Bài soạn Ngữ văn 11 tiết 10, 11: Thương vợ (Trần Tế Xương)

<span class='text_page_counter'>(1)</span>GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 Tuaàn:3 Tieát ppct:10,11 Ngày soạn:20/08/10 Ngaøy daïy:24/08/10. GV: NGUYỄN NGỌC LIÊN. Thương vợ (Traàn Teá Xöông) A. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Cảm hận được hình ảnh bà Tú và tình cảm yêu thương, quý trọng mà Tú Xương dành cho vợ. Thấy được thành công nghệ thuật của bài thơ: Tứ ngữ giàu sức biểu cảm; vận dụng sáng tạo hình ảnh, ngôn từ văn học dân dan. B. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ 1. Kiến thức: Hình ảnh bà Tú tần tảo, đảm đang giàu đức hi sinh và ân tình sâu nặng cùng tiếng cười tự trào của Tú Xương. Phong cách Tú Xương: cảm xúc chân thành, lời thơ giản dị mà sâu sắc, kết hợp giữa trữ tình và trào phúng. 2. Kĩ năng: Đọc-hiểu thơ trữ tình theo đặc trưng thể loại. phân tích, bình giảng bài thơ. 3. Thỏi độ: Coự thaựi ủoọ caỷm thoõng vụựi sự hi sinh và chịu đựng âm thầm, truân chuyên của bà Tú. C. PHƯƠNG PHÁP: Thuyết trình, nêu vấn đề, giảng giải, hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi… D. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số 2. Kieồm tra: Baứi cũ, Phân tích vẻ đẹp của mùa thu vùng đồng bằng Bắc Bộ và tâm sự thời thế của Nguyễn KhuyÕn thÓ hiÖn qua bµi “C©u c¸ mïa thu” ? bài soạn của học sinh. 3. Bài mới: Nhà Nho xưa vốn rất coi trọng đạo đức, rèn luyện nhân cách, lí tưởng lớn lao: tu, tề, trị, bình. Nhưng giờ đây không những không thực hành được lí tưởng đó mà còn trở thành một kẻ vô dụng, thành gánh nặng của gia đình, xã hội. Đó là sự đổ vỡ, sa sút nghiêm trong trong lí tưởng nho giáo trong bối cảnh xã hội thực d©n nöa phong kiÕn. … HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY - GV ổn định tổ chức, kiểm tra bài I. GIỚI THIỆU CHUNG cò. KiÓm tra viÖc chuÈn bÞ ë nhµ 1.Tác giả: Traàn Teỏ Xửụng ( 1870 – 1907 ), thường gọi là Tú Xương của học sinh. Giới thiệu bài mới hay Cao Xương ngửụứi laứng: Vũ Xuyeõn – Myừ Loọc – Nam ẹũnh. Tìm hiểu tiểu dẫn . Gv hướng dẫn - Coù caù tính saéc saûo, phoùng tuùng, khoâng chòu goø mình vaøo khuoân Hs kh¸i qu¸t nh÷ng nÐt chÝnh vÒ t¸c saựo trửụứng thi  Coự taứi thi nhieàu laàn khoõng ủoó - 8 lần đi thi chỉ đỗ gi¶ vµ bµi th¬ tĩ tµi)ã, chỉ đỗ tú tài nên được gọi là Tú Xương. - Gv dẫn chứng: Tú Xương từng tế sèng vî: “ Con g¸i nhµ dßng lÊy - Cuộc đời ngắn ngủi (37 năm), nhiều gian truân và một sự nghiệp thơ chång kÎ chî, tiÕng cã miÕng ca bÊt hñ (kho¶ng 100 bµith¬ gåm nhiÒu thÓ th¬ vµ mét sè bµi v¨n tÕ, kh«ng, gÆp ch¨ng hay chí ....” phú, câu đối). - H×nh thøc gi¶ng gi¶i, thuyÕt tr×nh, - Th¬ trµo phóng vµ tr÷ t×nh thaém xuÊt ph¸t tõ tÊm lßng g¾n bè s©u ph¸t vÊn, chia nhãm th¶o luËn. nặng với dân tộc, đất nước; có cống hiến quan trọng về phương diện - Về bài thơ Thương vợ. Thơ xưa ít nghệ thuật cho thơ ca dân tộc. viết về người vợ,Tú Xương lại khác, - Trong nhiều tác phẩm hai cảm hứng này đan xen, hoà quyện vào ông dành hẳn một mảng đề tài viét nhau. Có công lớn trong việc đổi mới tiếng Việt trong văn học, việt về vợ. Tất cả những thương cảm xót hóa thơ Đường luật, chuẩn bị cho bước hiện đại hóa thơ ca dân tộc xa, lßng tri ©m s©u s¾c ®­îc «ng Tó 2.Tác phẩm: Đề tài người vợ trong cuộc sống thường nhật vắng cô đúc lại trong bài thơ “ Thương bóng trong thơ ca xưa nhưng đến Tú Xương thì khác. Ông có hẳn một vî. Bµi th¬ mang kÕt cÊu thÊt ng«n đề tài về bà Tú bằng các thể thơ, văn tế, câu đối. b¸t có ®­êng luËt, x©y dùng 2 h×nh - Thương vợ ghi lại một cách chân thực, xúc động hình ảnh bà Tú tần ảnh trữ tình độc đáo( hình ảnh bà Tú tảo, đảm đang, giàu đức hy sinh. Đó cũng chính là hình ảnh của vµ «ng Tó ). Cã thÓ t×m hiÓu theo 2 người phụ nữ truyền thống Việt Nam. Đồng thời tác phẩm thể hiện cách; theo bố cục và theo nhân vật . thái độ tự cười, tự trách mắng mình một cách thẳng thắn của nhà thơ. - Chủ đề Tình yêu thương quí trọng vợ của Tú Xương thể hiẹn qua sự Lop11.com. 1.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 - Hs lµm viÖc víi Sgk - HS neâu ñaëc ñieåm noäi dung cô bản của thơ văn Tú Xương ? Giới thieäu vaøi neùt khaùi quaùt veà baøi thô thương vợ ? - HS tìm hieåu caùch phaân tích. Hoïc sinh thaûo luaän theo nhoùm:. - Qua đó, có phải bà là người yếu đuối nhu nhược hay không ? bổ sung cho hoàn thiện. - Những từ ngữ thể hiện Sù vÊt v¶, tảo tần, đảm đang của bà Tú ? Trong công việc ? Trong gia đình ? - Những từ ngữ thể hiện đøc hi sinh cña bµ Tó - Thái độ tự cười chê, tránh mắng mét c¸ch th¼ng th¾n cña nhµ th¬ ? - Bµi th¬ cã sù kÕt hîp gi÷a hai c¶m høng: tr÷ t×nh (trong t×nh c¶m víi người vợ) và trào phúng (với chính b¶n th©n) ,theå hieän ? Gv nhËn xÐt, tæng hîp - LÆn léi th©n cß khi qu·ng v¾ng Eo sèo mặt nước buổi đò đông: Hình ảnh bà Tú hiện lên ở vẻ đẹp truyền thống: liên tưởng đến hình ¶nh con cß trong ca dao: “C¸i cß lÆn léi bê s«ng G¸nh g¹o ®­a chång tiÕng khãc nØ non”. Nói lên sự hi sinh và chịu đựng âm thÇm, tru©n chuyªn cña bµ Tó. _Gv nêu vấn đề: Qua lời giới thiẹu cña «ng Tó, h×nh ¶nh bµ Tó hiÖn lªn nh­ thÕ nµo trong 4 c©u th¬ ®Çu ? - Gv gợi mở, định hướng: Nỗi vất v¶ gian tru©n cña bµ Tó hiÖn lªn qua chhi tiÕt nµo? - Tác gỉa mượn hình ảnh gì để nói lªn sù vÊt v¶ cña Bµ Tó? NhËn xÐt vÒ c¸ch dïng tõ ng÷ cña t¸c gi¶ trong 2 c©u thùc? C©u th¬ thø t­ gióp anh/ chÞ hiÓu thªm g× vÒ c«ng viÖc cña bµ Tó? - Gv nêu vấn đề: Không chỉ thấu hiÓu nh÷ng vÊt v¶ gian tru©n cña vî , ông tú còn hiểu rõ những đức tính cao đẹp của bà ? Những chi tiết nào nói rõ đức tính cao đẹp của bà Tú? - Hai câu luận, Tú Xương đã nhập thân vào bà Tú để nói lên tâm sự gì? H·y ph©n tÝch c¸ch sö dông ng«n. GV: NGUYỄN NGỌC LIÊN thấu hiểu nõi vất vả gian truân và những đức tính cao đẹp của bà Tú . Tâm sự vẻ đẹp nhân cách của Tú xương (nỗi đau, tiếng cười chua ch¸t) II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN 1. Đọc 2. Tìm hiểu văn bản 2. 1. Hai câu đề: Sự vất vả, tảo tần, đảm đang trong công việc + Quanh năm: Thời gian: triền miên, gợi đến thành ngữ “quanh năm suèt th¸ng”, chØ lµm viÖc liªn tôc, quÈn quanh, ®Çu t¾t mÆt tèi, kh«ng ngõng nghØ, mµ còng kh«ng cã niÒm vui. + Buôn bán: một công việc lao động chân tay vất vả bởi sự bon chen, ®ua tranh, kh«ng qu¶n m­a n¾ng. Muèn kiÕm ®­îc tiÒn ph¶i dµnh dôm, ch¾t chiu rÊt vÊt v¶. + ë mom s«ng: Kh«ng gian: chon von, nguy hiÓm - n¬i lµm viÖc cña bà là chốn chen chúc, chật chội, đồng thời cũng rất chênh vênh, trắc trë. H×nh ¶nh bµ Tó hiÖn lªn qua lêi giíi thiÖu: vÊt v¶, lam lò. Hoµn c¶nh lam lò- tr¸ch nhiÖm nÆng nÒ- c«ng viÖc hiÓm nguy) + Nuôi đủ năm con với một chồng: Bà phải gánh vác trách nhiệm nặng nề: một người phụ nữ phải làm việc để nuôi không chỉ nuôi bản thân mà phải nuôi đủ 6 người khác. Nuôi đàn con nhỏ đã khổ, phải nu«i «ng chång ¨n b¸m cßn khæ h¬n. §ã lµ mét ®iÒu bÊt c«ng, ngang trái với người phụ nữ. - Con người đảm đang tháo vát chu đáo với chồng con- gánh vác được một trách nhiệm nặng nề “ nuôi đủ năm con với một chồng” - Con người giàu đức hi sinh, không một lời phàn nàn, lặng lẽ chấp nhËn sù vÊt v¶ v× chång con - Trong hoàn cảnh xã hội lúc đó, việc kiếm sống nuôi thân đã vô cùng khó khăn, vậy mà bà còn phải chăm sóc một cách đầy đủ cả một gia đình đông đúc. Chứng tỏ bà là một người vô cùng nghị lực. -Tự nhận mình là một đứa con của vợ, xếp mình ngang hàng với lũ con đó: năm con với một chồng. Cách nói như chứng tỏ ông chỉ là một người thừa, người phụ, được tính thêm vào, ăn bám vào “chế độ” của những đứa con kia. - Cách nó khôi hài “ Nuôi đủ....”. Tú Xương tự hạ mình, coi bản thân là đứa con đặc biệt, kẻ ăn theo, an bám, ăn tranh của 5 đứa con. 2.2. Hai câu thực: Sự vất vả, tảo tần, đảm đang trong gia đình: - Hai câu thực gợi tả cụ thể hơn hình ảnh của bà Tú. Mượn hình ảnh con cò trong ca dao cụ thể hóa caí vất vả cực nhọc của bà Tú, đồng thời nhấn mạnh sự tần tảo. Tú Xương đã vận dụng ca dao để tạo nên nh÷ng c©u th¬ mang dÊu Ên c¸ nh©n. + “lÆn léi”): §¶o ng÷ - nhÊn m¹nh sù vÊt v¶ ©m thÇm lÎ loi. Th©n cß gîi sù tñi nhôc, c¬ cùc (th©n, phËn..) . + Quãng vắng= nơi hiu quạnh, vắng vẻ, ấn tượng về mọt bà Tú lẻ loi, c«ng viÖc kh«ng chØ vÊt v¶ mµ cßn nguy hiÎm + eo sèo ... buổi đò đông: bà phải nhẫn nhịn, chịu đựng tất cả những lời eo sèo, phàn khó chịu của người mua kẻ bán. - C©u th¬ thø t­ nãi râ sù vËt lén víi cuéc sèng cña bµ: gîi t¶ c¶nh chen chúc, bươn bả trên sông nước của những người buôn bán - T¸c gi¶ sö dông l¹i h×nh ¶nh ca dao nh­ng cã sù s¸ng t¹o: sö dông thủ pháp đảo ngữ, đưa tính từ và động từ lên đầu câu để nhấn mạnh vµo sù tÇn t¶o cña bµ. 2.3. Hai c©u luËn: + “ mét Duyªn” tõ nhµ phËt chØ quan hÖ vî chång + “ hai Nợ” phụ thuộc phiền lụy => Duyên là sự kết hợp đẹp đẽ, nợ là Lop11.com. 2.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 ng÷ c¶u t¸c gi¶ trong 2 c©u th¬? Gv yêu cầu hs đánh giá lại những giá trị vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt cña bµi th¬ ?. GV: NGUYỄN NGỌC LIÊN trách nhiệm phải trả, phận là cái bắt buộc phải chịu. Con người lấy nhau bởi 3 yếu tố “ duyên- nợ – tình”. Nếu tốt đẹp, lấy nhau là duyên, trái lại là nợ. Tú Xương lấy bà Tú duyên thì ít mà nợ thì nhiều - Bình luận về cảnh đời oái oăm mà bà Tú phải gánh chịu. Âm hưởng d»n vÆt, vËt v·, nh­ mét tiÕng thë dµi nÆng nÒ, chua ch¸t. ¤ng Tó thấu hioêủ tâm tư của vợ, thương vợ. * Bà Tú là người hiếm có trong xã + Thành ngữ “ năm nắng mười mưa”... sử dụng lối nói tăng cấp diễn héi vµ v¨n häc. Gi÷a x· héi ®Èo diên, những đạo lí XH bị coi thường tả vất vả cực nhọc mà bà Tú phải gánh chịu, đòng thời thể hiện đức tính chịu thương chịu khó hết lòng vì chồng con của bà . ( nhµ kia lçi phÐp con khinh bè...) Bà tú vẫn là người vợ giàu đức hi - Một duyên hai nợ âu đành phận: Người phụ nữ ngày xưa, khi đi sinh, nhẫn nại, vẫn giữ được gia đạo lấy chồng, nếu may mắn hạnh phúc thì gọi là có duyên, nhưng nếu bÊt h¹nh th× coi lµ nî. C¸i duyªn may m¾n th× chØ cã mét nh­ng c¸i - Hs suy nghÜ , tr¶ lêi c¸ nh©n - Qua bài thơ “thương vợ” Anh/ chị nợ thì gấp đôi. Đó là số phận bất hạnh của người phụ nữ. Nhưng bà c¶m nhËn ®­îc ®iÒu g× vÒ Tó cam chịu tất cả, coi đó như vận mệnh của mình. Nhưng đó không xương? phải là biểu hiện của sự nhu nhược, yếu đuối mà là kết quả của tình yêu thương, ý thức trách nhiệm và đức hi sinh với chồng con. -Gv tæ chøc hs th¶o luËn theo tæ -Chính vì thế, bà đã vượt qua tất cả khó nhọc trong cuộc đời: năm nhóm, đại diện các nhóm lần lượt nắng mười mưa dám quản công. trình bày. Gv gợi mở, định hướng - §»ng sau nh÷ng c©u th¬ diÔn t¶ 2.4. Hai câu kết: Tiếng chửi mình, chửi thói đời đen bạc. Yêu nỗi cực nhọc của bà tú là thái độ gì thương, qúy trọng tri ân vợ (Tieỏt 11) cña t¸c gi¶ ? - Đằng sau sự khôi hài trào phúng là thái độ xót xa, ăn năn hối hận, - Hai câu thơ kết là lời của ai? Thái thương cảm. Tú Xương không chỉ cảm mà còn nói lên nỗi vất vả của độ của tác giả ? vợ. Tú Xương cảm phục vợ sâu sắc ..... nhập thân vào bà Tú để nói => Bài thơ có sự kết hợp giữa hai thay vợ những tâm sự Cha mẹ thói đời ăn ở bạc: câu thơ là một lời c¶m høng: tr÷ t×nh (trong t×nh c¶m chöi thÒ, chöi tôc mét c¸ch thËm tÖ. với người vợ) và trào phúng (với - Trong hoàn cảnh cụ thể này, ông chồng đó chính là ông Tú. Vậy chính bản thân). Đó không phải là nên, câu thơ có hình thức chửi đời nói chung nhưng thực chất là lời tự lời chửi của người vợ, vì bà vốn dĩ là trách mắng, tự chế giễu, tự phê phán mình một cách chân thành, người cam chịu, lời chửi của ông thẳng thắn của ông Tú. Chửi những ông chồng hờ hững vô tâm, vô chồng; chửi thói đời bạc bẽo: những dụng và là gánh nặng của vợ con, gia đình người phụ nữ bất hạnh lấy chồng mà * Thái độ tự cười chê, tránh mắng một cách thẳng thắn của nhà thơ không được chồng giúp đỡ, trái lại - Con người có nhân cách. Tú Xương tự nhận trách nhiệm, tự coi còn phải hầu hạ chồng. Chửi những mình là cái nợ đời mà bà Tú phải gánh chịu. Sự hờ hững của ông đối ông chồng hờ hững vô tâm, vô dụng với thói đời là một biểu hiện của thói đời bạc bẽo. Tú xương rủa mát vµ lµ g¸nh nÆng cña vî con, gia m×nh, tù ph¸n xÐt, tù lªn ¸n b¶nn th©n đình. - Tú Xương dám lên án, dám chửi thẳng Xhội, chửi thói đời bạc bẽo - Tú Xương tự nhận trách nhiệm thể đã bién ông từ một nhà nho thành kẻ ăn bám vô tích sự.Tự trách bản hiện như thế nào qua hai câu thơ thân cảm thấy bất lực, dằn vặt. Tú Xương thương vợ quá mà hóa giận cuối ? Tú Xương thương vợ quá mà mình. Ông Tú không dựa vào duyên số để trút bỏ trách nhiệm, bà tú hãa giËn m×nh. §ã lµ bi kÞch cña lÊy «ng lµ do duyªn sè nh­ng duyªn mét mµ nî hai. mét líp nhµ nho sinh “ bÊt phïng 2.5 NghÖ thuËt: thêi” . - VËn dông s¸ng t¹o ng«n ng÷ vµ thi liÖu v¨n ho¸ d©n gian. KÕt hîp nhuÇn nhuyÔn gi÷a tr÷ t×nh vµ trµo phóng. 3. Tổng kết: Khả năng tả người, gợi cảnh đầy tài hoa, việc sử dụng tiÕng ViÖt chuÈn x¸c, tinh tÕ vµ sù s¸ng t¹o mét bµi th¬ N«m §­êng luật đạt giá trị nghệ thuật cao. III. HƯỚNG DẪN TỰ HỌC D. Rút kinh nghiệm………………………………………………………………………………………………... ĐỌC THÊM: VỊNH KHOA THI HƯƠNG (Traàn Teá Xöông) A. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Cảm nhận được tiếng cười châm biếm chua chát của nhà thơ, thái độ xót xa tủi nhục của người trí thức Nho học trước cảnh mất nước. Cách sử dụng từ ngữ kết hợp với câu thơ giàu hình ảnh, âm thanh. Lop11.com. 3.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 GV: NGUYỄN NGỌC LIÊN B. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ 1. Kiến thức: Sự xáo trộn của trường thi: quang cảch trường thi nhếch nhác, nhốn nháo, ô hợp và thái độ của nhà thơ. Lựa chọn hình ảnh, âm thanh, từ ngữ tạo sắc thái trào lộng. 2. Kĩ năng: Đọc-hiểu thơ trữ tình theo đặc trưng thể loại. Rèn luyện kĩ năng cảm thụ, phân tích thơ. 3. Thái độ: Có thái độ cảm thông với thân phận những sĩ tử đi thi trong xã hội thực dân nửa phong kiến. Có ý thức trách nhiệm trong việc học hành, thi cử để đem kiến thức phục vụ đất nước,ï nhân dân. C. PHƯƠNG PHÁP: Thuyết trình, nêu vấn đề, giảng giải, hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi… D. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số 2. Kieồm tra: Baứi cũ, Phân tích vẻ đẹp của mùa thu vùng đồng bằng Bắc Bộ và tâm sự thời thế của Nguyễn KhuyÕn thÓ hiÖn qua bµi “C©u c¸ mïa thu” ? bài soạn của học sinh. 3. Bài mới: Tác phẩm châm biếm và phản ánh chế độ thi cử vô nghĩa dưới thời thực dân phong kiến, bày tỏ lòng thông cảm vô hạn đối với thân phận nhục nhã của kẻ sĩ trong buổi mất nước, nhà tan. Aâm thầm mong ửụực moọt sửù thay ủoồi, moọt xaừ hoọi toỏt ủeùp hụn.Đó là sự đổ vỡ, sa sút nghiêm trong trong lí tưởng nho giáo trong bèi c¶nh x· héi thùc d©n nưa phong kiÕn. §ã lµ c¬ së cđa sù tù trµo. Nỗi nhục nhã, ê chề của sĩ tử nước ta giữa cảnh trường thi dưới ách thực dân. Thấy được những đặc sắc trong nghệ thuật trào phúng của Tế Xöông. HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY Hs đọc văn bản. Gv nhận xét lưu ý I. GIỚI THIỆU CHUNG Hs cách đọc - Hoàn cảnh ra đời tác phẩm: Năm 1897, tại trường thi Hà Nam vợ chồng toàn quyền Pháp đã tới dự lễ xướng danh. Đây là nỗi nhục đối - Bố cục bài thơ? Học sinh đọc với các trí thức Việt Nam. Là một nhà nho, Tú Xương cảm thấy cay baøi thô đắng và phẫn uất mà viết lên bài thơ này. Boá cuïc: 3 phaàn: - Nội dung: Tác phẩm đã vẽ lên một cách sinh động tình trạng suy đồi Mụỷ baứi: 2 caõu ủaàu  Giụựi thieọu của Nho học thời ấy cùng những cảnh chướng tai gai mắt lúc chế độ lí do cách tổ chức trường thi – thực dân nửa phong kiến bắt đầu được xác lập ở đất nước ta. Taực phaồm giọng kể. Thân bài: 4 câu giữa thể hiện sâu sắc nỗi cay đắng của sĩ tử trong một đất nước nô lệ  Quang cảnh trường thi – baèng ngheä thuaät traøo phuùng. - Boá cuïc: giọng hài hước, trào lộng. II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN + Kết bài: 2 câu cuối  Những 1. Đọc văn bản 2. Tìm hiểu văn bản suy tư về cảnh trường thi – giọng a. Hai câu đầu: Sự xáo trộn của trường thi: trữ tình. - Thaựi ủoọ taực giaỷ? - Neõu chuỷ ủeà *Chế độ thi cử: Đó là khoa thi ba năm nhà nước mới mở một lần, cho thấy tính trang trọng, nghiêm túc. Nhưng người thi lại lẫn lộn, hỗn - Nhaọn xeựt veà ngheọ thuaọt vaứ noọi loạn: thí sinh trường Nam Định thi “lẫn” , không phải thi cùng với thí dung? Hoàn cảnh ra đời tác phẩm sinh ở Hà Nội. Tác giả không dùng từ "cùng" mà dùng từ lẫn để diễn tả : Vũnh khoa thi hửụng ? Chuỷ ủeà ? cảnh lộn xộn đó. Toång keát veà noäi dung, Ngheä - Nhà nước – ba năm – một khoa  Giới thiệu đặc điểm của kỳ thi thuật trào phúng, đặc sắc của bài một cách khéo léo  Quy định bình thường của lệ thi cử điều bất thô ? bình thường: Mất chủ quyền của dân tộc. => Hai câu đối ngẫu  Nổi bật - Trường Nam – thi lẫn – Trường Hà  Diễn tả khéo léo cái tính cảnh tượng hết sức khôi hài của chất hỗn tạp, láo nháo  Việc thi cử qua loa, hình thức không được một trường thi  Xã hội hỗn tạp, quan tâm, coi trọng. nhỡ nhàng của xã hội đương thời. b. Bốn câu tiếp: Cảnh trường thi nhốn nháo, ô hợp. - Lọng cắm rợp trời – quan sứ - Qua giọng kể, tác giả đã vẽ lên bức tranh hiện thực xã hội đương đến, váy lê quét đất – mụ đầm ra thời: Lôi – sĩ tử – đeo lọ, ậm ọe – quan trường – thét loa  Sử dụng  Đối ngẫu  Gây cười  từ láy, từ ngữ có tính tạo hình, đảo ngữ  Tư cách, tư thế của những Phản ánh đúng bản chất xã hội: kể tiêu biểu cho tứ thức xã hội, mỉa mai thực chất, chân tướng của Khoâng khí long troïng giaønh cho đám quan trường. Nhấn mạnh vào sự nhốn nháo ô hợp của trường Lop11.com. 4.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 kẻ xâm lược, quyết định số phân trường thi, của sĩ tử, của nền học vấn truyền thống  Thái độ phê phaùn saéc beùn.  Vạch trần cái phi lý, mất sức soáng, nheách nhaùc, tuøy tieän vaø voâ nghĩa của khoa cử lúc bấy giờ và phản ánh bộ mặt chân thực của xaõ hoäi.. GV: NGUYỄN NGỌC LIÊN. thi. *Hình ảnh sĩ tử và quan trường: 2 câu tiếp. Và hình ảnh những sĩ tử đi thi hiÖn lªn thËt th¶m h¹i, nhÕch nh¸ch, kh«ng xøng danh lµ häc trß thánh hiền: tính từ "lôi thôi" lên đầu câu và cụm từ "vai đeo lọ" để nhấn mạnh vào điều đó. Ngay cả quan trường là những người vốn cần phải đạo mạo, trang nghiêm thì giờ đây cũng trở thành tầm thường. Tiếng thÐt loa kh«ng cßn dâng d¹c, m¹nh mÏ mµ thay b»ng lêi Ëm Ño, gièng nh­ trÎ con tËp nãi. *Hình ảnh bọn thực dân: Khung cảnh trường thi vẫn giữ được vẻ hào nho¸ng bÒ ngoµi: cê, läng c¾m rîp trêi. Nh­ng thùc chÊt th× môc rçng, lố bịch vì cảnh đó bày ra để đón lũ giặc cướp nước, đó là tên quan xứ và mơ ®Çm T©y. Cảnh chướng tai gai mắt. - Hai câu đầu có điều gì lưu ý? - Tác giả đem đối "lọng cắm rợp trời" - một hình ảnh đẹp đẽ, huy hoàng - “Nhà nước” nhằm chỉ điều gì? với "váy lê quét đất" , một hình ảnh tầm thường, xấu xa. Cảnh thật trớ - Từ “lẫn” có dụng ý gì? trªu vµ « nhôc. - Tác giả nói tới đối tượng nào? c. Hai câu cuối: Thức tỉnh các sĩ tử và nỗi nhục mất nước. + Nhân tài đất Bắc  Tầng lớp trí thức. - Chế độ khoa cử mạt vận thời + Ngoảnh cổ – trông lại nước nhà  Thức tỉnh nỗi nhục mất nước. kỳ đầu thuộc địa Pháp. Hình ảnh Sử dụng câu nghi vấn  Hỏi người hỏi, chính mình nghẹn ngào, câu 5 – 6 gợi suy nghĩ gì? (Lưu phẫn uất trước nỗi nhục người dân bị mất nước, nỗi xót xa, tủi nhục ý: Đối Lọng > < váy, quán sứ > thể hiện tấm lòng, ý thức, trách nhiệm đối với đất nước. < mụ đầm). d. Thái độ của tác giả: Kêu gọi, thức tỉnh nhân tài đất Bắc nói - Hs tiếp tục trao đổi suy nghĩ, riêng và nhân tài đất Việt nói chung - những người đại diện cho nền học ph©n tÝch sù s¸ng t¹o cña Tó vÊn truyÒn thèng, niÒm tù hµo cña quèc gia. Giê hä ë ®©u, lµm g×, t¹i xương sao lại làm ngơ trước cảnh nhục nhã: trường thi vốn là nơi trang - Cảnh bát nháo trốn trường thi ? nghiêm, bộ mặt của tri thức, nhân tài dân tộc. Vậy mà giờ lại để cho lũ Chế độ thi cử ? Hình ảnh bọn giặc cướp nước ngang nhiên xuất hiện như thượng khách. thùc d©n ? e. Nghệ thụât: Lựa chọn từ ngữ, hình ảnh, âm thanh, đảo trật tự cú - Hình ảnh sĩ tử và quan trường ? pháp; Nhân vật trữ tình tự bộc lộ nhận thức, sự hài hước châm biếm. - H×nh ¶nh bän thùc d©n ? - Thái độ của tác giả ? HS đọc ghi 3. Tổng kết: Theồ hieọn caỷnh trửụứng thi nhoỏ nhaờng, vửứa haứi, vửứa bi của đất nước mất chủ quyền. Phản ánh mối mâu thuẫn của kẻ sĩ nhí Sgk muốn thi thố tài năng thực sự với thực tế vô nghĩa của khoa cử  nỗi đau của con người ý thức trách nhiệm đối với đất nước. Nghệ thuaät traøo phuùng, ñaëc saéc. TiÕp thu s¸ng t¹o ng«n ng÷ ca dao d©n ca vµ thµnh ng÷ , phong c¸ch võa ©n t×nh võa hãm hØnh. III. HƯỚNG DẪN TỰ HỌC HS về nhà chuẩn bị“ Tõ ng«n ng÷ chung đến lời nói cá nhân”( t2) D. Rút kinh nghiệm……………………………………………………………………………………………….. Lop11.com. 5.

<span class='text_page_counter'>(6)</span>