BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH
………./……….
…………./…………
NGUYỄN CAO TRÍ
GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO, TRANH CHẤP VỀ ĐẤT
ĐAI TẠI THÀNH PHỐ TAM KỲ, TỈNH QUẢNG NAM
Chuyên ngành: Quản lý cơng
Mã số: 60 34 04 03
TĨM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
HÀ NỘI – NĂM 2018
Cơng trình được hồn thành tại : HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. VŨ TRỌNG HÁCH
Phản biện 1:..............................................................................
................................................................................
Phản biện 2:..............................................................................
..................................................................................
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn, Học viện
hành chính Quốc gia.
Địa điểm:
Số:
Thời gian: vào hồi….giờ….tháng…..năm 2018
Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Hành chính Quốc
gia hoặc trên trang Web của Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính
Quốc gia
1
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU........................................................................................... 3
1. Tính cấp thiết của đề tài luận văn ............................................. 3
2.Tình hình nghiên cứu : .............................................................. 3
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn ...................... 4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn ....................... 4
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu ....................... 5
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiển của luận văn ................................ 5
7. Kết cấu của luận văn................................................................ 5
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ
CÁO, TRANH CHẤP VỀ ĐẤT ĐAI ............................................. 7
1.1. Những khái niệm có liên quan............................................... 7
1.2. Sự cần thiết phải giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về
đất đai. ........................................................................................ 11
1.3. Những quy định của pháp luật về thẩm quyền và trình tự thủ
tục giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai................ 11
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ
CÁO, TRANH CHẤP VỀ ĐẤT ĐAI TẠI THÀNH PHỐ TAM
KỲ, TỈNH QUẢNG NAM ............................................................ 17
2.1. Thực trạng khiếu nại, tố cáo, tranh cấp về đất đai tại thành
phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam ................................................... 17
2.2. Thực trạng về giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất
đai tại thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam .............................. 18
2.3. Đánh giá chung.................................................................... 20
CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU
QUẢ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO, TRANH CHẤP VỀ
ĐẤT ĐAI TẠI THÀNH PHỐ TAM KỲ, TỈNH QUẢNG NAM 22
3.1. Quan điểm về nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo,
tranh chấp trong lĩnh vực đất đai. ............................................... 22
3.2. Các giải pháp nâng cao giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh
chấp về đất đai ............................................................................ 24
PHẦN KẾT LUẬN ........................................................................ 29
2
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài luận văn
Với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, với sự vào cuộc
mạnh mẽ của các tổ chức chính trị và xã hội…, công tác giải quyết
khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai của chúng ta trong thời gian
qua đã có nhiều chuyển biến đáng khích lệ. Tuy nhiên, tình hình
khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai vẫn diễn ra một cách hết sức
phức tạp. Nhiều vụ người dân cịn kéo nhau đến nhà của các đồng
chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã làm ảnh hưởng rất nhiều đến tình
hình an ninh, và tình hình trật tự an tồn xã hội.
Việt Nam nói chung và Thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng
Nam nói riêng, về tình hình khiếu nại, tình hình tố cáo và tranh chấp
về đất đai của người dân nơi đây cũng diễn ra gay gắt và đầy phức
tạp ở hầu hết các phường, xã thuộc thành phố Tam Kỳ, nhiều nơi đã
trở thành điểm nóng trong khiếu nại, tố cáo. Số lượng các đơn thư
vượt cấp gửi đến các cơ quan cấp trên vượt hơn rất nhiều, toàn bộ
nội dung của những lá đơn thể hiện tính bức xúc, khơng đồng tính,
phản đối, khơng chấp nhận theo cách giải quyết của các chính quyền
cơ sở tại địa bàn này. Số lượng người dân tiến hành khiếu nại trực
tiếp tại các phòng tiếp dân hàng năm ngày một tăng lên. Vì thế, học
viên đã chọn đề tài “Giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về
đất đai tại thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam” làm luận văn
thạc sĩ chun ngành Quản lý cơng.
2.Tình hình nghiên cứu :
Thời gian qua đã có rất nhiều cơng trình khoa học của nhiều
tác giả nghiên cứu về khiếu nại, tố cáo; giải quyết khiếu nại, tố cáo;
3
khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo
về đất đai, những cơng trình này đều có nghiên cứu tuy đề cập đến
nhiều góc độ khác nhau nhưng chưa nghiên cứu về vấn đề giải quyết
khiếu nại và tố cáo tranh chấp trong lĩnh vực đất đai tại thành phố
Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu luận văn này làm rõ về mặt lý luận và thực trạng
giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai trên địa bàn thành
phố Tam Kỳ, trên cơ sở đó, đưa ra quan điểm, giải pháp để tăng
cường hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai ở
thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam hiện nay.
Nhiệm vụ nghiên cứu:
+ Hệ thống hóa cơ sở lý luận giải quyết khiếu nại, tố cáo,
tranh chấp về đất đai;
+ Phân tích, đánh giá thực trạng giải quyết khiếu nại, tố cáo
tranh chấp về đất đai tại thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam;
+ Đề xuất hệ thống giải pháp tăng cường hiệu quả giải quyết
khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai tại thành phố Tam Kỳ, tỉnh
Quảng Nam.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu hoạt động giải
quyết khiếu nại, tố cáo tranh chấp về đất đai.
4
Phạm vi nghiên cứu: Về không gian: nghiên cứu về giải
quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai tại thành phố Tam Kỳ,
tỉnh Quảng Nam; Thời gian: Từ năm 2013 đến nay.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận: Luận văn được thực hiện trên cơ sở
phương pháp luận duy vật lịch sử, duy vật biện chứng của chủ nghĩa
Mác-Lenin; đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật
của Nhà nước về đất đai, giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp
trong lĩnh vực đất đai.
Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Để thực hiện luận văn, tác
giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu phân tích, tổng hợp, thống
kê, so sánh.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiển của luận văn
Về mặt lý luận: Luận văn góp phần hệ thống hóa cơ sở lý
luận giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai và Phân tích,
đánh giá được thực trạng giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về
đất đai tại thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam.
Về mặt thực tiễn: Đề xuất được hệ thống giải pháp nhằm
nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai
tại thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam; Kết quả nghiên cứu của luận
văn có thể làm tài liệu tham khảo cho các cơ sở đào tạo, nghiên cứu
và hoạt động thực tiễn có liên quan đến giải quyết khiếu nại, tố cáo,
tranh chấp về đất đai.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục.
5
Nội dung chính của luận văn bao gồm 3 chương
6
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO,
TRANH CHẤP VỀ ĐẤT ĐAI
1.1. Những khái niệm có liên quan
1.1.1. Khái niệm đất đai.
Trong Luật đất đai của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
được ban hành vào năm 2013 có định nghĩa đất đai là nguồn tài nguyên
vô cùng quý giá đối với quốc gia, là tư liệu sản xuất vô cùng đặc biệt, là
thành phần quan trọng bậc nhất của môi trường sống, và là địa bàn phân
bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh
quốc phòng. Trải qua nhiều năm, nhân dân ta đã bỏ ra nhiều công sức,
xương máu mới tạo lập, bảo vệ được vốn đất đai như ngày hôm nay.
1.1.2. Khái niệm khiếu nại, khiếu nại về đất đai, giải quyết
khiếu nại, giải quyết khiếu nại về đất đai, đặc điểm của giải
quyết khiếu nại về đất đai.
1.1.2.1. Khiếu nại:
Khiếu nại chính là đề nghị của cá nhân, cơ quan, tổ chức bị quyết
định hành chính hay hành vi hành hành chính hoặc đề nghị của cán bộ,
công chức tác động trực tiếp và quyết định kỷ luật tác động trực tiếp
của đối với cơ quan, tổ chức hoặc người có thẩm quyền giải quyết
khiếu nại. Xuất phát từ nhận thức chủ quan của những người khiếu
nại, khi họ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của họ bị xâm phạm.
1.1.2.2. Khiếu nại về đất đai
Loại khiếu nại phát sinh trong các lĩnh vực quản lý và lĩnh vực
sử dụng đất đai được gọi là khiếu nại về đất đai.
7
1.1.2.3. Giải quyết khiếu nại
Luật Khiếu nại ban hành năm 2011 giải thích: Giải quyết khiếu
nại là việc tiến hành xác minh, thụ lý, kết luận và đưa ra quyết định
giải quyết các khiếu nại. Các cơ quan, các tổ chức, các cá nhân có thẩm
quyền giải quyết khiếu nại được coi là người giải quyết khiếu nại.
1.1.2.4. Giải quyết khiếu nại về đất đai
Giải quyết khiếu nại về đất đai là việc xác minh, xem xét, kết
luận và quyết định giải quyết đối với các khiếu nại về đất đai của
người giải quyết khiếu nại.
1.1.2.5. Đặc điểm của giải quyết khiếu nại về đất đai:
Khiếu nại về đất đai là chủ thể bị xâm phạm về quyền sử
dụng đất hoặc các lợi ích kinh tế từ quyền sử dụng đất. Đối tượng
của khiếu nại trong lĩnh vực đất đai là các quyết định hành chính và
hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước về đất đai hoặc
người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước về đất đai
được pháp luật quy định và Chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu
nại về đất đai chính là các cơ quan có thẩm quyền quản lý đất đai.
8
1.1.3. Khái niệm tố cáo, tố cáo về đất đai, giải quyết tố
cáo về đất đai, đặc điểm giải quyết tố cáo về đất đai.
1.1.3.1. Tố cáo.
Theo Luật Tố cáo 2011 (Điều 2) thì Tố cáo là việc cơng dân theo thủ
tục do Luật này quy định báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm
quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức,
cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của Nhà
nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.
1.1.3.2. Tố cáo về đất đai.
Việc cơng dân đó có thể là người sử dụng đất hoặc khơng sử
dụng đất đi trình báo cho các cơ quan có thẩm quyền về hành vi vi
phạm pháp luật của bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt
hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi
ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng đất được gọi là
Tố cáo về đất đai.
1.1.3.3. Giải quyết tố cáo về đất đai
Pháp luật đất đai có quy định, các cá nhân có quyền được tố
cáo các vi phạm về sử dụng và quản lý đất đai. Việc giải quyết tố cáo
các vi phạm pháp luật về đất đai này được thực hiện theo đúng quy định
của pháp luật được gọi là giải quyết tố cáo về tranh chấp đất đai.
1.1.4. Đặc điểm của giải quyết tố cáo về đất đai.
Chủ thể của việc tố cáo đất đai chỉ là các hành vi vi phạm pháp
luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân. Đối tượng của tố cáo bao
gồm mọi hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ,
công vụ và hành vi vi phạm pháp luật khác về quản lý nhà nước
trong các lĩnh vực. Chủ thể có thẩm quyền giải quyết tố cáo là: cơ
quan có trách nhiệm giải quyết tố cáo về đất đai là cơ quan quản lý
9
nhà nước thực hiện chức năng nào thì có trách nhiệm giải quyết tố
cáo về đất đai thuộc chức năng của cơ quan đó.
1.1.4. Khái niệm tranh chấp về đất đai, giải quyết tranh
chấp về đất đai, đặc điểm giải quyết tranh chấp về đất đai.
1.1.4.1. Tranh chấp về đất đai.
Theo Khoản 24, Điều 3, Luật Đất đai 2013 thì Tranh chấp đất
đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai
hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai.
1.1.4.2. Giải quyết tranh chấp về đất đai.
Giải quyết tranh chấp đất đai là hoạt động của cơ quan nhà
nước có thẩm quyền nhằm giải quyết các bất đồng, mâu thuẫn giữa
các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân để tìm ra giải pháp đúng đắn trên
cơ sở pháp luật nhằm xác định rõ quyền và nghĩa vụ của các chủ thể
trong quan hệ đất đai.
1.1.4.3. Đặc điểm của giải quyết tranh chấp đất đai
Đối tượng của tranh chấp đất đai là quyền quản lý, quyền sử
dụng và một số lợi ích vật chất khác phát sinh từ quyền quản lý, sử
dụng một loại tài sản đặc biệt không thuộc quyền sở hữu của các bên
tranh chấp mà thuộc quyền sở hữu toàn dân. Chủ thể của quan hệ
tranh chấp đất đai chỉ là chủ thể quản lý và sử dụng đất đai. Các bên
tham gia tranh chấp không phải là chủ sở hữu đối với đất đai. Tùy theo
mối quan hệ giữa các bên trong quan hệ tranh chấp đất đai mà việc áp
dụng pháp luật, thẩm quyền để giải quyết tranh chấp khác nhau.
10
1.2. Sự cần thiết phải giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về
đất đai.
Giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai là để bảo
đảm cho các cơ quan hành chính thực hiện đúng những quy định của
pháp luật về đất đai.
Giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai để bảo đảm
các nguyên tắc về tính pháp chế, các kỷ luật, kỷ cương và nhằm nâng
cao trách nhiệm của các cơ quan hành chính Nhà nước
Việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai còn để
bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức trong
việc sử dụng đất đai.
1.3. Những quy định của pháp luật về thẩm quyền và trình tự
thủ tục giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai.
1.3.1. Thẩm quyền và trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại
về đất đai
1.3.1.1. Khái niệm thẩm quyền
Theo trong từ điển Luật học, “thẩm quyền” cịn là một khái
niệm để chỉ tính tổng hợp các quyền và nghĩa vụ hành động, quyết
định của các cơ quan, tổ chức thuộc trong hệ thống bộ máy nhà nước
do pháp luật của nhà nước quy định.
11
1.3.1.2. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại
Thẩm quyền giải quyết khiếu nại đã được quy định cụ thể tại
điều 17 đến điều 26 trong Luật khiếu nại 2011.
1.3.1.3. Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại về đất đai
Tại Khoản 2, Điều 204, Luật Đất đai năm 2013 quy định: Trình
tự, thủ tục giải quyết khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành
chính về đất đai thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại.
Như vậy theo quy định của Luật Đất đai năm 2013, Luật Khiếu
nại năm 2011 và Thơng tư số 07/2013/TT-TTCP của chính phủ Quy
định quy trình giải quyết khiếu nại hành chính; thì quy trình, thủ tục
giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai thực hiện theo Thơng tư số
07/2013/TT-TTCP của Chính phủ.
1.3.2 Thẩm quyền và trình tự thủ tục giải quyết tố cáo về đất đai.
1.3.2.1. Thẩm quyền giải quyết tố cáo
Thẩm quyền giải quyết tố cáo các hành vi có dấu hiệu vi phạm
pháp luật của cán bộ, công chức trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ
trong cơ quan hành chính nhà nước. Thẩm quyền giải quyết tố cáo đã
được quy định cụ thể tại điều 12 đến điều 17 trong Luật Tố cáo 2011.
1.3.2.2.Trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo về đất đai
Tại Khoản 2, Điều 205, Luật Đất đai năm 2013 quy định việc
giải quyết tố cáo vi phạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai
thực hiện theo quy định của pháp luật về tố cáo. Trình tự, thủ tục giải
quyết Tố cáo được quy định cụ thể tại điều 19 đến điều 30 trong Luật
Tố cáo số 03/2011/QH13.
12
1.3.3. Thẩm quyền và trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp:
Tranh chấp đất đai có thể được giải quyết theo phương thức
khởi kiện tại Tịa án có thẩm quyền hoặc khiếu nại lên cơ quan nhà
nước có thẩm quyền. Tương ứng với mỗi phương thức, quy trình, thủ
tục giải quyết cũng khác nhau.
Trước hết, dù theo trình tự tố tụng tại Tịa án hay trình tự giải
quyết tại cơ quan hành chính thì thủ tục hịa giải tại UBND xã vẫn là
bắt buộc. Tuy nhiên, Luật Đất đai 2013 cịn có quy định khuyến
khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh
chấp đất đai thơng qua hịa giải ở cơ sở, nếu khơng hịa giải được thì
gửi đơn đến UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải.
1.3.4. Các yếu tố bảo đảm cho giải quyết khiếu nại, tố cáo
tranh chấp về đất đai
Chính trị: Các cấp ủy, tổ chức Đảng, người đứng đầu tăng
cường lãnh đạo, chỉ đạo, ban hành chương trình kiểm tra, giám sát,
có trọng tâm, trọng điểm, trong đó chú trọng kiểm tra, giám sát việc
phổ biến giáo dục pháp luật, công tác cán bộ; Đây là cơ sở chính trị
bảo đảm cho hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo tranh chấp về đất
đai có hiệu quả.
Kinh tế: Chính sách, pháp luật về đất đai cũng từng bước mở
rộng quyền cho người sử dụng đất, quyền sử dụng đất trở thành hàng
hóa, được giao dịch trên thị trường bất động sản … đã góp phần giữ
vững ổn định chính trị, đảm bảo an sinh xã hội, tạo được nhiều việc
làm, ổn định đời sống cho người dân. Đây là cơ sở kinh tế bảo đảm
hiệu quả cho việc giải quyết khiếu nại, tố cáo tranh chấp về đất đai.
13
Pháp luật: Để góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà
nước về đất đai, Nhà nước cũng chú trọng sử dụng đồng bộ các công
cụ quản lý: pháp luật, quy hoạch, tài chính và hành chính trong quản
lý đất đai. Đây là cơ sở pháp lý cho giải quyết khiếu nại, tố cáo tranh
chấp về đất đai.
Trách nhiệm, năng lực của chủ thể có thẩm quyền trong giải
quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai.
Ý thức, trách nhiệm của người khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về
đất đai.
1.3.4. Kinh nghiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp
về đất đai ở một số địa phương và bài học kinh nghiệm cho
thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam
1.3.4.1. Kinh nghiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp
về đất đai tại Thành Phố Hồ Chí Minh
Ủy ban nhân dân thành phố đã bám sát sự chỉ đạo của Thủ
tướng Chính phủ, Thanh tra Chính phủ ban hành kịp thời các văn bản
chỉ đạo nhằm tiếp tục tăng cường công tác tiếp dân, công tác giải
quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai trên địa bàn thành phố.
Cơng tác tun truyền, giải thích, hướng dẫn cơng dân chấp
hành và thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo theo quy định pháp luật đạt
nhiều kết quả tích cực.
1.3.4.2. Kinh nghiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo tranh chấp
về đất đai tại các tỉnh Tây Nguyên
Để giải quyết tình hình trên, lãnh đạo các cấp, các ngành chức năng
trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên đã chỉ đạo, lãnh đạo và tổ chức thực
14
hiện nhiệm vụ giải quyết khiếu nại về đất đai, thực hiện tốt công tác tiếp
công dân; các khiếu nại, kiến nghị, phản ánh đều được ghi chép đầy đủ,
thực hiện giải thích, hướng dẫn cơng dân theo quy định.
1.3.4.3. Kinh nghiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo tranh chấp
về đất đai tại tỉnh Ninh Thuận
Qua giải quyết khiếu nại, tố cáo kiến nghị khôi phục quyền lợi
hợp pháp và hỗ trợ bổ sung cho công dân trên 16,61 tỷ đồng,
111.200 m2 đất các loại; minh oan 7 trường hợp.
1.3.4.4. Rút ra bài học kinh nghiệm cho giải quyết khiếu nại
tố cáo về tranh chấp đất đai thành phố Tam Kỳ tỉnh Quảng
Nam.
+ Ban hành kịp thời các văn bản chỉ đạo nhằm tiếp tục tăng
cường công tác tiếp dân, công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa
bàn thành phố.
+ Tăng cường cơng tác tun truyền, giải thích, hướng dẫn công
dân chấp hành và thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo theo quy định
pháp luật
+ Công tác tập huấn pháp luật được tổ chức thường xuyên với
nhiều hình thức, trao đổi nghiệp vụ giữa các ngành, phòng, ban.
+ Các ngành các cấp đã thực hiện nghiêm túc các văn bản chỉ
đạo của cấp trên liên quan đến công tác thi hành Luật khiếu nại, Luật
Tố cáo và các văn bản chỉ đạo điều hành
15
+ Công tác thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của Thủ trưởng cơ
quan nhà nước trong việc chấp hành và thực hiện các quy định pháp
luật khiếu nại, luật tố cáo, luật đất đai cần được quan tâm.
16
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ
CÁO, TRANH CHẤP VỀ ĐẤT ĐAI TẠI THÀNH PHỐ TAM
KỲ, TỈNH QUẢNG NAM
2.1. Thực trạng khiếu nại, tố cáo, tranh cấp về đất đai tại thành
phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam
2.1.1. Thực trạng chung:
Tỉnh Quảng Nam là một tỉnh ven biển duyên hải miền Trung.
Trong vòng 5 năm từ năm 2013 đến 2017, trên địa bàn tỉnh đã triển
khai giải phóng mặt bằng, thu hồi đất 5.180ha để thực hiện 846 dự án;
tổng giá trị đền bù gần 700 ngàn tỷ đồng; tổng số hộ dân bị ảnh hưởng
là 54.675 hộ, trong đó có 7.285 hộ bị giải tỏa trắng. Cùng với tình hinh
chung của tỉnh Quảng Nam, những năm qua thành phố Tam Kỳ có sự
chuyển mình một cách mạnh mẽ, các dự án đầu tư vào địa bàn ngày
càng tăng cả số lượng lẫn quy mô, đặc biệt từ năm 2016 trở lại đây.
Trong khi các dự án được xây dựng lên, thì việc di dời và liên quan
đến quyền sử dụng đất của người dân sẽ phát sinh trong nhiều trường
hợp. Tình hình khiếu nại, tố cáo và tranh chấp về đất đai của người
dân nơi đây cũng diễn ra gay gắt và đầy phức tạp ở hầu hết các
phường, xã thuộc thành phố Tam Kỳ, nhiều nơi đã trở thành điểm
nóng trong khiếu nại, tố cáo. Số lượng các đơn thư vượt cấp gửi đến
các cơ quan cấp trên ngày càng tăng
2.1.2. Thực trạng khiếu nại về đất đai tại thành phố Tam
Kỳ, tỉnh Quảng Nam.
Từ năm 2013 đến năm 2017 các cơ quan quản lý Nhà nước của
thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam đã tiếp nhận 544 đơn khiếu nại
liên quan đến lĩnh vực đất đai, số lượng đơn hằng năm tăng liên tục.
Nội dung khiếu nại chủ yếu liên quan đến lĩnh vực bồi thường giải
17
phóng mặt bằng, tái định cư các dự án, cơng tác cấp giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất ở hầu hết các xã, phường.
2.1.3. Thực trạng tố cáo về đất đai tại thành phố Tam Kỳ,
tỉnh Quảng Nam.
Số đơn tố cáo mà cơ quan quản lý nhà nước tại thành phố Tam
Kỳ tiếp nhận tăng từ năm 2013-2017 từ 19 tăng lên 27 đơn. Do dân trí
ngày càng tăng cao và nắm vững pháp luật hơn và tiến hành tố cáo để
bảo vệ lợi ích hợp pháp của nhà nước và của người khác, số lượng đơn
hằng năm tăng liên tục.
2.1.4. Thực trạng tranh chấp về đất đai tại thành phố Tam
Kỳ, tỉnh Quảng Nam.
Trong những năm qua, tình hình đơn thư đề nghị cơ quan nhà
nước giải quyết tranh chấp về đất đai ngày càng tăng cao, trong đó
phần lớn là tranh chấp liên quan đến ranh giới đất các thửa đất liền kề,
tranh chấp về việc phân chia tài sản thừa kế, tập trung chủ yếu vào các
địa bàn các xã, phường vùng ven thành phố Tam Kỳ như: tam Ngọc,
Trường Xuân , Hòa Thuận, Hòa Hương, An Phú, Tam Thăng, Tam
Thanh, Tam Phú. Đặt biệt là các xã, phường vùng đông Tam Kỳ, do
đặt thù là địa bàn dân cư cịn khá thưa thớt, tốc độ đơ thị hóa một cách
nhanh chóng làm cho giá đất tăng đột biến như phường An Phú và xã
Tam Thanh, số lượng đơn thư kiến nghị giải quyết tranh chấp ở hầu
hết các xã, phường các năm qua đều tăng nhanh
2.2. Thực trạng về giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất
đai tại thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam
2.2.1.Thực trạng giải quyết khiếu nại về đất đai tại thành
phố Tam Kỳ
Theo tổng hợp từ các báo cáo về giải quyết khiếu nại về đất đai
tại thành phố Tam Kỳ tỉnh Quảng Nam thì phần lớn nội dung khiếu
18
nại chủ yếu liên quan đến lĩnh vực thu hồi đất, bồi thường và hỗ trợ
đất đai.
Trong công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại của UBND thành
phố Tam Kỳ tỉnh Quảng Nam, các ngành và các cơ quan tư pháp từ
tỉnh đến cơ sở ngày càng được chú trọng và đi vào nề nếp.
Có thể thấy số vụ việc khiếu nại ngày càng tăng từ năm 20132017 ngày càng tăng lên từ số lượng đơn khiếu nại 92 đơn lên 125
đơn lý do vì quỹ đất ngày càng hạn hẹp, đất đai trở thành tài sản có
giá trị cao về mặt kinh tế và do các dự án diễn ra ngày càng nhiều
ảnh hưởng đến đất của người dân. Do đó, số lượng đơn thư khiếu nại
ngày càng tăng. Hơn nữa, tỷ lệ giải quyết đơn thư khiếu nại từ năm
2013 với tỷ lệ giải quyết từ 70.73% lên 82.18% năm 2017, tăng lên
11,45% thể hiện được việc các cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải
quyết khiếu nại ngày càng chú trọng trong việc giải quyết các đơn
thư khiếu nại từ người dân.
2.2.2.Thực trạng giải quyết tố cáo về đất đai tại thành phố
Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam.
Công tác tiếp công dân và giải quyết đơn thư tố cáo trên địa bàn
thành phố được cơ quan, đơn vị và UBND các xã phường triển khai
thực hiện và đã đạt được những kết quả khá tốt. Hằng năm số lượng
đơn thư phát sinh nhiều nhưng việc phân loại xử lý được kịp thời,
ngăn chặn kịp các điều kiện phát sinh điểm nóng, số lần tiếp dân của
lãnh đạo thành phố được tăng cường.
Số đơn tố cáo mà cơ quan quản lý nhà nước tại thành phố Tam
Kỳ tiếp nhận tăng từ năm 2013-2017 từ 19 tăng lên 27 đơn. Do dân
trí ngày càng tăng cao và nắm vững pháp luật hơn và tiến hành tố cáo
để bảo vệ lợi ích hợp pháp của nhà nước và của người khác. Do đó,
tỷ lệ giải quyết các đơn thư tố cáo cũng tăng dần theo mỗi năm, điều
19
này chứng tỏ pháp luật ngày càng hoàn thiện trong việc thẩm quyền
giải quyết tố cáo và các thủ tục ngày càng ngắn gọn hơn.
2.2.3.Thực trạng giải quyết tranh chấp về đất đai tại thành
phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam.
Năm 2013, UBND các xã, phường thuộc thành phố Tam Kỳ tiếp
nhận 177 vụ việc tranh chấp liên quan đến đất đai; năm 2014 là 208
vụ việc; năm 2015 là 228 vụ việc; năm 2016 là 242 vụ việc; năm
2017 là 258 vụ việc. Tổng số vụ việc tranh chấp liên quan đến đất đai
trong 5 năm trên là 1113 vụ, trong đó hịa giải thành 788 vụ, đạt
70,8%; 325 vụ việc còn lại, UBND các xã, phường đã hướng dẫn các
bên làm thủ tục giải quyết tại Tòa án nhân dân thành phố Tam Kỳ.
Có thể thấy hịa giải tranh chấp đất đai là một trong những
nội dung công tác quan trọng của các địa phương tại thành phố Tam
Kỳ. Tổng số vụ việc tranh chấp so với các phường khác trên địa bàn
tỉnh Quảng Nam không phải là lớn, tuy nhiên với tỷ lệ hịa giải thành
cơng 70,8% đã góp phần giảm tải cơng việc giải quyết tranh chấp đất
đai cho Tịa án và cơ quan hành chính cấp trên.
2.3. Đánh giá chung
2.3.1. Những kết quả đạt được
Trong 5 năm qua, toàn tỉnh đã tổ chức 930 lớp tuyên truyền, tập
huấn các văn bản quy phạm pháp luật về tố cáo, khiếu nại với sự
tham dự của gần 126 nghìn lượt người. Đến nay, các đơn vị đã tập
huấn bồi dưỡng nghiệp vụ cho 100% cán bộ, công chức từ tỉnh đến
xã, phường, thị trấn làm công tác tiếp dân, xử lý đơn thư, giải quyết
tố cáo, khiếu nại.
Hằng năm, có kế hoạch thực hiện cơng tác tun truyền, phổ
biến giáo dục pháp luật về khiếu nại, tố cáo cho mọi đối tượng, qua
20
đó nâng cao được nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ
công chức, viên chức và nhân dân.
Công tác tiếp nhận xử lý đơn, tham mưu giải quyết đơn kiến
nghị, phản ánh, khiếu nại, tố cáo của cơng dân đảm bảo quy trình, thủ tục
và thời gian quy định, tình trạng khiếu kiện vượt cấp giảm rõ rệt.
2.3.2. Những hạn chế
Thực hiện công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về
khiếu nại tiếp dân, thanh tra, tố cáo ở một số địa phương, và một số
đơn vị còn rất hạn chế, chưa thường xuyên và sâu rộng đến mức cơ
sở.
Việc thực hiện các kế hoạch thanh tra cịn diễn ra chậm chạp,
ngồi ra cịn có những cuộc thanh tra còn kéo dài hơn so với thời
gian quy định.
Thực hiện chưa đầy đủ trong công tác tiếp dân và giải quyết
khiếu nại, tố cáo của một số thủ trưởng ban, ngành thành phố và chủ
tịch UBND các xã, phường.
Đội ngũ cán bộ và công nhân viên chức làm chưa tốt công tác
tiếp công dân, tham mưa giải quyết và xử lý các đơn thư khiếu nại và
tố cáo tại một số địa phương, một số đơn vị chưa được quan tâm, và
chưa được bồi dưỡng về nghiệp vụ tiếp công dân làm ảnh hưởng đến
hiệu quả, và chất lượng trong công tác tiếp công dân, đồng thời, giải
quyết các khiếu nại và tố cáo của công dân; và chất lượng giải quyết
khiếu nại, tố cáo vẫn còn những hạn chế nhất định.
2.3.3. Nguyên nhân
Nguyên nhân khách quan: Do cơ chế, chính sách, pháp luật
trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và đất đai chưa có sự
thống nhất và chưa phù hợp với tình hình thực tế.
21
Nguyên nhân chủ quan: Các công tác về tuyên truyền vẫn chưa
được thực hiện một cách tích cực, chưa được tiến hành một cách
thường xuyên liên tục, do đó chưa đạt được kết quả cao. Người dân
nhận thức về các chính sách, pháp luật về đất đai và pháp luật về
khiếu nại, tố cáo còn rất hạn chế.
CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO
HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO, TRANH
CHẤP VỀ ĐẤT ĐAI TẠI THÀNH PHỐ TAM KỲ, TỈNH
QUẢNG NAM
3.1. Quan điểm về nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo,
tranh chấp trong lĩnh vực đất đai.
3.1.1. Quán triệt chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước
về khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai.
Thực hiện kế hoạch số 123-KH/TƯ ngày 25/6/2014 của Ban
thường vụ Thành ủy về triển khai thực hiện chỉ thị số 35-CT/TW
ngày 26/5/2014 của Bộ chính trị “về tăng cường sự lãnh đạo của
Đảng đối với công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo”,
UBND thành phố Tam Kỳ đã tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy
Đảng trong việc phổ biến, quán triệt Chỉ thị 35-CT/TW gắn với Chỉ
thị số 20-CT/TW ngày 31/8/2006 “về tăng cường sự lãnh đạo của các
cấp, các ngành trong công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo”
và thực hiện Thơng báo kết luận 130-TB/TW của Bộ chính trị về
“tình hình, kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo từ năm 2006 đến nay
và giải pháp trong thời gian tới”, Chỉ thị số 01/CT-UBND ngày
08/01/2016 của UBND thành phố Tam Kỳ về tăng cường công tác
tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo.
22
3.1.2. Nâng cao nhận thức của các chủ thể tham gia khiếu
nai, tố cáo, tranh chấp về đất đai.
Trong quản lý nhà nước về đất đai, cần thiết phải xây dựng và
thực hiện một hệ thống chính sách tổng hợp về kinh tế - xã hội, đảm
bảo giải quyết hài hịa giữa lợi ích của các bên tham gia vào quan hệ
quản lý, sử dụng đất đai; cũng như giải quyết hài hịa giữa lợi ích
trước mắt và lợi ích lâu dài của sự nghiệp cơng nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước. Có như vậy mới hạn chế được một trong những
nguyên nhân chủ yếu dẫn đến khiếu nại, tố cáo về đất đai. Và trong
quá trình giải quyết đối với những khiếu nại, tố cáo về đất đai có
phát sinh những vấn đề về kinh tế, lợi ích vật chất… cơ quan, người
có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo phải đảm bảo giải quyết
hài hòa giữa lợi ích của nhà nước, đồng thời quan tâm thích đáng tới
lợi ích của người sử dụng đất.
3.1.3. Chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của Luật đất
đai, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo.
Cần đẩy mạnh việc hướng dẫn thi hành các văn bản pháp luật.
Chính Phủ đã ban hành Nghị định số 76/2012/NĐ-CP ngày
03/10/2012 về hướng dẫn thi hành văn bản Luật khiếu nại năm 2011;
Luật tố cáo năm 2011; Luật phòng, chống tham nhũng năm 2005
(sửa đổi, bổ sung năm 2007, 2012); Bộ luật hình sự sửa đổi năm
2015; Bộ luật tố tụng hình sự sửa đổi năm 2015 và các văn bản
hướng dẫn thi hành.
23
3.2. Các giải pháp nâng cao giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh
chấp về đất đai
3.2.1. Tiếp tục hoàn thiện pháp luật về đất đai, pháp luật về
khiếu nại, tố cáo.
Trong đời sống xã hội nước ta, pháp luật là phương thức thể chế
hóa chủ trương, đường lối của Đảng, đồng thời là phương tiện để nhà
nước quản lý kinh tế - xã hội và phát huy quyền làm chủ của nhân
dân. Đối với nước ta, pháp luật có vai trị quan trọng trong việc xây
dựng và hồn thiện bộ máy nhà nước xã hội chủ nghĩa, bảo đảm việc
thực hiện có hiệu quả chức năng tổ chức và quản lý kinh tế, xây dựng
cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật
tự an tồn xã hội và góp phần xây dựng những quan hệ mới. Mặc dù
pháp luật điều chỉnh các mối quan hệ xã hội, song nó ln có xu
hướng phát triển chậm hơn so với sự phát triển của các quan hệ kinh
tế - xã hội. Chính vì vậy, để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà
nước trên tất cả các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực giải quyết khiếu
nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai, Nhà nước ta ln có những điều
chỉnh về pháp luật, đảm bảo pháp luật phải phù hợp với điều kiện
thực tiễn quản lý nhà nước trong từng giai đoạn.
3.2.2. Tổ chức tốt công tác tiếp dân
Cần phát huy sức mạnh của tồn bộ hệ thống chính trị trong
việc tăng cường tổ chức đối thoại trực tiếp với dân.
Cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp và khiếu
nại về đất đai theo hướng tăng cường đối thoại, hòa giải tại cộng
đồng để giải quyết dứt điểm các khiếu nại và tranh chấp về đất đai
ngay từ cơ sở.
24