Giáo án môn Vật lý lớp 11 - Tiết 61, 62: Mắt

<span class='text_page_counter'>(1)</span> Giáo án Vật Lý 11 – Ban cơ bản  Biên soạn : Nguyễn Văn Khai - Trường THPT Cầu Quan  Trang 1. Ngaøy 26/11/08 Tieát 61-62. Baøi 31 . MAÉT I. MUÏC TIEÂU 1. Kiến thức : -Trình bày cấu tạo của mắt, các đặc điểm và chức năng của mỗi bộ phận: Giác mạc, tròng đen, thuỷ tinh thể, dịch thuyû tinh, voõng maïc. -Trình bày được về sự điều tiết của mắt và nêu được các đặc điểm của mắt liên quan đến sự điều tiết: điểm cực viễn, điểm cực cận, giới hạn nhìn rõ. -Trình bày được về năng suất phân li, sự lưu ảnh và ứng dụng. 2. Kyõ naêng : -Vẽ thành thạo sơ đồ cấu tạo của mắt. -Xác định được các đặc điểm đặc biệt trong quá trình điều tiết của mắt. 3.Về thái độ: Biết cách bảo vệ giữ gìn các bộ phận của mắt. II. CHUAÅN BÒ Giáo viên: GV chuẩn bị mô hình hoặc hình vẽ về cấu tạo của mắt để minh hoạ: Sơ đồ biểu diễn của mắt. Học sinh: Xem bài mới trước ở nhà. III. TIEÁN TRÌNH DAÏY – HOÏC Hoạt động 1: Oån định lớp. Hoạt động 2 : Kiểm tra bài cũ : Hoạt động 3 : Đặt vấn đề Cho hs quan sát hình ảnh của mắt và tầm quan trọng của nó về phương diện quang học để từ đó đặt ra yêu cầu phải tìm hieåu caáu taïo cuûa maét. Tieát 1 Hoạt động 4: Cấu tạo quang học của mắt. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Noäi dung cô baûn -Treo hình aûnh 31.2 cuûa maét treân -Hs quan saùt hình veõ caáu taïo veà maét. I. CAÁU TAÏO QUANG HOÏC CUÛA MAÉT Caáu taïo cuûa maét goàm: giaùc maïc, thuyû dòch, baûng vaø yeâu caàu hs quan saùt. loø ng ñen vaø con ngöôi, theå thuyû dòch, dòch -Từ hình vẽ 31.2 sgk. Hãy cho biết các -Hs nêu cấu tạo của mắt qua việc tìm thuỷ tinh, màng lưới(võng mạc) boä phaän quan troïng nhaát cuûa maét ? hieåu baèng hình veõ vaø sgk : + Giác mạc: Lớp màng cứng trong suoát coù taùc duïng baûo veä cho caùc phần tử phía trong và làm khúc xạ caùc tia saùng truyeàn vaøo maét. +Thuyû dòch : chaát loûng trong suoát coù chieát suaát xaáp xæ baèng chieát suaát cuûa nước. +Lòng đen :màn chắn, ở giữa có lỗ trống để điều chỉnh chùm ánh sáng ñi vaøo trong maét. Loã troáng naøy goïi là con ngươi . Con mgươi có đường kính thay đổi tự động tuỳ theo độ saùng. +Theå thuyû tinh : khoái chaát ñaëc trong suoát coù hình daïng thaáu kính hai maët loài. +Dòch thuyû tinh: chaát loûng gioáng chất keo loãng, lấp đầy nhãn cầu phía sau theå thuyû tinh. +Màng lưới (võng mạc): lớp mỏng tại đó tập trung đầu các sợi thần Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(2)</span>  Giáo án Vật Lý 11 – Ban cơ bản  Biên soạn : Nguyễn Văn Khai - Trường THPT Cầu Quan  Trang 2. kinh thò giaùc. -Theo sơ đồ thu gọn, mắt có 2 bộ phaän quan troïng laø: Thuyû tinh theå cuûa maét vaø voõng maïc Thuỷ tinh thể được xem là thấu kính hoäi tuï coù quang taâm O vaø voõng maïc kì hiệu là V. Với cách kí hiệu như trên đã được đặc trưng cho mắt Hoạt động 5 : Sự điều tiết của mắt. Điểm cực viễn. Điểm cực cận. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh -Thông báo: khoảng cách từ thấu kính -Nghe và ghi nhận gv thông báo mắt đến võng mạc OV= d’ nhất định. -Thông báo: Điều tiết là hoạt động -Chú ý theo dõi gv thông báo và ghi của mắt làm thay đổi tiêu cự của mắt nhận về sự điều tiết của mắt. để cho ảnh của các vật ở cách mắt những khoảng khác nhau vẫn được tạo ra ở võng mạc. Việc này thực hiện được nhờ các vòng cơ của mắt. Khi boùp laïi, caùc cô naøy laøm theå thuyû tinh phồng lên, giảm bán kính, do đó tiêu cự của mắt giảm. Khi mắt ở trạng thái không điều tiết, tiêu cự của mắt lớn nhất fmax . Khi các cơ mắt co bóp tối đa, mắt ở trạng thái điều tiết tối đa và tiêu cự của mắt nhỏ nhất fmin ? -Em hãy định nghĩa sự điều tiết của mắt theo quang điểm quang học ?Vẽ caùc ñieåm CC vaø CV ? -Trên hình 31.3 cho biết những gì về cấu tạo của con mắt ?Với cách kí hiệu về con mắt như thế nào đã đặc trưng cho maét chöa ?. Noäi dung cô baûn II. SỰ ĐIỀU TIẾT CỦA MẮT.ĐIỂM CỰC VIỄN. ĐIỂM CỰC CẬN.. 1. Sự điều tiết. -Khoảng cách từ thấu kính đến màn lưới (OV= d’ ) không đổi. -Điều tiết là sự thay đổi tiêu cự của mắt để tạo ảnh của vật luôn hiện ra tại màn lưới +Không điều tiết, tiêu cự của mắt lớn nhất: fmax +Điều tiết tối đa, tiêu cự của mắt nhỏ nhất: fmin .. 2. Điểm cực viễn. Điểm cực cận. -Điểm cực viễn (CV ) là điểm xa mắt trên trục cuûa maét maø maét nhìn roõ khi khoâng ñieàu tieát. Mắt không tật thì CV ở vô cực. -Điểm cực cận là điểm gần mắt trên trục của maét maø maét nhìn roõ khi ñieàu tieát toái ña. Khoảng cách giữa điểm cực viễn và điểm cực cận gọi là khoảng nhìn rõ của mắt (OCv đến OCC ).. Hoạt động 6 : Năng suất phân li của mắt. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Noäi dung cô baûn -Gv vẽ hình và phân tích: Để mắt có -Hs vẽ hình vào vỡ và chú ý nghe gv III. NĂNG SUẤT PHÂN LI CỦA MẮT thể phân biệt được 2 điểm A và B thì phân tích. Ghi nhận vào vỡ. goùc troâng vaät khoâng theå nhoû hôn moät giaù trò toái thieåu goïi laø naêng suaát phaân li  của mắt. Khi đó, ảnh của điểm đầu và điểm cuối của vật được tạo ra hai tế baøo thaàn kinh thò giaùc keá caän nhau. Naêng suaát phaân li laø goùc troâng nhoû nhaát  Năng suất phân li thay đổi tuỳ theo mà mắt còn phân biệt được hai điểm. từng người, nhưng giá trị trung bình là :.    min  1' -Yêu cầu hs thực hiện câu C1 .. -Thực hiện câu C1: Goùc troâng phuï thuoäc vaøo : kích thước vật và khoảng cách từ vật đến maét.. Tieát 2 Hoạt động 7 : Các tật của mắt và cách khắc phục. Lop11.com.    min  1'.

<span class='text_page_counter'>(3)</span>  Giáo án Vật Lý 11 – Ban cơ bản  Biên soạn : Nguyễn Văn Khai - Trường THPT Cầu Quan  Trang 3. Hoạt động của giáo viên -Gv lập luận và giới thiệu cho hs các tật về quang học và đặt vấn đề quan tâm đến 3 tật phổ biến về quang học laø: caän thò, vieãn thi vaø laõo thò. -Gv vừa giới thiệu nguyên nhân gây ra taät caän thò cuûa maét veà phöông dieän quang học vừa kết hợp với các hình veõ 31.5 ; 31.6 sgk. -Trên cơ sở tìm hiểu nguyên nhân và ñaëc ñieåm taät caän thò cuûa maét, haõy neâu khaùi nieäm veà maét caän thò, caùc ñaëc điểm và phương án sửa tật ?. -Trên cơ sở tìm hiểu nguyên nhân và ñaëc ñieåm taät caän thò cuûa maét, haõy neâu khaùi nieäm veà maét vieãn thò, caùc ñaëc điểm và phương án sửa tật ? -Gv hướng dẫn hs tìm hiểu sơ đồ sửa tật viễn thị ở hình vẽ 31.7 sgk.. Hoạt động của học sinh -Chú ý nghe gv giới thiệu.. -Hs chú ý nghe gv giới thiệu nguyên nhaân chính gaây ra caùc taät cuûa maét.. -Neâu khaùi nieäm maët caän thò, caùc ñaëc điểm và phương án sửa tật của mắt.. -Neâu khaùi nieäm maët vieãn thò, caùc đặc điểm và phương án sửa tật của maét. -Theo dõi và vẽ vào vở.. -Hướng dẫn hs tìm hiểu về mắt lão thị và cách sửa. (Chú ý phân biệt khác nhau giữa mắt lão thị và mắt viễn thị). Noäi dung cô baûn IV.CAÙC TAÄT CUÛA MAÉT VAØ CAÙCH KHAÉC PHUÏC.. 1. Maét caän thò vaø caùch khaéc phuïc. - Mắt cận có độ tụ lớn hơn mắt bình thường.. fmax < OV -Caùc ñaëc ñieåm: + Khoảng cách OCV hữu hạn +Điểm CC gần mắt hơn mắt bình thường. -Caùch khaéc phuïc: +Đeo kính phân kì có độ tụ thích hợpđể nhìn rõ vật ở vô cực mà mắt không phải điều tiết + Nếu coi như kính đeo sát mắt thì tiêu cự cuûa kính laø: f = - OCV . 2. Maét vieãn thò vaø caùch khaéc phuïc. - Mắt có độ tụ nhỏ hơn độ tụ của mắt bình thường : fmax > OV - Caùc ñaëc ñieåm: + Mắt viễn nhìn vật ở vô cực phải điều tiết. +Điểm cực cận xa hơn mắt bình thường. -Caùch khaéc phuïc : Đeo kính hội tụ để có thể nhìn rõ các vật ở gần mắt như mắt bình thường. Tiêu cự của thấu kính phải có gía trị thích hợp để ảnh ảo gần nhất mà mắt nhìn thấy được tạo ra ở điểm cực cận của mắt. 3. Maét laõo vaø caùch khaéc phuïc. - Mắt lão có điểm CC dời xa mắt, không nên coi maét laõo laø maét vieãn. -Cách khắc phục: Đeo kính hội tụ tương tự như người viễn thị.. Hoạt động 8 : Hiện tượng lưu ảnh của mắt. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Noäi dung cô baûn -Gv giới thiệu sơ lược về nhà vật lí -Nghe gv giới thiệu hiện tượng lưu V. HIỆN TƯỢNG LƯU ẢNH CỦA MẮT Tác động của ánh sáng lên màng lưới còn Pla-tô đã phát minh ra hiện tượng lưu ảnh trên võng mạc. tồn tại khoảng 1/10giây sau khi ánh sáng tắt. aûnh treân voõng maïc. -Giới thiệu khái niệm hiện tượng lưu -Ghi nhận khái niệm hiện tượng lưu aûnh cuûa maét. aûnh. -Nêu một số ứng dụng của hiện -Ghi nhận ứng dụng của hiện tượng tượng lưu ảnh trên võng mạc vào đời lưu ảnh. sóng thực tế của con người. -Cho hs đọc bài đọc thêm và các -Cả lớp tập trung đọc bài đọc thêm nhóm tự trao đổi với nhau về sự lưu để thảo luận. ảnh của mắt và sự nhìn thấy hình ảnh noåi 3 chieàu. Hoạt động 9 : Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh -Nhắc lại những kiến thức cơ bản. -Nắm được những kiến thức cơ bản. -Yêu cầu học sinh về nhà học bài và làm các bài tập -Nhận nhiệm vụ về nhà thực hiện. 5,6,7,8,9,10 trang 203 sgk.. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(4)</span>