M' M' § d (M)        F(N)=N’ =>    §Þnh nghÜa  MI  =   MI'  M M  M M' OA'kOA M’N’= kMN MM' v 0 0 TÝnh chÊt B¶o toµn kho¶ng c¸ch gi÷a hai ®iÓm bÊt k× k1 đều không bảo toàn k/c đặc trưng (PhÐp dêi h×nh) gi÷a hai ®iÓm bÊt k× * Giáo viên có thể vẽ biểu đồ ven thể hiện mỗi quan hệ giữa các phép biến hình, dời hình, vị tự và đồng dạng với nhau. Hoạt động 2: Củng cố lại các kiến thức đã học về các phép biến hình, đồng d¹ng, vÞ tù dêi h×nh Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS GV: Gọi HS đứng tại chỗ trả lời các câu HS: Dựa vào các kiến thức đã học và hái tõ 1 => 6 trong SGK vµ gi¶i thÝch. chuÈn bÞ bµi ë nhµ tr¶ lêi c©u hái. GV: Gäi HS kh¸c nhËn xÐt vµ chÝnh x¸c hóa đáp án của HS Hoạt động 3: Củng cố lại các kĩ năng xác định tọa độ của một điểm, hình, ®­êng lµ ¶nh cña mét ®iÓm, h×nh, ®­êng qua c¸c phÐp biÕn h×nh Bµi 1: Hoạt động của giáo viên GV: §­a ra h×nh vÏ (b¶ng phô) (?) Xác định A’, O’, F’?. Hoạt động của HS HS: Suy nghÜ tr¶ lêi (dùa vµo h×nh vÏ) Gîi ý tr¶ lêi: a, OBC b, OCD c, ODE. Bµi 2: Hoạt động của giáo viên (?) Biểu thức tọa độ của phép tính tiến? (?) Cách xác định ảnh của một đường qua phÐp biÕn h×nh:. Hoạt động của HS x'a x HS:  y'b y HS: Nhớ lại các kiến thức đã học trả lời 19. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(20)</span> GV: Gọi HS lên bảng làm bài, đồng thời chia các nhóm hoạt động làm bài. HS: Hoạt động theo các nhóm trao đổi th¶o luËn. GV: Gọi đại diện các nhóm nhận xét, đánh giá bài của bạn. GV chính xác hóa đáp án và lời giải. Gîi ý tr¶ lêi: a, d’//d vµ qua A’. b, d vµ d’ cïng giao ®iÓm víi Oy, vµ ®i qua A’ c, d’ vu«ng gãc víi d vµ ®i qua A’ Bµi 3: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS (?) T©m vµ b¸n kÝnh cña mét ®­êng HS: Suy nghÜ tr¶ lêi tròn qua phép tịnh tiến, đối xứng trục, Gợi ý trả lời: t©m? Tọa độ tâm thay đổi bán kính không đổi. (?) Dạng của phương trình đường tròn? HS: (x  a)2 (y  b)2 R 2 GV: Gọi HS đứng tại chỗ trả lời câu hái: + Phương trình đường tròn. + Tv (I)I1 (;) HS: Suy nghĩ trả lời và đưa ra đáp án cũng như phương trình của đường tròn. + §Ox (I)I1 (;),§O (I)I1 (;) GV: Chính xác hóa đáp án của HS Bµi 5: Hoạt động của giáo viên GV: Yêu cầu HS đọc đề bài và đưa ra h×nh vÏ (b¶ng phô) (?) Xác định ảnh của các điểm qua các phÐp biÕn h×nh?. Hoạt động của HS. GV: ChÝnh x¸c hãa lêi gi¶i cña HS h×nh vÏ (b¶ng phô) * Cñng cè - dÆn dß - Dành thời gian để nhắc lại các kiến thức trọng tâm của chương. Giải đáp nh÷ng th¾c m¾c (nÕu cã) cña HS. - Về nhà xem lại các bài đã chữa hoàn thành các bài đã hướng dẫn và còn lại. 20 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(21)</span>