Giáo án môn Ngữ văn lớp 7 - Bùi Thanh Hải - Tuần 20, 21

<span class='text_page_counter'>(1)</span>Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011 Ngµy so¹n : / Ngµy d¹y: / TiÕt 73. /2011 /2011. TuÇn 20. tôc ng÷ vÒ thiªn nhiªn và lao độg sản xuất. Bïi Thanh Hải. A. mục tiêu cần đạt Gióp HS: - N¾m ®­îc khÝa niÖm vÒ tôc ng÷ - HiÓu ®­îc néi dung vµ mét sè h×nh thøc nghÖ thuËt ( kÕt cÊu, nhÞp ®iÖu, c¸ch lËp luËn)vµ ý nghi· nh÷ng c©u tôc ng÷ trong v¨n b¶n. B. tổ chức các hoạt động dạy và học. 1. ổn định tổ chức 2. Giíi thiÖu bµi: - Tôc ng÷ lµ mét lo¹u v¨n häc d©n gian. Nã ®­îc vÝ la kho b¸u kinh nghiÖm vµ trÝ tuÖ cña dân gian, nó là triết lí ,đồng thời là cây đời xanh tươi. Vậy tục ngữ là gì? ý nghiã của tục ng÷ nh­ thÕ nµo chóng ta ·y r×m hiÓu tiÕt häc h«m nay. Hoạt động 1: Hình thành khái niệm về tục ngữ GV hướng dẫn cho HS giải nghĩa của từ “ tục” và từ “ ngữ” - Tục: có nghĩa là thói quen cóa từ lâu đời - Ng÷: lµ lêi nãi, ng«n ng÷ ? Em hãy tìm hiểu tục ngữ trên các phương diện: Hình thức; Nội dung và việc sử dông - VÒ h×nh thøc: Tôc ng÷ lµ nh÷ng c©u nãi d©n gian ng¾n gän, cã kÕt cÊu bÒn v÷ng, cã h×nh ¶nh vµ nhÞp ®iÖu, v× vËy rÊt dÔ nhí vµ dÔ l­u truyÒn. - Về nội dung: Tục ngữ diễn đạt một ý trọn vẹn, thể hiện những kinh nghiệm của nhân dân về nhiều mặt( thiên nhiên, lao động sản xuất, con người, XH). Có những câu tục ngữ chØ cã nghÜa ®en; nhiÒu c©u tôc ng÷ ngo×a nghÜa ®en cßn cã nghÜa bãng. - Về việc sử dụng: Tục ngữ được nhân dân vận dụng vào mọi hoạt độg đời sống, đẻ nhìn nhận, ứng xư, thực hành và để làm lời nói thêm hay, thêm sinh độg sâu sắc. ? Tôc ng÷ vµ thµnh gn÷ cã g× gièng vµ kh¸c nhau? - Giống nhau:Đều là đơn vị có sẵn trong ngôn ngữ và lời nói, đều dùng hình ảnh để diễn đạt, dùng cái đơn nhất để nói cái chung nhất và được sử dụng ở nhiều hoàn cảnh khác nhau trong đời sống. - Khác nhau: Thành ngữ thường coi đơn vị tương đương như từ, mang hình thức cố định. VD: cao nh­ sÕu, hiÒn nh­ bôt; ¨n tr¾ng mÆc tr¬n.. Còn tục ngữ thường là câu hoàn chỉnh.VD : uống nước nhớ nguồn / Ăn quả nhớ kẻ trồng cây / Thương người như thể thương thân. Thành ngữ có chức năng gọi tên sự vật, tính chất, trạng thái hay hành động của sự vật hiện tượng, còn tục ngữ diễn đạt trọn vẹn một phán đoán hay kết luận lời khuyên. - Thµnh ng÷ ch­a ®­îc gäi lµ c©u, lµ v¨n b¶n, cßn tôc ng÷ lµ c©u, mçi c©u tôc ng÷ ®­îc xem là một văn bản đặc biệt. ? H·y so s¸nh tôc ng÷ víi ca dao? - VÒ h×nh th÷ tôc ng÷ lµ nh÷ng c©u nãi cßn ca dao lµ nh÷ng lêi th¬ cña nh÷ng bµi d©n ca. + Về nội dung: Tục ngữ thiên về trí tuệ, ca dao thiên về tình cảm. Tục ngữ diễn đạt kinh nghiệm trong đời sống; ca dao biểu hiện thế giới nộ tâm của con người. 1 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011 Bïi Thanh Hải Hoạt động 2: Đọc , giải từ khó và tìm hiểu cấu trúc văn bản Hoạt động của gv và hs. ? Em cã thÓ chia v¨n b¶n nµy thµnh mÊy nhãm? V× sao vËy?. ? Mỗi nhóm tục ngữ được đúc rút kinh nghiệm từ hiện tượng nào?. nội dung cần đạt. 1. §äc 2. Gi¶i tõ khã 3. T×m hiÓu cÊu tróc v¨ b¶n - V¨n b¶n cã thÓ chia lµm hai nhãm + Nhãm 1: 4 c©u ®Çu ( Tôc ng÷ vÒ thiªn nhiªn) + Nhãm 2: 4 c©u cuèi( Tôc ng÷ vÒ lao động sản xuất. - Nhóm tục ngữ vè thiên nhiên đúc rút kinh nghiệm từ hiện tượng thời gian ( câu 1) Hiện tượng thời tiết: Nắng mưa( câu 2/ B·o ( c©u 3)/ Lôt ( c©u 4) - Nhóm đề tài lao động sản xuất đúc rút kinh nghiệm từ hoạt động trồng trọt, chăn nu«i.. Hoạt động 3: tìm hiểu nội dung văn bản 1. Nhãm tôc ng÷ vÒ thiªn nhiªn. *) C©u : ? Nghĩa của câu “ đêm tháng năm chưa Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng nằm đã sáng / Ngày tháng 10 chưa cười đã Ngày tháng 10 chưa cười đã tối tèi lµ g×? - Tháng năm đêm ngăn, ngày dài. Tháng 10 đêm dài ngáy ngắn. ? C©u tóc ng÷ trªn rót ra tõ kinh nghiÖm - Kinh nghiÖm xem thêi gian qua mÆt trêi, xem thời gian bằng phương tiện nào? thêi tiÕt cña nh©n d©n ta. Th¸ng n¨m ( ©l) trêi n¾ng r¸o, mÆt trêi mọc sốm , lặn muộn=> đêm ngắn.Tháng 10 ngược lại. ? Kinh nghiệm đó giúp cho nhân dân điều - Giúp nông dân chủ động sử dụng thời g×? gian, sức lao động vào những thời điểm khác nhau để sản xuất và giữ gìn sk. ? Trong c¸ch nãi trªn cña d©n gian cã g× - Nói quá: Nhấn mạnh đặc điểm của từng đáng chú ý? thời gian và sự trái ngược nhau của hai mùa. Gây ấn tượng khó quên. *)C©u : “Mau sao th× n¾ng, v¾ng sao th× m­a.” - Mau ( nhiÒu, dµy sao) : Nghia cña c©u nµy lµ: dªm nµo trêi nhiÒu sao th× s¸ng mai trời nắng. Ngược lại đêm nào trời vắng sao th× mai trêi m­a. ? C©u tôc ng÷ ®­îc rót ra tõ kinh nghiÖm - Kinh nghiÖm tr«ng sao dù ®o¸n thêi tiÕt. nào? Kinh nghiệm đó giúp nhân dân vấn Giúp con người nắm được thời tiết để sắp đề gì? xÕp c«ng viÖc phï hîp. 2 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011 ? C©u tôc ng÷ :R¸ng mì gµ cã nhµ th× gi÷ cã nghÜa g×?. *) C©u:. Bïi Thanh Hải. R¸ng mì gµ cã nhµ th× gi÷ - Khi trªn trêi cã s¾c mµu mì gµ th× s¾p cã giã to, b·o ( nªn cã nhµ th× lao gi÷) ? Cơ sở thực tiễn của câu nói đó mang lại ? - Kinh nghiệm xem tự nhiên đoán thời tiết. C¸ch vËn dông nã? Vận dụng: để có ý thức giữ gìn nhà cửa, hoa màu, đề phòng gióbão. *)C©u: "Th¸ng b¶y kiÕn bß chØ lo l¹i lôt” ? NghÜa cña c©u “ Th¸ng b¶y kiÕn bß, chØ - NghÜa lµ: KiÕn bß lªn cao lµ ®iÒm s¾p cã lo l¹i lôt” cã nghÜa g×? lò lôt lín ? Kinh nghiệm đó được đức kết từ thực tiễn - Kinh nghiệm quan sát. Vì Kiến là laọi nào? Vì sao lại lấy hoạt độg của kiến để côn trung rất nhảy cảm với thay đổi khí đức rút kinh nghiệm? hËu, thêi tiÕt. Khi trêi chuÈn bÞ cã nh÷ng đợt mưa to, kiến từ tổ kéo nhau ra để tránh lò lôt, sau m­a, chóng l¹i lµm tæ míi. 2. Nhóm tục ngữ đúc rút từ lao động sản xuÊt. ? Nghia của câu tục ngữ “ Tấc đất, tấc *) Câu: "Tấc đất, tấc vàng" vµng “ lµ g×? - §Êt quý nh­ vµng - Tấc đất là 1 mảnh nhỏ, tấc vàng là khối lượng lớn => Đề cao gía trị của đất,đề cao sức lao độg, phê phán hiện tượng lười lao động. *) C©u: NhÊt canh tr×, nhÞ canh viªn, tam canh ? NghÜa cña c©u tôc ng÷ “ NhÊt canh tr×, ®iÒn. nhÞ canh viªn, tam canh ®iÒn” lµ g×? - Trì: là ao( canh trì= nuôi cá) ; viên: vườn (canh viên =làm vườn); điền: ruộng (canh ®iÒn= lµm ruéng). - Nãi vÒ thø tù c¸c nghÒ ®em l¹i lîi Ých kinh tế cho người nông dân. Thứ nhát là nuôi cá, rồi làm vườn và cuói cùng là làm ruéng. ? Kinh nghiệm đó được vân dụng từ đâu? - Kinh nghiÖm thùc tÕ qua c«ng viÖc. *) C©u : "Nhất nước nhì phân, tam cần, tứ giống” ? Nghĩa của câu” Nhất nước , nhì phân, - Nªu lªn thø tù c¸c yÕu tè quan träng, cÇn tam cÇn, tø gièng” lµ g×? thiết đối với nghề trồng lúa. Kinh nghiệm đó được rút ra từ đâu? - Kinh nghiệm từ thực tế trồng lúa ở nước ta. Việc vận dụng kinh nghiệm đó? - VËn dông trong qu¸ tr×nh trång lóa, gióp người dân thấy rõ tầm quan trọng từng yếu tố để nâng cao lao động sản xuất. *) C©u: “ NhÊt th×, nh× thôc” ? NghÜa cña c©u” NhÊt th×, nh× thôc”? - Nãi lªn tÇm quan träng cña thêi vô(th×) và việc cày bừa để có đất tốt. 3 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011. Bïi Thanh Hải Qua kinh nghiệm của lao động sản xuất, cha ông ta đã thấy rõ tầm quan trọng của các yếu tố đó. Hoạt động 4: Tổng kết:. 1 NghÖ thuËt: §¨c ®iÓm, h×nh thøc cña nh÷ng c©u tôc ng÷ trªn? - Ngắn gọn, thường là một lời nói, một câu. Đặc biệt đó là những lời nói có vần điệu, thường là vần lưng. Các vế trong câu tục ngữ đối xứng nhau cả về hình thức và nội dung. Các câu thường có 2 vế đối xứng nhau., tạo nên tính cânđối , hài hoà Hình ảnh cụ thể, sinh động. 2. Nội dung. Tám câu tục ngữ tren thể hiện hai chủ đề. Bốn câu đàu là những câu tục ngữ về thiên nhien phản ánh những quy luật của các hiện tượng tự nhiên giúp con người biết sắp xếp thời gian hợp lí, tránh được thiệt hại không đáng có.Bốn câu tiếp theo là những câu về lao động sản xuất giúp con người xác định được giá trị, vị trí yếu tố trong quá trình lµm ra cña c¶i vËt chÊt. * Cñng cè, d¨n dß: GV: Cñng cè bµi häc. HS: Chuẩn bị bài chương trình địa phương * Rót kinh nghiÖm giê d¹y: ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ************************************* Ngµy so¹n : / Ngµy d¹y: / TiÕt 74:. /2011 /2011. chương trình địa phương phần tập làm văn. a. mục tiêu cần đạt: Gióp HS: - Bước cách sưu tầm ca dao và tục ngữ theo chủ đề và bước đầu biết chọn lọc, sắp xếp, t×m hiÎu ý nghÜa cña chóng. - Tăng thêm hiểu biết và tình cảm đối với địa phương, quê hương của mình. b. tổ chức các hoạt động dạy - học. 1. ổn định lớp. 2. Bµi cò: Tôc ng÷ lµ g×? tôc ng÷ cã g× gièng vµ kh¸c víi thµnh ng÷, ca dao? Nêu nội dung , nghệ thuật của những câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất mà em đã học ở bài 18? 3. Bµi míi: Hoạt động 1: Sưu tầm ca dao, tục ngữ GV cho HS sưu tầm những câu ca dao , tục ngữ ở địa phương mà em biết. GV Gọi đại diện của từng nhóm lên trình bày kết quả tìm hiểu của tổ mình. GV nhËn xÐt, cho ®iÓm. Hoạt động 2: Liệt kê tục ngữ thao từng chủ đề: 4 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011 Bïi Thanh Hải A) Chủ đề về lao động sản xuất B) Chủ đề về thiên nhiên * Rót kinh nghiÖm giê d¹y: ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ************************************* Ngµy so¹n : / /2011 Ngµy d¹y: / /2011 TiÕt 75, 76. t×m hiÓu chung vÒ v¨n nghÞ luËn. a. mục tiêu cần đạt: Gióp HS : - Hiểu được nhu cầu nghị luận trong cuộc sống và đặc điểm của văn nghị luận. b. tổ chức các hoạt động dạy học. 1. ổn định tổ chức. 2. Bµi cò: Nh¾c l¹i kh¸i niÖm vÒ v¨n tù sù, miªu t¶ vµ v¨n biÓu c¶m? Gîi ý tr¶ lêi Văn tự sự là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự vật này dẫn đến sự vật kia, cối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa. VD: Kể chuyện người thật, việc thật, về một kỉ niệm đáng nhớ, một cuộc chơi ,... - Văn miêu tả là loại văn nhằm giúp người đọc, người nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của sự vật, sự viêc, con người, phong cảnh,...làm cho những cái đó như hiện trước mắt - Văn biểu cảm là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá con người đối với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc. 3. Bµi míi Hoạt động của gv và hs. nội dung cần đạt. Hoạt động 1: Nhu cầu nghị luận GV cho HS đọc phần 1, a ? Trong cuộc sống, em thường gặp những câu hỏi: Vì sao con người cần có bạn? Em đi học để làm gì? Học sinh có nê hút thuốc không?Thế nào là sống đẹp?Theo em thế nµo lµ häc tèt? Em cã thÓ tr¶ l¨ßi c¸c c©u hỏi đó bằng các loại văn bản đã học ( kể chuyÖn, miªu t¶, biÓu c¶m ) ®­îc hay kh«ng? V× sao? ? Vậy những suy nghĩ, ý kiến đó thường thể hiÖn trong lîi v¨n b¶n nµo? ? VËy trong cuéc sèng chóng ta hay tiÕp xóc víi v¨n nghÞ luËn kh«ng? TiÕp xóc dưới dạng nào?. - GÆp nh÷ng c©u hái trªn kh«ng thÓ tr¶ lêi bằng các văn bản đã học như tự sự, miêu t¶, biÓu c¶m.V× tù sù lµ khi cÇn kÓ mét c©u chuyÖn, Miªu t¶ lµ khi cÇn giíi thiÖu h×nh ảnh về một người, vật ,đồ vật, 1 cảnh sinh ho¹t,.. BiÓu c¶m lµ khi cÇn béc lé c¶m xóc,... Cßn víi c¸c c©u hái trªn th× yªu cÇu tr¶ lêi ph¶i vËn dông lÝ lÏ, hiÓu biÕt cña mình để trình bày suy nghĩ, ý kiến riêng cña m×nh. - Những suy nghĩ, ý iến thường được thể hiÖn trong v¨n b¶n nghÞ luËn. Lop7.net. - Trong cuốc sống ta thường tiếp xúc với văn nghị luạn dưới dạng các ý kiến nêu ra trong cuéc häp, c¸c bµi x· luËn, b×nh luËn, bµi ph¸t biÓu ý kiÕn trªn b¸o chÝ,... 5.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011 ? VËy v¨n b¶n nghÞ luËn cã vai trß nh­ thÕ nào trong đời sóng của con người?. Hoạt động 2: thế nào là văn nghị luận GV cho HS đọc văn bản ơ mục 2 II “Chèng nan thÊt häc” ? B¸c Hå viÕt v¨nb¶n nµy nh»m M§ g×? ? Để thực hiện MĐ ấy, bài viết đã đưa ra nh÷ng ý kiÕn nµo?. ? Để ý kiến có sức thuyêt phục, tác giả đã nªu ra nh÷ng lÝ lÏ nµo?. ? Những ý kiến trong bài văn diễn đạt thµnh nh÷ng luËn ®iÓm. Cho biÕt nh÷ng c©u nµo trong b× v¨n mang luËn ®iÓm?. ? Câu mang luận điểm có đặc điểm gì? ? Qua đó , em hiểu dược gì về văn nghị luËn?. Bïi Thanh Hải => Nhu cÇu nghÞ luËn tån t¹i rÊt réng r·i. - Nghị luận đóng vai trò rất quan trọng trong đời ống con người. Đó là phương thức rèn luyện tư duy và năng lực biểu đạt cho con người, gíp con người hình thanh tư tửng sâu sắc trong đời sống. 1: T×m hiÓu VB: Chèng n¹n thÊt häc - MĐ: Kêu goi mọi người VN gắng học chữ để chống nạn thất học. - C¸c ý kiÕn: + ViÖc n©ng cao d©n trÝ lµ c«ng viÖc cÊp tãc lóc nµy + Mọi người VN phải hiểu biết, có kiến thưc, trước hết phải biết đọc, biết viết chữ Quèc ng÷. - LÝ lÏ: + T×nh tr¹ng l¹c hËu, n¹n thÊt häc cña d©n ta trước cách mạng tháng tám. + Những điều kện cần có để người dan tham gia xaay dựng đất nước + Những việc cụ thể cần làm để chống nạn thÊt häc. - Nh÷ng c©u mang luËn ®iÓm: + Mét trong nh÷ng viÖc ph¶i thùc hiÖn cÊp tèc lóc nµy lµ n©ng cao d©n trÝ + Mọi người VN phải hiểu biết quyền laợi cña m×nh, bæn phËn cña m×nh, ph¶i cã kiÕn thức mới để có thể tham gia vào công cuộc XD nước nhà và trước hêt phải biết đọc, biÕt viÕt ch÷ quèc ng÷. - C©u mang luËn ®iÓm lµ nh÷ng c©u kh¼ng định một tư tưởng, một quan điểm nào đó của người viết. - V¨n nghÞ luËn lµ v¨n ®­îc viÕt ra nh»m xác định cho người đọc, người nghe một tư tưởng, quan điểm nào đó. Muốn thế, văn nghÞ luËn ph¶i cã luËn ®iÓm râ rµng, cã lÝ lÏ, dÉn chøng thuyÕt phôc Những tư tưởng, quan điểm trong bài văn nghị luận phải hướng tới giải quyêt những vấn đề đặt ra trong đời sống mới có ý nghÜa. * Ghi nhí: SGK (tr9) 2 HS đọc to, rõ 6 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011. Bïi Thanh Hải. Hoạt động 3 : Luyện tập Bµi 1: V¨n b¶n : “ CÇn t¹o ra thãi quen tèt” - Đây là 1 bài văn nghị luận, vì bài văn viết ra nhằm xác lập cho người đọc, người nghe một tư tưởng, quan điểm. - Bè côc: + MB: Câu 1 ( Nêu ra vấn đề có thói quen tốt và thói quen xấu) + TB: Tiếp theo... đến...” chảy máu chân rất nguy hiểm” (Bàn luận về các thói quen cần lo¹i bá). + KB:Phần còn lại ( Kết luận vấn đề – lời nhắn nhủ với mọi người) - ý kiến đề xuất của tác giả: + Cần tạo ra thói quen tốt trong đời sống XH ( ý kiến đó được thể hiện ngay trong dòng đề bài và câu :” Cho nên mỗi người, mỗi gđ hãy tự xem mình để tạo ra nếp sống đẹp, văn minh cho XH) - LÝ lÏ thuyªt phôc: + Cã thãi quen tèt vµ thãi quen xÊu + Có người phân biệt được tốt, xấu, nhưng thành thói quen khó bỏ. + T¹o ®­îc thãi quen tèt rÊt khã, nh­ng nhiÔm thãi quen xÊu th× dÔ. + Vì vậy mọi người hãy có ý thức xem lại mình - DÉn chøng: + Thói quen tốt: dậy sớm, đúng hen, giữ lời hứa, đọc sách. + Thói quen xấu: Hút thuốc lá, cáu giận, mất trậ tự, không giữ vệ sinh môi trường... - Bài nghị luận này giải quyêt vấn đề thực tế, có trong thực tế, đó là vấn đề không giữ vệ sinh môi trường * Cñng cè, d¨n dß: GV: Cñng cè bµi häc. HS: Chuẩn bị bài Tục ngữ về con người và XH * Rót kinh nghiÖm giê d¹y: ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ************************************* Ngµy so¹n : / /2010 Ngµy d¹y: / /2010 TiÕt 77:. tục ngữ về con người và xã hội. a. mục tiêu cần đạt Gióp HS: - Hiểu được nội dung và một số hùnh thức diễn đạt ( so sánh, ẩn dụ ,nghĩa đen, nghĩa bãng) cña nh÷ng c©u tôc ng÷ trong bµi. b. tổ chức các hoạt động dạy - học 1. ổn định lớp 2. Bµi cò: Tôc ng÷ lµ g×? Tôc ng÷ cã néi dung nh­ thÕ nµo? Nªu néi dung cña c©u tôc ng÷:” Mau sao th× n¾ng, v¾ng sao th× m­a’? Gîi ý tr¶ lêi 7 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011 Bïi Thanh Hải - VÒ h×nh thøc: Tôc ng÷ lµ nh÷ng c©u nãi d©n gian ng¾n gän, cã kÕt cÊu bÒn v÷ng, cã h×nh ¶nh vµ nhÞp ®iÖu, v× vËy rÊt dÔ nhí vµ dÔ l­u truyÒn. - Về nội dung: Tục ngữ diễn đạt một ý trọn vẹn, thể hiện những kinh nghiệm của nhân dân về nhiều mặt( thiên nhiên, lao động sản xuất, con người, XH). Có những câu tục ngữ chØ cã nghÜa ®en; nhiÒu c©u tôc ng÷ ngo×a nghÜa ®en cßn cã nghÜa bãng. - Về việc sử dụng: Tục ngữ được nhân dân vận dụng vào mọi hoạt độg đời sống, đẻ nhìn nhận, ứng xư, thực hành và để làm lời nói thêm hay, thêm sinh độg sâu sắc. 3. Bµi míi Hoạt động 1: Đọc, gải từ khó, tìm hiểu cấu trúc văn bản 1. GV hướng dẫn để các em HS đọc . Chó ý c¸ch ng¾t nhÞp cho tõng c©u tôc ng÷ C©u 1:nhÞp 3/4; C©u 2 nhÞp:2/2/4 ; C©u 3nhÞp 3/3 ; C©u 4 nhÞp: 2/2/2/2 ; C©u 5 nhÞp:2/4 C©u 6: nhÞp: 2/4 ; C©u 7:nhÞp 2/4; C©u 8 nhÞp: 2 /4 ; C©u 9 nhÞp: 4/4 2. Gi¶i tõ khã: PhÇn nµy HS tù lµm viÖc 3. T×m hiÓu cÊu tróc v¨n b¶n: ? Em cã thÓ chia v¨n b¶n nµy thµnh mÊy nhãm? §ã lµ nh÷ng nhãm nµo? - V¨n b¶n cã thÓ chia lµm 3 nhãm: + Nhóm 1: Câu 1,2,3 ( Tục ngữ về phẩm chất con người) + Nhóm 2: Câu 4,5,6 ( Tục ngữ vềhọc tập, tu dưỡng) + Nhãm 3: C©u 7,8,9 ( Tôc ng÷ vÒ quan hÖ øng xö) ? T¹i sao 3 nhãm tôc ng÷ trªn l¹i cïng chung 1 VB - Chúng cùng 1 VB vì: Đều là những bài học của dân gian về con người, XH. Về Hình thức thì đều có cấu tạo ngắn gọn, có vần nhịp, thường dùng so sánh, ẩn dụ. Hoạt động 3: Tìm hiểu nội dung văn bản Hoạt động của gv và hs. nội dung cần đạt. 1. Nh÷ng kinh nghiÖm vµ bµi häc vÒ phẩm chất con người *) Câu : Một mặt người... mười mặt của. ? NghÜa cña c©u tôc ng÷ lµ g×? - Nghĩa: Người quý hơn của ( Một mặt người ( số ít) mười mặt của ( số nhiều). Khẳng định sự quý giá của con người so víi cña c¶i. ? Gi¸ trÞ kinh nghiÖm cña c©u tôc ng÷ lµ - Giá trị kinh nghiệm : Khẳng định tư g×? tưởng coi trọng con người của cha ông. ? T¸c dông cña c©u tôc ng÷ nµy trong cuéc - T¸c dông cña c©u tôc ng÷: D¹y b¶o con sèng? người biết quý trọng con người; phê phán nh÷ng kÎ coi träng cña c¶i, vËt chÊt. An ủi những người làm ăn bị mất mát, rủi ro do thiên tai; Khẳng định triết lí sống cña nh©n d©n *) C©u : C¸i r¨ng, c¸i tãc lµ gãc con ? NghÜa cña c©u tôc ng÷ “ C¸i r¨ng c¸i người tócc là góc con người”là gì? - Nghi· ®en: r¨ng tãc võa thÓ hiÖn søc khoẻ, con người, vừa thể hiện hình thức, tính tình .. của 1 con người 8 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011 ? Gi¸ trÞ kinh nghiÖm cña c©u tôc ng÷ lµ g×?. ? T¸c dông cña c©u tôc ng÷ nµy trong cuéc sèng?. ? NghÜa cña c©u tôc ng÷ “ §ãi cho s¹ch r¸ch cho th¬m”lµ g×? ? Gi¸ trÞ kinh nghiÖm cña c©u tôc ng÷ lµ g×?. ? NghÜa cña c©u tôc ng÷ “ Häc ¨n, häc nãi, häc gãi, häc më” lµ g×?. ? Gi¸ trÞ kinh nghiÖm cña c©u tôc ng÷ lµ g×? ? T¸c dông cña c©u tôc ng÷ nµy trong cuéc sèng?. ? Nghĩa của câu tục ngữ : Không thầy đó mµy lµm nªn lµ g×? ? Gi¸ trÞ cña c©u tôc ng÷ lµ g×?. Bïi Thanh Hải - Gi¸ trÞ kinh nghiÖm: + Nh×n tãc tai, d¸ng vãc cã thÓ dù ®o¸n vÒ tÝnh c¸ch cña hä. Tãc tai gän gµng, quÇn áo chỉnh tề là người có tư cách đàng hoµng. - T¸c dông: Khuyên nhủ con người giữ gìn răng tóc, sạch đẹp; thể hiện quan điểm nhìn nhận, đánh giá, bình phẩm con người của cha «ng ta “ nh×n mÆt mµ b¾t thµnh dong” *) C©u : §ãi cho s¹ch, r¸ch cho th¬m - NghÜa: Dï khã kh¨n tóng thiÕu thÕ nµo còng gi÷ cho lßng m×nh trong s¹ch, ngay th¼ng - Gi¸ trÞ kinh nghiÖm:§Ò cao lèi sèng cña cha ông ta: biết vượt lên hoàn cảnh, giữ gìn nh©n phÈm - T¸c dông: C©u tôc ng÷ khuyÖn r¨n con người sống có lòng tự trọng: phê phán những người ngheo khổ màlàm điều xấu xa, téi lçi 2. Nh÷ng kinh nghiÖm vµ bµi häc vÒ häc tập, tu dưỡng *) C©u: Häc ¨n, häc nãi, häc gãi, häc më - NghÜa: CÇn ph¶i häc hái mäi ®iÒu trong cuéc sèng + Häc ¨n: ¨n uèng hîp vÖ sinh, v¨n minh lịch sử ( ăn xem nồi ngồi xem hướng) + Râ rµng, lÔ phÐp + Gói, mở: Học từng việc làm đơn giản nhÊt. - Giá trị kinh nghiệm: Biểu hiện trình độ văn minh của con người - Tác dụng: Khuyên con người cần chú ý đến cả những điều nhỏ nhặt. Vì mỗi hành vi là 1 biểu hiện nhân cách con người Đề cao việc học tập, con người cần phải học tập mọi điều đẻ chưngs tỏ mình là người thành thạo, có văn hoá. *) Câu “ Không thầy đó mày làm nên” - Nghĩa: Không có thầy( người dạy) thì trò kh«ng lµm nªn ®­îc trß trèng g×. - Gi¸ trÞ cña c©u tóc ng÷: §Ò cao vai trß của người thầy đối với học sinh Nhắc nhở con người về lòng biết ơn, kính träng thÇy c« gi¸o. 9. Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011. NghÜa cña c©u tôc ng÷ : ¨n qu¶ nhí kÓ trång c©y lµ g×? ? T¸c dông cña c©u tôc ng÷ trong cuéc sèng?. Ph©n tÝch nghÜa cña c©u tôc ng÷: Mät c©y lµm ch¼ng nªn non / Ba c©y .... nói cao” ?. 2 HS đọc to , rõ. Bïi Thanh Hải 3. Nh÷ng c©u tôc ng÷ vµ bµi häc vÒ quan hÖ øng xö *) Câu : Thương người... thương thân - Nghĩa: Khuyện nhủ con người yêu thương người khác như bản thân mình - Giá trị kinh nghiệm: Đề cao đạo lí của nhân dân ta. Phê phán những người sống sai đạo lí. *) C©u: ¨n qu¶ nhí kÎ trång c©y - Nghĩa: Khi hưởng thành quả nào đó trong cuéc sèng th× ph¶i nhí ¬n nh÷ng người làm ra thành quả đó. - T¸c dông: Khuyªn nhñ con ch¸u hiÕu th¶o víi «ng bµ, cha mÑ, khuyÖn häc trß biÕt ¬n thÇy c« gi¸o, khuyªn thÕ hÖ ®i sau biết ơn thế hệ đi trước đã đổ mồ hôi công sức, cả xương máu để bảo vệ non sông đất nước. *) C©u: Mét c©y lµm ch¼ng nªn non Ba c©y chôm l¹i nªn hßn nói cao - NghÜa:Mét c©y(sè Ýt) ; Ba c©y (sè nhiÒu) => Mét c¸ nh©n lÎ loi kh«ng thÓ lµm nªn việc lớn, nhiều người hợp sức lại sẽ làm ®­îc viÖc h¬n. - Gi¸ trÞ kinh nghiÖm:Trong thùc tÕ, ®oµn kÕt lu«n t¹o søc m¹nh - Vân dụng: Khuyên nhủ con người sống đàon kết. Phê phán những người sống xa rêi tËp thÓ. * Ghi nhí SGK :. Hoạt động 4: Luyện tập So sánh hai câu tục ngữ: “ Không thầy đố mày làm nên” / Học thầy không tày học bạn. - Hai câu trúc ngữ trên, một câu đề cao vai trò người thầy, một câu đề cao vai trò người b¹n Nội dung của hai câu tục ngữ trên tưởng như là mâu thuẫn nhau nhưng thực tế lại bổ sung cho nhau, trở thành lời khuyên tốt cho nhưng ai có chú hướng trong học tập. Mỗi người học sinh cần phải học thầy vì thâyd là người đi trước có kiến thức vững vàng, ta học ở thầy tri thức , các sống, đạo đức. Có thể nói sự thành công của người học trò ít nhiều đều có in dấu ấn một người thầy. Nhưng học thầy thôi chưa đủ, ta cần học bạn. Bạn bè gần gũi, đồng trang lưa, học ở họ ta sẽ dễ so sánh phấn đấu để tự trau dồi thêm vốn kiÕn thøc cho m×nh. * Cñng cè, d¨n dß: GV: Cñng cè bµi häc. HS: Chuẩn bị bài chương trình địa phương * Rót kinh nghiÖm giê d¹y: ........................................................................................................................................ 10 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(11)</span> Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011 Bïi Thanh Hải ........................................................................................................................................ ************************************* Ngµy so¹n : / /2011 Ngµy d¹y: / /2011 TiÕt 78:. rót gän c©u. A. mục tiêu cần đạt Gióp HS: - N¾m ®­îc kh¸i niÖm vµ c¸ch rót gän c©u - Hiểu được tác dụng của việc rút gọn cân và trường hợp cần rút gọn câu. b. tổ chức các hoạt động dạy - học 1 ổn định lớp 2 Bµi cò: V¨n nghÞ luËn lµ g×? Gîi ý tr¶ lêi Văn nghị luận là văn được viết ra nhằm xác định cho người đọc, người nghe một tư tưởng, quan điểm nào đó. Muốn thế, văn nghị luận phải có luận điểm rõ ràng, có lí lẽ, dẫn chøng thuyÕt phôc Những tư tưởng, quan điểm trong bài văn nghị luận phải hướng tới giải quyêt những vấn đề đặt ra trong đời sống mới có ý nghĩa. 3. Bµi míi Hoạt động của gv và hs. nội dung cần đạt. Hoạt động 1: thế nào là rút gọn câu GV cho HS đọc 2 câu tục ngữ ở mục a, b. 1 SGK trang 14, 15 a) Häc ¨n häc nãia, häc gãi, häc më b) CHóng ta häc ¨n häc nãi, häc gãi, häc më ? Ph©n tÝch cÊu t¹o ng÷ ph¸p cña hai c©u tục ngữ đó? ? T×m nh÷ng tõ ng÷ cã thÓ lµm CN trong cau a?. ? Vì sao câu tục ngữ ở mục a được lược bá?. ? Trong những câu gạch chân dưới đây, thµnh phÇn nµo ®­îc rót gän?. 1. T×m hiÓu cÊu t¹o cña c¸c c©u tôc ng÷: a) Häc ¨n häc nãi, häc gãi, häc më VN b) Chóng ta/ häc ¨n, häc nãi,...häc më CN VN => C©u a phÇn CN ®­îc rót gän - Nh÷ng tõ cã thÓ lµm CN trong c©u a: Người VN ; Chúng ta ; *) L­u ý: Kh«ng sö dông c¸c tõ: “em” , “bạn” làm CN vì tục ngữ nó đúc rút kinh nghiÖm chung, lêi khuyªn chung. - C©u a ®­îc rót gän CN v×, ®©y lµ c©u tôc ngữ đưa ra lời khuyên cho mọi người hoặc nêu lên một nhận xét chung về người VN *) Cho c¸c c©u s©u: a) Hai ba người đuổi theo nó. Rồi ba bốn người, sáu bày người b) Bao giê c©u ®i HN 11. Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011. ? Nh÷ng thµnh phÇn nµo trong c©u cã thÓ rót gän? M§ cña viÖc rót gän lµ g×?. ? VËy rót gän lµ g×?. Bïi Thanh Hải. - Ngµy mai - a) Rót gän phÇn VN b) Rót gän c¶ CN vµ VN. - Tuỳ theo văn cảnh nói, viết người ta có thÓ rót gän mét hay nhiÒu thµnh phÇn c©u - M§; Lµm cho c©u v¨n gän h¬n, võa th«ng tin ®­îc nhanh , võa tr¸nh lÆp l¹i những từ đã xuất hiện trong câu. Ngụ ý hành động, đặc điểm nói trong câu là của chung của mọi người (như câu1) => Rút gon là khi nói hoặc viết, ta lược bỏ bớt một số thành phần nào đó của câu mà vẫn giữ được lượng thông tin cần biểu đạt.. Hoạt động 2: Cách rút gọn GV cho HS đọc mục II. 1, 2. 1) Sáng chủ nhật trường em tổ chức cắm trại. Sân trường thật đông vui. Chạy loang quang, nh¶y d©y, ch¬i kÐo co 2)- MÑ ¬i, h«m nay con ®­îc mét ®iÓm 10. - Con ngoan qu¸! Bµi nµo ®­îc ®iÓm 10 thÕ? - Bµi kiÓm tra to¸n? ? Nh÷ng c©u g¹ch ch©n thiÕu thµnh phÇn nào? Cách rút gon như vậy đã hợp lí chưa? V× sao? ? Tõ bµi tËp trªn, em h·y cho biÕt khi rót gän cÇn cã sù l­u ý nµo?. - Các câu gạch chân đều thiếu CN. - C¸ch rót gän nh­ vËy lµ sai nguyªn t¾c v× CN không xuất hiện ở câu trước đó. Nếu như vậy sẽ làm cho câu không đủ ý. Người nghe chưa xác định được đối tượng hoạt động ( chạy, nhảy, chơi) là ai. - Câu trả lời của người con ở mục 2 là chưa hợp lí. Cần thêm từ” mẹ ạ” hoặc “ ạ” để thể hiÖn sù lÔ phÐp. => Khi rót gän cÇn: + Không làm cho người nghe, người đọc hiểu sai hoặc hiểu không đầy đủ nội dung c©u nãi + Kh«ng biÕn c©u nãi thµnh c©u céc lèc, khiÕm nh·.. Hoạt động 3: Luyện tập: Bµi tËp 1 C©u b , c lµ nh÷ng c©u ®­îc rót gän . Thµnh phÇn rót gän lµ CN - Mục đích: + Lµm cho c©u ng¾n gon, sóc tÝch + Ngụ ý CN là danh từ chung, nhấc nhở chung đối với mọi người Bµi tËp 2 a) Nh÷ng c©u rót gän trong bµi th¬ :” Qua §Ìo Ngang “ cña Bµ HuyÖn Thanh Quan lµ: Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà; Dừng chân đứng lại trời non nước . Các câu trên đều rút gän CN nh­ng cã hiÓu CN lµ “ ta” lµ t¸c gi¶. 12 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(13)</span> Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011 Bïi Thanh Hải b) Các câu rút gọn trong bài ca dao: Đồn rằng quan tướng có danh Rút gọn CN: Thiên hạ đồn rằng); Ban khen rằng:”ấy mới tài( Rút gon CN: Vua ban khên rằng:....) ; Ban cho caid aod với hai đồng tiền (Rút gọn CN: Vua ban co cái áo ...) ; đánh giặc thì chạy trước tiªn; X«ng vµo trËn tiÒn cëi khè giÆc ra(!) Trë vÒ mÑ gäi mæ gµ khao qu©n! ( Rót gon CN, CN 3 câu trên ngầm hiểu là quan tướng) * Cñng cè, d¨n dß: GV: Cñng cè bµi häc. HS: Chuẩn bị bài chương trình địa phương * Rót kinh nghiÖm giê d¹y: ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ *************************************. 13 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(14)</span> Ng÷ v¨n 7 - N¨m häc: 2010-2011. Bïi Thanh Hải. 14 Lop7.net.

<span class='text_page_counter'>(15)</span>