Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tiết 57: Một thứ quà của lúa non: Cốm (Tiết 3)

<span class='text_page_counter'>(1)</span>NS: 23/11/2008 NG: 25/11/2008. TiÕt: 57. Mét thø quµ cña lóa non: Cèm - Th¹ch Lam -. A. Môc tiªu: 1. KiÕn thøc: + H cảm nhận được phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hoá cổ truyền trong một thứ quà độc đáo và giản dị của dân tộc, của Hà Nội: Cốm; qua đó thấy được phần nào sự tinh tế, nhÑ nhµng mµ s©u s¾c trong lèi v¨n tuú bót cña Th¹ch Lam. 2. Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc, cảm nhận và tìm hiểu, phan tích chất trữ tình, chất thơ trong v¨n b¶n tuú bót. 3.Thái độ: Yêu thể loại tuỳ bút, học sinh tập viết thể loại này. B. Phương tiện dạy học: - §å dïng: - T­ liÖu tham kh¶o, Tranh ¶nh vÒ cèm, lµm cèm... C. C¸ch thøc tiÕn hµnh: - Phương pháp: giảng bình, phát vấn, phân tích, tổng hợp.. - H×nh thøc tæ chøc.................. D. TiÕn tr×nh giê d¹y. I. ổn định: KTSS: -7A............. - 7B........... II. KiÓm tra bµi cò: ? §äc thuéc lßng vµ diÔn c¶m bµi th¬ TiÕng gµ tr­a? GV: - nhËn xÐt................................................................................... - Cho ®iÓm................................................................................. III. Bµi míi: G: VN là một đất nước văn hiến. Văn hoá truyền thống VN thể hiện ngay ở những thứ quà bánh giản dị mà đặc sắc, độc đáo của từng vùng, miền. Nếu Nam Bộ có bánh tít, Hủ Tiếu thì Huế có bún bò – giò heo, cơm hến và các loại chè, Nghệ – Tĩnh có kẹo Cu đơ... Nói đến quà bánh Hà Nội cổ truyền thì không thể quên được món phở, bún ốc...và đặc biệt thanh nhã là Cốm Vòng ( cốm làng Vòng – Dịch Vọng, Cầu Giấy). Cốm Vòng mùa thu càng dậy hết sắc hương qua những trang văn tuỳ bút chân thành, tài hoa của nh÷ng nghÖ sÜ Hµ Néi nh­ Th¹ch Lam, NguyÔn Tu©n. Hoạt động của Thầy H§ cñaTrß ? Tr×nh bµy nh÷ng hiÓu biÕt cña em vÒ Th¹ch Lam? G: Bæ sung: Ông thường quan tâm đến những con người bình thường và cả những người nghèo khổ trong HS nghe x· héi, víi mét tinh thÇn nh©n đạo và sự cảm thông thấm thía. Thạch Lam đặc biệt tinh tế, nh¹y c¶m khi n¾m b¾t vµ diÔn t¶ Lop7.net. Néi dung I. T×m hiÓu t¸c gi¶ vµ t¸c phÈm: 1. T¸c gi¶: Th¹ch Lam ( 1910 – 1942) . Lµ thµnh viªn cña nhãm Tù Lùc v¨n ®oµn. - Có sở trường về truyện ng¾n.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> nh÷ng c¶m xóc, c¶m gi¸c c¶u con người trước thiên nhiên, cuéc sèng vµ cña chÝnh m×nh. Víi mét lèi v¨n nhÑ nhµng, trong s¸ng mµ s©u l¨ng. ¤ng lµ cây bút sở trường về truyện ngắn vµ còng thµnh c«ng trong tuú bót. ?Nªu xuÊt xø cña t¸c phÈm? GV: Yêu cầu đọc với giọng thật t×nh c¶m tha thiÕt, trÇm l¾ng, chËm, ªm.. G: đọc mẫu G: Hướng dẫn H tìm hiểu từ khã. ? V¨n b¶n trªn ®­îc viÕt theo thÓ lo¹i nµo? ? Em hiÓu g× vÒ thÓ lo¹i nµy? G: Tuú bót: Lµ thÓ lo¹i v¨n xu«i, thuéc lo¹i kÝ ( bót kÝ), thường ghi chép những hình ¶nh, sù viÖc, c©u chuyÖn cã thËt mµ nhµ v¨n quan s¸t, chøng kiÕn. Tuú bót thiªn vÒ biÓu c¶m, chó träng thÓ hiÖn c¶m xóc, t×nh cảm. suy nghĩ của tác giả trước những vấn đề của đời sống. ? V¨n b¶n nµy cã thÓ chia lµm mÊy phÇn? Giíi h¹n vµ néi dung tõng phÇn? G: yêu cầu H đọc thầm đoạn 1, chó ý ®o¹n v¨n ®Çu tiªn tõ ®Çu đến của trời.. 2. T¸c phÈm: §­îc rót tõ tËp “ Hµ H: §­îc rót tõ tËp “ Hµ Néi b¨m s¸u phè Nội băm sáu phố phường” phường” ( 1943). ( 1943). 3. §äc-T×m hiÓu chó thÝch. 2HS đọc lại và nhận xét H: Tuú bót:. II. Ph©n tÝch: 1. ThÓ lo¹i- bè côc: a/ thÓ lo¹i :Tuú bót. - Lµ thÓ lo¹i v¨n xu«i, thuéc lo¹i kÝ ( bót kÝ), thường ghi chép những h×nh ¶nh, sù viÖc, c©u chuyÖn cã thËt mµ nhµ v¨n quan s¸t, chøng kiÕn. - Tuú bót thiªn vÒ biÓu c¶m, chó träng thÓ hiÖn c¶m xóc, t×nh c¶m. suy H: Bè côc: 3 phÇn nghĩ của tác giả trước + P1: từ đầu  thuyền những vấn đề của đời rång: c¶m nghÜ vÒ nguån sèng. b/ Bè côc: 3 phÇn: gèc cña cèm. + P2: TiÕp  nhòn nhÆn: c¶m nghÜ vÒ gi¸ trÞ v¨n ho¸ cña cèm. + P3: Cßn l¹i  c¶m nghĩ về sự thưởng thức 2. Ph©n tÝch: cèm. a/ C¶m nghÜ vÒ nguån ? Nội dung của đoạn em vừa đọc H: cội nguồn của cốm. gèc cña Cèm: lµ g×? * Céi nguån cña Cèm: ? Cội nguồn của cốm là từ đâu? H: lúa đồng quê. ? T×m c¸c tõ miªu t¶ h¹t thãc H: lµm trÜu th©n lóa, vá - “ C¸c b¹n...lóa non xanh, bªn trong cã mét kh«ng? nÕp ®Çu tiªn lµm nªn Cèm? ? các từ ấy đã miêu tả hạt thóc giọt sữa trắng thơm... H: T¶ tõ trong ra ngoµi, nếp đầu tiên đó ntn? thÊy c¶ mïi vÞ tõ bªn trong, t¶ c¶ sù lín dÇn cña  3 c©u miªu t¶, 1 c©u hái tu tõ. h¹t nÕp. Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> ? Nhà văn dùng câu hỏi ở giữa H: lôi kéo sự đồng cảm và ®o¹n cã t¸c dông g×? sự tưởng tượng của người đọc hoà vào cảm xúc của nhµ v¨n. ? Em cã nhËn xÐt g× vÒ lêi v¨n,  lêi v¨n giµu h×nh ¶nh điệu văn, nhịp văn, cách miêu đựơc tạo ra bằng cảm giác, t¶? tưởng tượng, điệu văn nhẹ nhµng, ªm ¸i ng¾t nhÞp ? Cảm xúc về cội nguồn của đều bởi dấu phẩy.. Cèm nhê gi¸c quan nµo lµ chñ H: Khøu gi¸c. yÕu? ? H đọc thầm tiếp đến thuyền rång. ? §o¹n v¨n bµy thiªn vÒ kÓ, t¶ H: Thiªn vÒ kÓ, hay biÓu c¶m? ? Nếu kể thì nhà văn đã kể về H: kể về thời điểm gặt lúa chi tiÕt nµo? nÕp, c¸ch chÕ biÕn.... ? ë ®©y t¸c gi¶ cã ®i s©u vµo t¶ c¸ch thøc, kÜ thuËt lµm Cèm hay kh«ng?T¹i sao? ? T¹i sao Cèm g¾n víi tªn lµng H: V× lµng Vßng næi tiÕng Vßng? vÒ nghÒ Cèm. Cèm lµng ? Chi tiết nào vẽ lên nét đẹp Vòng dẻo thơm, ngon truyÒn thèng cña c« g¸i b¸n nhÊt. Cèm lµng Vßng? H: Bé quÇn ¸o gän ghÏ víi ? Từ những lời văn trên, cảm 2 đầu đòn gánh cong cong xóc cña t¸c gi¶ ®­îc béc lé ntn? nh­ thuyÒn rång H: theo dâi ®o¹n 2: ( tiÕp theo đến nhũn nhặn). H: Cèm lµ quµ tÆng cña đồng quê, Cốm là đặc sản c¶u d©n téc v× nã kÕt tinh hương vị tinh khiết của đồng quê  Cèm lµ quµ quª, thø quµ thiªng liªng.. H: Dùng Cốm để làm quà tÕt. ? Tại sao tác giả lại nghĩ đến H: gắn Cốm với sêu tết là cèm g¾n víi quµ sªu tÕt? g¾n mét thøc ¨n d©n téc với lễ cưới dân tộc từ Cốm mà nghĩ đến tơ hồng, quả hồng đến hồng cốm tết đôi  HP lứa đôi lâu bền  lµm t¨ng thªm chÊt tr÷ ? Sự hoà hợp tương xứng hồng tình của văn tuỳ bút. Cèm ®­îc ph©n tÝch trªn nh÷ng H: hoµ hîp vÒ mµu s¾c, phương diện nào? Lop7.net ? Lêi b×nh luËn “ Cèm lµ thø quà riêng biệt của đất nước...” gîi cho em c¸ch hiÓu míi mÎ nµo vÒ Cèm? ? Theo dâi lêi b×nh luËn thø 2. em h·y cho biÕt, t¸c gi¶ b×nh luận về vấn đề gì?.  lêi v¨n giµu h×nh ¶nh đựơc tạo ra bằng cảm giác, tưởng tượng, điệu v¨n nhÑ nhµng, ªm ¸i ngắt nhịp đều bởi dấu phÈy.. */ N¬i Cèm næi tiÕng. - Lµng Vßng.  yªu quý tr©n träng céi nguån trong s¹ch, đẹp đẽ giàu sắc thái văn ho¸ d©n téc cña Cèm. 2. C¶m nghÜ vÒ gi¸ trÞ cña Cèm:. + gi¸ trÞ tinh thÇn: - Cèm lµ thø quµ thiªng liªng.. + gi¸ trÞ v¨n ho¸ d©n téc. - Cèm dïng lµm lÔ vËt sªu tÕt.  T¹o sù g¾n bã, hµi.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> ? Em hiểu thêm giá trị nào của hương vị. hoµ trong t×nh duyªn, Cốm từ lời bình luận đó của tác H: góp phần cho nhân đôi lứa. duyên tốt đẹp... gi¶? ? Nh­ vËy ë phÇn VB nµy, gi¸ H: Gi¸ trÞ tinh thÇn, gi¸ trÞ trÞ cña Cèm ®­îc ph¸t hiÖn trªn v¨n ho¸ d©n téc. phương diện nào? ? Qua đó, tác giả muốn truyền H: trân trọng, giữ gìn Cốm tới bạn đọc tình cảm và thái độ như một vẻ đẹp văn hoá nµo trong öng xö víi thøc quµ d©n téc. d©n téc lµ Cèm? ? Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch H: sö dông nhiÒu tÝnh tõ  sö dông nhiÒu tÝnh tõ dïng tõ trong ®o¹n v¨n nµy? miªu t¶, gîi c¶m, gîi liªn miªu t¶, gîi c¶m, gîi ? Đoạn này tác bàn về cách tưởng liên tưởng thưởng thức cốm trên phương  C¶m nghÜ vÒ gi¸ trÞ diÖn? cña Cèm. ? Những từ nào miêu tả hương vị H: theo dõi phần cuối của 3. Cảm nghĩ về sự của Cốm khi ăn nhà văn đã cảm văn bản thưởng thức Cốm: nhận ( Thể hiện) sự tinh tế trong H: 2 Phương diện: việc cảm nhận của hương vị đó + cách ăn Cốm ntn? + C¸ch mua Cèm ? T¹i sao t¸c gi¶ l¹i cã c©u kªu + C¸ch ¨n Cèm: Tõng Ýt gäi “ hìi c¸c bµ mua hµng....”! mét, thong th¶, ngÉm nghÜ câu than gọi đó có tác dụng gì? ? Bằng những lí lẽ nào để tác giả thuyết phục người mua Cốm hãy nhẹ nhàng mà nâng đỡ... ? Những lí lẽ đó cho thấy tác giả H: Cốm là lộc của trời, cái + Cách mua Cốm: thanh có thái độ ntn đối với “Thứ quà khéo léo của con người; là lịch nhã nhặn sù cè søc tiÒm tµng vµ cña lóa non”? ? Qua văn bản, nhà văn đã thể nhẫn nại của thần lúa. hiện tám lòng ntn đối với văn H: Xem Cốm như một giá trÞ tinh thÇn thiªng liªng III. Tæng kÕt: ho¸ d©n téc Tổng kết nội dung và nghệ thuật đáng được chúng ta trân 1. Nội dung: 2. NghÖ thuËt: GV đọc cho học sinh nghe đoạn trọng, giữ gìn. bình của nhà văn Nguyễn Tuân, H đọc to, rõ mục ghi nhớ * Ghi nhớ: SGK. V. LuyÖn tËp: Vò B»ng vÒ Cèm . IV. Cñng cè: G: Hệ thống lại nội dung đã học. ? Nêu những nét đặc săc về nội dung và nghệ thuật của văn bản này? V. Hướng dẫn: - Học thuộc lòng đoạn văn mà em thích. Nắm được ND, NT đặc sắc của bài. - So¹n bµi: Sµi Gßn t«i yªu. E. Rót kinh nghiÖm: .............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(5)</span>