Giáo án Giáo dục công dân 11 - Tiết 2, 3: Thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng

<span class='text_page_counter'>(1)</span>GSTH: NGUYỄN HOÀNG KIM LIÊN. PHẦN THỨ NHẤT CÔNG DÂN VỚI VIỆC HÌNH THÀNH THẾ GIỚI QUAN VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN BIỆN CHỨNG Ngày soạn: 1.9.2016 Tiết 2,3: Bài 1:. THẾ GIỚI QUAN DUY VẬT VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN BIỆN CHỨNG I- Mục tiêu bài học: Học xong bài này học sinh cần đạt được: 1. Về kiến thức - Nhận biết được chức năng của TGQ, PPL của Triết học. - Nhận biết được nội dung cơ bản của chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm, PPL biện chứng và PPL siêu hình. 2. Về kỹ năng: Nhận xét, đánh giá được một số biểu hiện của quan điểm duy vật hoặc quan điểm duy tâm, biện chứng hoặc siêu hình trong cuộc sống hàng ngày. 3. Về thái độ: Có ý thức trau dồi TGQ duy vật và PPL biện chứng. II- Nội dung trọng tâm: Làm rõ nội dung cơ bản của TGQ duy vật và PPL biện chứng – đây là cơ sở lý luận để xem xét các vấn đề tiếp ở các bài sau. * Tiết 1: Làm rõ nội dung: - Vai trò TGQ và PPL của Triết học; - TGQ duy vật – TGQ duy tâm; III- Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học: 1. Phương pháp: Kết hợp các phương pháp: Giảng giải, đàm thoại, nêu vấn đề và chứng minh. 2. Hình thức tổ chức: Đàm thoại kết hợp thảo luận nhóm. IV- Phương tiện dạy học: SGK, SGV, một số bảng so sánh và phiếu học tập để củng cố bài học. V- Tiến trình bài học: A - ỔN ĐỊNH TỔ CHỨC. B- KIỂM TRA BÀI CŨ: Kiểm tra sự chuẩn bị sách, vở của học sinh Giới thiệu bài mới. - Nêu yêu cầu cần tìm hiểu của bài. C- DẠY BÀI MỚI: Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cơ bản Hoạt động 1: Thảo luận lớp tìm hiểu vai 1. Thế giới quan và phương pháp trò của TGQ, PPLcủa Triết học. luận của Triết học. * Mục tiêu: Học sinh nắm được TH a. Vai trò thế giới quan, phương. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> GSTH: NGUYỄN HOÀNG KIM LIÊN. nghiên cứu những quy luật chung, phổ biếnkhác với các môn KH khác -> trở thành TGQ, PPL chung của khoa học. * Cách tiến hành: - GV: HD học sinh nghiên cứu sgk, liên hệ với các môn khoa học khác, trả lời câu hỏi: - GV: Nêu câu hỏi thảo luận: GV: Triết học là gì ? GV: Hãy nêu đối tượng nghiên cứu của các môn khoa học cụ thể (VD:) GV: Đối tượng nghiên cứu của Triết học là gì?. pháp luận của triết học. - Triết học là hệ thống các quan điểm lý luận chung nhất về thế giới và vị trí của con người trong thế giới đó.. - Đối tượng nghiên cứu của Triết học: Là những quy luật chung nhất, phổ biến nhất về sự vận động và phát triển của giới tự nhiên, đời sống xã hội và tư duy. - Triết học có vai trò là thế giới quan, phương pháp luận chung cho mọi GV: Tại sao triết học có vai trò là thế hoạt động thực tiễn và hoạt động nhận giới quan, phương pháp luận của khoa học ? thức của con người. - HS: Thảo luận trả lời từng câu hỏi. - GV: Tóm tắt các ý kiến, nhận xét, bổ b. Thế giới quan duy vật và thế sung và kết luận giới quan duy tâm. * Củng cố: Hướng dẫn học sinh làm bài * Thế nào là thế giới quan: tập so sánh đối tượng nghiên cứu của Triết học Thế giới quan là toàn bộ những và các môn KH cụ thể: quan điểm và niềm tin định hướng hoạt Hoạt động 2: Học sinh thảo luận nhóm động của con người trong cuộc sống. tìm hiểu TGQ duy vật và TGQ duy tâm * Mục tiêu: HS hiểu được: Thế giới quan * Nội dung vấn đề cơ bản của là gì ? Cơ sở để phân biệt TGQ DV và TGQ Triết học gồm có 2 mặt: DT. - Mặt thứ nhất trả lời câu hỏi: Giữa vật chất (tồn tại, tự nhiên) và ý * Cách tiến hành: GV: Chia HS thành 4 nhóm, hướng dẫn thức (tư duy, tinh thần) cái nào có nghiên cứu SGK và liên hệ thực tiễn, thảo trước, cái nào có sau, cái nào quyết luận. định cái nào ? - Nội dung thảo luận: - Mặt thứ 2: Trả lời câu hỏi: Con + Nhóm 1: Thế giới quan là gì ? Nêu biểu người có thể nhận thức được thế giới khách quan không ? hiện của các loại thế giới quan ? * Dựa vào cách giải quyết mặt thứ + Nhóm 2: Vấn đề cơ bản của triết học là nhất vấn đề cơ bản của Triết học mà chia thành thế giới quan duy vật hay gì ? Cơ sở để phân loại các hình thái TGQ? thế giới quan duy tâm. + Nhóm 3 và nhóm 4: So sánh sự khác - Thế giới quan duy vật cho rằng: nhau giữa TGQDV và TGQDT ? Giữa vật chất và ý thức thì vật chất là cái có trước, cái quyết định ý thức. Thế TGQDV TGQDT Quan điểm: giới vật chất tồn tại khách quan, độc Vai trò: lập với ý thức của con người, không do. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> GSTH: NGUYỄN HOÀNG KIM LIÊN. Ý nghĩa:. ai sáng tạo ra và không ai tiêu diệt được. - Học sinh thảo luận theo nhóm, ghi nội => Thế giới quan duy vật có vai dung trả lời ra giấy nháp. trò tích cực trong việc phát triển khoa - Đại diện các nhóm trình bày nội dung đã học. thảo luận - Thế giới quan duy tâm cho rằng: - GV: HD học sinh bổ sung ý thức là cái có trước và là cái sản sinh - GV: Nhận xét, kết luận ra giới tự nhiên. => Thế giới quan duy tâm là chỗ dựa về lý luận cho các lực lượng xã hội lỗi thời, kìm hãm sự phát triển của lịch sử. D- CỦNG CỐ, LUYỆN TẬP: * Mục tiêu: Học sinh hiểu rõ: - Vai trò TGQ và PPL của Triết học; - Phân biệt được TGQ duy vật – TGQ duy tâm * GV: Hướng dẫn học sinh nêu ví dụ một số câu thơ hoặc châm ngôn về con người, về thế giới, cho nhận xét xem thuộc TGQ nào ? VD: 1- “Sống chêt có mệnh, giàu sang do trời” 2“Ngẫm hay muôn sự tại trời Trời kia đã bắt làm người có nhân Bắt phong trần phải phong trần Cho thanh cao mới được phần thanh cao” (Truyện Kiều - ND) E- DẶN DÒ: - GV yêu cầu học sinh về nhà học bài, đọc phần Tư liệu tham khảo và làm các bài tập 1,2,3,4 (SGK trang 11) - Đọc tiếp mục 1-c và mục 2 trong SGK ________________________________________. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> GSTH: NGUYỄN HOÀNG KIM LIÊN. Ngày soạn 23.8.2015 Tiết 3: Bài 1:. THẾ GIỚI QUAN DUY VẬT VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN BIỆN CHỨNG I- Mục tiêu bài học: Như tiết 1 II- Nội dung trọng tâm: Làm rõ nội dung cơ bản của TGQ duy vật và PPL biện chứng – đây là cơ sở lý luận để xem xét các vấn đề tiếp ở các bài sau. * Tiết 2: Làm rõ nội dung: - PPL Biện chứng và PPL Siêu hình - Chủ nghĩa duy vật biện chứng – sự thống nhất giữa Thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng. III- Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học: 1. Phương pháp: Kết hợp các phương pháp: Giảng giải, đàm thoại, nêu vấn đề và chứng minh. 2. Hình thức tổ chức: Đàm thoại kết hợp thảo luận nhóm. IV- Phương tiện dạy học: SGK, SGV, một số bảng so sánh và phiếu học tập để củng cố bài học. V- Tiến trình bài học: A- ỔN ĐỊNH TỔ CHỨC B- KIỂM TRA BÀI CŨ: GV: Nêu câu hỏi. Câu 1- Hãy phân tích sự khác nhau về Đối tượng nghiên cứu giữa Triết học và các môn khoa học khác ? Cho ví dụ ? Câu 2- Vấn đề cơ bản của Triết học là gì ? Cơ sở để phân biệt các hệ thống thế giới quan trong Triết học ? Giới thiệu bài mới. - GV: HD học sinh đọc chuyện ngụ ngôn “Thầy bói xem voi”- sgk – hỏi HS: Em nhận xét gì về câu chuyện trên. - GV: Giới thiệu nội dung kiến thức cần tìm hiểu ở mục 1-c và mục 2. C- DẠY BÀI MỚI: Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cơ bản Hoạt động 1: Học sinh thảo luận lớp c. Phương pháp luận biện chứng và tìm hiểu về phương pháp luận biện chứng phương pháp luận siêu hình. và phương pháp luận siêu hình. * Mục tiêu: HS hiểu được khái niệm: phương pháp luận, phương pháp luậnTriết học, phân biệt được phương. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> GSTH: NGUYỄN HOÀNG KIM LIÊN. pháp luậnbiện chứng và phương pháp luận siêu hình. * Cách tiến hành: - GV: HD học sinh đọc sgk, tìm hiểu Câu hỏi: GV: Thế nào là phương pháp ? - Phương pháp: Là cách thức đạt tới Phương pháp luận ? - HS: Nghiên cứu tài liệu, trả lời câu mục đích đặt ra. hỏi. - Phương pháp luận là khoa học về - GV: Nhận xét, bổ sung. phương pháp, về những phương pháp GV: Em hãy giải thích câu nói của nghiên cứu. Hêraclit SGK? Qua đó em hiểu thế - Phương pháp luận biện chứng: Xem nào là phương pháp luận biện chứng? xét sự vật hiện tượng trong sự ràng buộc lẫn GV: Cho HS đọc và phâm tích nhau giữa chúng, trong sự vận động và phát truyện “Thầy bói xem voi” triển không ngừng. HS: Đọc truyện GV: - Phương pháp luận siêu hình: Xem xét GV: Việc làm của những thày bói sự vật, hiện tượng một cách phiến diện, chỉ thấy chúng tồn tại trong trạng thái cô lập, khi xem voi? GV: Em có nhận xét gì về vấn đề không vận động, không phát triển. mà các thàya bói đã nói? - HS: Nghiên cứu tài liệu, trả lời câu hỏi. - GV: Nhận xét, bổ sung. * Củng cố: - HS làm bài tập 5 sgk trang 11 Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cơ bản Hoạt động 2 2. Chủ nghĩa duy vật biện chứng – (Rèn luyện kĩ năng: Phân tích, so sự thống nhất hữu cơ giữa thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện sánh) - GV: Kẻ bảng so sánh chứng. - HS: Đọc hai VD trong SGK trang 9 và điền vào bảng (lập sẵn) hoặc phát phiếu học tập cho từng nhóm. CH: Thông qua bảng tại sao CN DVBC là sự thống nhất giữa TGQ DV và PPL BC.. T GQ Các nhà DV trước. Lop11.com. V.dụ. L D. uy. PP. Si T.giới TN êu hình trước nhưng c.ngư.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> GSTH: NGUYỄN HOÀNG KIM LIÊN. C.Mác Các nhà BC trước C.Mác. TH MácLênin. vật D uy tâm. ện chứng. D uy vật. Bi. Bi ện chứng. lại phụ thuộc vào trời YT có Trước VC và q.định VC T.giới k.quan tồn tại độc lập với YT, Luôn v.động và Phtriển nhất giữa. - TH Mác-Lênin là sự thống TGQ DV và PPL BC tức là: + TGQ: phải đứng trên quan điểm DVBC + PPL: phải đứng trên quan điểm BCDV. D- CỦNG CỐ, LUYỆN TẬP 1- Nhận xét một số câu nói tiêu biểu của các nhà triết học sau: - Béccơli: “Không có sự vật nằm ngoài cảm giác” - Khổng Tử: “Sống chết do mệnh, giàu sang do Trời” - Hêracơlit: “Không ai tắm hai lần trên cùng một dòng sông” 2- Hãy tìm các câu thành ngữ, tục ngữ hoặc câu thơ mà em cho là theo phương pháp biện chứng ? 3. Hãy cho biết ý kiến của em về tính biện chứng trong các câu sau; - Không thầy đố mày làm nên. - Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng. - Một cây mà chẳng lên non Ba cây chụm lại lên hòn núi cao. 4. Bài tập tình huống về nhà: Liên đang khỏe mạnh bỗng bị ốm cả tuần không thể ngồi dậy được. Bố mẹ của Liên rất lo lắng. Mấy người hàng xóm đến chơi và khuyên bố mẹ bạn Liên.Người thì khuyên rằng: phải đưa Liên đi khám bệnh để có phác đồ điều trị đúng, người khác lại nói phải mời thầy cúng về nhà làm lễ chứ bệnh viện chắc gì đã khỏi, lại có ý kiến cho rằng phải kết hợp cả hai vừa đi bệnh viện vừa mời thầy cúng về làm lễ mới nhanh khỏi bệnh.. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> GSTH: NGUYỄN HOÀNG KIM LIÊN. Theo em, gia đình Liên nên làm gì? E- DẶN DÒ. GV yêu cầu học sinh về nhà học bài, trả lời các câu hỏi trong sgk. Đọc trước bài 3. ________________________________________. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(8)</span>