Giáo án Ngữ văn 10 tiết 52: Cảnh ngày hè (Bảo kính cảnh giới, bài 43 ) Nguyễn Trãi

<span class='text_page_counter'>(1)</span>Tieát :52 Ngaøy daïy:. (BẢO KÍNH CẢNH GIỚI, BAØI 43 ) NGUYEÃN TRAÕI A/.MUÏC TIEÂU: Giuùp H: 1/- Cảm nhận được tư tưởng, tình cảm yêu đời, yêu thiên nhiên và ước vọng cao đẹp của tác giả. - Thấy được nghệ thuật sử dụng từ ngữ đặc sắc, giàu sức gợi tả và ý thức của Nguyễn Trãi trong vieäc tìm toøi, saùng taïo moät theå thô vieát baèng tieáng Vieät. 2/. Reøn kyõ naêng phaân tích theå thô thaát ngoân baùt cuù. 3/. Giáo dục cho H lòng yêu mến cảnh đẹp của quê hương mình và ý thức được nghĩa vụ và trách nhiệm đối với quê hương đất nước B/.CHUAÅN BÒ: * GV:SGK, SGV, thieát keá baøi hoïc * HS: SGK; đọc hiểu bài “ Cảnh ngày hè” cả tiểu dẫn lẫn phần chú thích. C/.PHÖÔNG PHAÙP DAÏY HOÏC: G tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp các phương pháp đọc sáng tạo, gợi tìm; kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi. D/.TIEÁN TRÌNH DAÏY HOÏC: 1/.Ổn định tổ chức: kiểm diện HS. 2/.Kieåm tra baøi cuõ :  Đọc bài dịch thơ bài “ Nỗi lòng” và nêu chủ đề? - H trả lời như mục II phần 5.  Đọc bài dịch thơ bài “ Nỗi lòng” và phân tích 2 cặp 3,4 ; 5,6 - H trả lời như mục II phần 3,4 và 5,6. 3/. Giảng bài mới: * Giới thiệu HOẠT ĐỘNG CỦA GV VAØ HS NOÄI DUNG BAØI HOÏC * H đọc – hiểu tiểu dẫn SGK I/. GIỚI THIỆU: trang159,160 1/. Taùc giaû: * H laøm vieäc caù nhaân, trình baøy a) Nguyeãn Traõi ( 1380 – 1442 ) trước lớp theo câu hỏi G - Là người mở đầu cho nền thơ cổ điển viết bằng tiếng - Phaàn tieåu daãn SGK trình baøy noäi Vieät dung gì? - Là một bậc đại anh hùng dân tộc, một nhân vật toàn tài - Hãy cho sơ nét về cuộc đời số 1 trong lịch sử VN thời PK. cuûaNguyeãn Traõi? - Một con người đã phải chịu những oan khiên thảm khóc - Em hieåu gì veà taäp thô “ Quoác aâm do XHPK gaây neân. thi taäp” vaø TP “ Caûnh ngaøy heø”? b) Quoác aâm thi taäp vaø baøi thô Caûnh ngaøy heø. - Quốc âm thi tập: Tập thơ viết bằng ng/ngữ dân tộc, 254 bài. - Là tập thơ chữ Nôm cổ nhất, có nhiều bài hay nhất so với tập thơ Nôm cùng thời. - Caûnh ngaøy heø laø moät trong 43 baøi trong chuøm thô coù chuû. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> đề: Bảo kính cảnh giới ( Gương báu khuyên răn ) trích QATT. Tên TP do người biên soạn đặt 2/. Taùc phaåm: a) Thể loại: Thể : Thất ngôn bát cú ; Loại: Trữ tình b) Xuất xứ: - Trích “ Hợp tuyển thơ văn VN, tập II – VH TK X – TK - H giải nghĩa các từ theo SGK. XVII, NXB V/hoá, Hà Nội, 1976) * H đọc – hiểu VB- đọc 6 câu đầu. c) Giải nghĩa từ khó: - Sáu câu đầu ý nói gì? II/. ĐỌC – HIỂU + Bài thơ mở đầu bằng câu thơ 1/ 6 Câu đầu: Cảnh thiên nhiên ngày hè mấy chữ? Có giống âm điệu câu * Caâu 1 caâu thô luïc ngoân khoâng theo aâm ñieäu cuûa thô thaát thô thaát ngoân khoâng? Nhòp thô ntn? ngôn nhằm giới thiệu hoàn cảnh của tác giả: Noù coù taùc duïng theá naøo? Rồi, hóng mát thuở ngày trường + Cảnh thiên nhiên ngày hè được - Aâm điệu 1/2/3  Câu đã gi/thiệu tâm thế của người quan nhà thơ miêu tả bằng những hình sát. Đó là một tâm thế an nhàn, tự tại, tự do, có thể dành aûnh vaø chi tieát naøo? hoàn toàn cho cảnh vật. * Hình aûnh: Hoeø luïc………… …………………………..muøi höông + Các từ chỉ sự vật, chỉ màu sắc, Trong đó: trạng thái của sự vật gợi lên ý + Các sự vật: Hoè, thạch lựu, Hồng liên ( hoa sen ) nghóa gì? + Màu sắc: lục, đỏ, hồng, + Trạng thái sự vật: Đùn đùn, rợp, phun, tiễn. Nhà thơ miêu tả bằng sự cảm nhận về màu sắc, hình khối, trạng thái hoạt động của sự vật, nhằm tạo nên bức tranh sống động miêu tả một sức sống đang trỗi dậy bừng bừng, mạnh mẽ trong cây, trong hoa. Chúng đang sinh sôi, đang ở thời + Cuộc sống được cảm nhận ntn điểm cực thịnh trong vòng đời của mình. trong 2 caâu thô tieáp theo? Aâm * Cuộc sống được cảm nhận bằng âm thanh: thanh ở đây được miêu tả ntn? Lao xao……………. …………………….tòch döông. + Lao xao: Đông vui, nghe vọng lại từ phía xa. + Dắng dỏi ( từ cổ): Tiếng vang dội lên => Đó là âm thanh của cuộc sống đông đúc, rộn rã, tươi vui + Nghệ thuật sử dụng trong 2 câu vang trong khoâng gian. thô coù taùc duïng gì? + Hình thức đảo ngữ không chỉ thể hiện ấn tượng về âm thanh mà còn là một cách để khái quát bức tranh cuộc sống * Caûm nhaän chung veà 6 caâu thô? baèng aâm thanh. SK: Cùng với phong cảnh là cuộc sống; cùng với màu sắc là âm thanh, toàn bức tranh mùa hè đã được miêu tả đầy đủ và trọn vẹn – một bức tranh vô cùng sống động, rực rỡ, khoẻ H đọc 2 câu cuối. khoaén, hình aûnh cuûa moät cuoäc soáng thanh bình, doài daøo, no - Hai caâu cuoái yù noùi gì? aám. + Mong ước của nhà thơ được thể 2/ 2 câu cuối: Tâm trạng và mong ước của nhà thơ. hiện qua những bút pháp nghệ - Ngu cầm ( điển tích) Đàn của vua Nghiêu - Thuấn, ý nói thuật nào? Đó là ước muốn gì? cuộc sống no đủ, thanh bình của nhân dân. -B/thơ thuộc thể loại gì? Xuất xứ? - G ñoc baøi thô.. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> + Em coù suy nghó gì veà taám loøng cuûa nhaø thô? Qua caûnh ngaøy heø taùc giaû khaùi quát lên vấn đề gì? 4/. Cuûng coá vaø luyeän taäp: - Em có cảm nhận gì bức tranh mùa hè được miêu tả trong thơ? - Em có cảm nhận ntn về những từ ngữ được dùng trong bài thơ? Đến bây giờ, từ nào vẫn được sử dụng, từ nào không còn được sử dụng? - Thử nhận xét điểm khác nhau giữa thể thơ thất ngôn luật Đường vaø theå thô thaát ngoân xen luïc ngoân qua 2 baøi thô: Noãi loøng vaø Caûnh ngaøy heø.. - Nhà thơ mong ước có được cây đàn của vua Nghiêu – Thuấn để ca ngợi cuộc sống đang hiển hiện ra trước mắt mình - Đó là niềm mong ước của một con người luôn sống trọn lòng mình với cuộc sống, với nhân dân. 3/Chủ đề: Tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống của NTrãi. Đồng thời thể hiện khát vọng hoà bình hạnh phúc cho nhân dân II/. TOÅNG KEÁT: 1/ Thông qua bức tranh ngày hè sinh động, giàu sức sống, nhàthơ gởi gắm những tâm tư, mong ước về một cuộc sống th/bình, no ấm, yên vui trên khắp đất nước quê hương mình. 2/ Trong bài thơ, nhàthơ đã dùng một số từ cổ nhưng rất sáng tạo: lao xao, dắng dỏi, đùn đùn, tiễn, phun, thức, rồi…với khả năng diễn đạt chính xác. Cho đến nay, một số từ đã không còn được sử dụng, một số vẫn lànhững từ được dùng quen thuộc trong đời sống. 3/ Điểm khác nhau giữa 2 bài thơ chính là sự xuất hiện của caâu thô coù 6 tieáng trong baøi thô ( caâu 1 vaø 8) laøm cho nhòp thơ phong phú hơn ( 3/3 ) so với nhịp thơ ( 4/3 ) của thể thơ thất ngôn luật Đường. Đó chính là công lao của NT trong việc dân tộc hoá thể thơ.. 5/. Hướng dẫn H tự học ở nhà : - Học bài . Đọc mục tri thức đọc hiểu ở SGK. - Soạn bài : Các bài đọc thêm: Nắm được sơ nét về t/giả, nội dung vài nét về đặc sắc nghệ thuật. - Laøm BT naâng cao. + Trong bài thơ Cảnh mùa hè, mối quan hệ giữa cảnh và tình được thể hiện rất hài hoà. Bài thơ tả cảnh ngày hè, tất cả đều bừng bừng sức sống, có sức tỏa rộng, lan xa trong không gian. Cảnh ấy biểu hiện tình cảm yêu đời, yêu cảnh vật thiên nhiên của tác giả. Cùng với tiếng đàn ve, nhà thơ mong có tiếng đàn của vua Thuấn để gảy thêm một tiếng cho muôn nơi ( đòi phương ) người dân đều được hưởng cuộc sống giàu có no đủ. Cảnh sắc và tình cảm có sự hoà điệu, cộng hưởng sâu sắc. Nhà thơ tả cảnh không chỉ vì cảnh, mà còn vì niềm rung động trong lòng mình. E/. RUÙT KINH NGHIEÄM: ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(4)</span>