Giáo án Luyện từ và câu - Tháng 9

<span class='text_page_counter'>(1)</span>CAÁU TAÏO CUÛA TIEÁNG I. MUÏC TIEÂU: 1. Nắm được cấu tạo cơ bản (gồm 3 bộ phận) của đơn vị tiếng trong tiếng Việt. 2. Biết nhận diện các bộ phận của tiếng, từ đó có khái niệm về bộ phận vần của tiếng noùi chung vaø vaàn trong thô noùi rieâng. II. CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC: Bảng phụ viết sẵn sơ đồ cấu tạo của tiếng, có ví dụ điển hình. Bộ chữ cái ghép tiếng màu chữ khác nhau để phân biệt rõ âm đầu, vần và thanh. III. HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP: H Giaùo vieân Hoïc sinh Ñ 1 1. Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sách vở duïng cuï hoïc taäp cuûa hoïc sinh. 2. Bài mới: Giới thiệu bài: Tiết học hôm nay sẽ giúp các em nắm được các bộ phận cấu tạo của một tiếng, từ đó hiểu thế nào là những tiếng bắt vần với nhau trong thơ. Tìm hieåu ví duï 2 - GV ghi baûng caâu thô: Baàu ôi thöông laáy bí cuøng Tuy raèng khaùc gioáng nhöng chung moät - Theo doõi. giaøn. - Yêu cầu HS đọc thầm và đếm xem câu tục ngữ có bao nhiêu tiếng. - HS đọc thầm và đếm số tiếng sau đó, 2 - Yêu cầu HS đếm thành tiếng từng dòng HS trả lời: Câu tục ngữ có 14 tiếng. (vừa đọc vừa đập tay nhẹ lên cạnh bàn). - Thực hiện theo yêu cầu của GV. + Goïi 2 HS noùi laïi keát quaû laøm vieäc + Yêu cầu HS đánh vần thầm và ghi lại - Caû hai caâu thô coù 14 tieáng. cách đánh vần tiếng bầu. - HS đánh vần thầm và ghi lại: bờ-âu-bâu+ Yêu cầu 1 HS lên bảng ghi cách đánh huyeàn-baàu. vần. HS dưới lớp đánh vần thành tiếng. - 1 HS lên bảng ghi, 2 đến 3 HS đọc: bờ+ GV dùng phấn màu ghi vào sơ đồ: aâu-baâu-huyeàn-baàu. Tieáng Aâm đầu Vaàn Thanh - Quan saùt. Baàu b aâu huyeàn - GV yeâu caàu HS quan saùt vaø thaûo luaän caëp ñoâi caâu hoûi: Tieáng baàu goàm coù maáy boä - Suy nghĩ và trao đổi: tiếng bầu gồm có ba phận? Đó là những bộ phận nào? bộ phận: âm đầu, vần, thanh. + Gọi HS trả lời. + Keát luaän: tieáng baàu goàm ba phaàn: aâm đầu, vần, thanh - Yeâu caàu HS phaân tích caùc tieáng coøn laïi cuûa caâu thô baèng caùch keû baûng. GV chia mỗi bàn phân tích 2 đến 3 tiếng. + GV kẻ trên bảng lớp, sau đó gọi HS lên. - 3 HS trả lời, 1 HS vừa trả lời vừa chỉ trực tiếp vào sơ đồ từng bộ phận. - Theo dõi và ghi nhớ. - HS phân tích cấu tạo của từng tiếng theo yeâu caàu.. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> H Ñ. Giaùo vieân. Hoïc sinh. chữa bài. + Tiếng do những bộ phận nào tạo thành? Cho ví duï. + Trong tieáng boä phaän naøo khoâng theå thieáu? Boä phaän naøo coù theå thieáu? - Keát luaän: Trong moãi tieáng baét buoäc phaûi coù vaàn vaø daáu thanh. Thanh ngang khoâng được đánh dấu khi viết. Ghi nhớ - Yêu cầu HS đọc thầm ghi nhớ trong SGK + Yêu cầu 1 HS lên bảng chỉ vào sơ đồ và nói lại phần ghi nhớ. + Keát luaän: Caùc daáu thanh cuûa tieáng ñieàu được đánh dấu ở phía trên hoặc phía dưới cuûa vaàn. Luyeän taäp Baøi 1: - GV gọi HS đọc yêu cầu. - Yeâu caàu moãi baøn 1 HS phaân tích 2 tieáng. - Gọi các bàn lên chữa bài. - Nhaän xeùt baøi laøm cuûa HS. Baøi 2: - Gọi HS đọc yêu cầu. - Yêu cầu HS suy nghĩ và giải câu đố. - Gọi HS trả lời và giải thích. - Nhận xét về đáp án đúng.. 3 4. - HS lên chữ bài.. + Tieáng do boä phaän: aâm daàu, vaàn, thanh taïo thaønh. Ví duï tieáng thöông. • Tieáng do boä phaän: vaàn, daáu thanh taïo thaønh. Ví duï tieáng ôi. - Trong tieáng boä phaän vaàn vaø daáu thanh khoâng theå thieáu. - Ghi nhớ và nhắc lại.. - Đọc thầm. - 1 HS lên bảng vừa chỉ vừa nêu. - Laéng nghe.. - 1 HS đọc yêu cầu trong SGK. - HS phân tích vào vở nháp. - HS lên chữa bài.. - 1 HS đọc yêu cầu trong SGK. - Suy nghó. - HS lần lượt trã lời đến khi có câu trả lời đúng là: Đó là chữ sao, vì để nguyên là ông sao trên trời. Bớt âm đầu s thành tiếng ao, ao laø choã caù bôi haøng ngaøy. Cuûng coá, daën doø: - Gọi HS đọc lại phần ghi nhớ. - Về nhà học thuộc phần ghi nhớ và làm bài tập vào vở. - Nhaän xeùt tieát hoïc.. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> LUYEÄN TAÄP VEÀ CAÁU TAÏO CUÛA TIEÁNG I. MUÏC TIEÂU: - Củng cố kiến thức về cấu tạo của tiếng 3 bộ phận : âm đầu, vần thanh. - phân tích đúng cầu tạo của tiếng trong câu. - Hiểu thế nào là hai tiếng bắt vần với nhau trong thơ. II. CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC: - Bảng phụ vẽ sẵn sơ đồ cấu tạo của tiếng. - Giấy khổ lớn để HS làm bài tập. III. HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP: H Giaùo vieân Hoïc sinh Ñ 1 1. Kieåm tra baøi cuõ : - Yeâu caàu hai HS leân baûng phaân tích caáu tạo của tiếng trong các câu: Ở hiền gặp lành và Uống nước nhớ nguồn. - GV kieåm tra vaø chaám moät soá baøi taäp veà nhaø cuûa HS. - Nhaän xeùt, cho ñieåm HS. 2. Bài mới: Giới thiệu bài: Tiếng gồm có mấy bộ phận? Là những bộ phận nào? (tiếng gồm có ba bộ phận: âm đầu, vần, thanh, tiếng naøo cuõng phaûi coù vaàn vaø thanh, coù tieáng không có âm đầu. GV giới thiệu: Bài học hôm nay sẽ giúp caùc em luyeän taäp, cuûng coá laïi caáu taïo cuûa 2 tieáng. Hướng dẫn HS làm bài tập - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. Baøi 1: - Các nhóm nhận đồ dùng học tập. - Yêu cầu HS đọc đề bài và mẫu. - Phát giấy khổ to đã kẻ sẵn bảng cho các - HS laøm baøi trong nhoùm. nhoùm. Tieáng Aâm đầu Vaàn Thanh - Yeâu caàu HS thi ñua phaân tích trong nhoùm. khoân kh oân ngang GV giúp đỡ kiểm tra, kiểm tra để đảm bảo HS nào cũng được tham gia. ngoan ng oan ngang đối ñ oâi saéc đáp ñ ap saéc người ng öôi huyeàn ngoài ng oai huyeàn gaø g a huyeàn cuøng e ung huyeàn moät m oât naëng. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> H Ñ. Giaùo vieân. Hoïc sinh. meï m e naëng chớ ch ô saéc hoài h oai huyeàn đá ñ a saéc nhau nh au ngang - HS dán lên bảng và nhận xét lời giải - Nhóm nào xong trước dán lên bảng. Các đúng. nhóm khác nhận xét, bổ sung để có lời giải đúng. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - Nhaän xeùt baøi laøm cuûa HS. + Câu tục ngữ được viết theo thể thơ lục Baøi 2: baùt. - Gọi HS đọc yêu cầu. + Hai tiếng ngoài – hoài bắt vần với nhau, + Câu tục ngữ được viết theo thể thơ nào? gioáng nhau cuøng coù vaàn oai. + Trong câu tục ngữ hai tiếng nào bắt vần với nhau? Baøi 3: - Gọi HS đọc yêu cầu. - Yêu cầu HS tự làm bài. - Gọi HS nhận xét và chốt lời giải đúng.. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - 2 em lên bảng làm bài, cả lớp làm bài vào vở. + Các cặp tiếng bắt vần với nhau: loắt choaét – thoaên thoaét, xinh xinh, ngheânh ngheânh. + Các cặp có vần giống nhau hoàn toàn: choaét – thoaét. + Các cặp có vần giống nhau không hoàn toàn: xinh xinh – nghênh nghênh. - HS trả lời.. Baøi 4: - Qua 2 baøi taäp treân, em hieåu theá naøo laø hai tiếng bắt vần với nhau? - GV kết luận: Hai tiếng bắt vần với nhau laø hai tieáng coù phaàn vaàn gioáng nhau – giống nhau hoàn toàn hoặc không hoàn toàn. - Yêu cầu HS tìm các câu tục ngữ, ca dao, thơ đã học có các tiếng bắt vần với nhau.. - Theo doõi vaø nhaéc laïi.. - HS tìm, ví duï: + Lá trầu khô giữa cơi trầu Truyeän Kieàu gaáp laïi treân daàu baáy nay. + Caùnh naøm kheùp loûng caû ngaøy Ruộng vườn vắng mẹ cuốc cày sớm trưa. + Nắng mưa từ những ngày xưa Lặn trong đời mẹ đến giờ chưa tan. + Hỡi cô tát nước bên đàng Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi. +... - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - Tự làm bài. + Dòng 1: chữ bút bớt đầu thành chữ út. Baøi 5: + Dòng 2: Đầu đuôi bỏ hết thì chữ bút - Gọi HS đọc yêu cầu. thành chữ ú. - Yêu cầu HS tự làm bài: HS nào xong giơ + Dòng 3, 4: Để nguyên thì đó là chữ bút.. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> H Ñ. 3. Giaùo vieân. Hoïc sinh. tay GV chaám baøi. - GV nhaän xeùt. Cuûng coá, daën doø: - Tiếng có cầu tạo như thế nào? Lấy ví dụ về tiếng có đủ ba bộ phận và tiếng không có đủ ba bộ phận. - GV yêu cầu HS tra từ điển để biết nghĩa của các từ ở bài tập 2/17. - Về nhà làm bài tập vào vở. - Chuẩn bị bài : Mở rộng vốn từ : Nhân hậu – đoàn kết. - Nhaän xeùt tieát hoïc.. MỞ RỘNG VỐN TỪ: NHÂN HẬU – ĐOAØN KẾT I. MUÏC TIEÂU: - Mở rộng và hệ thống hoá vốn từ ngữ theo chủ điểm: Thương người như thể thương thân. - Hiểu nghĩa và biết cách dùng các từ ngữ theo chủ điểm. - Hiểu nghĩa một số từ và đơn vị cấu tạo của từ Hán Việt có trong bài và biết cách dùng các từ đó. II. CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC: - Giấy khổ lớn để HS làm bài tập. III. HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP: H Giaùo vieân Hoïc sinh Ñ 1 1. Kieåm tra baøi cuõ : - Yeâu caàu HS leân baûng tìm caùc tieáng chæ người trong gia đình mà phần vần: + Coù 1 aâm: coâ, . . . + Coù 2 aâm: baùc, . . . - GV kieåm tra vaø chaám moät soá baøi taäp veà nhaø cuûa HS. - Nhaän xeùt, cho ñieåm HS. 2. Bài mới: Giới thiệu bài: - Tuaàn naøy caùc em hoïc chuû ñieåm gì? - Tên chủ điểm gợi cho em điều gì? - Trong tiết luyện từ và câu hôm nay các em sẽ mở rộng vốn từ theo chủ điểm của tuần với nội dung: Nhân hậu – đoàn kết và hiểu nghĩa cách dùng một số từ Hán Việt. 2 Hướng dẫn làm bài tập - Thương người như thể thương thân. Baøi 1: - Phải biết yêu thương, giúp đỡ ngươi khác - Gọi HS đọc yêu cầu. - Yêu cầu HS suy nghĩ tìm từ và viết vào như chính bản thân mình. - Laéng nghe giấy khổ lớn.. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> H Ñ. Giaùo vieân. Hoïc sinh. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - GV và HS cùng nhận xét, bổ sung để có - HS hoạt động theo nhóm. một phiếu có số lượng từ tìm được đúng và nhieàu nhaát. Baøi 2: - Gọi HS đọc yêu cầu. - Kẻ sẵn một phần bảng thành 2 cột với noäi dung baøi taäp 2a, 2b. - Yêu cầu HS trao đổi theo cặp, làm vào giaáy nhaùp. - Goïi HS leân baûng laøm baøi taäp. - Nhận xét, bổ sung các từ ngữ mà nhóm bạn chưa tìn được. - Goïi HS nhaän xeùt, boå sung. - GV chốt lời giải đúng. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm.. - Trao đổi, làm bài. - GV hỏi về nghĩa của các từ ngữ vừa sắp xếp. Nếu HS không giải nghĩa được GV có - 2 HS lên bảng làm bài. - Nhaän xeùt boå sung baøi laøm cuûa baïn. theå cung caáp cho HS. - Nhận xét tuyên dương những HS tìm được - Lời giải. nhiều từ đúng. Tieáng “nhaân” coù Tieáng “nhaân” coù nghóa laø “loøng nghĩa là “người” Baøi 3: thương người” - Gọi HS đọc đề. Nhaân daân, coâng Nhaân haäu, nhaân - Yêu cầu HS tự làm bài. nhân, nhân loại, đức, nhân ái, nhân nhaân taøi. từ. - Gọi HS viết các câu của mình đã đặt lên - Phát biểu theo ý hiểu của mình. baûng. - Yeâu caàu HS nhaän xeùt baøi laøm cuûa baïn. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - GV chữa bài và cho điểm HS. - HS tự đặt câu. Mỗi HS đặt 2 câu (1 câu Baøi 4: với từ ở nhóm a, 1 câu với từ ở nhóm b). - Gọi HS đọc yêu cầu. - 4 HS leân baûng vieát. - Yeâu caàu HS thaûo luaän caëp ñoâi veà yù nghóa của từng câu tục ngữ. - HS nhaän xeùt caâu cuûa baïn. - Gọi HS trình bày. GV nhận xét câu trả lời của từng học sinh. - GV chốt lời giải đúng. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. + Ở hiền gặp lành: khuyên người ta sống - Thảo luận theo yêu cầu của GV. hieàn laønh, nhaân haäu vì soáng nhö vaäy seõ gaëp những điều tốt lành, may mắn. - HS noái tieáp nhau trình baøy yù kieán cuûa + Trâu buộc ghét trâu ăn: chê người có tính mình. xấu, nghen tị khi thấy người khác được haïnh phuùc may maén. - Theo dõi và ghi nhớ.. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> H Ñ. 3. Giaùo vieân. Hoïc sinh. + Moät caây laøm chaúng . . . nuùi cao: khuyeân người ta đoàn kết với nhau, đoàn kết tạo nên sức mạnh. Cuûng coá, daën doø: - HS thi đọc thuộc lòng các câu tục ngữ ở bài tập 4. - Về nhà học thuộc lòng các từ ngữ, câu tục ngữ, thành ngữ vừa tìm được. - Về nhà làm bài tập vào vở. - Chuaån bò baøi : Daáu hai chaám. - Nhaän xeùt tieát hoïc.. DAÁU HAI CHAÁM I. MUÏC TIEÂU: - Hiểu được tác dụng của dấu hai chấm trong câu: báo hiệu bộ phận đứng sau nó là lời nói của một nhân vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng trước nó. - Bieát caùch duøng daáu hai chaám khi vieát vaên. II. CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC: - Bảng phụ viết nội dung cần ghi nhớ. III. HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP: H Giaùo vieân Hoïc sinh Ñ 1 1. Kieåm tra baøi cuõ : -Yêu cầu HS đọc các từ ngữ đã tìm ở bài tập 1 và tục ngữ ở bài 4, tiết Luyện từ và câu: nhân hậu, đoàn kết. - GV kieåm tra vaø chaám moät soá baøi taäp veà nhaø cuûa HS. - Nhaän xeùt, cho ñieåm HS. 2. Bài mới: Giới thiệu bài: - Ơû lớp ba các em đã được học những dấu caâu naøo? - Baøi hoïc hoâm nay seõ giuùp caùc em hieåu veå taùc duïng vaø caùch duøng daáu hai chaám. 2 Tìm hieåu ví duï: - Gọi HS đọc yêu cầu. * a) Yêu cầu HS đọc thầm và trả lời câu hoûi: + Trong caâu vaên daáu hai chaám coù taùc duïng - Daáu chaám, daáu phaåy, daáu chaám hoûi, daáu chaám than. gì?. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> H Ñ. Giaùo vieân. Hoïc sinh - Laéng nghe.. + Nó dùng phối hợp với dấu câu nào? * b) c) tiến hành tương tự như a). - Qua caùc ví duï a) b) c) em haõy cho bieát daáu hai chaám coù taùc duïng gì? - Dấu hai chấm thường phối hợp với những daáu khaùc khi naøo? - GV neâu keát luaän: + Daáu hai chaám baùo hieäu boä phaän caâu đứng sau nó là lời nói của một nhân vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng trứơc. + Khi báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được dùng phối hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch dầu dòng. Ghi nhớ: - Yêu cầu HS đọc phần ghi nhớ. - Chia lớp thành 4 nhóm cho HS thi nhau điền từ vào chỗ trống cho đủ câu ghi nhớ. 3. - Yeâu caàu veà nhaø HS hoïc thuoäc phaàn ghi nhớ. Luyeän taäp Baøi 1: - Gọi HS đọc yêu cầu và ví dụ. - Yeâu caàu HS thaûo luaän caëp ñoâi veà taùc dụng của mỗi dấu hai chấm trong từng câu vaên. - Gọi HS chữa bài và nhận xét. - GV nhận xét câu trả lời của HS.. - 1 HS đọc thành tiếng yêu cầu trong SGK. - HS đọc thầm, nối tiếp nhau trả lời. + Dấu hai chấm báo hiệu phần sau là lời noùi cuûa Baùc Hoà. + Nó dùng phối hợp với dấu ngoặc kép. - Thực hiện theo yêu cầu của GV. - Dấu hai chấm dùng để bào hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời của nhân vật nói hay là lời giải thích cho bộ phận đứng trước. - Khi dùng báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được dùng phối hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch đầu dòng. - Theo doõi vaø nhaéc laïi.. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - HS theo 4 nhóm điền từ còn thiều vào chỗ trống. Lớp trưởng hướng dẫn cả lớp nhận xét kết quả điền của từng nhóm. - Ghi nhớ.. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - Thaûo luaän caëp ñoâi.. - HS tiếp nối nhau trả lời và nhận xét đến khi có câu trả lời đúng. a) + Dấu hai chấm thứ nhất (phối hợp dấu gạch ngang đầu dòng) có tác dụng báo hiệu bộ phận câu đứng sau là lời nói của nhaân vaät “toâi”. + Dấu hai chấm thứ hai (phối hợp với dấu Baøi 2: ngoặc kép) báo hiệu phần sau là câu hỏi - Gọi HS đọc yêu cầu. cuûa coâ giaùo. - Hỏi: + Dấu hai chấm dùng để dẫn lời b) Dấu hai chấm có tác dụng giải thích cho nhân vật có thể phối hợp với dấu nào? bộ phận đứng trước, làm rõ những cảnh đẹp của đất nước hiện ra là những cảnh gì?. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> H Ñ. Giaùo vieân. Hoïc sinh. + Còn khi nó dùng để giải thích thì sao?. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. + Khi dấu hai chấm dùng để dẫn lời nhân - Yêu cầu HS viết đoạn văn. vật có thể dùng phối hợp với dấu ngoặc - Yêu cầu HS đọc đoạn văn của mình trước kép hoặc khi xuống dòng phối hợp với dấu lớp, đọc rõ dấu hai chấm dùng ở đâu? Nó gạch đầu dòng. + Khi dùng để giải thích nó không cần coù taùc duïng gì? - Nhận xét, cho điểm những HS viết tốt và dùng phối hợp với dấu nào cả. - Viết đọc văn. giải thích đúng. - Một số HS đọc bài của mình (tuỳ thuộc vào thời gian). * Ví duï: Moät hoâm baø vaãn ñi laøm nhö moïi khi. Nhưng giữa đường bà quay về, nấp sau cánh cửa. Bà bỗng thấy một chuyện kì lạ: từ trong chum một nàng tiên bước ra. Bà rón rén lại gần chum nước và đập vỡ vỏ ốc ra. Thấy động nàng tiên giật mình quay lại định chui vào nhưng vỏ ốc đã vỡ tan. Bà giaø oâm laáy naøng vaø noùi: - Con hãy ở lại đây với mẹ! Từ đó hai mẹ con sống hạnh phúc bên nhau suốt đời. • Dấu hai chấm thứ nhất dùng để giải thích moät chuyeän kì laï maø baø laõo thaáy. • Dấu hai chấm thứ hai dùng để giới thiệu lời nói của bà lão với nàng tiên Ốc. 4. Cuûng coá, daën doø: - Daáu hai chaám coù taùc duïng gì? - Về nhà học thuộc phần ghi nhớ trong SGK, mang từ điển để chuẩn bị bài sau. - Về nhà làm bài tập vào vở. - Chuẩn bị bài : Từ đơn và từ phức. - Nhaän xeùt tieát hoïc.. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> TỪ ĐƠN VAØ TỪ PHỨC I. MUÏC TIEÂU: - Hiểu được sự khác nhau giữa tiếng và từ: tiếng dùng để tạo nên từ, từ dùng để tạo nên câu, từ bao giờ cũng có nghĩa, còn tiếng có thể có nghĩa hoặc không có nghĩa. - Phân biệt được từ đơn và từ phức. - Biết dùng từ điển để tìm từ và nghĩa của từ. II. CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC: - Bảng phụ viết sẵn đoạn văn để kiểm tra bài cũ. - Bảng lớp viết sẵn câu văn: Nhờ / bạn / giúp đỡ / , lại / có / chí / học hành / , nhiều / năm / lieàn / , Haïnh / laø / hoc sinh / tieân tieán. III. HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP: H Giaùo vieân Hoïc sinh Ñ 1 Kieåm tra baøi cuõ : - HS 1: Daáu hai chaám coù taùc duïng gì? Caùch HS 1: + Daáu hai chaám baùo hieäu boä phaän câu đứng sau nó là lời nói của một nhân duøng daáu hai chaám. vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng trứơc. + Khi báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được dùng phối hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch dầu dòng. - HS 2: Giới thiệu đoạn văn viết sẵm ở HS 2: - Đọc và trả lời câu hỏi. bảng phụ, yêu cầu HS đọc và nêu ý nghĩa • Dấu hai chấm thứ nhất báo hiệu bộ phận của từng dấu hai chấm trong đoạn văn. đứng sau nó là lời của nhân vật Tùng. “Tất cả nhìm nhau, rồi nhìn Tùng. Anh • Dấu hai chấm thứ hai giải thích cho bộ. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(11)</span> H Ñ. 2. 3. Giaùo vieân. Hoïc sinh. chàng vẻ rất tự tin: - Cuõng laø Va-ti-caêng - Đúng vậy! – Thanh giải thích – Va-ticăng chỉ có khoảng 700 người. Có nước ñoâng daân nhaát laø Trung Quoác: hôn 1 tæ 200 trieäu”. - Nhaän xeùt, cho ñieåm HS. Giới thiệu bài - Đưa ra từ: học, học hành, hợp tác xã. - Em có nhận xét gì về số lượng tiếng của ba từ học, học hành, lợp tác xã. - Baøi hoïc hoâm nay seõ giuùp caùc em hieåu roõ về từ một tiếng (từ đơn) và từ gồm nhiều tiếng (từ phức). Tìm hieåu ví duï - Yêu cầu HS đọc câu văn trên bảng lớp. - Mỗi từ được phân cách bằng một dấu gạch chéo. Câu văn có bao nhiêu từ.. phận đứng trước: Trung Quốc là nước đông daân nhaát.. - 2 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. Nhờ/ bạn/ giúp đỡ/ lại/ có/ chí/ học haønh/ nhieàu/ naêm/ lieàn/ Hanh/ laø/ hoc sinh/ tieân tieán. + Em có nhận xét gì về các từ trong câu - Câu văn có 14 từ. + Trong câu văn có những từ gồm một vaên treân. tiếng và có những từ gồm hai tiếng. Baøi 1: - 1 HS đọc yêu cầu trong SGK. - Gọi HS đọc yêu cầu. - Phát giấy và bút dạ cho các nhóm, yêu - Nhận đồ dùng học tập và hoàn thành phieáu. cầu HS thảo luận và hoàn thành phiếu. - Goïi hai nhoùm daùn phieáu leân baûng. Caùc - Daùn phieáu, nhaän xeùt, boå sung. nhoùm khaùc nhaän xeùt, boå sung. - Chốt lại lời giải đúng. Từ đơn (từ gồm moät tieáng). Từ đơn (từ gồm nhieàu tieáng). Nhờ, bạn, lại, co,ù Giúp đỡ, học hành, chí nhieàu, naêm, hoïc sinh, tieân tieán. lieàn, Hanh, laø. Baøi 2: - Từ gồm có mấy tiếng? - Tiếng dùng để làm gì?. 4. - Theo doõi. - Từ học có 1 tiếng, từ học hành có hai tiếng, từ hợp tác xã gồm có ba tiếng. - Laéng nghe.. - Từ gồm một hay nhiều tiếng. - Tiếng dùng để cấu tạo nên từ. 1 tiếng tạo nên từ đơn, 2 tiếng trở lên tạo nên từ phức. - Từ dùng để đặt câu. - Từ đơn là từ gồm có một tiếng, từ phức là từ gồm hai hay nhiều tiếng.. - Từ dùng để làm gì? - Thế nào là từ đơn, thế nào là từ phức. Ghi nhớ - Gọi HS đọc phần ghi nhớ. - Yêu cầu HS tiếp nối nhau tìm từ đơn và từ - 2 đến 3 HS đọc thành tiếng. phức. - Lần lượt từng HS lên viết trên bảng theo. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> H Ñ. 5. 6. Giaùo vieân. Hoïc sinh. - Nhận xét, tuyên dương nhóm tìm được nhiều hai nhóm. từ. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. Luyeän taäp - 1 em lên bảng làm bài, cả lớp dùng bút Baøi 1: chì gaïch vaøo SGK. - Gọi HS đọc yêu cầu. Raát/ coâng baèng/ raát/ thoâng minh/. - Yêu cầu HS tự làm bài Vừa/ độ lượng/ lại/ đa tình/ đa mang/. - Goïi HS nhaän xeùt boå sung. - HS nhaän xeùt. - Những từ nào là từ đơn? - Rất, vừa, lại. - Những từ nào là từ phức - Công bằng, thông minh, độ lượng, đa tình, đa Baøi 2: mang. - Gọi HS đọc yêu cầu. - Yeâu caàu HS laøm vieäc trong nhoùm, GV - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. hướng dẫn các nhóm gặp khó khăn. - Nhận xét tuyên dương những nhóm tích - Hoạt động nhóm. cực, tìm được nhiều từ. - HS trong nhóm nối tiếp nhau tìm từ. Baøi 3: - Gọi HS đọc yêu cầu và mẫu. - HS đọc yêu cầu trong SGK. - Yeâu caàu HS ñaët caâu. - HS nối tiếp nói từ mình chọn và đặt câu. - Nhaän xeùt cho ñieåm HS. Cuûng coá, daën doø: - Thế nào là từ đơn? Cho ví dụ. - Thế nào là từ phức? Cho ví dụ. - Về nhà học thuộc phần ghi nhớ trong SGK. - Về nhà làm bài tập 2, 3 vào vở. - Chuẩn bị bài : Mở rộng vốn từ: Nhân hậu- đoàn kết. - Nhaän xeùt tieát hoïc.. MỞ RỘNG VỐN TỪ: NHÂN HẬU, ĐOAØN KẾT I. MUÏC TIEÂU: - Mở rộng vốn từ ngữ theo chủ điểm nhân hậu, đoàn kết. - Rèn luyện để sử dụng tốt vốn từ trên. - Hiểu được ý nghĩa của một số câu thành ngữ, tục ngữ thuộc chủ điểm. II. CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC: - Giaáy khoå to keû saün 2 coät cuûa baøi taäp 1, baøi taäp 2, buùt daï. - Bảng lớp viết sãn 4 câu tục ngữ bài tập 3. III. HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP: H Giaùo vieân Hoïc sinh Ñ 1 1. Kieåm tra baøi cuõ: HS 1: Tiếng dùng để làm gì? Từ dùng để làm gì? Cho ví dụ. HS 2: Thế nào là từ đơn? Thế nào là từ phức? Cho ví dụ. Nhaän xeùt vaø cho ñieåm HS. 2. Giới thiệu bài: Hướng dẫn làm bài tập. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(13)</span> H Ñ 2. Giaùo vieân Baøi 1: - Gọi HS đọc yêu cầu. -Yêu cầu HS sử dụng từ điển và tra từ. - Phát giấy và bút dạ cho từng nhóm. - Hỏi HS cách tra từ điển. - Yêu cầu HS có thể huy động trí nhớ của các nhóm tìm từ sau đó kiểm tra lại trong từ điển xem mình tìm được số lượng bao nhieâu. - Yeâu caàu 2 nhoùm daùn phieáu leân baûng, caùc nhoùm khaùc nhaän xeùt boå sung. - Tuyên dương nhóm tìm được nhiều từ. Baøi 2: - Gọi HS đọc yêu cầu. - Yêu cầu HS tự làm bài trong nhóm. - Gọi nhóm xong trước dán lên bảng. Các nhoùm khaùc nhaän xeùt boå sung. - GV hỏi về nghĩa của các từ HS vừa làm. - Nhận xét tuyên dương những HS có sự hiểu biết về từ vựng.. Baøi 3: - Gọi HS đọc yêu cầu. - Yêu cầu HS viết vào vở nháp. 1 HS làm treân baûng. - Goïi HS nhaän xeùt baøi cuûa baïn. - Chốt lại lời giải đúng. - Em thích câu thành ngữ nào nhất? Vì sao? Baøi 4: - Gọi HS đọc yêu cầu. - Gợi ý: Muốn hiểu được các thành ngữ, tục ngữ em phải hiểu được tất cả nghĩa ñem laãn nghóa boùng. Nghóa boùng coù theå suy ra từ nghĩa đen. - Yeâu caàu HS thaûo luaän caëp ñoâi. - Goïi HS phaùt bieåu. - Câu thành ngữ (tục ngữ) em vừa giải thích coù theå duøng trong tình huoáng naøo? - Lời giải: caâu Môi hở raêng laïnh.. Hoïc sinh. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - Sử dụng từ điển. - Hoạt dộng trong nhóm. - Tìm chữ h và vần iên. Tìm vần ac. - 1 HS viết từ do các bạn nhớ ra. - Mở từ điển để kiểm tra lại.. - Daùn phieáu, nhaän xeùt, boå sung.. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - Trao đổi và làm bài. + nhân từ, nhaân aùi, hieàn haäu, taøn aùc, hung Nhaân haäu phuùc haäu, aùc,taøn baïo. ñoân haäu trung haäu. cöu mang, đè nén, áp Đoàn kết che chở, bức, chia đùm bọc. reõ. - Daùn baøi nhaän xeùt boå sung. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - Tự làm bài. a) Hiền như bụt (hoặc đất) b) Lành như dất (hoặc bụt). c) dữ như cọp d) Thöông nhau nhö chò em gaùi. - Nhận xét bài làm của bạn đúng sai. - Theo doõi. - HS phaùt bieåu theo yù mình. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - Laéng nghe. - Thaûo luaän caëp ñoâi. - HS noái tieáp nhau phaùt bieåu yù kieán. - Trả lời theo yêu cầu của GV.. Nghóa ñen Nghóa boùng Moâi vaø raêng laø hai Những người ruột thịt gần gũi xóm bộ phận trong miệng giềng của nhau phải biết che chở người. Môi che chở, đùm bọc nhau. Một người yếu kém bao boïc raêng. Moâi GiaoAnTieuHoc.com hoặc bị hại thì những người khác. Tình huống sử dụng Khuyên những người trong gia ñình, hoï haøng, laøng xoùm..

<span class='text_page_counter'>(14)</span> H Ñ. 3. Giaùo vieân. Hoïc sinh. Cuûng coá, daën doø: - Về nhà học thuộc các từ ngữ, thành ngữ, tục ngữ. - Về nhà làm bài tập 2, 3 vào vở. - Chuẩn bị bài : Từ ghép và từ láy. - Nhaän xeùt tieát hoïc.. TỪ GHÉP VAØ TỪ LÁY I. MUÏC TIEÂU: - Hiểu được từ láy và từ ghép là hai cách cấu tạo từ phức tiếng Việt: Từ ghép là từ gồm những tiếng có nghĩa ghép lại với nhau. Từ láy là từ có tiếng hay âm, vần lặp lại nhau. - Bước đầu phân biệt được từ ghép và từ láy, tìm được các từ ghép và từ láy dễ. - Sử dụng từ láy và từ ghép để đặt câu. II. CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC: - Baûng phuï vieát saün ví duï cuûa phaàn nhaän xeùt. - Giaáy khoå to keû 2 coät vaø buùt daï. - Từ điển. III. HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP:. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(15)</span> H Ñ 1. 2. 3. Giaùo vieân. Hoïc sinh. Kieåm tra baøi cuõ : - Đọc thuộc các câu thành ngữ, tục ngữ ở tiết trước. Nêu ý nghĩa của một câu mà em thích. - Từ đơn và từ phức khác nhau ở điểm nào? Laáy ví duï. - Nhaän xeùt, cho ñieåm HS. Giới thiệu bài - Đưa ra từ: khéo léo, khéo tay. - Em có nhận xét gì về cấu tạo của những từ trên. - Qua hai từ vừa nêu, các em đã thấy có sự khác nhau về cấu tạo từ phức. Sự khác nhau đó tạo nên từ ghép và từ láy. Bài học hôm nay giúp các em hiểu điều đó. Tìm hieåu ví duï - Yêu cầu HS đọc ví dụ và gợi ý. - Yeâu caàu HS suy nghó thaûo luaän caëp ñoâi. + Từ phức nào đo những tiếng có nghĩa nào taïo thaønh? + Từ truyện, cổ có nghĩa là gì ? + Từ phức nào do những tiếng có âm hoặc vaàn laëp laïi nhau taïo thaønh?. - HS thực hiện. - Từ đơn là từ có một tiếng: xe, ăn, uống, . . - Từ phức là từ có hai hay nhiều tiếng: xe đạp, hợp tác xã, ăn cỗ, . . . - Đọc các từ trên bảng. - Hai từ trên đều là từ phức. + Từ khéo tay có tiếng, âm, vần khác nhau. + Từ khéo léo có vần eo giống nhau. - Laéng nghe.. - Keát luaän: + Những từ do các tiếng có nghĩa ghép lại với nhau gọi là từ ghép. + Những từ có tiếng phối hợp với nhau có phần âm đầu hay phần vần giống nhau gọi là từ láy. Ghi nhớ - Gọi HS đọc phần ghi nhớ. - 2 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm - Hỏi: Thế nào là từ ghép, từ láy? Cho ví - 2 HS ngồi cùng bàn trao đổi, thảo luận và duï. trả lời câu hỏi. + Từ phức: truyện cổ, ông cha, đời sau, laëng im do caùc tieáng truyeän + coå, oâng + cha, đời + Sau, tạo thành. Các tiếng này Luyeän taäp đều có nghĩa. Baøi 1: + Từ truyện: tác phẩm văn học miêu tả - Gọi HS đọc yêu cầu. nhân vật hay diễn biến của sự kiện. Cổ: có từ xa xưa, lâu đời. - Phaùt giaáy vaø buùt daï cho caùc nhoùm HS. Truyện cổ: sáng tác văn học có từ thời cổ. - Yêu cầu HS trao đổi, làm bài. + Từ phức: Thầm thì, chầm chậm, cheo leo,. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(16)</span> H Ñ. Giaùo vieân. Hoïc sinh. - Gọi nhóm làm xong trước dán phiếu lên se sẽ. baûng, caùc nhoùm khaùc nhaän xeùt boå sung. • Thầm thì: lặp lại âm đầu th. - Kết luận lời giải đúng. • Chầm chậm: lặp lại cả âm đầu ch, vần, aâm. Caâu Từ ghép Từ láy a Ghi nhớ, đền thờ, bờ bãi, tưởng nhớ. •Nô nức leo: lặp lại vần eo. Cheo b Dẻo dai, vững chắc, thanh cao. , nhuõ , cứunsgvà caùpaâ.m e. •Moä Sec maï seõ:claë p laïni nhaë âmnđầ - Nếu trường hợp HS xếp cứng cáp là từ ghép, -GV giaû i thích theâ m : trong từ gheùp, nghóa cuûa Laéng nghe.. từng tiếng phải phù hợp với nhau, bổ sung nghĩa cho nhau. Cứng là rắn, có khả năng chịu tác dụng ; cáp có nghĩa là chỉ loại dây điện to nên chúng không hợp nghĩa với nhau, hai tiếng - 2 đến 3 HS đọc thành tiếng. này lặp lại âm đầu c nên nó là từ láy. - Nhắc lại ghi nhớ, sau đó nêu ví dụ. - Nếu HS xếp: dẻo dai, bờ bãi vào từ láy. GV giải thích tiếng dẻo, dẽ uốn cong, dai có khả + Từ ghép: bạn bè, thầy giáo, học sinh, yêu năng chịu lực, khó bị làm đứt, cho rời ra từng mảnh. Hai tiếng này bổ sung nghĩa cho nhau tạo tìnhthờ baïi ngian , . . daø . i. Nên nó là từ ghép. thành nghĩa chung dẻo dai có khả năng hoạt độnquí, g trong. + Từ láy: chăm chỉ, cần cù, thương thương, Baøi 2: chuoàn chuoàn, . . . - Gọi HS đọc yêu cầu. - 1 HS đọc thành tiếng yêu cầu và nội dung - Yêu cầu HS làm việc trong nhóm, GV bài, cả lớp đọc thầm. hướng dẫn các nhóm gặp khó khăn. - Nhận đồ dùng học tập. - Caùc nhoùm daùn phieáu leân baûng. - Hoạt dộng trong nhóm. Từ Từ ghép - dán phiếu, nhận xét, bổ sung. Từ láy Ngay. ngay thaúng, ngay thaät, ngay löng, ngay ñô. ngay ngaén thẳng băng, thẳng cánh, thẳng cẳng, thẳ-nChữ g ñuoä , thaú ng uđứsai). ng, thaúng thaúng thaén, , a tbaø i (neá Thaúng goùc, thaúng tay, thaúng taép, thaúng tuoät, thaúng tính. thẳng thớm Thật chân thật, thành thật, thật lòng, thật lực, thật tâm, thật tính. thaät thaø - Nếu HS tìm từ ngay ngáy, GV giải thích rõ: ngay trong ngay ngáy không có nghĩa.. - Nhận xét tuyên dương những nhóm làm đúng. - HS đọc yêu cầu trong SGK. - Hoạt dộng trong nhóm. - Daùn phieáu, nhaän xeùt, boå sung. 4. Cuûng coá, daën doø: - Từ ghép là gì? Cho ví dụ. - Từ láy là gì? Cho ví dụ. - Về nhà học thuộc phần ghi nhớ trong SGK. - Về nhà viết lại các từ đã tìm được vào sổ tay từ ngữ và đặt câu với các từ đó. - Chuẩn bị bài : Luyện tập về từ láy và từ ghép. - Nhaän xeùt tieát hoïc.. LUYỆN TẬP VỀ TỪ GHÉP VAØ TỪ LÁY I. MUÏC TIEÂU: - Nhận diện được từ láy, từ ghép trong câu văn, đoạn văn. - Xác định được mô hình cấu tạo của từ ghép, từ ghép tổng hợp, từ ghép phân loại và từ laùy aâm, laùy vaàn, laùy caû aâm vaø vaàn. II. CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(17)</span> - Từ điển. - Giấy khổ lớn để HS làm bài tập. III. HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP: H Giaùo vieân Ñ 1 1. Kieåm tra baøi cuõ : - Từ ghép là gì? Cho ví dụ và phân tích. - Từ láy là gì? Cho ví dụ và phân tích. - Nhaän xeùt, cho ñieåm HS. 2. Bài mới: Giới thiệu bài: Tiết luyện từ và câu hôm nay các em sẽ luyện tập về từ ghép và từ láy. Biết được mô hình cấu tạo của từ ghép và từ láy. 2. Hướng dẫn HS làm bài tập Baøi 1: - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung. - yêu cầu HS thảo luận cặp đôi và trả lời caâu hoûi. - Nhận xét câu trả lời của HS. Baøi 2: - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung. - Phát giấy khổ to đã kẻ sẵn bảng cho các nhoùm. - Yêu cầu HS trao đổi trong nhóm và làm bài.. GV giúp đỡ kiểm tra, kiểm tra để đảm bảo HS nào cũng được tham gia. - Nhóm nào xong trước dán lên bảng. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung để có lời giải đúng.. Hoïc sinh. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - Thảo luận cặp đôi và trả lời: + Từ bánh trái có nghĩa tổng hợp. + từ bánh rán có nghĩa phân loại. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - Các nhóm nhận đồ dùng học tập. - HS laøm baøi trong nhoùm.. - HS daùn leân baûng đúng. Từ ghép phân loại Đường ray, xe đạp, tàu hoả, xe điện, maùy bay.. và nhận xét lời giải. Từ ghép tổng hợp Ruộng đồng, làng xoùm, nuùi non, goø đồng, bờ bãi, hình daïng, maøu saéc. - Nhaän xeùt baøi laøm cuûa HS. + Tại sao em xếp từ tàu hoả vào từ ghép + Vì tàu hoả chỉ phương tiện giao thông phân loại? đường sắt, có nhiều toa, chở được nhiều hàng, phân biệt với táu thuỷ, máy bay, . . . + Tại sao núi non lại là từ ghép tổng hợp? + Vì núi non chỉ chung loại địa hình nổi lên cao hơn so với mặt đất. - Nhaän xeùt, tuyeân döông caùc em giaûi thích đúng, hiểu bài. Baøi 3: - Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung. - 1 HS đọc thành tiếng, cả lớp đọc thầm. - Phát giấy khổ to đã kẻ sẵn bảng cho các - Các nhóm nhận đồ dùng học tập. nhoùm. - Yêu cầu HS trao đổi trong nhóm và làm - HS làm bài trong nhóm. bài.. GV giúp đỡ kiểm tra, kiểm tra để đảm. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(18)</span> H Ñ. 3. Giaùo vieân. Hoïc sinh. bảo HS nào cũng được tham gia. - Nhóm nào xong trước dán lên bảng. Các - HS dán lên bảng và nhận xét lời giải nhóm khác nhận xét, bổ sung để có lời giải đúng. đúng. Từ láy có Từ láy có Từ láy có hai hai tieáng hai tieáng tieáng gioáng giống nhau giống nhau nhau ở cả âm ở âm đầu ở vần đầu và vần Nhuùt nhaùt Lao xao, raøo raøo, he - Nhaän xeùt baøi laøm cuûa HS. laït xaït. heù. + Muốn xếp được các từ láy vào đúng ô - Cần xác định các bộ phận được lặp lại âm cần xác định những bộ phận nào? đầu, vần, cả âm đầu và vần. - Nhận xét tuyên dương những em hiểu baøi. Cuûng coá, daën doø: - Từ ghép có những loại nào? Cho ví dụ. - Từ láy có những loại nào? cho ví dụ. - Về nhà làm lại bài tập 2, 3 vào vở. - Chuẩn bị bài : Mở rộng vốn từ: Trung thực – tự trọng. - Nhaän xeùt tieát hoïc.. GiaoAnTieuHoc.com.

<span class='text_page_counter'>(19)</span>